AQI

Sign In

Subscribe Whatsapp Channel

તાજા સમાચાર ક્રિકેટ ન્યૂઝ ગુજરાત વીડિયોઝ ફોટો ગેલેરી રાશિફળ ટેકનોલોજી રાષ્ટ્રીય વર્લ્ડ બિઝનેસ વેબસ્ટોરી મનોરંજન ટ્રેન્ડિંગ ટોપિક કૃષિ મહારાષ્ટ્ર ભક્તિ સમાચાર

Indian spy : ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધ દરમ્યાન દુશ્મન દેશ પાકિસ્તાનમાં ઘૂસી માહિતી લાવ્યા આ ભારતીય જાસૂસ, જુઓ Photos

India pakistan War : ભારતના એવા સિક્રેટ હીરોની અહીં વાત કરવામાં આવી છે જેમણે દેશ માટે અદભૂત બલિદાન આપ્યા. અહીં એવા કેટલાક ઇન્ડિયન સ્પાય છે જેની તસવીરો અને તેમણે કરેલ કાર્યનો અહીં ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.

Sagar Solanki | Updated on: May 08, 2025 | 5:17 PM

ભારતીય જાસૂસોની દુનિયા રહસ્ય, બહાદુરી અને દેશભક્તિથી ભરેલી છે. ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધો (1947, 1965, 1971, 1999) દરમિયાન, કેટલાક જાસૂસો બહાર આવ્યા જેમની ભૂમિકા નિર્ણાયક હતી, પરંતુ તેમાંથી મોટાભાગના લોકો આજે પણ ગુમનામ રહે છે. — ભારતીય જાસૂસોની દુનિયા રહસ્ય, બહાદુરી અને દેશભક્તિથી ભરેલી છે. ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધો (1947, 1965, 1971, 1999) દરમિયાન, કેટલાક જાસૂસો બહાર આવ્યા જેમની ભૂમિકા નિર્ણાયક હતી, પરંતુ તેમાંથી મોટાભાગના લોકો આજે પણ ગુમનામ રહે છે.
1 / 8

રવિન્દર કૌશિકને ભારતીય રોના સૌથી સફળ જાસૂસ માનવામાં આવે છે. તેમણે 1975 થી 1983 સુધી ભારત-પાકિસ્તાની ગુપ્તચર કામગીરીમાં ભાગ લીધો હતો. રવિન્દરે પોતાનો ધર્મ બદલીને "નબી અહેમદ શાકિર" નામ અપનાવ્યું અને પાકિસ્તાન સેનામાં મેજરના હોદ્દા સુધી પહોંચવામાં સફળ થયા. તેમણે સતત ગુપ્ત માહિતી, યુદ્ધ યોજનાઓ અને પાકિસ્તાની સેનાની તૈનાતી ભારતને મોકલી, જેનાથી ભારતને ઘણી કામગીરીમાં ફાયદો થયો. ૧૯૮૩માં તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી અને ૧૪ વર્ષ પાકિસ્તાની જેલમાં કેદ રહ્યા બાદ તેમનું અવસાન થયું હતું. RAW એ તેમને "બ્લેક ટાઇગર" નું બિરુદ આપ્યું. — રવિન્દર કૌશિકને ભારતીય રોના સૌથી સફળ જાસૂસ માનવામાં આવે છે. તેમણે 1975 થી 1983 સુધી ભારત-પાકિસ્તાની ગુપ્તચર કામગીરીમાં ભાગ લીધો હતો. રવિન્દરે પોતાનો ધર્મ બદલીને "નબી અહેમદ શાકિર" નામ અપનાવ્યું અને પાકિસ્તાન સેનામાં મેજરના હોદ્દા સુધી પહોંચવામાં સફળ થયા. તેમણે સતત ગુપ્ત માહિતી, યુદ્ધ યોજનાઓ અને પાકિસ્તાની સેનાની તૈનાતી ભારતને મોકલી, જેનાથી ભારતને ઘણી કામગીરીમાં ફાયદો થયો. ૧૯૮૩માં તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી અને ૧૪ વર્ષ પાકિસ્તાની જેલમાં કેદ રહ્યા બાદ તેમનું અવસાન થયું હતું. RAW એ તેમને "બ્લેક ટાઇગર" નું બિરુદ આપ્યું.
2 / 8

