हिन्दी English News9 ಕನ್ನಡ తెలుగు मराठी বাংলা ਪੰਜਾਬੀ தமிழ் অসমীয়া മലയാളം मनी9 TV9-UP
AQI
Sign In

By signing in or creating an account, you agree with Associated Broadcasting Company's Terms & Conditions and Privacy Policy.

Subscribe Whatsapp Channel
તાજા સમાચાર ક્રિકેટ ન્યૂઝ ગુજરાત વીડિયોઝ ફોટો ગેલેરી રાશિફળ ટેકનોલોજી રાષ્ટ્રીય વર્લ્ડ બિઝનેસ વેબસ્ટોરી મનોરંજન ટ્રેન્ડિંગ ટોપિક કૃષિ મહારાષ્ટ્ર

કાનુની સવાલ : શું હિન્દુ પત્ની પતિની અચલ સંપત્તિ પર દાવો કરી શકે ? હાઈકોર્ટે આ નિર્ણય આપ્યો

કેરળ હાઈકોર્ટે હિન્દુ પત્નીઓના ભરણપોષણના અધિકારને વધુ મજબૂત બનાવ્યો છે. કોર્ટે પતિની સ્થાવર મિલકત પર પત્નીના ભરણપોષણના અધિકાર અંગેના કેસમાં ચુકાદો આપ્યો હતો. આ કેસમાં એવી પરિસ્થિતિનો સમાવેશ થાય છે જ્યાં પતિની સ્થાવર મિલકત બીજા કોઈને ટ્રાન્સફર કરવામાં આવી હોય. શું આવી પરિસ્થિતિમાં હિન્દુ પત્ની ભરણપોષણના અધિકારનો ઉપયોગ કરી શકે છે?

| Updated on: Jan 21, 2026 | 6:57 AM
Share
કેરળ હાઈકોર્ટે હિન્દુ પત્નીઓના મેન્ટેન્સને લઈ એક મહત્વનો નિર્ણય સંભળાવ્યો છે. કોર્ટ કહ્યું પત્ની પોતના પતિની અચલ સંપત્તિ પર ટ્રાન્સફર પછી પણ તેના પર દાવો કરી શકે છે. કોર્ટના જણાવ્યા મુજબ આવું કરવા માટે હિન્દુ પત્ની સંપત્તિને ટ્રાન્સફર પહેલા મેન્ટેન્સ માટે કાનુની કાર્યવાહી શરુ કરી છે.અથવા મિલકત ખરીદનારને પત્નીના દાવા વિશે જાણ હોવી જોઈએ. કોર્ટે સુલોચના વિરુદ્ધ અનિતા અને અન્યના કેસમાં ચુકાદો આપ્યો.

કેરળ હાઈકોર્ટે હિન્દુ પત્નીઓના મેન્ટેન્સને લઈ એક મહત્વનો નિર્ણય સંભળાવ્યો છે. કોર્ટ કહ્યું પત્ની પોતના પતિની અચલ સંપત્તિ પર ટ્રાન્સફર પછી પણ તેના પર દાવો કરી શકે છે. કોર્ટના જણાવ્યા મુજબ આવું કરવા માટે હિન્દુ પત્ની સંપત્તિને ટ્રાન્સફર પહેલા મેન્ટેન્સ માટે કાનુની કાર્યવાહી શરુ કરી છે.અથવા મિલકત ખરીદનારને પત્નીના દાવા વિશે જાણ હોવી જોઈએ. કોર્ટે સુલોચના વિરુદ્ધ અનિતા અને અન્યના કેસમાં ચુકાદો આપ્યો.

1 / 10
જસ્ટિસ સુશ્રુત અરવિંદ ધર્માધિકારી જસ્ટિસ પીવી કુન્હીકૃષ્ણન અને જસ્ટિસ જી ગીરીશની બેન્ચે એક ડિવિઝન બેન્ચન દ્વારા એક કેસમાં આ નિર્ણય સંભળાવ્યો છે. ડિવિઝન બેન્ચે આ મુદ્દા પર વિરોધાભાસી નિર્ણય પર ધ્યાન આપ્યું હતુ કે, શું હિન્દુ દત્તક ગ્રહણ અને ભરણ પોષણ અધિનિયમ 1956 (Hindu Adoptions and Maintenance Act, 1956) એક પત્નીને તેના પતિની અચલ સંપત્તિમાંથી મેન્ટેન્સ (ભરણપોષણ)નો દાવો કરવાની અનુમતિ આપે છે.

