हिन्दी News9 ಕನ್ನಡ తెలుగు मराठी বাংলা ਪੰਜਾਬੀ தமிழ் മലയാളം मनी9 TV9-UP
AQI
TV9 Network
User
Sign In

By signing in or creating an account, you agree with Associated Broadcasting Company's Terms & Conditions and Privacy Policy.

Subscribe Whatsapp Channel
તાજા સમાચાર ક્રિકેટ ન્યૂઝ ગુજરાત વીડિયોઝ ફોટો ગેલેરી રાશિફળ ટેકનોલોજી રાષ્ટ્રીય વર્લ્ડ બિઝનેસ વેબસ્ટોરી મનોરંજન ટ્રેન્ડિંગ ટોપિક કૃષિ મહારાષ્ટ્ર ભક્તિ સમાચાર

History of city name : કીર્તિ સ્તંભના નામ પાછળનો શું છે ઈતિહાસ ? જાણો આખી વાર્તા

કીર્તિ સ્તંભ, રાજસ્થાનના ચિત્તોડગઢ શહેરમાં આવેલા ઐતિહાસિક ચિત્તોડ કિલ્લા પર સ્થિત એક પ્રખ્યાત મિનાર છે. આ વિસ્તાર કુષાણ કાળથી જૈન ધર્મનું મુખ્ય કેન્દ્ર રહ્યો છે. અહીં છઠ્ઠી સદીમાં આચાર્ય હરિભદ્રસૂરિ અને નવમી સદીમાં વિરસેન જેવા પ્રતિષ્ઠિત જૈન આચાર્યો પ્રગટ થયા હતા.

| Updated on: Sep 08, 2025 | 7:35 PM
Share
કીર્તિ" શબ્દનો અર્થ છે યશ, પ્રસિદ્ધિ કે ગૌરવ. "સ્તંભ" એટલે પિલર/મિનાર. એટલે કે કીર્તિ સ્તંભનું નામ એના ધાર્મિક મહિમા અને પ્રસિદ્ધિ દર્શાવવા માટે રાખવામાં આવ્યું. આ સ્તંભ મુખ્યત્વે જૈન ધર્મ અને ખાસ કરીને પ્રથમ તીર્થંકર ભગવાન આદિનાથ (ઋષભદેવ)ની કીર્તિને અમર કરવા માટે બનાવાયો હતો. (Credits: - Wikipedia)

કીર્તિ" શબ્દનો અર્થ છે યશ, પ્રસિદ્ધિ કે ગૌરવ. "સ્તંભ" એટલે પિલર/મિનાર. એટલે કે કીર્તિ સ્તંભનું નામ એના ધાર્મિક મહિમા અને પ્રસિદ્ધિ દર્શાવવા માટે રાખવામાં આવ્યું. આ સ્તંભ મુખ્યત્વે જૈન ધર્મ અને ખાસ કરીને પ્રથમ તીર્થંકર ભગવાન આદિનાથ (ઋષભદેવ)ની કીર્તિને અમર કરવા માટે બનાવાયો હતો. (Credits: - Wikipedia)

1 / 8
ઈ.સ. 1179 થી 1191 દરમિયાન, ચિત્તૌરગઢના શાસક રાવલ કુમારસિંહના આશ્રયમાં વેપારી જીજા ભાગેરવાલા દ્વારા લગભગ 22 મીટર ઊંચો કીર્તિ સ્તંભ નિર્મિત થયો હતો. ત્યારબાદ આ સ્મારક 17મી સદી સુધી જૈન ભટ્ટારકનું મહત્વનું કેન્દ્ર રહ્યું. (Credits: - Wikipedia)

ઈ.સ. 1179 થી 1191 દરમિયાન, ચિત્તૌરગઢના શાસક રાવલ કુમારસિંહના આશ્રયમાં વેપારી જીજા ભાગેરવાલા દ્વારા લગભગ 22 મીટર ઊંચો કીર્તિ સ્તંભ નિર્મિત થયો હતો. ત્યારબાદ આ સ્મારક 17મી સદી સુધી જૈન ભટ્ટારકનું મહત્વનું કેન્દ્ર રહ્યું. (Credits: - Wikipedia)

2 / 8
સાત માળનું આ ભવ્ય મિનાર સોલંકી શૈલીમાં નિર્માણ થયેલું છે અને સાત-મધુરી મંદિર પાસે 7x7 મીટરના પ્લીન્થ પર ઊભું છે. તેના શિલ્પોમાં આરંભે ઋષભનાથની પ્રતિમાઓ અંકિત હતી. શિલાલેખો દર્શાવે છે કે આ સ્મારક બઘેરવાલ સમુદાય સાથે સંકળાયેલ છે અને તેનો નિર્માણકાર્ય 13મી સદીની શરૂઆતમાં પૂર્ણ થયું હતું. આથી, તે વિજય સ્તંભ કરતાં જૂનું મનાય છે. (Credits: - Wikipedia)