કશ્મીર સિંહ ભારતીય સેનાના ભૂતપૂર્વ સૈનિક હતા જેમની 1973માં પાકિસ્તાનમાં જાસૂસીના આરોપસર ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. તેમને લાહોર અને રાવલપિંડીની જેલમાં 35 વર્ષ સુધી ત્રાસ સહન કરવો પડ્યો. 2008 માં, તત્કાલીન પાકિસ્તાન રાષ્ટ્રપતિ પરવેઝ મુશર્રફે તેમને માફ કરી દીધા, ત્યારબાદ તેઓ ભારત પાછા ફર્યા. ભારત પરત ફર્યા પછી તેણે કબૂલ્યું કે તે RAW માટે કામ કરતો હતો. — કશ્મીર સિંહ ભારતીય સેનાના ભૂતપૂર્વ સૈનિક હતા જેમની 1973માં પાકિસ્તાનમાં જાસૂસીના આરોપસર ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. તેમને લાહોર અને રાવલપિંડીની જેલમાં 35 વર્ષ સુધી ત્રાસ સહન કરવો પડ્યો. 2008 માં, તત્કાલીન પાકિસ્તાન રાષ્ટ્રપતિ પરવેઝ મુશર્રફે તેમને માફ કરી દીધા, ત્યારબાદ તેઓ ભારત પાછા ફર્યા. ભારત પરત ફર્યા પછી તેણે કબૂલ્યું કે તે RAW માટે કામ કરતો હતો.
3 / 8

સરબજીત સિંહની 1990 માં પાકિસ્તાનમાં ધરપકડ કરવામાં આવી હતી અને તેના પર લાહોર અને ફૈસલાબાદમાં બોમ્બ વિસ્ફોટ કરવાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો. ભારતે દાવો કર્યો હતો કે સરબજીત એક નિર્દોષ ખેડૂત હતો જેણે ભૂલથી સરહદ પાર કરી હતી, જ્યારે કેટલાક સૂત્રોએ દાવો કર્યો હતો કે તે RAW સાથે સંકળાયેલો હતો. તે પાકિસ્તાનની કોટ લખપત જેલમાં કેદ હતો અને 2013 માં જેલની અંદર સાથી કેદીઓએ તેને માર મારીને મારી નાખ્યો હતો. — સરબજીત સિંહની 1990 માં પાકિસ્તાનમાં ધરપકડ કરવામાં આવી હતી અને તેના પર લાહોર અને ફૈસલાબાદમાં બોમ્બ વિસ્ફોટ કરવાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો. ભારતે દાવો કર્યો હતો કે સરબજીત એક નિર્દોષ ખેડૂત હતો જેણે ભૂલથી સરહદ પાર કરી હતી, જ્યારે કેટલાક સૂત્રોએ દાવો કર્યો હતો કે તે RAW સાથે સંકળાયેલો હતો. તે પાકિસ્તાનની કોટ લખપત જેલમાં કેદ હતો અને 2013 માં જેલની અંદર સાથી કેદીઓએ તેને માર મારીને મારી નાખ્યો હતો.
4 / 8