જસ્ટિસ સુશ્રુત અરવિંદ ધર્માધિકારી જસ્ટિસ પીવી કુન્હીકૃષ્ણન અને જસ્ટિસ જી ગીરીશની બેન્ચે એક ડિવિઝન બેન્ચન દ્વારા એક કેસમાં આ નિર્ણય સંભળાવ્યો છે. ડિવિઝન બેન્ચે આ મુદ્દા પર વિરોધાભાસી નિર્ણય પર ધ્યાન આપ્યું હતુ કે, શું હિન્દુ દત્તક ગ્રહણ અને ભરણ પોષણ અધિનિયમ 1956 (Hindu Adoptions and Maintenance Act, 1956) એક પત્નીને તેના પતિની અચલ સંપત્તિમાંથી મેન્ટેન્સ (ભરણપોષણ)નો દાવો કરવાની અનુમતિ આપે છે.

2 / 10
ભરણપોષણનો અધિકાર ક્યારે લાગુ પડે છે?આ પ્રશ્ન મુખ્યત્વે મિલકત ટ્રાન્સફર કાયદાની કલમ 39 અને હિન્દુ દત્તક અને ભરણપોષણ કાયદાની કલમ 28 ની લાગુ પડવાની શક્યતાને લગતો હતો. બંને જોગવાઈઓ એવી જોગવાઈ કરે છે કે ટ્રાન્સફર પછી પણ પત્નીનો ભરણપોષણનો અધિકાર તેના પતિની મિલકત પર લાગુ કરી શકાય છે.

ભરણપોષણનો અધિકાર ક્યારે લાગુ પડે છે?આ પ્રશ્ન મુખ્યત્વે મિલકત ટ્રાન્સફર કાયદાની કલમ 39 અને હિન્દુ દત્તક અને ભરણપોષણ કાયદાની કલમ 28 ની લાગુ પડવાની શક્યતાને લગતો હતો. બંને જોગવાઈઓ એવી જોગવાઈ કરે છે કે ટ્રાન્સફર પછી પણ પત્નીનો ભરણપોષણનો અધિકાર તેના પતિની મિલકત પર લાગુ કરી શકાય છે.

3 / 10
કોર્ટે ઠરાવ્યું કે, જો એવા પુરાવા હોય કે ખરીદનારને વેચાણ સમયે, વેચનાર તેની પત્નીને ભરણપોષણ આપવાનો ઇનકાર કરી રહ્યો હતો, તો આવા ઇનકારથી પત્નીનો ભરણપોષણનો અધિકાર સક્રિય થયો. જો ખરીદનારને આ વાતની જાણ હોય, તો પત્ની નવી મિલકતમાંથી પોતાનો દાવો લાગુ કરી શકે છે.

કોર્ટે ઠરાવ્યું કે, જો એવા પુરાવા હોય કે ખરીદનારને વેચાણ સમયે, વેચનાર તેની પત્નીને ભરણપોષણ આપવાનો ઇનકાર કરી રહ્યો હતો, તો આવા ઇનકારથી પત્નીનો ભરણપોષણનો અધિકાર સક્રિય થયો. જો ખરીદનારને આ વાતની જાણ હોય, તો પત્ની નવી મિલકતમાંથી પોતાનો દાવો લાગુ કરી શકે છે.

4 / 10
ભેટમાં આપેલી મિલકત અંગેના નિયમો શું છે?જોકે, જો મિલકત ભેટમાં આપવામાં આવે છે, એટલે કે, મફતમાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવે છે, તો પત્નીએ ખરીદનારને નોટિસ આપવાની જરૂર નથી, તેના બદલે, તેના અધિકારો સીધા લાગુ પડે છે. આવી પરિસ્થિતિઓમાં, પત્નીનો ભરણપોષણનો અધિકાર ટીપી એક્ટની કલમ 39 દ્વારા સુરક્ષિત અને વિશેષાધિકાર પ્રાપ્ત થશે.

ભેટમાં આપેલી મિલકત અંગેના નિયમો શું છે?જોકે, જો મિલકત ભેટમાં આપવામાં આવે છે, એટલે કે, મફતમાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવે છે, તો પત્નીએ ખરીદનારને નોટિસ આપવાની જરૂર નથી, તેના બદલે, તેના અધિકારો સીધા લાગુ પડે છે. આવી પરિસ્થિતિઓમાં, પત્નીનો ભરણપોષણનો અધિકાર ટીપી એક્ટની કલમ 39 દ્વારા સુરક્ષિત અને વિશેષાધિકાર પ્રાપ્ત થશે.

