AQI
TV9 Network
User
Sign In

By signing in or creating an account, you agree with Associated Broadcasting Company's Terms & Conditions and Privacy Policy.

કાનુની સવાલ: પોલીસ FIR નોંધવાની ના પાડે તો શું કરશો? જાણો તમારા કાનૂની અધિકાર અને આગળની કાર્યવાહી

ઘણી વખત લોકો ફરિયાદ લઈને પોલીસ સ્ટેશન પહોંચે છે, પરંતુ કેટલીક પરિસ્થિતિમાં પોલીસ FIR (First Information Report) નોંધવામાં વિલંબ કરે છે અથવા ના પાડે છે. આવા સમયે ઘણા લોકો મૂંઝવણમાં પડી જાય છે કે હવે આગળ શું કરવું. પરંતુ કાયદો નાગરિકોને કેટલાક સ્પષ્ટ અધિકારો આપે છે અને FIR નોંધાવવા માટે વિકલ્પો પણ ઉપલબ્ધ છે.

| Updated on: May 24, 2026 | 7:00 AM
Share
FIR એટલે કોઈ સંજ્ઞેય ગુનાની (Cognizable Offence) પ્રથમ સત્તાવાર નોંધ. જેમ કે ચોરી, હુમલો, છેતરપિંડી, અપહરણ અથવા ગંભીર ગુનાઓમાં પોલીસ સામાન્ય રીતે FIR નોંધવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરે છે. જો પોલીસ FIR નોંધવાનો ઇનકાર કરે તો સૌપ્રથમ તમે લેખિતમાં તમારી ફરિયાદ પોલીસ સ્ટેશનના જવાબદાર અધિકારીને આપી શકો છો અને તેની પ્રાપ્તી (Acknowledgement) માંગો.

FIR એટલે કોઈ સંજ્ઞેય ગુનાની (Cognizable Offence) પ્રથમ સત્તાવાર નોંધ. જેમ કે ચોરી, હુમલો, છેતરપિંડી, અપહરણ અથવા ગંભીર ગુનાઓમાં પોલીસ સામાન્ય રીતે FIR નોંધવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરે છે. જો પોલીસ FIR નોંધવાનો ઇનકાર કરે તો સૌપ્રથમ તમે લેખિતમાં તમારી ફરિયાદ પોલીસ સ્ટેશનના જવાબદાર અધિકારીને આપી શકો છો અને તેની પ્રાપ્તી (Acknowledgement) માંગો.

1 / 6
જો તેમ છતાં કાર્યવાહી ન થાય, તો તમે જિલ્લા પોલીસ અધિક્ષક (SP) અથવા ઉચ્ચ પોલીસ અધિકારીને લેખિત અરજી મોકલી શકો છો. ફરિયાદ પોસ્ટ, ઈમેઈલ અથવા ઉપલબ્ધ ઓનલાઈન માધ્યમથી પણ મોકલી શકાય છે. ઉચ્ચ અધિકારી મામલાની સમીક્ષા કરીને FIR નોંધાવવાનો આદેશ આપી શકે છે.

જો તેમ છતાં કાર્યવાહી ન થાય, તો તમે જિલ્લા પોલીસ અધિક્ષક (SP) અથવા ઉચ્ચ પોલીસ અધિકારીને લેખિત અરજી મોકલી શકો છો. ફરિયાદ પોસ્ટ, ઈમેઈલ અથવા ઉપલબ્ધ ઓનલાઈન માધ્યમથી પણ મોકલી શકાય છે. ઉચ્ચ અધિકારી મામલાની સમીક્ષા કરીને FIR નોંધાવવાનો આદેશ આપી શકે છે.

2 / 6
જો પોલીસ વિભાગમાંથી પણ ઉકેલ ન મળે તો કાયદો તમને મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ જવાની છૂટ આપે છે. સંબંધિત અદાલતમાં અરજી કરીને ફરિયાદ રજૂ કરી શકાય છે. મેજિસ્ટ્રેટ યોગ્ય લાગે તો પોલીસને તપાસ અથવા FIR નોંધવાનો નિર્દેશ આપી શકે છે.

