Breaking News: અમેરિકાની છૂટ અને ભારતનો મોટો દાવ ! સમજો 60 મિલિયન બેરલ તેલનું ‘આખું ગણિત’, આ ચાલ પાછળ શું છુપાયેલું છે?
વેસ્ટ એશિયામાં વધતા તણાવ વચ્ચે ભારતે 6 કરોડ બેરલ કાચું તેલ ખરીદવાનો મોટો નિર્ણય લીધો છે. અમેરિકાની ખાસ છૂટ બાદ થયેલા આ સોદામાં ભારત તેલ માટે પ્રીમિયમ કિંમત ચૂકવી રહ્યું છે, જેની પાછળ એક ખાસ 'માસ્ટરપ્લાન' છુપાયેલો છે.

વેસ્ટ એશિયામાં વધતા તણાવ અને હોર્મુઝમાં અવરોધની વચ્ચે ભારતે એક મોટું પગલું ભર્યું છે. એપ્રિલ મહિના માટે રશિયા પાસેથી અંદાજે 6 કરોડ બેરલ કાચું તેલ ખરીદવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. આ પગલું સપ્લાયની ચિંતા ઘટાડવા અને દેશની ઊર્જા જરૂરિયાતોને સુરક્ષિત રાખવા માટે લેવામાં આવ્યું છે. ખાસ વાત એ છે કે, આ ખરીદી અમેરિકી છૂટ (waiver) બાદ શક્ય બની છે, જેનાથી ભારતને ફરીથી રશિયન તેલ તરફ વળવાની તક મળી છે.

ભારતે ફરી એકવાર પોતાની ઊર્જા વ્યૂહરચનામાં મોટો ફેરફાર કરીને રશિયા પાસેથી મોટાપાયે કાચું તેલ ખરીદવાનો નિર્ણય કર્યો છે. એપ્રિલ માટે અંદાજે 60 મિલિયન બેરલ એટલે કે 6 કરોડ બેરલ રશિયન તેલ બુક કરવામાં આવ્યું છે. આ જથ્થો માર્ચ મહિના જેટલો જ છે પરંતુ ફેબ્રુઆરીની સરખામણીએ બમણાથી પણ વધુ છે.

ખાસ વાત એ છે કે, આ ખરીદી સસ્તી નથી પરંતુ પ્રીમિયમ પર કરવામાં આવી છે, એટલે કે ભારતને બ્રેન્ટ ક્રૂડની સરખામણીમાં 5 થી 15 ડોલર પ્રતિ બેરલ વધુ કિંમત ચૂકવવી પડી રહી છે. તેમ છતાંય ભારતે આ સોદો એટલા માટે કર્યો, કારણ કે વૈશ્વિક સપ્લાયમાં અનિશ્ચિતતા વધી ગઈ છે.

હકીકતમાં, વેસ્ટ એશિયામાં ચાલી રહેલા યુદ્ધને કારણે હોર્મુઝ માર્ગ લગભગ બંધ થઈ ગયો છે. આ એ જ રસ્તો છે, જ્યાંથી દુનિયાના મોટા ભાગના તેલનો સપ્લાય થાય છે. આવી સ્થિતિમાં સપ્લાય ચેઈન પ્રભાવિત થઈ છે અને ઘણા દેશોને તેલની અછતનો ડર સતાવી રહ્યો છે. આ પરિસ્થિતિને જોતા અમેરિકાએ એક કામચલાઉ છૂટ આપી છે. આ છૂટ હેઠળ ભારતને તે રશિયન તેલ કાર્ગો ખરીદવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે, જે પહેલાથી જ જહાજો પર લોડ થઈ ચૂક્યા હતા.

અગાઉ આ છૂટ 5 માર્ચ સુધીના કાર્ગો માટે હતી, જેને પાછળથી વધારીને 12 માર્ચ સુધી કરવામાં આવી અને અન્ય દેશોનો પણ તેમાં સમાવેશ કરવામાં આવ્યો. 'ભારત' જે પોતાની જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું તેલ આયાત કરે છે, તે અગાઉ પણ રશિયા પાસેથી સસ્તું તેલ ખરીદીને ફાયદો ઉઠાવી ચૂક્યું છે. વર્ષ 2022માં યુક્રેન યુદ્ધ પછી ભારત રશિયાનું મોટું ખરીદદાર બન્યું હતું પરંતુ ગયા વર્ષના અંતમાં અમેરિકાના દબાણને કારણે ભારતે રશિયન તેલની ખરીદી ઘટાડી દીધી હતી અને સાઉદી અરેબિયા તથા ઇરાક જેવા દેશો તરફ વળ્યું હતું.

જો કે, હવે પરિસ્થિતિ બદલાઈ ગઈ છે. વેસ્ટ એશિયામાં યુદ્ધને કારણે ખાડી વિસ્તારમાંથી આવતું તેલ અટવાઈ ગયું છે, જેના કારણે ભારતને ફરીથી રશિયા તરફ વળવાની ફરજ પડી છે. આ જ કારણ છે કે, મેંગલોર રિફાઇનરી અને હિન્દુસ્તાન મિત્તલ એનર્જી જેવી કંપનીઓ, જે ડિસેમ્બરથી રશિયન તેલથી અંતર જાળવી રહી હતી, તે હવે ફરીથી બજારમાં સક્રિય થઈ ગઈ છે.

માત્ર રશિયા જ નહીં, ભારત હવે પોતાની સપ્લાયને વધુ સુરક્ષિત કરવા માટે બીજા વિકલ્પો પણ શોધી રહ્યું છે. મળતી માહિતી મુજબ, એપ્રિલ મહિના માટે વેનેઝુએલા પાસેથી અંદાજે 8 મિલિયન (80 લાખ) બેરલ તેલ ખરીદવાનો અંદાજ છે, જે ઓક્ટોબર 2020 પછી સૌથી વધુ છે. આ દરમિયાન રશિયાને પણ આ આખી ઘટનાથી મોટો ફાયદો થઈ રહ્યો છે. વધતી માંગ અને ઊંચી કિંમતોને કારણે રશિયાની તેલમાંથી થતી કમાણી માર્ચ 2022 પછીના સર્વોચ્ચ સ્તરે પહોંચી ગઈ છે.
‘ક્રૂડ ઓઈલ’ વગર દુનિયા અધૂરી છે… આખરે 1 બેરલમાં કેટલા લિટર તેલ હોય છે? જવાબ જાણીને તમે પણ પોતાનું માથું ખંજવાળવા લાગશો