5 / 10
વધુમાં, કોર્ટે ચુકાદો આપ્યો હતો કે જો પત્ની કાનૂની કાર્યવાહી શરૂ કરે છે અથવા પતિના મૃત્યુને કારણે ભરણપોષણ ન મળી રહ્યું હોય તેવા સમયગાળા દરમિયાન આવી ચલ મિલકત ટ્રાન્સફર કરે છે, તો ખરીદનારને મિલકત ટ્રાન્સફર એક્ટની કલમ 39 અથવા હિન્દુ દત્તક અને ભરણપોષણના કાયદાની કલમ 28 ના હેતુઓ માટે આવા અધિકારની જાણકારી હોવાનું માનવામાં આવશે.

વધુમાં, કોર્ટે ચુકાદો આપ્યો હતો કે જો પત્ની કાનૂની કાર્યવાહી શરૂ કરે છે અથવા પતિના મૃત્યુને કારણે ભરણપોષણ ન મળી રહ્યું હોય તેવા સમયગાળા દરમિયાન આવી ચલ મિલકત ટ્રાન્સફર કરે છે, તો ખરીદનારને મિલકત ટ્રાન્સફર એક્ટની કલમ 39 અથવા હિન્દુ દત્તક અને ભરણપોષણના કાયદાની કલમ 28 ના હેતુઓ માટે આવા અધિકારની જાણકારી હોવાનું માનવામાં આવશે.

6 / 10
ફેમિલી કોર્ટના આ નિર્ણય બાદ, ખરીદનાર હાઇકોર્ટમાં ગયો. ડિવિઝન બેન્ચ સમક્ષ, ખરીદનારએ દલીલ કરી હતી કે 1956ના કાયદામાં એવી કોઈ જોગવાઈ નથી કે જે પત્નીને તેના પતિની સ્થાવર મિલકતમાંથી ભરણપોષણનો દાવો કરવાની મંજૂરી આપે. તેમણે વિજયન વિરુદ્ધ શોભના અને અન્ય (ILR 2007(1) કેરળ 82) માં આપેલા નિર્ણયનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો અને દલીલ કરી કે પત્નીનો ભરણપોષણનો અધિકાર ફક્ત તેના પતિ સામે છે, તેની મિલકત સામે નહીં. આ મુદ્દા પરના કેટલાક નિર્ણયોમાં અભિપ્રાયના સ્પષ્ટ સંઘર્ષને કારણે, જુલાઈ 2025માં ડિવિઝન બેન્ચે આ મામલો નિર્ણય માટે પૂર્ણ બેન્ચને મોકલ્યો.

ફેમિલી કોર્ટના આ નિર્ણય બાદ, ખરીદનાર હાઇકોર્ટમાં ગયો. ડિવિઝન બેન્ચ સમક્ષ, ખરીદનારએ દલીલ કરી હતી કે 1956ના કાયદામાં એવી કોઈ જોગવાઈ નથી કે જે પત્નીને તેના પતિની સ્થાવર મિલકતમાંથી ભરણપોષણનો દાવો કરવાની મંજૂરી આપે. તેમણે વિજયન વિરુદ્ધ શોભના અને અન્ય (ILR 2007(1) કેરળ 82) માં આપેલા નિર્ણયનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો અને દલીલ કરી કે પત્નીનો ભરણપોષણનો અધિકાર ફક્ત તેના પતિ સામે છે, તેની મિલકત સામે નહીં. આ મુદ્દા પરના કેટલાક નિર્ણયોમાં અભિપ્રાયના સ્પષ્ટ સંઘર્ષને કારણે, જુલાઈ 2025માં ડિવિઝન બેન્ચે આ મામલો નિર્ણય માટે પૂર્ણ બેન્ચને મોકલ્યો.

7 / 10
બેન્ચે છેલ્લા નિર્ણય અને કાનુની જોગવાઈની તપાસ કર્યા બાદ કહ્યું કે, જો પતિ દ્વાર ત્યજી દેવાયેલી મહિલાને તેની મિલકત સામે કોઈ ઉપાય નકારવામાં આવે તો તે ગંભીર અન્યાય હશે. આ કેસમાં પોતાનો ચુકાદો આપતા, પૂર્ણ ખંડપીઠે જણાવ્યું હતું કે, અમે અમારા મંતવ્યને પુનરાવર્તિત કરીએ છીએ કે જો કોઈ નિરાધાર હિન્દુ મહિલાને તેના પતિ દ્વારા ત્યજી દેવામાં આવે છે, અને તેને લાચાર અને તેની મિલકત સામે કાર્યવાહી કરવાનો કોઈ વિકલ્પ ન હોય, તો તે ન્યાયનું અપમાન હશે.

