हिन्दी English News9 ಕನ್ನಡ తెలుగు मराठी বাংলা ਪੰਜਾਬੀ தமிழ் অসমীয়া മലയാളം मनी9 TV9-UP
AQI
Sign In

By signing in or creating an account, you agree with Associated Broadcasting Company's Terms & Conditions and Privacy Policy.

Subscribe Whatsapp Channel
તાજા સમાચાર ક્રિકેટ ન્યૂઝ ગુજરાત વીડિયોઝ ફોટો ગેલેરી રાશિફળ ટેકનોલોજી રાષ્ટ્રીય વર્લ્ડ બિઝનેસ વેબસ્ટોરી મનોરંજન ટ્રેન્ડિંગ ટોપિક કૃષિ મહારાષ્ટ્ર

દુનિયામાં 95 ધાતુઓ છે, પણ સોના-ચાંદી પાછળ જ કેમ દુનિયા ગાંડી છે ? જાણો તેનું અસલી અને વૈજ્ઞાનિક કારણ

શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે આપણા રોજિંદા જીવનમાં લોખંડ, તાંબુ, પિત્તળ અને એલ્યુમિનિયમ જેવી ઘણી ધાતુઓ ઉપયોગમાં આવે છે, છતાં સંપત્તિ, રોકાણ અને દાગીનાની વાત થાય ત્યારે લોકો ખાસ કરીને સોનું અને ચાંદી તરફ જ વધુ આકર્ષાય છે?

| Updated on: Feb 11, 2026 | 5:17 PM
Share
શું ક્યારેય તમારા મનમાં પ્રશ્ન ઉદ્ભવ્યો છે કે આપણા આસપાસ લોખંડ, તાંબું, પિત્તળ અને એલ્યુમિનિયમ જેવી અનેક ધાતુઓ હોવા છતાં, દાગીના અને સંપત્તિની ચર્ચા થાય ત્યારે લોકો મુખ્યત્વે સોનું અને ચાંદી તરફ જ કેમ વળે છે? વૈજ્ઞાનિક રીતે જોવામાં આવે તો પૃથ્વી પર અંદાજે 95 પ્રકારની ધાતુઓ ઉપલબ્ધ છે, પરંતુ માનવ સંસ્કૃતિના લાંબા ઇતિહાસમાં સોનું અને ચાંદીનું મહત્વ રાજા જેવું રહ્યું છે. પ્રાચીન સંસ્કૃતિઓથી લઈને રાજવી યુગ સુધી, આ બંને ધાતુઓને વૈભવ, શક્તિ અને સ્થિર મૂલ્યના પ્રતિક તરીકે માન મળ્યું છે. ચાલો હવે સમજીએ કે આ અનોખી પસંદગી પાછળના કારણો શું છે. ( Credits: AI Generated )

શું ક્યારેય તમારા મનમાં પ્રશ્ન ઉદ્ભવ્યો છે કે આપણા આસપાસ લોખંડ, તાંબું, પિત્તળ અને એલ્યુમિનિયમ જેવી અનેક ધાતુઓ હોવા છતાં, દાગીના અને સંપત્તિની ચર્ચા થાય ત્યારે લોકો મુખ્યત્વે સોનું અને ચાંદી તરફ જ કેમ વળે છે? વૈજ્ઞાનિક રીતે જોવામાં આવે તો પૃથ્વી પર અંદાજે 95 પ્રકારની ધાતુઓ ઉપલબ્ધ છે, પરંતુ માનવ સંસ્કૃતિના લાંબા ઇતિહાસમાં સોનું અને ચાંદીનું મહત્વ રાજા જેવું રહ્યું છે. પ્રાચીન સંસ્કૃતિઓથી લઈને રાજવી યુગ સુધી, આ બંને ધાતુઓને વૈભવ, શક્તિ અને સ્થિર મૂલ્યના પ્રતિક તરીકે માન મળ્યું છે. ચાલો હવે સમજીએ કે આ અનોખી પસંદગી પાછળના કારણો શું છે. ( Credits: AI Generated )