અનંત નારાયણ મિશ્રા - ધ અનસંગ હીરો (1965 નું યુદ્ધ) : ભારત-પાકિસ્તાન 1965 યુદ્ધ દરમિયાન અનંત નારાયણ મિશ્રા પાકિસ્તાનના લાહોર રેલવે કંટ્રોલ રૂમમાં પોસ્ટેડ હતા. તેઓ ગુપ્ત નેટવર્ક દ્વારા પાકિસ્તાની સૈનિકોની હિલચાલ, શસ્ત્રોનો પુરવઠો અને રેડિયો સંદેશાવ્યવહાર જેવી મહત્વપૂર્ણ માહિતી ભારતમાં મોકલતા હતા. તેમણે આપેલી માહિતીના આધારે, ભારતે ઘણા હુમલાઓનો સમય અને દિશા નક્કી કરી, જેનાથી તેને યુદ્ધમાં વ્યૂહાત્મક ફાયદો થયો. — અનંત નારાયણ મિશ્રા - ધ અનસંગ હીરો (1965 નું યુદ્ધ) : ભારત-પાકિસ્તાન 1965 યુદ્ધ દરમિયાન અનંત નારાયણ મિશ્રા પાકિસ્તાનના લાહોર રેલવે કંટ્રોલ રૂમમાં પોસ્ટેડ હતા. તેઓ ગુપ્ત નેટવર્ક દ્વારા પાકિસ્તાની સૈનિકોની હિલચાલ, શસ્ત્રોનો પુરવઠો અને રેડિયો સંદેશાવ્યવહાર જેવી મહત્વપૂર્ણ માહિતી ભારતમાં મોકલતા હતા. તેમણે આપેલી માહિતીના આધારે, ભારતે ઘણા હુમલાઓનો સમય અને દિશા નક્કી કરી, જેનાથી તેને યુદ્ધમાં વ્યૂહાત્મક ફાયદો થયો.
5 / 8

“નૂર બેગમ” – લેડી સ્પાય (1971 નું યુદ્ધ) : નૂર બેગમ પાકિસ્તાની નાગરિક હતી પરંતુ 1971ના બાંગ્લાદેશ મુક્તિ યુદ્ધ દરમિયાન ભારત માટે ગુપ્તચર એજન્ટ તરીકે કામ કરતી હતી. તેમણે સમયાંતરે ભારતને પાકિસ્તાની લશ્કરી ગતિવિધિઓ અને અત્યાચારો વિશે માહિતી આપી. તેમની માહિતીના આધારે ભારતીય સેના અને મુક્તિ બહિનીએ અનેક હુમલાઓ સફળતાપૂર્વક કર્યા. — “નૂર બેગમ” – લેડી સ્પાય (1971 નું યુદ્ધ) : નૂર બેગમ પાકિસ્તાની નાગરિક હતી પરંતુ 1971ના બાંગ્લાદેશ મુક્તિ યુદ્ધ દરમિયાન ભારત માટે ગુપ્તચર એજન્ટ તરીકે કામ કરતી હતી. તેમણે સમયાંતરે ભારતને પાકિસ્તાની લશ્કરી ગતિવિધિઓ અને અત્યાચારો વિશે માહિતી આપી. તેમની માહિતીના આધારે ભારતીય સેના અને મુક્તિ બહિનીએ અનેક હુમલાઓ સફળતાપૂર્વક કર્યા.
6 / 8

RAW ની અનામી ટીમ - કારગિલ યુદ્ધ 1999 : કારગિલ યુદ્ધ દરમિયાન, RAW ની એક અનામી ટીમે નિયંત્રણ રેખા (LOC) પાછળ પાકિસ્તાની સેનાની ઘૂસણખોરી વિશે માહિતી આપી હતી, પરંતુ તત્કાલીન સરકારે તેના પર પૂરતું ધ્યાન આપ્યું ન હતું. યુદ્ધ દરમિયાન RAW એ પાકિસ્તાની રેડિયો સંદેશાવ્યવહાર અટકાવ્યો અને ભારતને દુશ્મનના સ્થાનો વિશે સચોટ માહિતી પૂરી પાડી. આનાથી બોમ્બમારા માટે ટ્રેકિંગ અને નિશાન બનાવવામાં ઘણી મદદ મળી. — RAW ની અનામી ટીમ - કારગિલ યુદ્ધ 1999 : કારગિલ યુદ્ધ દરમિયાન, RAW ની એક અનામી ટીમે નિયંત્રણ રેખા (LOC) પાછળ પાકિસ્તાની સેનાની ઘૂસણખોરી વિશે માહિતી આપી હતી, પરંતુ તત્કાલીન સરકારે તેના પર પૂરતું ધ્યાન આપ્યું ન હતું. યુદ્ધ દરમિયાન RAW એ પાકિસ્તાની રેડિયો સંદેશાવ્યવહાર અટકાવ્યો અને ભારતને દુશ્મનના સ્થાનો વિશે સચોટ માહિતી પૂરી પાડી. આનાથી બોમ્બમારા માટે ટ્રેકિંગ અને નિશાન બનાવવામાં ઘણી મદદ મળી.
7 / 8

