AQI

Sign In

Subscribe Whatsapp Channel

તાજા સમાચાર ક્રિકેટ ન્યૂઝ ગુજરાત વીડિયોઝ ફોટો ગેલેરી રાશિફળ ટેકનોલોજી રાષ્ટ્રીય વર્લ્ડ બિઝનેસ વેબસ્ટોરી મનોરંજન ટ્રેન્ડિંગ ટોપિક કૃષિ મહારાષ્ટ્ર ભક્તિ સમાચાર

Rain Earthy Scent: વરસાદ પડતા જ માટીમાંથી કેમ આવે છે મનમોહક સુગંધ? જાણો તેની પાછળનું વૈજ્ઞાનિક રહસ્ય

વરસાદ પડ્યા પછી માટીમાંથી આવતી મનમોહક સુગંધનું રહસ્ય હવે જાણી લો. Petrichor, બેક્ટેરિયા અને છોડના કુદરતી તેલ સાથે જોડાયેલું છે આ રસપ્રદ વિજ્ઞાન.

Nishat | Updated on: Jun 30, 2026 | 9:32 AM

ચોમાસાની પહેલી વરસાદી ઝાપટા પછી હવામાં ફેલાતી માટીની મનમોહક સુગંધ લગભગ દરેક વ્યક્તિને પસંદ હોય છે. ઘણા લોકો આ સુગંધને કુદરતની સૌથી સુંદર ભેટ માને છે, પરંતુ શું તમે જાણો છો કે તેની પાછળ એક રસપ્રદ વૈજ્ઞાનિક કારણ છુપાયેલું છે? — ચોમાસાની પહેલી વરસાદી ઝાપટા પછી હવામાં ફેલાતી માટીની મનમોહક સુગંધ લગભગ દરેક વ્યક્તિને પસંદ હોય છે. ઘણા લોકો આ સુગંધને કુદરતની સૌથી સુંદર ભેટ માને છે, પરંતુ શું તમે જાણો છો કે તેની પાછળ એક રસપ્રદ વૈજ્ઞાનિક કારણ છુપાયેલું છે?
1 / 8

વરસાદ પછી આવતી આ ખાસ સુગંધને વિજ્ઞાનની ભાષામાં 'પેટ્રિકોર (Petrichor)' કહેવામાં આવે છે. વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર લાંબા સમય સુધી વરસાદ ન પડ્યો હોય ત્યારે છોડ પોતાના જીવનચક્ર દરમિયાન કેટલીક કુદરતી તેલીય સંયોજનો જમીન અને પથ્થરો પર છોડે છે. — વરસાદ પછી આવતી આ ખાસ સુગંધને વિજ્ઞાનની ભાષામાં 'પેટ્રિકોર (Petrichor)' કહેવામાં આવે છે. વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર લાંબા સમય સુધી વરસાદ ન પડ્યો હોય ત્યારે છોડ પોતાના જીવનચક્ર દરમિયાન કેટલીક કુદરતી તેલીય સંયોજનો જમીન અને પથ્થરો પર છોડે છે.
2 / 8

જ્યારે વરસાદના પ્રથમ ટીપાં જમીન પર પડે છે ત્યારે આ કુદરતી તેલ હવામાં ફેલાય છે અને તેની સાથે માટીમાં રહેલા સૂક્ષ્મજીવો દ્વારા ઉત્પન્ન થતું એક ખાસ રસાયણ પણ ભળી જાય છે. આ બંનેના મિશ્રણથી જ આપણને વરસાદ પછી આવતી વિશિષ્ટ સુગંધનો અનુભવ થાય છે. — જ્યારે વરસાદના પ્રથમ ટીપાં જમીન પર પડે છે ત્યારે આ કુદરતી તેલ હવામાં ફેલાય છે અને તેની સાથે માટીમાં રહેલા સૂક્ષ્મજીવો દ્વારા ઉત્પન્ન થતું એક ખાસ રસાયણ પણ ભળી જાય છે. આ બંનેના મિશ્રણથી જ આપણને વરસાદ પછી આવતી વિશિષ્ટ સુગંધનો અનુભવ થાય છે.
3 / 8