બેન્ચે છેલ્લા નિર્ણય અને કાનુની જોગવાઈની તપાસ કર્યા બાદ કહ્યું કે, જો પતિ દ્વાર ત્યજી દેવાયેલી મહિલાને તેની મિલકત સામે કોઈ ઉપાય નકારવામાં આવે તો તે ગંભીર અન્યાય હશે. આ કેસમાં પોતાનો ચુકાદો આપતા, પૂર્ણ ખંડપીઠે જણાવ્યું હતું કે, અમે અમારા મંતવ્યને પુનરાવર્તિત કરીએ છીએ કે જો કોઈ નિરાધાર હિન્દુ મહિલાને તેના પતિ દ્વારા ત્યજી દેવામાં આવે છે, અને તેને લાચાર અને તેની મિલકત સામે કાર્યવાહી કરવાનો કોઈ વિકલ્પ ન હોય, તો તે ન્યાયનું અપમાન હશે.

8 / 10
કોર્ટે કહ્યું કે,1956ના એક્ટ સ્પષ્ટ રીતે એ નથી કહેતા કે, એક હિન્દુ પત્ની પોતાના પતિ પાસેથી ભરણપોષણ મેળવવાનો અધિકાર તેની પ્રોપર્ટી પર પણ લાગુ થાય છે. પરંતુ આનો અર્થ પત્નીના અધિકારોનું સંક્ષેપન તરીકે કરી શકાય નહીં. કોર્ટે ઠરાવ્યું કે, 1956ના કાયદાની કલમ 18 હેઠળ હિન્દુ પત્નીને તેના પતિ પાસેથી ભરણપોષણ મેળવવાનો અધિકાર ફક્ત પતિ પૂરતો મર્યાદિત નથી પરંતુ તેની મિલકત સુધી પણ વિસ્તરે છે. કોર્ટે અભિપ્રાય આપ્યો કે, વિજયનમાં લેવાયેલો અભિગમ કાયદેસર રીતે યોગ્ય નથી કારણ કે તે પત્નીઓને ભરણપોષણ માટે સ્થાવર મિલકત સામે કાર્યવાહી કરવાનો અધિકાર આપતો નથી.

કોર્ટે કહ્યું કે,1956ના એક્ટ સ્પષ્ટ રીતે એ નથી કહેતા કે, એક હિન્દુ પત્ની પોતાના પતિ પાસેથી ભરણપોષણ મેળવવાનો અધિકાર તેની પ્રોપર્ટી પર પણ લાગુ થાય છે. પરંતુ આનો અર્થ પત્નીના અધિકારોનું સંક્ષેપન તરીકે કરી શકાય નહીં. કોર્ટે ઠરાવ્યું કે, 1956ના કાયદાની કલમ 18 હેઠળ હિન્દુ પત્નીને તેના પતિ પાસેથી ભરણપોષણ મેળવવાનો અધિકાર ફક્ત પતિ પૂરતો મર્યાદિત નથી પરંતુ તેની મિલકત સુધી પણ વિસ્તરે છે. કોર્ટે અભિપ્રાય આપ્યો કે, વિજયનમાં લેવાયેલો અભિગમ કાયદેસર રીતે યોગ્ય નથી કારણ કે તે પત્નીઓને ભરણપોષણ માટે સ્થાવર મિલકત સામે કાર્યવાહી કરવાનો અધિકાર આપતો નથી.

9 / 10
(Disclaimer: જો તમારી પાસે કોઈ ચોક્કસ કેસ હોય તો કાનૂની નિષ્ણાત (વકીલ) ની સલાહ લેવી સલાહભર્યું છે. અહીં આપેલી માહિતી ફક્ત કોર્ટના નિર્ણયો અને કલમોને આધારે આપવામાં આવી છે. તમારે કોઈ કેસ માટે જાણવું હોય તો યોગ્ય વકીલની સલાહ લઈ શકો છો.)(All Image Credit- Canva)

(Disclaimer: જો તમારી પાસે કોઈ ચોક્કસ કેસ હોય તો કાનૂની નિષ્ણાત (વકીલ) ની સલાહ લેવી સલાહભર્યું છે. અહીં આપેલી માહિતી ફક્ત કોર્ટના નિર્ણયો અને કલમોને આધારે આપવામાં આવી છે. તમારે કોઈ કેસ માટે જાણવું હોય તો યોગ્ય વકીલની સલાહ લઈ શકો છો.)(All Image Credit- Canva)

10 / 10

 