ભારતની ગુપ્તચર એજન્સીઓ જેમ કે RAW, આર્મી ઇન્ટેલિજન્સ (MI), નેશનલ ટેકનિકલ રિસર્ચ ઓર્ગેનાઇઝેશન (NTRO) અને ઇન્ટેલિજન્સ બ્યુરો (IB) પાસે ઘણા જાસૂસો છે જેમના નામ ક્યારેય જાહેર કરવામાં આવતા નથી. પરંતુ યુદ્ધોમાં ભારતની જીતમાં તેમનું યોગદાન નિર્ણાયક છે. આજની પેઢીએ આ ગુમ થયેલા નાયકોના બલિદાન અને હિંમતમાંથી પ્રેરણા લેવાની જરૂર છે. — ભારતની ગુપ્તચર એજન્સીઓ જેમ કે RAW, આર્મી ઇન્ટેલિજન્સ (MI), નેશનલ ટેકનિકલ રિસર્ચ ઓર્ગેનાઇઝેશન (NTRO) અને ઇન્ટેલિજન્સ બ્યુરો (IB) પાસે ઘણા જાસૂસો છે જેમના નામ ક્યારેય જાહેર કરવામાં આવતા નથી. પરંતુ યુદ્ધોમાં ભારતની જીતમાં તેમનું યોગદાન નિર્ણાયક છે. આજની પેઢીએ આ ગુમ થયેલા નાયકોના બલિદાન અને હિંમતમાંથી પ્રેરણા લેવાની જરૂર છે.
8 / 8

ઓપરેશન સિંદુર તેમજ ભારત પાકિસ્તાન ને લગતા અન્ય સમાચારો વાંચવા માટે અહીં ક્લિક કરો

ઓપરેશન સિંદૂર પાકિસ્તાન ભારતીય સેના

Follow Us

LIVETV

Related Photo Gallery

આજે અચાનક થશે મોટો ધન લાભ, વેપાર અને કરિયરમાં ચમકશે ભાગ્ય!

વૈભવ સૂર્યવંશી આ તારીખોને ક્યારેય ભૂલશે નહીં

અચાનક સસ્તું થયું 'સોનું અને ચાંદી', જાણી લો 'નવો ભાવ'

ટીમ ઈન્ડિયાની સૌથી મોટી જીત, છતાં વિન્ડીઝ-પાકિસ્તાનનો રેકોર્ડ બચી ગયો

બજારના ઘટાડા વચ્ચે આ કંપની આપશે 'બોનસ શેર'

ભારતની આ ખેલાડીને કેમ કહેવામાં આવે છે મહિલા ક્રિકેટરની 'વિરાટ કોહલી'?

દીકરા-દીકરી માટે નહીં પણ 'જમાઈ' માટે 'સાસુ' રાખે છે આ 'વ્રત'!

રેલવે ઓગસ્ટથી બદલશે 40 વર્ષ જૂની રિઝર્વેશન સિસ્ટમ, આ સુવિધા મળશે

સવારે ખાલી પેટે લસણ ખાવાથી મળશે 'ગજબની રાહત'

ગોલ્ડ-સિલ્વર ETF કિંમતોમાં 'ભારે ઘટાડો', રોકાણકારો મૂંઝવણમાં મુકાયા

ઘરમાં આગ લાગે ત્યારે શું ફેઈલ થઈ જાય છે બાયોમેટ્રિક લોક? જાણી લો જવાબ

હવે સરળતાથી સ્પેશિયલ કેસમાં 100% ઉપાડી શકો છો PF ફંડ, જાણો નિયમ

AI ખતમ કરી દેશે પૃથ્વીનું પાણી? જાણી લો 2030નો એ ભયાનક રિપોર્ટ!

