हिन्दी News9 ಕನ್ನಡ తెలుగు मराठी বাংলা ਪੰਜਾਬੀ தமிழ் മലയാളം मनी9 TV9-UP
AQI
TV9 Network
User
Sign In

By signing in or creating an account, you agree with Associated Broadcasting Company's Terms & Conditions and Privacy Policy.

Subscribe Whatsapp Channel
તાજા સમાચાર ક્રિકેટ ન્યૂઝ ચૂંટણી પરિણામ ગુજરાત વીડિયોઝ ફોટો ગેલેરી રાશિફળ ટેકનોલોજી રાષ્ટ્રીય વર્લ્ડ બિઝનેસ વેબસ્ટોરી મનોરંજન ટ્રેન્ડિંગ ટોપિક કૃષિ મહારાષ્ટ્ર ભક્તિ સમાચાર

કાનુની સવાલ: કોર્ટ મેરેજ માટે સાક્ષી કોણ બની શકે? જાણો ભારતીય કાયદા હેઠળ શું છે નિયમો

કાનુની સવાલ: ભારતમાં કોર્ટ મેરેજ મુખ્યત્વે Special Marriage Act, 1954 હેઠળ કરવામાં આવે છે. આ કાયદા અનુસાર લગ્ન પ્રક્રિયામાં વર-વધૂ સિવાય સાક્ષીઓની હાજરી જરૂરી હોય છે. સાક્ષીનું કામ માત્ર એ ખાતરી આપવાનું હોય છે કે લગ્ન બંને પક્ષોની સ્વૈચ્છિક સંમતિથી થઈ રહ્યા છે.

| Updated on: May 21, 2026 | 12:52 PM
Share
ભારતમાં લગ્ન માટે કોર્ટ મેરેજ એક લોકપ્રિય અને કાનૂની રીતે માન્ય વિકલ્પ બની રહ્યો છે. ખાસ કરીને અલગ ધર્મ, જાતિ અથવા સરળ પ્રક્રિયા દ્વારા લગ્ન કરવા માંગતા યુગલો કોર્ટ મેરેજ પસંદ કરે છે. જોકે ઘણી વખત લોકોના મનમાં એક સામાન્ય પ્રશ્ન હોય છે કે કોર્ટ મેરેજ દરમિયાન સાક્ષી કોણ બની શકે? શું પરિવારના સભ્ય હોવા જરૂરી છે? ભારતીય કાયદો આ અંગે શું કહે છે? ચાલો સરળ ભાષામાં સમજીએ.

ભારતમાં લગ્ન માટે કોર્ટ મેરેજ એક લોકપ્રિય અને કાનૂની રીતે માન્ય વિકલ્પ બની રહ્યો છે. ખાસ કરીને અલગ ધર્મ, જાતિ અથવા સરળ પ્રક્રિયા દ્વારા લગ્ન કરવા માંગતા યુગલો કોર્ટ મેરેજ પસંદ કરે છે. જોકે ઘણી વખત લોકોના મનમાં એક સામાન્ય પ્રશ્ન હોય છે કે કોર્ટ મેરેજ દરમિયાન સાક્ષી કોણ બની શકે? શું પરિવારના સભ્ય હોવા જરૂરી છે? ભારતીય કાયદો આ અંગે શું કહે છે? ચાલો સરળ ભાષામાં સમજીએ.

1 / 8
ભારતમાં કોર્ટ મેરેજ મુખ્યત્વે Special Marriage Act, 1954 હેઠળ કરવામાં આવે છે. આ કાયદા અનુસાર લગ્ન પ્રક્રિયામાં વર-વધૂ સિવાય સાક્ષીઓની હાજરી જરૂરી હોય છે. સાક્ષીનું કામ માત્ર એ ખાતરી આપવાનું હોય છે કે લગ્ન બંને પક્ષોની સ્વૈચ્છિક સંમતિથી થઈ રહ્યા છે.

ભારતમાં કોર્ટ મેરેજ મુખ્યત્વે Special Marriage Act, 1954 હેઠળ કરવામાં આવે છે. આ કાયદા અનુસાર લગ્ન પ્રક્રિયામાં વર-વધૂ સિવાય સાક્ષીઓની હાજરી જરૂરી હોય છે. સાક્ષીનું કામ માત્ર એ ખાતરી આપવાનું હોય છે કે લગ્ન બંને પક્ષોની સ્વૈચ્છિક સંમતિથી થઈ રહ્યા છે.