માટીમાં રહેલા એક્ટિનોમાયસિટીસ (Actinomycetes) નામના બેક્ટેરિયા સૂકા વાતાવરણમાં જીવંત રહે છે અને તેઓ જિઓસ્મિન (Geosmin) નામનું કુદરતી રસાયણ ઉત્પન્ન કરે છે. જ્યારે વરસાદના ટીપાં જમીન સાથે અથડાય છે ત્યારે આ રસાયણ ખૂબ જ નાના હવાના પરપોટા સાથે ઉપર ઉડીને વાતાવરણમાં ફેલાય છે. — માટીમાં રહેલા એક્ટિનોમાયસિટીસ (Actinomycetes) નામના બેક્ટેરિયા સૂકા વાતાવરણમાં જીવંત રહે છે અને તેઓ જિઓસ્મિન (Geosmin) નામનું કુદરતી રસાયણ ઉત્પન્ન કરે છે. જ્યારે વરસાદના ટીપાં જમીન સાથે અથડાય છે ત્યારે આ રસાયણ ખૂબ જ નાના હવાના પરપોટા સાથે ઉપર ઉડીને વાતાવરણમાં ફેલાય છે.
4 / 8

માનવ નાક આ જિઓસ્મિનને અત્યંત ઓછી માત્રામાં પણ સરળતાથી ઓળખી શકે છે, જેના કારણે વરસાદ પછીની સુગંધ એટલી તીવ્ર અને આકર્ષક લાગે છે. — માનવ નાક આ જિઓસ્મિનને અત્યંત ઓછી માત્રામાં પણ સરળતાથી ઓળખી શકે છે, જેના કારણે વરસાદ પછીની સુગંધ એટલી તીવ્ર અને આકર્ષક લાગે છે.
5 / 8

વિજ્ઞાનીઓનું કહેવું છે કે આ સુગંધ માત્ર આનંદદાયક જ નથી, પરંતુ તે કુદરતમાં વરસાદની શરૂઆતનો સંકેત પણ આપે છે. કેટલાક પ્રાણીઓ અને જીવજંતુઓ પણ આ સુગંધના આધારે વરસાદનો અંદાજ લગાવી શકે છે. માનવ મગજ પણ આ સુગંધને સકારાત્મક અનુભવો સાથે જોડે છે, તેથી વરસાદ પછીનું વાતાવરણ લોકોને વધુ શાંત અને તાજગીભર્યું લાગે છે. — વિજ્ઞાનીઓનું કહેવું છે કે આ સુગંધ માત્ર આનંદદાયક જ નથી, પરંતુ તે કુદરતમાં વરસાદની શરૂઆતનો સંકેત પણ આપે છે. કેટલાક પ્રાણીઓ અને જીવજંતુઓ પણ આ સુગંધના આધારે વરસાદનો અંદાજ લગાવી શકે છે. માનવ મગજ પણ આ સુગંધને સકારાત્મક અનુભવો સાથે જોડે છે, તેથી વરસાદ પછીનું વાતાવરણ લોકોને વધુ શાંત અને તાજગીભર્યું લાગે છે.
6 / 8

ખાસ કરીને ઉનાળાની ગરમી બાદ જ્યારે પ્રથમ વરસાદ પડે છે ત્યારે પેટ્રિકોરની અસર વધુ સ્પષ્ટ જોવા મળે છે. સૂકી જમીન પર વરસાદના ટીપાં પડતાં હવામાં સુગંધનું પ્રમાણ વધુ વધી જાય છે, જ્યારે સતત વરસાદ દરમિયાન આ સુગંધ ધીમે ધીમે ઓછી થવા લાગે છે. — ખાસ કરીને ઉનાળાની ગરમી બાદ જ્યારે પ્રથમ વરસાદ પડે છે ત્યારે પેટ્રિકોરની અસર વધુ સ્પષ્ટ જોવા મળે છે. સૂકી જમીન પર વરસાદના ટીપાં પડતાં હવામાં સુગંધનું પ્રમાણ વધુ વધી જાય છે, જ્યારે સતત વરસાદ દરમિયાન આ સુગંધ ધીમે ધીમે ઓછી થવા લાગે છે.
7 / 8