દરરોજ સોનાના ભાવ કોણ નક્કી કરે છે?

શું Nifty માં 09 જૂનના રોજ પણ આવશે 'મોટો કડાકો'?

ગુજરાત અને અમેરિકાની વોટર સપ્લાય સિસ્ટમ એકદમ અલગ

IND vs AFG: ટેસ્ટમાં 18 વર્ષ પછી આવું બન્યું, સુથારે અશ્વિનને પાછળ છોડ

દેશના 2 મોટા ફંડ હાઉસે ગોલ્ડ સ્કીમ્સમાં કેમ અટકાવ્યું નવું રોકાણ?

જૂનના બીજા અઠવાડિયામાં આ મૂળાંકના લોકોનું ચમકશે નસીબ!

એક વ્યક્તિ કેટલા સેવિંગ્સ એકાઉન્ટ રાખી શકે?

90 દિવસ સુધી રિચાર્જની ઝંઝટ ખતમ ! Jio લાવ્યું ધમાકેદાર પ્લાન

જૂતા-ચંપલ પહેરતી વખતે ન કરો આ 5 ભૂલો ! અશુભ પ્રભાવથી મુશ્કેલી વધશે

Bigg Boss 19 ફેમ નેહલ ચુડાસમાએ કર્યા લગ્ન? ફોટા જોઈ ચોંક્યા ફેન્સ

આગથી બચવા માટે દરેક ઘરમાં હોવા જોઈએ આ 5 ગેજેટ

Swing Trading RSI Signal: ITCના શેરમાં રિકવરીના સંકેત

Incognito Mode: પ્રાઈવસીનો ભ્રમ કે વાસ્તવિક સુરક્ષા? જાણો સત્ય

iPhoneમે દેખાતો Green અને Orange Dotનો મતલબ શું છે?

CHENNPETROએ બનાવ્યો નવો ઓલ ટાઈમ હાઈ, શેરમાં આવી તેજી

તમે પણ તમારા વોચ લિસ્ટમાં આ શેર રાખી શકો

Child dental care tips: બાળકોની ઓરલ હેલ્થ માટે જરૂરી 5 આદતો

ફોનની જેમ Wi-Fi રાઉટરને પણ કરવું જોઈએ રીસ્ટાર્ટ? જાણો ક્યારે કરવુ જોઈએ

દુનિયાનું અનોખું બજાર! જ્યાં પુરુષો નહીં પણ મહિલાઓ ચલાવે છે તમામ દુકાન

અઠવાડિયાના પહેલા જ દિવસે વધ્યો સોનાનો ભાવ ! જાણો લેટેસ્ટ ભાવ

8th Pay Commission: 18 હજાર બેઝિકવાળા લોકો 68 હજાર ક્લબનો બની શકશે ભાગ

મેસી અને રોનાલ્ડો નહીં આ ખેલાડીના નામે છે FIFA માં સૌથી વધુ ગોલ

માનવ સુથારે ડેબ્યુ કરતા જ રચ્યો ઈતિહાસ

DA માં 2%ના વધારાનું થયુ એલાન, જુલાઈથી કર્મચારીઓના પગારમાં થશે વધારો

આમિર ખાનની ત્રીજી દુલ્હનનો પરિવાર જુઓ

આજનું રાશિફળ: આ રાશિના જાતકોને મોસાળ પક્ષથી ધન લાભ અને નોકરીની નવી તક

AC માંથી પાણી કેમ લીક થાય છે? જુઓ સરળ ઘરેલું ઉપાય

આ સ્માર્ટ પેઇન્ટ 97% સૂર્યપ્રકાશને પરાવર્તિત કરી ઘર કરશે ઠંડુ

અદાણીના આ 2 છુપા શેર બદલી શકે છે રોકાણકારોનું 'નસીબ'!