સાત માળનું આ ભવ્ય મિનાર સોલંકી શૈલીમાં નિર્માણ થયેલું છે અને સાત-મધુરી મંદિર પાસે 7x7 મીટરના પ્લીન્થ પર ઊભું છે. તેના શિલ્પોમાં આરંભે ઋષભનાથની પ્રતિમાઓ અંકિત હતી. શિલાલેખો દર્શાવે છે કે આ સ્મારક બઘેરવાલ સમુદાય સાથે સંકળાયેલ છે અને તેનો નિર્માણકાર્ય 13મી સદીની શરૂઆતમાં પૂર્ણ થયું હતું. આથી, તે વિજય સ્તંભ કરતાં જૂનું મનાય છે. (Credits: - Wikipedia)

3 / 8
ચિત્તોડનો ઇતિહાસ અનેક સદીઓ પહેલાંથી શરૂ થાય છે અને તે જૈન પરંપરાનું પ્રાચીન કેન્દ્ર ગણાય છે. આ શહેર માધ્યમિકાની પાસે આવેલું હતું. કુષાણ યુગ દરમિયાન મથુરાના જૈન શિલાલેખોમાં "કોટિયા" ગણની "મજ્જીમિલ્લ" શાખાનો ઉલ્લેખ મળે છે, જે આ વિસ્તારમાં જૈન ધર્મનું મહત્વ દર્શાવે છે. જાણીતા આચાર્ય હરિભદ્રસૂરીનો જન્મ અહીં છઠ્ઠી સદીમાં થયો હતો અને તેમણે અહીં ધૂર્તોપાખ્યાન ગ્રંથની રચના કરી હતી.

ચિત્તોડનો ઇતિહાસ અનેક સદીઓ પહેલાંથી શરૂ થાય છે અને તે જૈન પરંપરાનું પ્રાચીન કેન્દ્ર ગણાય છે. આ શહેર માધ્યમિકાની પાસે આવેલું હતું. કુષાણ યુગ દરમિયાન મથુરાના જૈન શિલાલેખોમાં "કોટિયા" ગણની "મજ્જીમિલ્લ" શાખાનો ઉલ્લેખ મળે છે, જે આ વિસ્તારમાં જૈન ધર્મનું મહત્વ દર્શાવે છે. જાણીતા આચાર્ય હરિભદ્રસૂરીનો જન્મ અહીં છઠ્ઠી સદીમાં થયો હતો અને તેમણે અહીં ધૂર્તોપાખ્યાન ગ્રંથની રચના કરી હતી.

4 / 8
ચિત્તોડમાં ઈલાચાર્ય નામના વિદ્વાન વસતા હતા, જેમની પાસે વીરસેન આચાર્યએ (ઈ.સ. 7મી સદી) પ્રાચીન શત-ખંડગમ અને કષાયપહુડા ગ્રંથોનું જ્ઞાન મેળવ્યું હતું. બાદમાં, વીરસેન આચાર્યએ આ ગ્રંથોના આધારે પ્રસિદ્ધ ધવલા અને જયધવલા ગ્રંથોની રચના કરી. (Credits: - Wikipedia)

ચિત્તોડમાં ઈલાચાર્ય નામના વિદ્વાન વસતા હતા, જેમની પાસે વીરસેન આચાર્યએ (ઈ.સ. 7મી સદી) પ્રાચીન શત-ખંડગમ અને કષાયપહુડા ગ્રંથોનું જ્ઞાન મેળવ્યું હતું. બાદમાં, વીરસેન આચાર્યએ આ ગ્રંથોના આધારે પ્રસિદ્ધ ધવલા અને જયધવલા ગ્રંથોની રચના કરી. (Credits: - Wikipedia)

5 / 8
આ 22 મીટર (અંદાજે 72ફૂટ) ઊંચો મિનાર જૈન વેપારી જીજા ભાગેરવાલા દ્વારા રાવલ કુમાર સિંહના શાસન દરમિયાન, આશરે ઈ.સ. 1179 થી 1191 વચ્ચે નિર્મિત કરાયો હતો. 12મી સદીમાં તે વિધિમાર્ગના પ્રચારક જીનવલ્લભનું નિવાસસ્થાન રહ્યું હતું, જ્યારે 15મી થી 17મી સદી સુધી અહીં ભટ્ટારકનો પ્રભાવ રહ્યો. (Credits: - Wikipedia)