કુદરતનું આ અનોખું વિજ્ઞાન બતાવે છે કે સામાન્ય લાગતી ઘણી ઘટનાઓ પાછળ પણ વૈજ્ઞાનિક પ્રક્રિયાઓ કાર્યરત હોય છે. વરસાદ પછી માટીની સુગંધ માત્ર એક અહેસાસ નથી, પરંતુ છોડ, બેક્ટેરિયા, વરસાદના ટીપાં અને હવાના સંયોજનથી સર્જાતી એક કુદરતી વૈજ્ઞાનિક ઘટના છે. (All Image Credit Source: Social Media) — કુદરતનું આ અનોખું વિજ્ઞાન બતાવે છે કે સામાન્ય લાગતી ઘણી ઘટનાઓ પાછળ પણ વૈજ્ઞાનિક પ્રક્રિયાઓ કાર્યરત હોય છે. વરસાદ પછી માટીની સુગંધ માત્ર એક અહેસાસ નથી, પરંતુ છોડ, બેક્ટેરિયા, વરસાદના ટીપાં અને હવાના સંયોજનથી સર્જાતી એક કુદરતી વૈજ્ઞાનિક ઘટના છે. (All Image Credit Source: Social Media)
8 / 8

આ પણ વાંચો: દવાની ગોળી પરની વચ્ચેની Line શા માટે હોય છે? જાણો સ્કોર લાઇનનું સાચું મહત્વ

જનરલ નોલેજ માવઠું કમોસમી વરસાદ સાયન્સ

Follow Us

LIVETV

Related Photo Gallery

iPhone Vs Samsung : કયો સ્માર્ટફોન છે વધુ બેસ્ટ? જાણો સરખામણી

જો આ ભૂલ વારંવાર થશે, તો ટીમ ઈન્ડિયા સારાંશ જૈનને બીજી તક નહીં આપે?

પગની આંગળી પર તલ હોવાનો અર્થ શું? જાણો ધન અને ભાગ્ય સાથે જોડાયેલા સકેત

ટીમ ઈન્ડિયાની જીતની રાહમાં નો-બોલનો કાંટો, કોચે જણાવ્યો સમસ્યાનો ઉકેલ

લોકો કેમ જૂનું સોનું વેચીને મેળવી રહ્યા છે કેશ?

Panic Attackથી બચવું છે? આ 5 આદતો અપનાવો

ICC રેન્કિંગમાં પંતનો ધમાકો, 6 સ્થાનની છલાંગ, ભારતનો નંબર 1 બેટ્સમેન

ભારત સામે આવું કરનાર વિશ્વનો ત્રીજો ખેલાડી બન્યો શ્રીલંકાના બેટ્સમેન

નદીઓ પર પિલરને બદલે હેંગિંગ બ્રિજ કેમ બનાવાય છે? જાણો મુખ્ય કારણો

ભારતની જીતમાં વરસાદ બનશે વિલન? જાણો કોલંબોમાં કેવું રહેશે હવામાન

ન્યૂક્લિયર પાવરમાં મોટો ઓર્ડર, આ શેરમાં તેજીના સંકેત!

જ્યારે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિએ પણ એક માણસ આગળ હાથ ફેલાવ્યા!

બાલ્કનીમાં લગાવો પર્સનલ પવનચક્કી, દિવસ-રાત મળશે મફત વીજળી; જાણો વિગત

વીજળી વગર છત 22 ડિગ્રી ઠંડી રહેશે, વૈજ્ઞાનિકોએ બનાવી ખાસ કૂલિંગ ટેકનિક

આ 3 તારીખે જન્મેલા લોકો ક્યારેય હાર માનતા નથી!