2 / 8
કોર્ટ મેરેજમાં કેટલા સાક્ષી જરૂરી હોય છે?: ભારતમાં સામાન્ય રીતે કોર્ટ મેરેજ માટે 3 સાક્ષીઓ જરૂરી હોય છે. લગ્ન નોંધણી સમયે આ ત્રણેય વ્યક્તિઓએ હાજર રહેવું પડે છે અને ઓફિશિયલ દસ્તાવેજો પર સહી કરવી પડે છે.

કોર્ટ મેરેજમાં કેટલા સાક્ષી જરૂરી હોય છે?: ભારતમાં સામાન્ય રીતે કોર્ટ મેરેજ માટે 3 સાક્ષીઓ જરૂરી હોય છે. લગ્ન નોંધણી સમયે આ ત્રણેય વ્યક્તિઓએ હાજર રહેવું પડે છે અને ઓફિશિયલ દસ્તાવેજો પર સહી કરવી પડે છે.

3 / 8
સાક્ષી કોણ બની શકે?: ભારતીય કાયદા મુજબ આ લોકો સાક્ષી બની શકે છે. માતા-પિતા, ભાઈ-બહેન, સગા સંબંધીઓ, મિત્રો, પાડોશી, ઓફિસના સહકર્મી. સાક્ષી બનવા માટે વ્યક્તિનું લગ્ન સાથે સીધું સંબંધિત હોવું ફરજિયાત નથી.

સાક્ષી કોણ બની શકે?: ભારતીય કાયદા મુજબ આ લોકો સાક્ષી બની શકે છે. માતા-પિતા, ભાઈ-બહેન, સગા સંબંધીઓ, મિત્રો, પાડોશી, ઓફિસના સહકર્મી. સાક્ષી બનવા માટે વ્યક્તિનું લગ્ન સાથે સીધું સંબંધિત હોવું ફરજિયાત નથી.

4 / 8
સાક્ષી માટે શું લાયકાત હોવી જોઈએ?: કોર્ટ મેરેજમાં સાક્ષી બનનાર વ્યક્તિ માટે કેટલીક મૂળભૂત શરતો હોય છે. ઉંમર 18 વર્ષ કે તેથી વધુ હોવી જોઈએ. માનસિક રીતે સક્ષમ હોવા જોઈએ. માન્ય ઓળખપત્ર ધરાવતો હોવો જોઈએ. લગ્ન સમયે હાજર રહી શકે તેવી સ્થિતિમાં હોવો જોઈએ.

સાક્ષી માટે શું લાયકાત હોવી જોઈએ?: કોર્ટ મેરેજમાં સાક્ષી બનનાર વ્યક્તિ માટે કેટલીક મૂળભૂત શરતો હોય છે. ઉંમર 18 વર્ષ કે તેથી વધુ હોવી જોઈએ. માનસિક રીતે સક્ષમ હોવા જોઈએ. માન્ય ઓળખપત્ર ધરાવતો હોવો જોઈએ. લગ્ન સમયે હાજર રહી શકે તેવી સ્થિતિમાં હોવો જોઈએ.

5 / 8
સાક્ષી તરીકે કયા દસ્તાવેજો જરૂરી પડે?: આધાર કાર્ડ, PAN કાર્ડ, પાસપોર્ટ, મતદાર ઓળખપત્ર, ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ, પાસપોર્ટ સાઇઝ ફોટો (જરૂર મુજબ)

સાક્ષી તરીકે કયા દસ્તાવેજો જરૂરી પડે?: આધાર કાર્ડ, PAN કાર્ડ, પાસપોર્ટ, મતદાર ઓળખપત્ર, ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ, પાસપોર્ટ સાઇઝ ફોટો (જરૂર મુજબ)

6 / 8
શું પરિવારની મંજૂરી જરૂરી છે?: જો બંને પક્ષ કાયદેસર ઉંમરના હોય અને પોતાની મરજીથી લગ્ન કરી રહ્યા હોય, તો સામાન્ય રીતે પરિવારની મંજૂરી કોર્ટ મેરેજ માટે જરૂરી નથી. જોકે પ્રક્રિયા અને દસ્તાવેજો રાજ્ય મુજબ થોડા અલગ હોઈ શકે છે.

