हिन्दी News9 ಕನ್ನಡ తెలుగు मराठी বাংলা ਪੰਜਾਬੀ தமிழ் മലയാളം मनी9 TV9-UP
AQI
TV9 Network
User
Sign In

By signing in or creating an account, you agree with Associated Broadcasting Company's Terms & Conditions and Privacy Policy.

Subscribe Whatsapp Channel
તાજા સમાચાર ક્રિકેટ ન્યૂઝ ગુજરાત વીડિયોઝ ફોટો ગેલેરી રાશિફળ ટેકનોલોજી રાષ્ટ્રીય વર્લ્ડ બિઝનેસ વેબસ્ટોરી મનોરંજન ટ્રેન્ડિંગ ટોપિક કૃષિ મહારાષ્ટ્ર ભક્તિ સમાચાર

કાનુની સવાલ : શું ભારતમાં વિરોધ કરવો કાયદેસર છે? કાયદો અને બંધારણ શું કહે છે જાણો

વિરોધને લોકશાહીનો મુખ્ય આધારસ્તંભ માનવામાં આવે છે, પરંતુ બંધારણ તેને મૂળભૂત અધિકાર તરીકે માન્યતા આપતું નથી. જો કે, તે મૂળભૂત અધિકાર અધિનિયમ હેઠળ આવે છે. બંધારણની કલમ 19 તેને વિગતવાર સમજાવે છે. તો ચાલો આજે અમારા કાનુની સવાલની સીરિઝમાં આ વિશે વિસ્તારથી જાણીએ.

| Updated on: Jul 22, 2026 | 1:40 PM
Share
જંતર-મંતર પર ભેગા તયેલા યુવાનો જ્યારે સંસદની તરફ માર્ચ કરતા તેમને રોકી દેવામાં આવે છે. બેરીકેડ લગાવવામાં આવે છે. ભીડને દુર કરવા માટે બળનો પ્રયોગ પણ કરવામાં આવે છે. પોલીસની દલીલ છે કે વિરોધ પ્રદર્શન માટે પરવાનગી લેવામાં આવી ન હતી.

જંતર-મંતર પર ભેગા તયેલા યુવાનો જ્યારે સંસદની તરફ માર્ચ કરતા તેમને રોકી દેવામાં આવે છે. બેરીકેડ લગાવવામાં આવે છે. ભીડને દુર કરવા માટે બળનો પ્રયોગ પણ કરવામાં આવે છે. પોલીસની દલીલ છે કે વિરોધ પ્રદર્શન માટે પરવાનગી લેવામાં આવી ન હતી.

1 / 9
બીજા જ દિવસે, જ્યારે રાહુલ ગાંધીએ વડા પ્રધાનના નિવાસસ્થાન પાસે ધરણા પ્રદર્શન કર્યા, ત્યારે પોલીસે તેમની અટકાયત કરી અને તેમને વિરોધ સ્થળ પરથી દૂર કર્યા. વિરોધ પ્રદર્શન સામે પોલીસ દ્વારા કરવામાં આવેલા આ બળપ્રયોગથી એક પ્રશ્ન ઉભો થાય છે. શું ભારતના લોકશાહીમાં વિરોધ પ્રદર્શન કરવાનો કોઈ અધિકાર નથી?

બીજા જ દિવસે, જ્યારે રાહુલ ગાંધીએ વડા પ્રધાનના નિવાસસ્થાન પાસે ધરણા પ્રદર્શન કર્યા, ત્યારે પોલીસે તેમની અટકાયત કરી અને તેમને વિરોધ સ્થળ પરથી દૂર કર્યા. વિરોધ પ્રદર્શન સામે પોલીસ દ્વારા કરવામાં આવેલા આ બળપ્રયોગથી એક પ્રશ્ન ઉભો થાય છે. શું ભારતના લોકશાહીમાં વિરોધ પ્રદર્શન કરવાનો કોઈ અધિકાર નથી?

2 / 9
જો અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા છે, તો લોકોને કોઈપણ પ્રદર્શન માટે પોલીસની પરવાનગી કેમ લેવી પડે છે? શું રાજ્ય કે કેન્દ્ર સરકાર ઈચ્છે તો કોઈપણ પ્રદર્શન પર પ્રતિબંધ મૂકી શકે છે?

જો અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા છે, તો લોકોને કોઈપણ પ્રદર્શન માટે પોલીસની પરવાનગી કેમ લેવી પડે છે? શું રાજ્ય કે કેન્દ્ર સરકાર ઈચ્છે તો કોઈપણ પ્રદર્શન પર પ્રતિબંધ મૂકી શકે છે?