જો પોલીસ વિભાગમાંથી પણ ઉકેલ ન મળે તો કાયદો તમને મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ જવાની છૂટ આપે છે. સંબંધિત અદાલતમાં અરજી કરીને ફરિયાદ રજૂ કરી શકાય છે. મેજિસ્ટ્રેટ યોગ્ય લાગે તો પોલીસને તપાસ અથવા FIR નોંધવાનો નિર્દેશ આપી શકે છે.

3 / 6
ભારતમાં ઘણી જગ્યાએ ઓનલાઈન FIR અથવા ઈ-ફરિયાદની સુવિધા પણ ઉપલબ્ધ છે. ખાસ કરીને સાયબર ક્રાઇમ અને કેટલીક કેટેગરીના કેસોમાં ઓનલાઈન અરજી મદદરૂપ બની શકે છે.

ભારતમાં ઘણી જગ્યાએ ઓનલાઈન FIR અથવા ઈ-ફરિયાદની સુવિધા પણ ઉપલબ્ધ છે. ખાસ કરીને સાયબર ક્રાઇમ અને કેટલીક કેટેગરીના કેસોમાં ઓનલાઈન અરજી મદદરૂપ બની શકે છે.

4 / 6
નાગરિકોએ એક વાત સમજવી જરૂરી છે કે દરેક અરજી FIR બનતી નથી. પોલીસ પહેલા તપાસે છે કે ઘટના સંજ્ઞેય ગુનાની કેટેગરીમાં આવે છે કે નહીં. જો કેસ બિન-સંજ્ઞેય (Non-Cognizable) હોય તો અલગ પ્રક્રિયા લાગુ પડી શકે છે.

નાગરિકોએ એક વાત સમજવી જરૂરી છે કે દરેક અરજી FIR બનતી નથી. પોલીસ પહેલા તપાસે છે કે ઘટના સંજ્ઞેય ગુનાની કેટેગરીમાં આવે છે કે નહીં. જો કેસ બિન-સંજ્ઞેય (Non-Cognizable) હોય તો અલગ પ્રક્રિયા લાગુ પડી શકે છે.

5 / 6
ફરિયાદ કરતી વખતે શક્ય હોય ત્યાં સુધી તારીખ, સમય, સ્થળ, ઘટનાની વિગતો અને ઉપલબ્ધ પુરાવા સાથે રજૂઆત કરવી જોઈએ. ફરિયાદની નકલ અને સંબંધિત દસ્તાવેજો સાચવી રાખવા પણ મહત્વપૂર્ણ છે. કાયદાનો હેતુ નાગરિકોને સુરક્ષા અને ન્યાય આપવાનો છે. જો તમને લાગે કે યોગ્ય ફરિયાદ છતાં કાર્યવાહી થઈ રહી નથી, તો કાયદેસર ઉપલબ્ધ પ્રક્રિયાનો ઉપયોગ કરીને આગળ વધવું યોગ્ય માર્ગ બની શકે છે.

ફરિયાદ કરતી વખતે શક્ય હોય ત્યાં સુધી તારીખ, સમય, સ્થળ, ઘટનાની વિગતો અને ઉપલબ્ધ પુરાવા સાથે રજૂઆત કરવી જોઈએ. ફરિયાદની નકલ અને સંબંધિત દસ્તાવેજો સાચવી રાખવા પણ મહત્વપૂર્ણ છે. કાયદાનો હેતુ નાગરિકોને સુરક્ષા અને ન્યાય આપવાનો છે. જો તમને લાગે કે યોગ્ય ફરિયાદ છતાં કાર્યવાહી થઈ રહી નથી, તો કાયદેસર ઉપલબ્ધ પ્રક્રિયાનો ઉપયોગ કરીને આગળ વધવું યોગ્ય માર્ગ બની શકે છે.

6 / 6

(Disclaimer: જો તમારી પાસે કોઈ ચોક્કસ કેસ હોય તો કાનૂની નિષ્ણાત (વકીલ) ની સલાહ લેવી સલાહભર્યું છે. અહીં આપેલી માહિતી ફક્ત કોર્ટના નિર્ણયો અને કલમોને આધારે આપવામાં આવી છે. તમારે કોઈ કેસ માટે જાણવું હોય તો યોગ્ય વકીલની સલાહ લઈ શકો છો.)