શું પરિવારની મંજૂરી જરૂરી છે?: જો બંને પક્ષ કાયદેસર ઉંમરના હોય અને પોતાની મરજીથી લગ્ન કરી રહ્યા હોય, તો સામાન્ય રીતે પરિવારની મંજૂરી કોર્ટ મેરેજ માટે જરૂરી નથી. જોકે પ્રક્રિયા અને દસ્તાવેજો રાજ્ય મુજબ થોડા અલગ હોઈ શકે છે.

7 / 8
ધ્યાનમાં રાખવાની બાબતો: કોર્ટ મેરેજ પહેલા નોટિસ, દસ્તાવેજ ચકાસણી અને નિર્ધારિત સમયગાળાની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવી જરૂરી હોય છે. તેથી અરજી કરતા પહેલા સંબંધિત જિલ્લા લગ્ન નોંધણી કચેરીના નિયમો તપાસી લેવા જોઈએ. કોર્ટ મેરેજમાં સાક્ષી માત્ર ઔપચારિક વ્યક્તિ નથી, પરંતુ તે લગ્ન કાયદેસર રીતે અને સ્વૈચ્છિક રીતે થયા હોવાની પુષ્ટિ કરે છે. તેથી યોગ્ય અને માન્ય દસ્તાવેજ ધરાવતા સાક્ષી પસંદ કરવું જરૂરી છે.

ધ્યાનમાં રાખવાની બાબતો: કોર્ટ મેરેજ પહેલા નોટિસ, દસ્તાવેજ ચકાસણી અને નિર્ધારિત સમયગાળાની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવી જરૂરી હોય છે. તેથી અરજી કરતા પહેલા સંબંધિત જિલ્લા લગ્ન નોંધણી કચેરીના નિયમો તપાસી લેવા જોઈએ. કોર્ટ મેરેજમાં સાક્ષી માત્ર ઔપચારિક વ્યક્તિ નથી, પરંતુ તે લગ્ન કાયદેસર રીતે અને સ્વૈચ્છિક રીતે થયા હોવાની પુષ્ટિ કરે છે. તેથી યોગ્ય અને માન્ય દસ્તાવેજ ધરાવતા સાક્ષી પસંદ કરવું જરૂરી છે.

8 / 8

(Disclaimer: જો તમારી પાસે કોઈ ચોક્કસ કેસ હોય તો કાનૂની નિષ્ણાત (વકીલ) ની સલાહ લેવી સલાહભર્યું છે. અહીં આપેલી માહિતી ફક્ત કોર્ટના નિર્ણયો અને કલમોને આધારે આપવામાં આવી છે. તમારે કોઈ કેસ માટે જાણવું હોય તો યોગ્ય વકીલની સલાહ લઈ શકો છો.)

કાનૂની સલાહ લેવા માટે વકીલો પહેલા હકીકતોનું વિશ્લેષણ કરે છે અને પછી બીજી વ્યક્તિને કહે છે કે કયા ક્રમમાં શું કરવું. કાનુની સલાહ લેવા માટે તમે વકીલનો સંપર્ક કરી શકો છો. તમે નિષ્ણાત અથવા વ્યાવસાયિક સલાહકારનો સંપર્ક કરી શકો છો. તમે ઓનલાઈન કાનૂની સલાહ સેવાઓનો લાભ લઈ શકો છો. તમે રાષ્ટ્રીય કાનૂની સેવા સત્તામંડળ (NALSA) નો પણ સંપર્ક કરી શકો છો. લીગલ એડવાઈઝની સ્ટોરી વાંચવા માટે  અહીં ક્લિક કરો.