1 / 7
પ્રાચીન ઇજિપ્ત, રોમ, ભારત અને ચીન જેવી સંસ્કૃતિઓમાં સોનું અને ચાંદીને માત્ર ધાતુ તરીકે નહીં પરંતુ પવિત્ર અને દૈવી પ્રતિક તરીકે માન આપવામાં આવતું હતું. આ ધાતુઓથી દાગીના બનાવવામાં આવતા, રાજકીય અને વેપારી વ્યવહારો માટે સિક્કા તૈયાર થતા અને ખજાનામાં તેમનો સંગ્રહ રાખવામાં આવતો. આજના સમયમાં પણ લગ્ન અને ખાસ પ્રસંગોમાં સોનું-ચાંદી પ્રથમ પસંદગી બને છે અને ઘણા લોકો તેમને વિશ્વસનીય રોકાણ તરીકે જુએ છે. પ્રશ્ન એ છે કે આ બંને ધાતુઓમાં એવી કઈ અનોખી વિશેષતાઓ છે. ( Credits: AI Generated )

પ્રાચીન ઇજિપ્ત, રોમ, ભારત અને ચીન જેવી સંસ્કૃતિઓમાં સોનું અને ચાંદીને માત્ર ધાતુ તરીકે નહીં પરંતુ પવિત્ર અને દૈવી પ્રતિક તરીકે માન આપવામાં આવતું હતું. આ ધાતુઓથી દાગીના બનાવવામાં આવતા, રાજકીય અને વેપારી વ્યવહારો માટે સિક્કા તૈયાર થતા અને ખજાનામાં તેમનો સંગ્રહ રાખવામાં આવતો. આજના સમયમાં પણ લગ્ન અને ખાસ પ્રસંગોમાં સોનું-ચાંદી પ્રથમ પસંદગી બને છે અને ઘણા લોકો તેમને વિશ્વસનીય રોકાણ તરીકે જુએ છે. પ્રશ્ન એ છે કે આ બંને ધાતુઓમાં એવી કઈ અનોખી વિશેષતાઓ છે. ( Credits: AI Generated )

2 / 7
સોનું અને ચાંદી એટલા લોકપ્રિય બનવાના મુખ્ય કારણોમાં તેમની રાસાયણિક મજબૂતી સૌથી અગત્યની ગણાય છે. વૈજ્ઞાનિક રીતે આવા તત્ત્વોને “નોબલ મેટલ્સ” તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, કારણ કે તેઓ સરળતાથી અન્ય પદાર્થો સાથે પ્રતિક્રિયા કરતા નથી. જ્યાં લોખંડ ઝડપથી કાટ પકડે છે અને તાંબું સમય જતાં રંગ બદલવા લાગે છે, ત્યાં સોનું લાંબા સમય પછી પણ પોતાની મૂળ ચમક જાળવી રાખે છે. હવા, પાણી અને ભેજનો તેના પર બહુ ઓછો અસરકારક પ્રભાવ પડે છે, તેથી સોનું હજારો વર્ષો પછી પણ એટલી જ ચમક સાથે અકબંધ રહે છે. આ ગુણધર્મોને કારણે જ સોનું અને ચાંદી સંગ્રહ અને દાગીના માટે વિશ્વસનીય માનવામાં આવે છે. ( Credits: AI Generated )

સોનું અને ચાંદી એટલા લોકપ્રિય બનવાના મુખ્ય કારણોમાં તેમની રાસાયણિક મજબૂતી સૌથી અગત્યની ગણાય છે. વૈજ્ઞાનિક રીતે આવા તત્ત્વોને “નોબલ મેટલ્સ” તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, કારણ કે તેઓ સરળતાથી અન્ય પદાર્થો સાથે પ્રતિક્રિયા કરતા નથી. જ્યાં લોખંડ ઝડપથી કાટ પકડે છે અને તાંબું સમય જતાં રંગ બદલવા લાગે છે, ત્યાં સોનું લાંબા સમય પછી પણ પોતાની મૂળ ચમક જાળવી રાખે છે. હવા, પાણી અને ભેજનો તેના પર બહુ ઓછો અસરકારક પ્રભાવ પડે છે, તેથી સોનું હજારો વર્ષો પછી પણ એટલી જ ચમક સાથે અકબંધ રહે છે. આ ગુણધર્મોને કારણે જ સોનું અને ચાંદી સંગ્રહ અને દાગીના માટે વિશ્વસનીય માનવામાં આવે છે. ( Credits: AI Generated )

3 / 7
પ્રાચીન યુગમાં લોકો કબરોમાં સોના-ચાંદીના આભૂષણો સાથે દફનવિધિ કરતા હતા, અને આશ્ચર્યની વાત એ છે કે આવા દાગીના હજારો વર્ષો બાદ પણ તેમની મૂળ ચમક સાથે મળી આવે છે. સમય, ભેજ અને માટીનો પ્રભાવ હોવા છતાં તેમાં ખાસ ફેરફાર થતો નથી. આ ગુણધર્મોને કારણે જ સોનું અને ચાંદી ને “અમર” જેવી ધાતુઓ તરીકે ઓળખ આપવામાં આવે છે. ( Credits: AI Generated )