AC માં સ્વિંગ મોડ ચાલુ રાખવો કે નહીં? જાણી લો એક્સપર્ટનો સાચો જવાબ

શું તમે પણ રાઇટ હેન્ડેડ છો? તો આ જરૂર વાંચો.

ભારત કરતાં 10 ગણો નાનો દેશ બન્યો દુનિયાનો સૌથી મોટો 'ગોલ્ડ બાયર'

ટેસ્ટ મેચ રમવા માટે ટીમ ઇન્ડિયાના ખેલાડીઓને કેટલા પૈસા મળે છે?

ટ્રેનમાં મળશે મનપસંદ સીટ, ટિકિટ બુક કરતી વખતે અપનાવો આ ઓનલાઇન રીત

ભારતના આ શહેરમાં વાહનો ચલાવવા કે હોર્ન વગાડવા પર છે પ્રતિબંધ!

વૈભવ સૂર્યવંશીની વિસ્ફોટક બેટિંગ પાછળ છુપાયેલું છે આ 'મોટું રહસ્ય'!

જીભ મોંના ઉપરના ભાગ પર કેમ ચોંટેલી રહે છે?

Web Stories View more

FIFA વર્લ્ડ કપ 2026 નો સૌથી લાંબો અને સૌથી ઠીંગણો ખેલાડી કોણ?

Child Dental Care: બાળકોની ઓરલ હેલ્થ માટે જરૂરી 5 આદતો અપનાવો, દાંતનો સડો અટકાવો

કોણ છે ગૌરી સ્પ્રેટ? જુઓ ફોટો

ભારત અને ચીન પણ જોતા રહી ગયા! આ નાનકડા દેશે અચાનક ખરીદી લીધું 'ટનબંધ સોનું'

ઓશીકાનું કવર કેટલા દિવસે બદલવું જોઈએ?

ભારતની પૈસાદાર મહિલા ક્રિકેટરના જુઓ ફોટો

Latest News View more

આજે અચાનક થશે મોટો ધન લાભ, વેપાર અને કરિયરમાં ચમકશે ભાગ્ય!

એક તરફ શાંતિની વાત, બીજી તરફ યુદ્ધ... ટ્રમ્પની કોઈ ચાલ?

હોર્મુઝ અને બાબ-અલ-મંદેબ સ્ટ્રેટ પર વધતું સંકટ, જુઓ Video

વૈભવ સૂર્યવંશી આ તારીખોને ક્યારેય ભૂલશે નહીં

ઉજ્જવલા યોજનામાં મોટો ઝટકો, હવે વર્ષે માત્ર 4 સબસિડીવાળા સિલિન્ડર મળશે

Latest Videos View more

હોર્મુઝ અને બાબ-અલ-મંદેબ સ્ટ્રેટ પર વધતું સંકટ, જુઓ Video

રશિયામાં ભારતીયો બંધક: આરોપી રિમ્પલ પટેલ કેસમાં ચોંકાવનારો ખુલાસો

વડોદરાના અડધોઅડધ વિસ્તારોમાં 30 દિવસ સુધી રહેશે પાણીકાપ

દાંતીવાડામાં બેફામ ખનીજ ચોરી, યુવકના મોત બાદ કલેક્ટર કચેરીએ મોરચો

ભાજપના સાંસદે કહ્યું મંદિરમાં વિદેશી નહીં દેશી દારૂ ચઢાવો

પાણીને લઈને તંત્રની બેદરકારી કે કોન્ટ્રાક્ટરોની રમત?

ગોતામાં પ્રદૂષિત પાણી મામલો, હવે પીવાલાયક જાહેર

બાબા બાગેશ્વરનો દિવ્ય દરબાર, મુસ્લિમ ભક્તે પણ લીધા આશીર્વાદ

સ્કૂલ પરિવહન મોંઘું બનશે? આજે સાંજે બેઠકમાં થશે અંતિમ નિર્ણય

રાશિફળ: કલાત્મક ક્ષમતાથી થશે અચાનક લાભ, પ્રવાસ સુખદ અને શૈક્ષણિક રહેશે

ફોટો સ્ટોરી

રીલ્સ

વીડિયોઝ