AQI

Sign In

Subscribe Whatsapp Channel

તાજા સમાચાર ક્રિકેટ ન્યૂઝ ગુજરાત વીડિયોઝ ફોટો ગેલેરી રાશિફળ ટેકનોલોજી રાષ્ટ્રીય વર્લ્ડ બિઝનેસ વેબસ્ટોરી મનોરંજન ટ્રેન્ડિંગ ટોપિક કૃષિ મહારાષ્ટ્ર ભક્તિ સમાચાર

Rain Earthy Scent: વરસાદ પડતા જ માટીમાંથી કેમ આવે છે મનમોહક સુગંધ? જાણો તેની પાછળનું વૈજ્ઞાનિક રહસ્ય

વરસાદ પડ્યા પછી માટીમાંથી આવતી મનમોહક સુગંધનું રહસ્ય હવે જાણી લો. Petrichor, બેક્ટેરિયા અને છોડના કુદરતી તેલ સાથે જોડાયેલું છે આ રસપ્રદ વિજ્ઞાન.

Nishat | Updated on: Jun 30, 2026 | 9:32 AM

ચોમાસાની પહેલી વરસાદી ઝાપટા પછી હવામાં ફેલાતી માટીની મનમોહક સુગંધ લગભગ દરેક વ્યક્તિને પસંદ હોય છે. ઘણા લોકો આ સુગંધને કુદરતની સૌથી સુંદર ભેટ માને છે, પરંતુ શું તમે જાણો છો કે તેની પાછળ એક રસપ્રદ વૈજ્ઞાનિક કારણ છુપાયેલું છે? — ચોમાસાની પહેલી વરસાદી ઝાપટા પછી હવામાં ફેલાતી માટીની મનમોહક સુગંધ લગભગ દરેક વ્યક્તિને પસંદ હોય છે. ઘણા લોકો આ સુગંધને કુદરતની સૌથી સુંદર ભેટ માને છે, પરંતુ શું તમે જાણો છો કે તેની પાછળ એક રસપ્રદ વૈજ્ઞાનિક કારણ છુપાયેલું છે?
1 / 8

વરસાદ પછી આવતી આ ખાસ સુગંધને વિજ્ઞાનની ભાષામાં 'પેટ્રિકોર (Petrichor)' કહેવામાં આવે છે. વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર લાંબા સમય સુધી વરસાદ ન પડ્યો હોય ત્યારે છોડ પોતાના જીવનચક્ર દરમિયાન કેટલીક કુદરતી તેલીય સંયોજનો જમીન અને પથ્થરો પર છોડે છે. — વરસાદ પછી આવતી આ ખાસ સુગંધને વિજ્ઞાનની ભાષામાં 'પેટ્રિકોર (Petrichor)' કહેવામાં આવે છે. વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર લાંબા સમય સુધી વરસાદ ન પડ્યો હોય ત્યારે છોડ પોતાના જીવનચક્ર દરમિયાન કેટલીક કુદરતી તેલીય સંયોજનો જમીન અને પથ્થરો પર છોડે છે.
2 / 8

જ્યારે વરસાદના પ્રથમ ટીપાં જમીન પર પડે છે ત્યારે આ કુદરતી તેલ હવામાં ફેલાય છે અને તેની સાથે માટીમાં રહેલા સૂક્ષ્મજીવો દ્વારા ઉત્પન્ન થતું એક ખાસ રસાયણ પણ ભળી જાય છે. આ બંનેના મિશ્રણથી જ આપણને વરસાદ પછી આવતી વિશિષ્ટ સુગંધનો અનુભવ થાય છે. — જ્યારે વરસાદના પ્રથમ ટીપાં જમીન પર પડે છે ત્યારે આ કુદરતી તેલ હવામાં ફેલાય છે અને તેની સાથે માટીમાં રહેલા સૂક્ષ્મજીવો દ્વારા ઉત્પન્ન થતું એક ખાસ રસાયણ પણ ભળી જાય છે. આ બંનેના મિશ્રણથી જ આપણને વરસાદ પછી આવતી વિશિષ્ટ સુગંધનો અનુભવ થાય છે.
3 / 8