પ્રાચીન યુગમાં લોકો કબરોમાં સોના-ચાંદીના આભૂષણો સાથે દફનવિધિ કરતા હતા, અને આશ્ચર્યની વાત એ છે કે આવા દાગીના હજારો વર્ષો બાદ પણ તેમની મૂળ ચમક સાથે મળી આવે છે. સમય, ભેજ અને માટીનો પ્રભાવ હોવા છતાં તેમાં ખાસ ફેરફાર થતો નથી. આ ગુણધર્મોને કારણે જ સોનું અને ચાંદી ને “અમર” જેવી ધાતુઓ તરીકે ઓળખ આપવામાં આવે છે. ( Credits: AI Generated )

4 / 7
જ્યારે પ્રાચીન યુગમાં ધાતુઓને શુદ્ધ કરવા માટે આજ જેવી આધુનિક ભઠ્ઠીઓ કે ટેક્નોલોજી ઉપલબ્ધ નહોતી, ત્યારે પણ સોનું અને ચાંદી ઘણી વખત નદીનાં પટ્ટામાં અથવા ખડકોમાં કુદરતી રીતે લગભગ શુદ્ધ હાલતમાં મળી જતા હતા. સોનાની નરમાશ એટલી અદભૂત છે, કે 1 ગ્રામ સોનાને ટીપીને ખૂબ મોટી અને અતિ પાતળી પરતમાં ફેરવી શકાય છે. આ ગુણને કારણે જૂના સમયના કારીગરો સરળ સાધનો વડે પણ નાજુક અને કળાત્મક આભૂષણ તૈયાર કરી શકતા હતા. પુરાતત્વીય પુરાવાઓ દર્શાવે છે કે હજારો વર્ષ પહેલાંથી, અંદાજે ઈ.સ.પૂર્વે પાંચથી છ હજાર વર્ષ પહેલા પણ, માનવ સમાજ સોનાનો ઉપયોગ કરતો હતો. ( Credits: AI Generated )

જ્યારે પ્રાચીન યુગમાં ધાતુઓને શુદ્ધ કરવા માટે આજ જેવી આધુનિક ભઠ્ઠીઓ કે ટેક્નોલોજી ઉપલબ્ધ નહોતી, ત્યારે પણ સોનું અને ચાંદી ઘણી વખત નદીનાં પટ્ટામાં અથવા ખડકોમાં કુદરતી રીતે લગભગ શુદ્ધ હાલતમાં મળી જતા હતા. સોનાની નરમાશ એટલી અદભૂત છે, કે 1 ગ્રામ સોનાને ટીપીને ખૂબ મોટી અને અતિ પાતળી પરતમાં ફેરવી શકાય છે. આ ગુણને કારણે જૂના સમયના કારીગરો સરળ સાધનો વડે પણ નાજુક અને કળાત્મક આભૂષણ તૈયાર કરી શકતા હતા. પુરાતત્વીય પુરાવાઓ દર્શાવે છે કે હજારો વર્ષ પહેલાંથી, અંદાજે ઈ.સ.પૂર્વે પાંચથી છ હજાર વર્ષ પહેલા પણ, માનવ સમાજ સોનાનો ઉપયોગ કરતો હતો. ( Credits: AI Generated )

5 / 7
સોનું અને ચાંદી સ્વભાવથી દુર્લભ ધાતુઓ છે, પરંતુ એટલી અપ્રાપ્ય પણ નથી કે સામાન્ય માનવ સમાજ સુધી પહોંચે જ નહીં, આ યોગ્ય સંતુલનને કારણે તેઓ ઇતિહાસમાં મજબૂત કરન્સી તરીકે સ્વીકારાયા. ઈ.સ. પૂર્વે આશરે 600ના સમયગાળા દરમિયાન આજના તુર્કીયા વિસ્તારમાં સોના-ચાંદીના શરૂઆતના સિક્કાઓ ચલણમાં આવ્યા હતા. ભારતીય પરંપરામાં પણ ચાંદી માટે “રૂપું” અને સોનાં માટે “હિરણ્ય” જેવા શબ્દો પ્રાચીન સમયથી પ્રચલિત રહ્યા છે. આજના સમયમાં પણ ભારતમાં સોનાની માંગ મોટી છે. તેનું મુખ્ય કારણ એ છે કે આર્થિક અનિશ્ચિતતા કે સંકટના સમયમાં લોકો સોનાને વિશ્વાસપાત્ર અને મૂલ્ય જાળવી રાખનાર રોકાણ તરીકે પસંદ કરે છે. તેથી સોનું લાંબા ગાળાની સુરક્ષિત સંપત્તિ તરીકે માનવામાં આવે છે. ( Credits: AI Generated )