કામની વાતજનરલ નોલેજલીગલ એડવાઈઝવેડિંગ
Follow Us
LIVETV
Web Stories View more
Watermelon: ઉનાળાનું ફળ તરબૂચ છે હેલ્ધી, જાણો તેમાં રહેલા વિટામિનની માહિતી
Watermelon: ઉનાળાનું ફળ તરબૂચ છે હેલ્ધી, જાણો તેમાં રહેલા વિટામિનની માહિતી
કઈ આદતો Body Pain વધારી શકે છે?
કઈ આદતો Body Pain વધારી શકે છે?
Weight Loss: વજન ઘટાડવા માટે નાસ્તામાં ચણા ખાવા કે મખાના?
Weight Loss: વજન ઘટાડવા માટે નાસ્તામાં ચણા ખાવા કે મખાના?
કયું જ્યુસ પાચન સુધારવામાં મદદ કરી શકે છે?
કયું જ્યુસ પાચન સુધારવામાં મદદ કરી શકે છે?
આ ફળો હંમેશા છાલ સાથે ખાઓ, વિટામીનનો ભંડાર છે
આ ફળો હંમેશા છાલ સાથે ખાઓ, વિટામીનનો ભંડાર છે
રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી પડે ત્યારે કયા લક્ષણો દેખાય છે?
રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી પડે ત્યારે કયા લક્ષણો દેખાય છે?
Latest Videos View more
હત્યાનો ફરાર આરોપી નામ બદલીને છેલ્લા 12 વર્ષથી કરતો હતો અભિનય
હત્યાનો ફરાર આરોપી નામ બદલીને છેલ્લા 12 વર્ષથી કરતો હતો અભિનય
સુરેન્દ્રનગરમાં મેગા ચેકિંગ દરમિયાન 1.25 કરોડની વીજચોરીનો પર્દાફાશ
સુરેન્દ્રનગરમાં મેગા ચેકિંગ દરમિયાન 1.25 કરોડની વીજચોરીનો પર્દાફાશ
ધ્રોલમાં ડીઝલની અછતથી ખેડૂતોનો આક્રોશ, પેટ્રોલ પંપ પર હોબાળો
ધ્રોલમાં ડીઝલની અછતથી ખેડૂતોનો આક્રોશ, પેટ્રોલ પંપ પર હોબાળો
સારું એવું ભંડોળ કમાઈ શકો છો, પૈસા ખર્ચવાના મૂડમાં હશો
સારું એવું ભંડોળ કમાઈ શકો છો, પૈસા ખર્ચવાના મૂડમાં હશો
અમદાવાદના નારણપુરામાં અંબિકા જ્વેલર્સમાંથી ધોળા દિવસે સોનાના કડાની ચોર
અમદાવાદના નારણપુરામાં અંબિકા જ્વેલર્સમાંથી ધોળા દિવસે સોનાના કડાની ચોર
અમદાવાદમાં રખડતા શ્વાન અંગે AMC સજ્જ, સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશ પર એક્શન
અમદાવાદમાં રખડતા શ્વાન અંગે AMC સજ્જ, સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશ પર એક્શન
રાજકોટમાં ભૂવાએ ધાર્મિક વિધિના નામે પરિણીતા પર આચર્યું દુષ્કર્મ
રાજકોટમાં ભૂવાએ ધાર્મિક વિધિના નામે પરિણીતા પર આચર્યું દુષ્કર્મ
જામનગરમાં જડેશ્વર વિસ્તારમાં કરાયેલા ડિમોલિશન મામલે આહીર સમાજમાં રોષ
જામનગરમાં જડેશ્વર વિસ્તારમાં કરાયેલા ડિમોલિશન મામલે આહીર સમાજમાં રોષ
ડીઝલની અછતને લઈને ખેડૂતે પેટ્રોલ પંપ પર બેસણુ યોજીને નોંધાવ્યો વિરોધ
ડીઝલની અછતને લઈને ખેડૂતે પેટ્રોલ પંપ પર બેસણુ યોજીને નોંધાવ્યો વિરોધ
રાહુલ ગાંધીએ, વડાપ્રધાન મોદી અને ગૃહપ્રધાન અમિત શાહને ગદ્દાર કહ્યાં
રાહુલ ગાંધીએ, વડાપ્રધાન મોદી અને ગૃહપ્રધાન અમિત શાહને ગદ્દાર કહ્યાં
g clip-path="url(#clip0_868_265)">