માટીમાં રહેલા એક્ટિનોમાયસિટીસ (Actinomycetes) નામના બેક્ટેરિયા સૂકા વાતાવરણમાં જીવંત રહે છે અને તેઓ જિઓસ્મિન (Geosmin) નામનું કુદરતી રસાયણ ઉત્પન્ન કરે છે. જ્યારે વરસાદના ટીપાં જમીન સાથે અથડાય છે ત્યારે આ રસાયણ ખૂબ જ નાના હવાના પરપોટા સાથે ઉપર ઉડીને વાતાવરણમાં ફેલાય છે. — માટીમાં રહેલા એક્ટિનોમાયસિટીસ (Actinomycetes) નામના બેક્ટેરિયા સૂકા વાતાવરણમાં જીવંત રહે છે અને તેઓ જિઓસ્મિન (Geosmin) નામનું કુદરતી રસાયણ ઉત્પન્ન કરે છે. જ્યારે વરસાદના ટીપાં જમીન સાથે અથડાય છે ત્યારે આ રસાયણ ખૂબ જ નાના હવાના પરપોટા સાથે ઉપર ઉડીને વાતાવરણમાં ફેલાય છે.
4 / 8

માનવ નાક આ જિઓસ્મિનને અત્યંત ઓછી માત્રામાં પણ સરળતાથી ઓળખી શકે છે, જેના કારણે વરસાદ પછીની સુગંધ એટલી તીવ્ર અને આકર્ષક લાગે છે. — માનવ નાક આ જિઓસ્મિનને અત્યંત ઓછી માત્રામાં પણ સરળતાથી ઓળખી શકે છે, જેના કારણે વરસાદ પછીની સુગંધ એટલી તીવ્ર અને આકર્ષક લાગે છે.
5 / 8

વિજ્ઞાનીઓનું કહેવું છે કે આ સુગંધ માત્ર આનંદદાયક જ નથી, પરંતુ તે કુદરતમાં વરસાદની શરૂઆતનો સંકેત પણ આપે છે. કેટલાક પ્રાણીઓ અને જીવજંતુઓ પણ આ સુગંધના આધારે વરસાદનો અંદાજ લગાવી શકે છે. માનવ મગજ પણ આ સુગંધને સકારાત્મક અનુભવો સાથે જોડે છે, તેથી વરસાદ પછીનું વાતાવરણ લોકોને વધુ શાંત અને તાજગીભર્યું લાગે છે. — વિજ્ઞાનીઓનું કહેવું છે કે આ સુગંધ માત્ર આનંદદાયક જ નથી, પરંતુ તે કુદરતમાં વરસાદની શરૂઆતનો સંકેત પણ આપે છે. કેટલાક પ્રાણીઓ અને જીવજંતુઓ પણ આ સુગંધના આધારે વરસાદનો અંદાજ લગાવી શકે છે. માનવ મગજ પણ આ સુગંધને સકારાત્મક અનુભવો સાથે જોડે છે, તેથી વરસાદ પછીનું વાતાવરણ લોકોને વધુ શાંત અને તાજગીભર્યું લાગે છે.
6 / 8

ખાસ કરીને ઉનાળાની ગરમી બાદ જ્યારે પ્રથમ વરસાદ પડે છે ત્યારે પેટ્રિકોરની અસર વધુ સ્પષ્ટ જોવા મળે છે. સૂકી જમીન પર વરસાદના ટીપાં પડતાં હવામાં સુગંધનું પ્રમાણ વધુ વધી જાય છે, જ્યારે સતત વરસાદ દરમિયાન આ સુગંધ ધીમે ધીમે ઓછી થવા લાગે છે. — ખાસ કરીને ઉનાળાની ગરમી બાદ જ્યારે પ્રથમ વરસાદ પડે છે ત્યારે પેટ્રિકોરની અસર વધુ સ્પષ્ટ જોવા મળે છે. સૂકી જમીન પર વરસાદના ટીપાં પડતાં હવામાં સુગંધનું પ્રમાણ વધુ વધી જાય છે, જ્યારે સતત વરસાદ દરમિયાન આ સુગંધ ધીમે ધીમે ઓછી થવા લાગે છે.
7 / 8