સોનું અને ચાંદી સ્વભાવથી દુર્લભ ધાતુઓ છે, પરંતુ એટલી અપ્રાપ્ય પણ નથી કે સામાન્ય માનવ સમાજ સુધી પહોંચે જ નહીં, આ યોગ્ય સંતુલનને કારણે તેઓ ઇતિહાસમાં મજબૂત કરન્સી તરીકે સ્વીકારાયા. ઈ.સ. પૂર્વે આશરે 600ના સમયગાળા દરમિયાન આજના તુર્કીયા વિસ્તારમાં સોના-ચાંદીના શરૂઆતના સિક્કાઓ ચલણમાં આવ્યા હતા. ભારતીય પરંપરામાં પણ ચાંદી માટે “રૂપું” અને સોનાં માટે “હિરણ્ય” જેવા શબ્દો પ્રાચીન સમયથી પ્રચલિત રહ્યા છે. આજના સમયમાં પણ ભારતમાં સોનાની માંગ મોટી છે. તેનું મુખ્ય કારણ એ છે કે આર્થિક અનિશ્ચિતતા કે સંકટના સમયમાં લોકો સોનાને વિશ્વાસપાત્ર અને મૂલ્ય જાળવી રાખનાર રોકાણ તરીકે પસંદ કરે છે. તેથી સોનું લાંબા ગાળાની સુરક્ષિત સંપત્તિ તરીકે માનવામાં આવે છે. ( Credits: AI Generated )

6 / 7
સોનું અને ચાંદીનો ઉપયોગ ફક્ત આભૂષણ સુધી મર્યાદિત નથી, આધુનિક વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજીમાં પણ તેમનું મહત્વપૂર્ણ સ્થાન છે. ચાંદી વીજ પ્રવાહ અને ગરમી બંનેને ખૂબ અસરકારક રીતે પસાર કરે છે, તેથી તેનો ઉપયોગ સોલાર પેનલ, અદ્યતન બેટરી અને વિવિધ ઇલેક્ટ્રિકલ ઘટકોમાં થાય છે. બીજી તરફ સોનું સહેલાઈથી કાટ પકડતું નથી અને તેની સપાટી સ્થિર રહે છે, જેના કારણે તે અવકાશયાનના ભાગો, માઇક્રોચિપ્સ અને સંવેદનશીલ ઇલેક્ટ્રોનિક સર્કિટમાં ઉપયોગી સાબિત થાય છે. આ વિશેષ ગુણધર્મો તેમને વૈજ્ઞાનિક ક્ષેત્રે પણ અનિવાર્ય બનાવે છે. ( નોંધ: અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી પબ્લિક ડોમેન પરથી લેવામાં આવી છે, જે ફક્ત તમારી જાણકારી માટે છે.) ( Credits: AI Generated )

સોનું અને ચાંદીનો ઉપયોગ ફક્ત આભૂષણ સુધી મર્યાદિત નથી, આધુનિક વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજીમાં પણ તેમનું મહત્વપૂર્ણ સ્થાન છે. ચાંદી વીજ પ્રવાહ અને ગરમી બંનેને ખૂબ અસરકારક રીતે પસાર કરે છે, તેથી તેનો ઉપયોગ સોલાર પેનલ, અદ્યતન બેટરી અને વિવિધ ઇલેક્ટ્રિકલ ઘટકોમાં થાય છે. બીજી તરફ સોનું સહેલાઈથી કાટ પકડતું નથી અને તેની સપાટી સ્થિર રહે છે, જેના કારણે તે અવકાશયાનના ભાગો, માઇક્રોચિપ્સ અને સંવેદનશીલ ઇલેક્ટ્રોનિક સર્કિટમાં ઉપયોગી સાબિત થાય છે. આ વિશેષ ગુણધર્મો તેમને વૈજ્ઞાનિક ક્ષેત્રે પણ અનિવાર્ય બનાવે છે. ( નોંધ: અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી પબ્લિક ડોમેન પરથી લેવામાં આવી છે, જે ફક્ત તમારી જાણકારી માટે છે.) ( Credits: AI Generated )

