ટ્રેનના છેલ્લા ડબ્બા પર ‘X’ચિહ્ન કેમ હોય છે? 99 ટકા લોકો નથી જાણતા કારણ
જો તમે ક્યારેય રેલવે ક્રોસિંગ કે પ્લેટફોર્મ પર ઉભા રહીને પસાર થતી ટ્રેનને ધ્યાનથી જોઈ હોય, તો છેલ્લાં ડબ્બા પર દેખાતું ‘X’ ચિહ્ન ચોક્કસ તમારી નજરમાં આવ્યું હશે. ઘણા લોકો તેને જોવા છતાં તેના પાછળનું સાચું કારણ જાણતા નથી. આ ચિહ્ન માત્ર નિશાની નથી, પરંતુ રેલવેની સુરક્ષા અને વ્યવસ્થાપન સાથે જોડાયેલું એક મહત્વપૂર્ણ સંકેત છે.

આપણે રોજિંદા જીવનમાં સવારથી રાત સુધી અનેક એવી બાબતો નજરે જોઈએ છીએ, જેના પાછળ કોઈ ને કોઈ ખાસ કારણ છુપાયેલું હોય છે, પરંતુ મોટા ભાગે આપણે તેને અવગણી દઈએ છીએ. ક્યારેક મનમાં પ્રશ્ન ઊભા થાય છે, પણ તેના જવાબ શોધવાની જિજ્ઞાસા રહેતી નથી. ભારતીય રેલવે સાથે પણ આવું જ બને છે. જેમ કે રેલવે પાટા પર બેલાસ્ટ શા માટે પાથરવામાં આવે છે, ટ્રેનના કોચ અલગ–અલગ રંગોમાં કેમ હોય છે અથવા આવી અનેક નાની–મોટી વાતો આપણને વિચારમાં મૂકે છે. એ જ રીતે, ટ્રેનના છેલ્લાં ડબ્બા પર લખાયેલું ‘X’ પણ ઘણીવાર નજરે પડે છે. આપણે તેને જોઈ લઈએ છીએ, પરંતુ તેના અર્થ કે કારણ વિશે વિચારતા નથી. તો ચાલો, આજે જાણીએ કે ટ્રેનના છેલ્લાં કોચ પર X શા માટે લખવામાં આવે છે અને તેની પાછળનું સાચું કારણ શું છે.

જો તમે ક્યારેય પસાર થતી ટ્રેનને ધ્યાનથી જોયી હોય, તો છેલ્લાં ડબ્બા પર દેખાતું ‘X’ નિશાન ચોક્કસ તમારી નજરમાં આવ્યું હશે. પરંતુ આ નિશાન શા માટે મૂકવામાં આવે છે, એ બાબત ઘણાને ખબર નથી. હકીકતમાં, ટ્રેનના છેલ્લાં કોચ પર રહેલું X રેલવે સ્ટાફ માટે એક મહત્વપૂર્ણ સંકેત છે. તેની મદદથી કર્મચારીઓ સમજી શકે છે કે ટ્રેનના તમામ કોચ એન્જિન સાથે યોગ્ય રીતે જોડાયેલા છે અને ટ્રેન સ્ટેશન અથવા સિગ્નલ પોઈન્ટને સંપૂર્ણ રીતે પાર કરીને આગળ વધી ગઈ છે. ખાસ કરીને રાત્રિના સમયે અથવા શિયાળામાં ધુમ્મસ છવાયેલું હોય ત્યારે, આ X ચિહ્ન સુરક્ષાના દૃષ્ટિકોણે ખૂબ ઉપયોગી સાબિત થાય છે. ( Credits: AI Generated )

ટ્રેનના છેલ્લાં ડબ્બા પર દેખાતું “X” માત્ર એક સામાન્ય કે રંગીન ચિહ્ન નથી, પરંતુ રેલવે સુરક્ષા વ્યવસ્થાનો એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. તેની મદદથી ખાતરી થાય છે કે ટ્રેનના તમામ કોચ યથાવત જોડાયેલા છે અને કોઈ ડબ્બો પાછળ રહી ગયો નથી. કોઈ પણ અચાનક પરિસ્થિતિ સર્જાય ત્યારે, આ ચિહ્નના આધારે તરત જરૂરી પગલાં લઈ શકાય છે, જેથી દરેક મુસાફરી વધુ સલામત અને નિર્ભય બને. ( Credits: AI Generated )