કુદરતનું આ અનોખું વિજ્ઞાન બતાવે છે કે સામાન્ય લાગતી ઘણી ઘટનાઓ પાછળ પણ વૈજ્ઞાનિક પ્રક્રિયાઓ કાર્યરત હોય છે. વરસાદ પછી માટીની સુગંધ માત્ર એક અહેસાસ નથી, પરંતુ છોડ, બેક્ટેરિયા, વરસાદના ટીપાં અને હવાના સંયોજનથી સર્જાતી એક કુદરતી વૈજ્ઞાનિક ઘટના છે. (All Image Credit Source: Social Media) — કુદરતનું આ અનોખું વિજ્ઞાન બતાવે છે કે સામાન્ય લાગતી ઘણી ઘટનાઓ પાછળ પણ વૈજ્ઞાનિક પ્રક્રિયાઓ કાર્યરત હોય છે. વરસાદ પછી માટીની સુગંધ માત્ર એક અહેસાસ નથી, પરંતુ છોડ, બેક્ટેરિયા, વરસાદના ટીપાં અને હવાના સંયોજનથી સર્જાતી એક કુદરતી વૈજ્ઞાનિક ઘટના છે. (All Image Credit Source: Social Media)
8 / 8

આ પણ વાંચો: દવાની ગોળી પરની વચ્ચેની Line શા માટે હોય છે? જાણો સ્કોર લાઇનનું સાચું મહત્વ

જનરલ નોલેજ માવઠું કમોસમી વરસાદ સાયન્સ

Follow Us

LIVETV

Related Photo Gallery

1 જુલાઈથી નવા નાણાકીય નિયમો લાગુ, જાણો તમારા માટે શું બદલાશે

શરીરમાં વારંવાર દેખાતા આ 7 લક્ષણો હોઈ શકે છે કેન્સરના સંકેત

એક જ દિવસમાં 2000 રુપિયા સસ્તું થયું સોનું ! જાણો લેટેસ્ટ કિંમત

જૂનું સોનું વેચવા માટે કેમ પડાપડી કરી રહ્યા લોકો? સોનું તૂટશે જાણો અહી

NSE IPO: કમાણીનો મોકો કે પછી પૈસાનું જોખમ? રોકાણથી લાભ થશે કે નુકસાન

તારક મહેતાના માસ્ટર ભીડેનો પરિવાર જુઓ

વધુ પરસેવો એટલે વધુ ચરબી ઓછી? નિષ્ણાતે જણાવ્યું સાચું સત્ય

રાશિફળ આજના દિવસનું: અજાણી વ્યક્તિની સલાહ પણ આજે કરાવી શકે છે મોટો નફો

EPFO ની મોટી ભેટ: નોકરી બદલતા જ તરત ટ્રાન્સફર થશે PF ના પૈસા

1 જુલાઈથી પેટ્રોલ-ડીઝલ ખરીદી પર મર્યાદા હટશે

કાગળના ડૂચામાંથી મુક્તિ: આ 5 સરકારી એપ્સ તમારા કામ કરશે ચપટીમાં

ગર્લફ્રેન્ડની ટીમને વર્લ્ડ કપમાંથી કરી બહાર, બોયફ્રેન્ડે લીધો બદલો

સોનાએ મારી જોરદાર છલાંગ, ચાંદીમાં જોવા મળ્યો મોટો ઘટાડો

ઘઉં અસલી છે કે નકલી ? ઘરે બેઠા આ સરળ રીતોથી કરો ઓળખ

ટીમ ઈન્ડિયા સામે તબાહી મચાવનાર ભારતીય મૂળના ખેલાડીને કેટલા પૈસા મળ્યા?