ચાંદીના ભાવ આસમાને! હવે નવું રોકાણ કરાય કે પ્રોફિટ બુક કરી લેવું?

પાકિસ્તાની ખેલાડીએ 34 વર્ષની ઉંમરે લીધી નિવૃત્તિ

ભૂખ લાગતાં પેટ કેમ ગુડગુડ કરે છે?

શ્રીલંકામાં 33 વર્ષ બાદ બની આવી ઘટના, ખેલાડીએ પોતાના પગ પર મારી કુહાડી

638 દિવસ બાદ બુમરાહનું રાજ ખતમ, સ્ટાર્ક બન્યો નંબર-1 ટેસ્ટ બોલર

BSNLનો પાવરફુલ પ્લાન! મળશે 5000GB ડેટા અને 25 થી વધુ OTT એપ્સની ઍક્સેસ

Nifty પહોંચશે 27,000 ના લેવલે! નવા ટાર્ગેટે રોકાણકારોના હોશ ઉડાડ્યા

મુકેશ અંબાણીની કંપનીનો 98 દિવસની વેલિડિટી વાળો પ્લાન,રોજ મળશે 2GB ડેટા

સોનાના ભાવે તોડ્યા રેકોર્ડ! હવે કમાણી કરવાની તક કે મોટું જોખમ?

તમારા પેટને વિદેશ લઈ જવો છે? તેને પાસપોર્ટ-વિઝાની જરૂર પડશે કે નહીં?

રક્ષાબંધન પર ભાઈના પહેલા કોને બાંધવામાં આવે છે પહેલી રાખડી? જાણો

હાડકાંમાં અચાનક દુખાવો કેમ થાય છે? જાણો 4 મોટા કારણ

એનર્જી સેક્ટરમાં અદાણીનો દબદબો! AESLને મળ્યો 4700 કરોડનો પ્રોજેક્ટ

ફ્રિજ 24 કલાક ચાલુ રાખવું યોગ્ય છે કે નહીં? જાણો ક્યારે તેને બંધ કરવું

Breaking News : પતિ-પત્નીએ US Openની સેમિફાઇનલમાં જગ્યા બનાવી

જાણો ટેસ્ટ ક્રિકેટમાં ફોલો-ઓન શું છે? જાણો

શું ટ્રાફિક પોલીસે તમારું વાહન ટો કર્યું છે? કાનૂની રીત જાણો

સોનાના ભાવમાં ફરી મજબૂતી! MCX પર Short Covering થી તેજીનો માહોલ

શું તમારી ગાદી તમને બીમાર પાડી રહી છે? જાણો તેને બદલવાનો સાચો સમય !

પેનિક એટેકનું જોખમ ઘટાડવા અપનાવો આ 5 સરળ આદત !

રાખડી બાંધવાનો શુભ સમય 9:48 સુધી જ,શું ત્યારબાદ રાખડી નહીં બાંધી શકાય?

ગુજરાતના આ શહેરમાં આજે સસ્તું મળી રહ્યું સોનું! જાણો લેટેસ્ટ ભાવ

સોનાના ભાવમાં કડાકો! જાણો અમદાવાદમાં 24K, 22K અને 18K નો આજનો નવો ભાવ

Rum માં ખાંડ નથી હોતી! તો પછી કેટલીક રમનો સ્વાદ મીઠો કેમ લાગે છે?

WHO નો દાવો, રોજિંદા વપરાશમાં લેવાતી આ 3 દવાથી કેન્સરનું જોખમ !