3 / 9
સંવિધાનમાં જો જોવામાં આવે તો વિરોધ પ્રદર્શનનો કોઈ મૌલિક અધિકાર નથી પરંતુ કલમ 19 હેઠળ બે મૂળભૂત અધિકારો હેઠળ વિરોધ પ્રદર્શન કરી શકાય છે. આ અધિકારો અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા અને શાંતિપૂર્ણ રીતે અને શસ્ત્રો વિના એકઠા થવાનો અધિકાર છે. આ બે જોગવાઈઓ કોઈપણ પ્રદર્શન, કૂચ, ધરણા, જાહેર સભા અથવા રેલી યોજવાનો બંધારણીય અધિકાર બનાવે છે.

સંવિધાનમાં જો જોવામાં આવે તો વિરોધ પ્રદર્શનનો કોઈ મૌલિક અધિકાર નથી પરંતુ કલમ 19 હેઠળ બે મૂળભૂત અધિકારો હેઠળ વિરોધ પ્રદર્શન કરી શકાય છે. આ અધિકારો અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા અને શાંતિપૂર્ણ રીતે અને શસ્ત્રો વિના એકઠા થવાનો અધિકાર છે. આ બે જોગવાઈઓ કોઈપણ પ્રદર્શન, કૂચ, ધરણા, જાહેર સભા અથવા રેલી યોજવાનો બંધારણીય અધિકાર બનાવે છે.

4 / 9
શું કહે છે કલમ 19 તો ચાલો વિસ્તારથી જાણીએ. સંવિધાનની કલમ 19 હેઠળ નાગરિકોને 6 અધિકાર મળે છે.કલમ 19 (1)(એ) નાગરિકોને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા આપે છે.

શું કહે છે કલમ 19 તો ચાલો વિસ્તારથી જાણીએ. સંવિધાનની કલમ 19 હેઠળ નાગરિકોને 6 અધિકાર મળે છે.કલમ 19 (1)(એ) નાગરિકોને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા આપે છે.

5 / 9
કલમ 19 (1)(બી) નાગરિકોને શાંતિપૂર્ણ રીતે અને હથિયારો વિના ભેગા થવાનો અધિકાર આપે છે.કલમ 19 (1)(સી) નાગરિકોને સંગઠનો, યુનિયનો અને સહકારી મંડળીઓ બનાવવાનો અધિકાર આપે છે.કલમ 19(1)(ડી) નાગરિકોને ભારતના સમગ્ર પ્રદેશમાં મુક્તપણે ફરવાનો અધિકાર આપે છે.કલમ 19(1)(ઇ) નાગરિકોને ભારતના પ્રદેશના કોઈપણ ભાગમાં સ્થાયી થવા અને રહેવાનો અધિકાર આપે છે.કલમ 19(1)(જી) નાગરિકોને કોઈપણ વ્યવસાય, વેપાર અથવા વ્યવસાય કરવાનો અધિકાર આપે છે.

કલમ 19 (1)(બી) નાગરિકોને શાંતિપૂર્ણ રીતે અને હથિયારો વિના ભેગા થવાનો અધિકાર આપે છે.કલમ 19 (1)(સી) નાગરિકોને સંગઠનો, યુનિયનો અને સહકારી મંડળીઓ બનાવવાનો અધિકાર આપે છે.કલમ 19(1)(ડી) નાગરિકોને ભારતના સમગ્ર પ્રદેશમાં મુક્તપણે ફરવાનો અધિકાર આપે છે.કલમ 19(1)(ઇ) નાગરિકોને ભારતના પ્રદેશના કોઈપણ ભાગમાં સ્થાયી થવા અને રહેવાનો અધિકાર આપે છે.કલમ 19(1)(જી) નાગરિકોને કોઈપણ વ્યવસાય, વેપાર અથવા વ્યવસાય કરવાનો અધિકાર આપે છે.

6 / 9
શું પ્રદર્શન બંધ કરી શકાય છે અથવા નિયંત્રણો લગાવી શકાય છે? કલમ 19માં સ્વતંત્રતાના 6 અધિકારોની સાથે કેટલાક પ્રતિબંધોની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. જેથી પરિસ્થિતિ અનિયંત્રિત ન બને અને ભીડ આપખુદ ન બને. આ માટે કલમ 19 (2) અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા પર પ્રતિબંધ લગાવવાની પરવાનગી આપે છે. કલમ 19 (3) હેઠળ શાંતિપૂર્ણ સભાના અધિકારો પર પ્રતિબંધ લગાવી શકાય છે.