ભાજપના આ પાવરફુલ MPની દીકરીએ ગુજરાતી છોકરાઓના ધબકારા વધાર્યા

ચોમાસા પહેલા ઘરે વાવો ગુલમેંદી: કૂંડું ફૂલોથી ઉભરાઈ જશે, જાણો ટિપ્સ

'વિઘ્નહર્તા' કઈ દિશામાં બિરાજમાન થશે તો ઘરમાં આવશે 'સુખ-શાંતિ'?

પહેલા જ બોલે કર્યો કમાલ ... પ્રિન્સ યાદવે ડેબ્યૂમાં રચ્યો ઈતિહાસ

આ મૂળાંકના લોકો સામે ચાલાકી કરવી પડી શકે ભારે!

કેનેડામાં લેંગ્વેજ ટેસ્ટના નિયમો વધુ કડક

પત્નીને માનસિક ત્રાસ આપ્યો તો 'ગરુડ પુરાણ' મુજબ મળશે આ 'ભયાનક સજા'

કારમાં સિગારેટ પીતા પહેલા જાણો નિયમો, નહીં તો લાગી શકે દંડ

આયર્લેન્ડમાં ન મળી તક, હવે વૈભવ સૂર્યવંશીનું ડેબ્યૂ ક્યારે થશે?

70 દિવસ સુધી નહીં પડે વારંવાર રિચાર્જ કરાવવાની ઝંઝટ! BSNLનો પ્લાન જાણો

એવરેસ્ટ સર થયું, પણ કૈલાશ આજે પણ અજેય! શું છે તેની પાછળનું રહસ્ય?

3 મહિનામાં ભારતીયોએ વેચી નાખ્યું ₹76,000 કરોડનું 'સોનું'!

Jioનો એન્ટરટેઈનમેન્ટ પ્લાન ! 30GB ડેટા સાથે મળશે YouTube Premium

RBIનો નવો નિયમ ! હવે 10,000થી વધારે ટ્રાન્સફર કરવા પર થશે વિલંબ

Zerodhaનો માસ્ટરસ્ટ્રોક! હવે બદલાઈ જશે કંપનીનો આખો બિઝનેસ

ભારે વરસાદ દરમિયાન AC ચલાવવાથી તે જલદી ખરાબ થઈ જાય છે? જાણો અહીં

યાત્રા દરમિયાન ટિકિટ ખોવાઈ જાય તો તમને ટ્રેનમાંથી ઉતારી દેવામાં આવશે?

બોલ્ડનેસમાં ઉર્ફી અને નિયાને પણ ટક્કર આપે છે ગૌરવ ખન્નાની પત્ની

આકાંક્ષા અને ગૌરવ ખન્નાની Love Story કેવી રીતે શરુ થઈ

શું પૃથ્વી સિવાય બીજા કોઈ ગ્રહ પર આવે છે ભૂકંપ? જાણો અહીં

સોના-ચાંદીના ભાવમાં મોટો ઘટાડો ! જાણો આજના નવા રેટ

Gmail નું આ ફીચર ઘણા લોકોને નથી ખબર!

8મું પગાર પંચ લાગુ પડતા જ થશે કમાણી ! કર્મચારીઓને મળશે આટલું એરિયર

તારક મહેતા કા ઉલ્ટા ચશ્માના અય્યરનો પરિવાર જુઓ

જીવનસાથીની મંજૂરી વગર પાર્ટનર સ્વેપિંગ કરવું કેટલું યોગ્ય છે?

કોફી છોડી દેવાનો આ યોગ્ય સમય છે, ઘરે આમંત્રણ આપવાનો સારો સમય છે

તુલસીની મંજરી સાથે કરો આ ખાસ ઉપાયો, ઘરમાં થશે ધનના ઢગલા!