કાનૂની સલાહ લેવા માટે વકીલો પહેલા હકીકતોનું વિશ્લેષણ કરે છે અને પછી બીજી વ્યક્તિને કહે છે કે કયા ક્રમમાં શું કરવું. કાનુની સલાહ લેવા માટે તમે વકીલનો સંપર્ક કરી શકો છો. તમે નિષ્ણાત અથવા વ્યાવસાયિક સલાહકારનો સંપર્ક કરી શકો છો. તમે ઓનલાઈન કાનૂની સલાહ સેવાઓનો લાભ લઈ શકો છો. તમે રાષ્ટ્રીય કાનૂની સેવા સત્તામંડળ (NALSA) નો પણ સંપર્ક કરી શકો છો. લીગલ એડવાઈઝની સ્ટોરી વાંચવા માટે  અહીં ક્લિક કરો.

Follow Us
₹18,518 કરોડનું બજેટ પણ કામગીરી 'ઝીરો', અમદાવાદીઓના હાલ 'બેહાલ' થયા
₹18,518 કરોડનું બજેટ પણ કામગીરી 'ઝીરો', અમદાવાદીઓના હાલ 'બેહાલ' થયા
ગુજરાતમાં જળબંબાકારની સ્થિતિમાં 5,500થી વધુ લોકોનું 'રેસ્ક્યુ'
ગુજરાતમાં જળબંબાકારની સ્થિતિમાં 5,500થી વધુ લોકોનું 'રેસ્ક્યુ'
આકાશી આફત સામે એક્શન મોડમાં AMC, 79 સ્થળોએથી પાણી ઓસર્યા
આકાશી આફત સામે એક્શન મોડમાં AMC, 79 સ્થળોએથી પાણી ઓસર્યા
સૌરાષ્ટ્ર પર મેઘરાજાએ વરસાવ્યુ હેત, સાર્વત્રિક વરસાદથી ખેડૂતો ખુશખુશાલ
સૌરાષ્ટ્ર પર મેઘરાજાએ વરસાવ્યુ હેત, સાર્વત્રિક વરસાદથી ખેડૂતો ખુશખુશાલ
શ્રીનંદનગરમાં બેઝમેન્ટમાં પાણી ભરાઈ જતા લોકોના વાહનો ડૂૂબ્યા- Video
શ્રીનંદનગરમાં બેઝમેન્ટમાં પાણી ભરાઈ જતા લોકોના વાહનો ડૂૂબ્યા- Video
ગુજરાતમાં ભારે વરસાદની ચેતવણી, રાહત કમિશનરે આપ્યું મહત્ત્વપૂર્ણ નિવેદન
ગુજરાતમાં ભારે વરસાદની ચેતવણી, રાહત કમિશનરે આપ્યું મહત્ત્વપૂર્ણ નિવેદન
બાઇક પર 'ટોઇલેટ સીટ'! સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયો અજબ-ગજબનો 'Video'
બાઇક પર 'ટોઇલેટ સીટ'! સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયો અજબ-ગજબનો 'Video'
અમરેલીમાં મુશળધાર વરસાદથી શેત્રુંજી નદીમાં આવ્યુ ઘોડાપૂર- Video
અમરેલીમાં મુશળધાર વરસાદથી શેત્રુંજી નદીમાં આવ્યુ ઘોડાપૂર- Video
અમદાવાદના નવા રોડની ચોંકાવનારી હકીકત
અમદાવાદના નવા રોડની ચોંકાવનારી હકીકત
ગોધરામાં નવનિર્મિત અંડરબ્રિજ પાણીમાં થયો ગરકાવ, બ્રિજે લીધી જળ સમાધિ
ગોધરામાં નવનિર્મિત અંડરબ્રિજ પાણીમાં થયો ગરકાવ, બ્રિજે લીધી જળ સમાધિ
g clip-path="url(#clip0_868_265)">