આ 22 મીટર (અંદાજે 72ફૂટ) ઊંચો મિનાર જૈન વેપારી જીજા ભાગેરવાલા દ્વારા રાવલ કુમાર સિંહના શાસન દરમિયાન, આશરે ઈ.સ. 1179 થી 1191 વચ્ચે નિર્મિત કરાયો હતો. 12મી સદીમાં તે વિધિમાર્ગના પ્રચારક જીનવલ્લભનું નિવાસસ્થાન રહ્યું હતું, જ્યારે 15મી થી 17મી સદી સુધી અહીં ભટ્ટારકનો પ્રભાવ રહ્યો. (Credits: - Wikipedia)

6 / 8
આ 22 મીટર (અંદાજે 72ફૂટ) ઊંચો મિનાર જૈન વેપારી જીજા ભાગેરવાલા દ્વારા રાવલ કુમાર સિંહના શાસન દરમિયાન, આશરે ઈ.સ. 1179 થી 1191 વચ્ચે નિર્મિત કરાયો હતો. 12મી સદીમાં તે વિધિમાર્ગના પ્રચારક જીનવલ્લભનું નિવાસસ્થાન રહ્યું હતું, જ્યારે 15મી થી 17મી સદી સુધી અહીં ભટ્ટારકનો પ્રભાવ રહ્યો. (Credits: - Wikipedia)

આ 22 મીટર (અંદાજે 72ફૂટ) ઊંચો મિનાર જૈન વેપારી જીજા ભાગેરવાલા દ્વારા રાવલ કુમાર સિંહના શાસન દરમિયાન, આશરે ઈ.સ. 1179 થી 1191 વચ્ચે નિર્મિત કરાયો હતો. 12મી સદીમાં તે વિધિમાર્ગના પ્રચારક જીનવલ્લભનું નિવાસસ્થાન રહ્યું હતું, જ્યારે 15મી થી 17મી સદી સુધી અહીં ભટ્ટારકનો પ્રભાવ રહ્યો. (Credits: - Wikipedia)

7 / 8
કીર્તિ સ્તંભ સોલંકી શૈલીમાં રચાયેલ એક અનોખું સ્થાપત્ય છે. આ મિનાર સાત માળનો બનેલો છે. તે ચિત્તોડના સાત-બીસ જૈન મંદિરોની બાજુમાં સ્થિત છે. ભૂમિભાગ, જેને "હંશપીઠ" કહેવામાં આવે છે, તેમાં સિંહમુખ થાર, ગજ થાર અને નવ થાર સાથે ઋષભનાથની આદરણીય મૂર્તિઓ આવેલી છે. આ મિનાર જૈન ધર્મના પ્રથમ તીર્થંકર ભગવાનઋષભદેવને અર્પિત છે. ( આ માહિતી વિવિધ ઐતિહાસિક તથ્યો અને સંશોધનો પર આધારિત છે. વિગતવાર માહિતી માટે, ઇતિહાસના પ્રમાણભૂત ગ્રંથો અને સંશોધનોનો અભ્યાસ કરવો ઉચિત રહેશે.) (Credits: - Wikipedia)

કીર્તિ સ્તંભ સોલંકી શૈલીમાં રચાયેલ એક અનોખું સ્થાપત્ય છે. આ મિનાર સાત માળનો બનેલો છે. તે ચિત્તોડના સાત-બીસ જૈન મંદિરોની બાજુમાં સ્થિત છે. ભૂમિભાગ, જેને "હંશપીઠ" કહેવામાં આવે છે, તેમાં સિંહમુખ થાર, ગજ થાર અને નવ થાર સાથે ઋષભનાથની આદરણીય મૂર્તિઓ આવેલી છે. આ મિનાર જૈન ધર્મના પ્રથમ તીર્થંકર ભગવાનઋષભદેવને અર્પિત છે. ( આ માહિતી વિવિધ ઐતિહાસિક તથ્યો અને સંશોધનો પર આધારિત છે. વિગતવાર માહિતી માટે, ઇતિહાસના પ્રમાણભૂત ગ્રંથો અને સંશોધનોનો અભ્યાસ કરવો ઉચિત રહેશે.) (Credits: - Wikipedia)

8 / 8

Tv9 ગુજરાતી પર શહેર, નામ પાછળના ઈતિહાસની જાણકારી નિયમિત પ્રકાશિત કરવામાં આવે છે. તો તમારે પણ ઈતિહાસના વધુ સમાચાર વાંચવા માટે અહીં ક્લિક કરો.