મની પ્લાન્ટની ગ્રોથ વધારવી છે? અજમાવો રસોડાની આ સરળ ટ્રિક

બેન સ્ટોક્સે ઇન્ટરનેશનલ ક્રિકેટને કહ્યું અલવિદા, લીધો મોટો નિર્ણય

ફેમિલી પેન્શનના નિયમો: કયા બાળકો અને સગાંને મળે છે હક ?

આ દેશ ખરીદી રહ્યો છે ₹7,600 કરોડનું 'અઢળક સોનું'!

પતિ કે પત્નીના અવસાન બાદ ITR કોણ ભરશે? જાણો આવકવેરાના નિયમો

આ 10 શેર્સ પર લગાવવા જેવો છે 'દાવ', 'ટાર્ગેટ પ્રાઇસ' જાણી લો

9 ઓક્ટોબર સુધી આ 3 રાશિનો ગોલ્ડન સમય, મળશે બમણો લાભ

BSNLનો સસ્તો બ્રોડબેન્ડ પ્લાન, માત્ર ₹259માં મળશે હાઈ-સ્પીડ ઈન્ટરનેટ

Web Stories View more

ગૌતમ ગંભીરના કોચિંગમાં ટીમ ઈન્ડિયાની 3 સિરીઝમાં શરમજનક ક્લીન સ્વીપ

Cleaning Tips: લાઇટર સાફ કરતી વખતે ન કરો આ ભૂલો, નહીં તો થઈ શકે છે નુકસાન

Lock Uppમાં બંધ થઈ શ્રેયસ અય્યરની બહેન, જુઓ ફોટો

Lock Upp 2માં સૌથી પૈસાદાર સ્પર્ધક કોણ છે? જાણો

કિડની સ્ટોનમાં આ 4 ફળોનું સેવન કરવાનું ટાળો !

ભારત માટે સૌથી ઝડપી 1000 T20 રન કોણે બનાવ્યા?

Latest News View more

સુરતમાં ભારે વરસાદને પગલે શોપિંગ સેન્ટરમાં પાણી ભરાયા

1 જુલાઈથી નવા નાણાકીય નિયમો લાગુ, જાણો તમારા માટે શું બદલાશે

શરીરમાં વારંવાર દેખાતા આ 7 લક્ષણો હોઈ શકે છે કેન્સરના સંકેત

ચીની ઘૂસણખોરીના અહેવાલો ખોટા, ભારતીય સેનાએ આપ્યું સત્તાવાર સ્પષ્ટીકરણ

Breaking News : જર્મની FIFA World Cupમાંથી બહાર

Latest Videos View more

સુરતમાં ભારે વરસાદને પગલે શોપિંગ સેન્ટરમાં પાણી ભરાયા

આજનો દિવસ મનોરંજન અને આર્થિક સમૃદ્ધિથી ભરપૂર, ઓફિસમાં મળશે નવી ઓળખ

ખેડૂતોને 12 કલાક વીજળી આપો, પશુપાલકોને ઘાસચારો આપો: કોંગ્રેસ

પંચમહાલમાં નલ સે જલ યોજનામાં કૌભાંડ, 2.13 લાખની ઉચાપતનો દાવો

તાપીઃ સ્થાનિક સ્વરાજ્યની ચૂંટણી વખતે બબાલનો કેસ

પ્રવેશોત્સવમાં ચોંકાવનારો કિસ્સો: 9મા ધોરણના વિદ્યાર્થીને ABCD ન આવડી

જંગલેશ્વરની તોડફોડ પાછળ કરેલા જંગલ જેવા ખર્ચનો હિસાબ કિતાબ આપોઃ સરકાર

સુરતમાં પાણીની પાઇપલાઇનમાં ભંગાણ પડતા લાખો લીટર પાણીનો વેડફાટ !

નાસીરનગર ડિમોલિશન મામલે પોલીસ અને તંત્રને હાઈકોર્ટની ફટકાર

ભગવાનનો વૈદિક મંત્રોચ્ચાર સાથે જળાભિષેક કરાયો

ફોટો સ્ટોરી

રીલ્સ

વીડિયોઝ