શું પ્રદર્શન બંધ કરી શકાય છે અથવા નિયંત્રણો લગાવી શકાય છે? કલમ 19માં સ્વતંત્રતાના 6 અધિકારોની સાથે કેટલાક પ્રતિબંધોની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. જેથી પરિસ્થિતિ અનિયંત્રિત ન બને અને ભીડ આપખુદ ન બને. આ માટે કલમ 19 (2) અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા પર પ્રતિબંધ લગાવવાની પરવાનગી આપે છે. કલમ 19 (3) હેઠળ શાંતિપૂર્ણ સભાના અધિકારો પર પ્રતિબંધ લગાવી શકાય છે.

7 / 9
પરંતુ આ માટે કેટલીક શરતો પણ રાખવામાં આવી છે. જેના હેઠળ જો ખતરો ભારતની સંપ્રભુતા અને અખંડતાને હોય.સાર્વજનિક વ્યવસ્થામાં વ્યવધાન અને સુરક્ષાનો ખતરો કે પ્રદર્શન નૈતિકતા અને શાલીનતાની સીમાને ક્રોસ કરે તો પ્રશાસન પ્રદર્શનને પૂર્ણ કરાવી શકે છે.

પરંતુ આ માટે કેટલીક શરતો પણ રાખવામાં આવી છે. જેના હેઠળ જો ખતરો ભારતની સંપ્રભુતા અને અખંડતાને હોય.સાર્વજનિક વ્યવસ્થામાં વ્યવધાન અને સુરક્ષાનો ખતરો કે પ્રદર્શન નૈતિકતા અને શાલીનતાની સીમાને ક્રોસ કરે તો પ્રશાસન પ્રદર્શનને પૂર્ણ કરાવી શકે છે.

8 / 9
(Disclaimer: જો તમારી પાસે કોઈ ચોક્કસ કેસ હોય તો કાનૂની નિષ્ણાત (વકીલ) ની સલાહ લેવી સલાહભર્યું છે. અહીં આપેલી માહિતી ફક્ત કોર્ટના નિર્ણયો અને કલમોને આધારે આપવામાં આવી છે. તમારે કોઈ કેસ માટે જાણવું હોય તો યોગ્ય વકીલની સલાહ લઈ શકો છો.)(All Image Credit- Canva /PTI )

(Disclaimer: જો તમારી પાસે કોઈ ચોક્કસ કેસ હોય તો કાનૂની નિષ્ણાત (વકીલ) ની સલાહ લેવી સલાહભર્યું છે. અહીં આપેલી માહિતી ફક્ત કોર્ટના નિર્ણયો અને કલમોને આધારે આપવામાં આવી છે. તમારે કોઈ કેસ માટે જાણવું હોય તો યોગ્ય વકીલની સલાહ લઈ શકો છો.)(All Image Credit- Canva /PTI )

9 / 9

કાયદો એ નિયમોનો સમૂહ છે. જેને સમુદાય દ્વારા માન્ય તરીકે સ્વીકારવામાં આવે છે. કાયદો દેશના વહીવટ માટે નૈતિક માર્ગદર્શક તરીકે પણ કાર્ય કરે છે. કાયદો એ માનવ વર્તન અને ક્રિયાઓનું નિયમન કરવાની એક પદ્ધતિ છે. અહી ક્લિક કરો

કામની વાતલીગલ એડવાઈઝ
Follow Us
LIVETV
Web Stories View more
SENA દેશોમાં સૌથી વધુ ODI સદી ફટકારનાર એશિયન બેટ્સમેનો
SENA દેશોમાં સૌથી વધુ ODI સદી ફટકારનાર એશિયન બેટ્સમેનો
Jioનો સૌથી સસ્તો રિચાર્જ પ્લાન, મળશે 1.5GB ડેટા સહિત ઘણા લાભ
Jioનો સૌથી સસ્તો રિચાર્જ પ્લાન, મળશે 1.5GB ડેટા સહિત ઘણા લાભ
કબીર ખાનનો પરિવાર જુઓ
કબીર ખાનનો પરિવાર જુઓ
FIFA વર્લ્ડ કપમાં એમબાપ્પેએ તોડ્યો ઓલટાઈમ રેકોર્ડ
FIFA વર્લ્ડ કપમાં એમબાપ્પેએ તોડ્યો ઓલટાઈમ રેકોર્ડ
શું હેર ડ્રાયરનો ઉપયોગ કરી સોફા સાફ કરી શકાય? જાણો સત્ય
શું હેર ડ્રાયરનો ઉપયોગ કરી સોફા સાફ કરી શકાય? જાણો સત્ય
હેલ્ધી રસોઈ માટે અપનાવો આ 5 પ્રકારના તેલ !
હેલ્ધી રસોઈ માટે અપનાવો આ 5 પ્રકારના તેલ !
Latest Videos View more
g clip-path="url(#clip0_868_265)">