ઈતિહાસજનરલ નોલેજરાજસ્થાન
Follow Us
LIVETV
Web Stories View more
ભારત અને ચીન પણ જોતા રહી ગયા! આ નાનકડા દેશે અચાનક ખરીદી લીધું 'ટનબંધ સોનું'
ભારત અને ચીન પણ જોતા રહી ગયા! આ નાનકડા દેશે અચાનક ખરીદી લીધું 'ટનબંધ સોનું'
ઓશીકાનું કવર કેટલા દિવસે બદલવું જોઈએ?
ઓશીકાનું કવર કેટલા દિવસે બદલવું જોઈએ?
ભારતની પૈસાદાર મહિલા ક્રિકેટરના જુઓ ફોટો
ભારતની પૈસાદાર મહિલા ક્રિકેટરના જુઓ ફોટો
ભારતીયોના ઘરોમાં છે 32,000 ટન સોનું, આગામી સમયમાં ભાવ કેટલો...?
ભારતીયોના ઘરોમાં છે 32,000 ટન સોનું, આગામી સમયમાં ભાવ કેટલો...?
મેસ્સી FIFA વર્લ્ડ કપમાં સૌથી વધુ ગોલનો રેકોર્ડ બનાવશે!
મેસ્સી FIFA વર્લ્ડ કપમાં સૌથી વધુ ગોલનો રેકોર્ડ બનાવશે!
પૃથ્વીના આ સ્થળોએ વર્ષો સુધી નથી પડતો વરસાદ
પૃથ્વીના આ સ્થળોએ વર્ષો સુધી નથી પડતો વરસાદ
Latest Videos View more
બાબા બાગેશ્વરને ચેલેન્જ કરનાર પુરુષોત્તમ પીપળીયાની રાજકોટમાં અટકાયત
બાબા બાગેશ્વરને ચેલેન્જ કરનાર પુરુષોત્તમ પીપળીયાની રાજકોટમાં અટકાયત
ચાતક નજરે વરસાદની રાહ જોતા રાજ્યવાસીઓ માટે રાહતના સમાચાર............
ચાતક નજરે વરસાદની રાહ જોતા રાજ્યવાસીઓ માટે રાહતના સમાચાર............
ચાંદલોડિયા અન્ડર બ્રિજ બન્યો જનતાના માથાનો દુખાવો, 3 વર્ષથી કામ અધૂરું
ચાંદલોડિયા અન્ડર બ્રિજ બન્યો જનતાના માથાનો દુખાવો, 3 વર્ષથી કામ અધૂરું
રાજુલામાં ખાનગી શાળાઓની જોહુકમી સામે શિક્ષણ વિભાગે કરી લાલ આંખ
રાજુલામાં ખાનગી શાળાઓની જોહુકમી સામે શિક્ષણ વિભાગે કરી લાલ આંખ
પાલિતાણામાં શેત્રુંજી પર્વત પર યાત્રાળુનું બેગ લઈને ભાગ્યા સાવજ રાજા
પાલિતાણામાં શેત્રુંજી પર્વત પર યાત્રાળુનું બેગ લઈને ભાગ્યા સાવજ રાજા
ભડકોદ્રામાં 30 વર્ષ જૂની ટાંકી પત્તાના મહેલની જેમ તૂટી પડી
ભડકોદ્રામાં 30 વર્ષ જૂની ટાંકી પત્તાના મહેલની જેમ તૂટી પડી
વડોદરા પાદરા પાસે દિલ્હી મુંબઈ એક્સપ્રેસ હાઇવે પર ગમખ્વાર અકસ્માત!
વડોદરા પાદરા પાસે દિલ્હી મુંબઈ એક્સપ્રેસ હાઇવે પર ગમખ્વાર અકસ્માત!
કીર્તિ મંદિરમાં દારૂ પાર્ટી, વીડિયો વાયરલ થતા યુવક ઝડપાયો,જુઓ-Video
કીર્તિ મંદિરમાં દારૂ પાર્ટી, વીડિયો વાયરલ થતા યુવક ઝડપાયો,જુઓ-Video
ETP પ્લાન્ટની ટેંક ચેમ્બરની સફાઈ દરમિયાન 4ના મોત, જુઓ Video
ETP પ્લાન્ટની ટેંક ચેમ્બરની સફાઈ દરમિયાન 4ના મોત, જુઓ Video
અખબારમાં સમોસા-વડાપાવ પેક કર્યા તો દુકાનદારે જવું પડશે જેલ
અખબારમાં સમોસા-વડાપાવ પેક કર્યા તો દુકાનદારે જવું પડશે જેલ
g clip-path="url(#clip0_868_265)">