7 / 7

આ વર્લ્ડકપ ક્રિકેટમાં 20-20 ઓવરની મેચ રમાતી હોય છે, તેમજ આને ક્રિકેટનો સૌથી નાના ફોર્મેટનો વર્લ્ડકપ પણ કહેવામાં આવે છે.વધુ સમાચાર વાંચવા માટે અહી ક્લિક કરો

જનરલ નોલેજસોના ચાંદી
Web Stories View more
Health : સારા લીવર હેલ્થ માટે કયા ફળો ખાવા જોઈએ?
Health : સારા લીવર હેલ્થ માટે કયા ફળો ખાવા જોઈએ?
મિલ્કશેક અને સ્મૂધી વચ્ચે શું તફાવત છે?
મિલ્કશેક અને સ્મૂધી વચ્ચે શું તફાવત છે?
ગુલ પનાગના પરિવાર વિશે જાણીએ
ગુલ પનાગના પરિવાર વિશે જાણીએ
આ 3 રીતે બટાકા ખાવાનું ટાળો, કારણ કે તે નુકસાનકારક બની શકે છે
આ 3 રીતે બટાકા ખાવાનું ટાળો, કારણ કે તે નુકસાનકારક બની શકે છે
અજિત પવારના પરિવારમાં કોણ કોણ છે, જુઓ ફોટો
અજિત પવારના પરિવારમાં કોણ કોણ છે, જુઓ ફોટો
ફોનની બેટરી લાંબી ચાલશે, જો ધ્યાન રાખશો આ જરુરી વાત
ફોનની બેટરી લાંબી ચાલશે, જો ધ્યાન રાખશો આ જરુરી વાત
Latest Videos View more
હાર્દિક પટેલને મોટી રાહત? સરકાર દ્વારા ફરિયાદ પરત ખેંચવાની પ્રક્રિયા
હાર્દિક પટેલને મોટી રાહત? સરકાર દ્વારા ફરિયાદ પરત ખેંચવાની પ્રક્રિયા
એલર્ટ ! ફીડબેક ફોર્મ ભરાવી ફસાવવાનો નવો પેંતરો
એલર્ટ ! ફીડબેક ફોર્મ ભરાવી ફસાવવાનો નવો પેંતરો
હડદડ હિંસાનો પડઘો: AAPમાંથી રાજૂ કરપડા આઉટ, AAPને ફટકો!
હડદડ હિંસાનો પડઘો: AAPમાંથી રાજૂ કરપડા આઉટ, AAPને ફટકો!
સંગઠન સામે સ્વાભિમાન ભારે: નવસારી ભાજપમાં સંગઠન જાહેર થયા બાદ ભડકો
સંગઠન સામે સ્વાભિમાન ભારે: નવસારી ભાજપમાં સંગઠન જાહેર થયા બાદ ભડકો
પાવાગઢમાં શરમજનક ઘટના! મંદિરના રસ્તે યુવતીની છેડતી કેમેરામાં કેદ
પાવાગઢમાં શરમજનક ઘટના! મંદિરના રસ્તે યુવતીની છેડતી કેમેરામાં કેદ
અમેરિકા મોકલવાના બહાને 65 લાખ પડાવ્યા અને કિડની વેચવાની ધમકી આપી- વાચો
અમેરિકા મોકલવાના બહાને 65 લાખ પડાવ્યા અને કિડની વેચવાની ધમકી આપી- વાચો
Tv9 ના અહેવાલ બાદ ભાવનગરમાં ધૂળ ખાતી ઈ બસો દોડતી થશે
Tv9 ના અહેવાલ બાદ ભાવનગરમાં ધૂળ ખાતી ઈ બસો દોડતી થશે
અમદાવાદને આધુનિક બનાવવા ખર્ચાશે કરોડો રૂપિયા, 18518 કરોડનું બજેટ
અમદાવાદને આધુનિક બનાવવા ખર્ચાશે કરોડો રૂપિયા, 18518 કરોડનું બજેટ
કોંગ્રેસની મહિલા સાંસદોએ કેવી રીતે પીએમની બેઠક પાસે મચાવ્યો હતો હોબાળો
કોંગ્રેસની મહિલા સાંસદોએ કેવી રીતે પીએમની બેઠક પાસે મચાવ્યો હતો હોબાળો
કમલમમાં જવાનો શોખ ધરાવનાર સરકારી કર્મચારી રાજીનામુ આપી ભગવો પહેરી લે
કમલમમાં જવાનો શોખ ધરાવનાર સરકારી કર્મચારી રાજીનામુ આપી ભગવો પહેરી લે
g clip-path="url(#clip0_868_265)">