ગોલ્ડ માર્કેટમાં મંદીનો માહોલ! આજે ઘટી ગયો સોના-ચાંદીનો ભાવ

બિગ બોસમાં એન્ટ્રી કરવા જઈ રહેલી અભિનેત્રીનો પરિવાર જુઓ

આજનું રાશિફળ : કઈ રાશિઓને મળશે નાણાંકીય લાભ અને કારકિર્દીમાં સફળતા

હોટલમાં Check-In વખતે આધાર કાર્ડની કોપી આપવાની ઝંઝટ ખતમ

એક સમયે કરોડોનો માલિક સ્ટાર ખેલાડી હવે ખુલ્લા પગે દુનિયા ફરે છે

145 કિમી રેન્જ સાથે TVS iQube નુ નવુ સ્પેશિયલ એડિશન લોન્ચ, જુઓ ફીચર્સ

રવિન્દ્ર જાડેજા શુભમન ગિલ પાસેથી કરાવે છે ભૂલ? 22 રિવ્યૂ થયા નિષ્ફળ

શું એક ફોનથી બીજો ફોન ચાર્જ થઈ શકે?

ટીમ ઈન્ડિયાને મળી નવી ‘દિવાલ’… આ ત્રિપુટીને તોડવી મુશ્કેલ

તહેવારો પહેલાં ગોળના ભાવમાં 25-30% નો ઉછાળો, જાણો કિલોનો તાજો ભાવ

Web Stories View more

શ્રીલંકામાં સૌથી મોટી ઇનિંગ રમનાર ભારતીય વિકેટકીપર

પંજાબની

સ્કિન કેર માટે ફાયદાકારક 7 ખોરાક જાણો

વૈભવ સૂર્યવંશીએ રેડ બોલ ક્રિકેટમાં કેટલી વિકેટ લીધી છે?

કરણ પટેલનો પરિવાર જુઓ

બાથ ટુવાલ ક્યારે ધોવો જોઈએ?

Latest News View more

iPhone Vs Samsung : કયો સ્માર્ટફોન છે વધુ બેસ્ટ? જાણો સરખામણી

આ ખેલાડીના કારણે વિરાટ કોહલીના કોચ મુશ્કેલીમાં,DPL 2026માં મોટો કૌભાંડ

સાગબારાના ખેડૂતોના જમીન હકના મુદ્દે રક્ષાબંધન બાદ મંત્રીઓ ચર્ચા કરશે

જો આ ભૂલ વારંવાર થશે, તો ટીમ ઈન્ડિયા સારાંશ જૈનને બીજી તક નહીં આપે?

પગની આંગળી પર તલ હોવાનો અર્થ શું? જાણો ધન અને ભાગ્ય સાથે જોડાયેલા સકેત

Latest Videos View more

સાગબારાના ખેડૂતોના જમીન હકના મુદ્દે રક્ષાબંધન બાદ મંત્રીઓ ચર્ચા કરશે

તહેવારો પહેલાં મોંઘવારીનો માર: ખાંડ-ડુંગળીના ભાવ બમણા, મીઠાઈ પણ મોંઘી

ક્રૂડ ઓઇલમાં તેજીથી સુરતનો કાપડ ઉદ્યોગ મુશ્કેલીમાં, SGCCIએ માંગી રાહત

Trending Video: હિન્દુસ્તાની ભાઈએ સુમો પહેલવાન સાથે લીધો પંગો

દેશી દારૂના વેચાણના વાયરલ વીડિયો બાદ મહિલાની અટકાયત

રાજકોટમાં યોજાતા લોકમેળાને લઇને મોટા સમાચાર

વાયરલ થયો આ એક વીડિયો અને રાજકોટ પોલીસ થઈ દોડતી

બુટલેગર પાસે હપ્તો માગનાર અમદાવાદ પોલીસકર્મી સસ્પેન્ડ - જુઓ Video

દોઢ વર્ષના બાળકની અન્નળીમાં પીન ફસાય , જુઓ Video

સુરતમાં હચમચાવતી ઘટના! 13 વર્ષના કિશોરની ગરદનમાંથી આરપાર થયો સળિયો

ફોટો સ્ટોરી

રીલ્સ

વીડિયોઝ