આ વાત ધ્યાનમાં લેવી જરૂરી છે કે ટ્રેનના છેલ્લાં ડબ્બા પર માત્ર X જ નથી હોતું. ત્યાં LV નામનું ચિહ્ન પણ લગાવવામાં આવે છે, જે દિવસ દરમિયાન ટ્રેનના છેલ્લાં વાહન તરીકે તેની ઓળખ કરાવે છે. જ્યારે રાત્રિનો સમય હોય છે, ત્યારે સુરક્ષા માટે ટેલલાઇટ્સ લગાવવામાં આવે છે. રાત્રે X ની જગ્યાએ અથવા તેની સાથે લાલ રંગની ટેલલાઇટ પ્રગટે છે, જે રેલવે સ્ટાફને સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે કે ટ્રેનના તમામ ડબ્બા સંપૂર્ણ રીતે જોડાયેલા છે અને ટ્રેન સલામત રીતે આગળ વધી રહી છે. ( Credits: AI Generated )

છેલ્લાં ડબ્બા પર આવેલું “X” દરેક પ્રકારની પ્રકાશ પરિસ્થિતિમાં સ્પષ્ટ રીતે નજરે પડે તે માટે રેલવે ખાસ પ્રકારની ટેક્નિક અપનાવે છે. આ ચિહ્ન બનાવવા માટે પ્રતિબિંબિત અથવા રેડિયમ આધારિત રંગનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, જેના કારણે અંધારામાં, રાત્રિના સમયે અથવા ધુમ્મસ ભરેલા વાતાવરણમાં પણ તે સરળતાથી દેખાઈ આવે છે. આવી વ્યવસ્થા સ્ટેશન માસ્ટર તથા અન્ય રેલવે અધિકારીઓને ટ્રેનના છેલ્લાં કોચને ચોક્કસ અને વિશ્વસનીય રીતે ઓળખવામાં મદદ કરે છે. ( Credits: AI Generated )

ભારતીય રેલવેની ટ્રેનોના છેલ્લાં ડબ્બા પર દેખાતું “X” માત્ર એક સામાન્ય ચિહ્ન નથી, પરંતુ તે સુરક્ષાથી જોડાયેલું અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સંકેત છે. તેની મદદથી રેલવે કર્મચારીઓ ખાતરી કરી શકે છે કે ટ્રેન સંપૂર્ણ રીતે પસાર થઈ ગઈ છે, કોઈ ડબ્બો પાછળ છૂટી ગયો નથી અને કોઈ તાત્કાલિક સ્થિતિ ઊભી થાય તો તરત કાર્યવાહી કરી શકાય. આ ચિહ્ન રેલવેની સરળ, વ્યવસ્થિત અને સલામત કામગીરી જાળવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. તેથી તમે જ્યારે ટ્રેનમાં મુસાફરી કરો ત્યારે આ “X” પર ચોક્કસ નજર કરો, કારણ કે આ નાનું દેખાતું નિશાન પોતાની સાથે મોટી જવાબદારી વહન કરે છે. ( નોંધ: અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી પબ્લિક ડોમેન પરથી લેવામાં આવી છે, જે ફક્ત તમારી જાણકારી માટે છે.) ( Credits: AI Generated )
જનરલ નોલેજમાં ઇતિહાસ, ભૂગોળ, વિજ્ઞાન, સાહિત્ય, વર્તમાન બાબતો સહિતના વિષયોનો સમાવેશ થાય છે. જનરલ નોલેજની સારી સમજ હોવી જરૂરી છે, કારણ કે તે તમને વિશ્વની ઘટનાઓથી અપડેટ રાખે છે. અહીંયા દરરોજ અવનવી બાબતોની સ્ટોરી તમને જાણવા મળશે. તમારૂ નોલેજ વધારવા માટે જનરલ નોલેજના ટોપિકને ફોલો કરતા રહો.