કાયદો એ નિયમોનો સમૂહ છે. જેને સમુદાય દ્વારા માન્ય તરીકે સ્વીકારવામાં આવે છે. કાયદો દેશના વહીવટ માટે નૈતિક માર્ગદર્શક તરીકે પણ કાર્ય કરે છે. કાયદો એ માનવ વર્તન અને ક્રિયાઓનું નિયમન કરવાની એક પદ્ધતિ છે. અહી ક્લિક કરો

 

કામની વાતકેરળલીગલ એડવાઈઝ
Web Stories View more
લંચમાં ભાત ખાધા પછી તમને જલ્દી ઊંઘ આવી જાય છે, તો જાણો એનું કારણ
લંચમાં ભાત ખાધા પછી તમને જલ્દી ઊંઘ આવી જાય છે, તો જાણો એનું કારણ
ઘરના કામકાજથી લઈને સ્કીન કેર સુધી, તમાલપત્રનો આ રીતે કરો ઉપયોગ
ઘરના કામકાજથી લઈને સ્કીન કેર સુધી, તમાલપત્રનો આ રીતે કરો ઉપયોગ
શિયાળામાં પેટના સારા સ્વાસ્થ્ય માટે શું ખાવું?
શિયાળામાં પેટના સારા સ્વાસ્થ્ય માટે શું ખાવું?
ચીકુની તાસીર કેવી હોય છે? તેના પોષક તત્વો અને તેના સ્વાસ્થ્ય લાભો જાણો
ચીકુની તાસીર કેવી હોય છે? તેના પોષક તત્વો અને તેના સ્વાસ્થ્ય લાભો જાણો
બાજરીમાંથી બનાવો આ 5 વસ્તુઓ, જે સ્વાસ્થ્ય માટે છે ખૂબ જ સારી
બાજરીમાંથી બનાવો આ 5 વસ્તુઓ, જે સ્વાસ્થ્ય માટે છે ખૂબ જ સારી
Health : શિયાળામાં બ્લડ પ્રેશરને કંટ્રોલમાં રાખવા આ વસ્તુઓ ખાઓ
Health : શિયાળામાં બ્લડ પ્રેશરને કંટ્રોલમાં રાખવા આ વસ્તુઓ ખાઓ
Latest Videos View more
અમદાવાદનો અતિ વ્યસ્ત શાહીબાગ અંડરબ્રિજ 5 દિવસ માટે રહેશે બંધ
અમદાવાદનો અતિ વ્યસ્ત શાહીબાગ અંડરબ્રિજ 5 દિવસ માટે રહેશે બંધ
કોન્ટ્રાક્ટરની ઘોર બેદરકારીનો શિકાર બન્યો શ્રમિક, ઊંચાઈથી પટકાતા ઈજા
કોન્ટ્રાક્ટરની ઘોર બેદરકારીનો શિકાર બન્યો શ્રમિક, ઊંચાઈથી પટકાતા ઈજા
સુરતના માંડવીમાં ટાંકી તુટતા થયા ભ્રષ્ટાચારના આક્ષેપ, ઈજનેર સસ્પેન્ડ
સુરતના માંડવીમાં ટાંકી તુટતા થયા ભ્રષ્ટાચારના આક્ષેપ, ઈજનેર સસ્પેન્ડ
ગુજરાતમાં સવારે ઠંડી અને બપોરે ગરમીનો થશે અહેસાસ
ગુજરાતમાં સવારે ઠંડી અને બપોરે ગરમીનો થશે અહેસાસ
સ્થાનિક સ્વરાજયની ચૂંટણીમાં રાજકીય અનામતની માંગ
સ્થાનિક સ્વરાજયની ચૂંટણીમાં રાજકીય અનામતની માંગ
ભરૂચમાં પ્લાસ્ટિક વપરાશ પર પાલિકાની કડક કાર્યવાહી
ભરૂચમાં પ્લાસ્ટિક વપરાશ પર પાલિકાની કડક કાર્યવાહી
123 કરોડના 'નલ સે જલ યોજના' કૌભાંડનો કેસ, CIDને એક વધુ મળી સફળતા
123 કરોડના 'નલ સે જલ યોજના' કૌભાંડનો કેસ, CIDને એક વધુ મળી સફળતા
અમદાવાદમાં ઈન્કમટેક્સ વિભાગનું મેગા ઑપરેશન
અમદાવાદમાં ઈન્કમટેક્સ વિભાગનું મેગા ઑપરેશન
Breaking News: ધોલેરાનો કાયાકલ્પ કરશે UAE, ગુજરાતમાં કરશે મોટું રોકાણ
Breaking News: ધોલેરાનો કાયાકલ્પ કરશે UAE, ગુજરાતમાં કરશે મોટું રોકાણ
Breaking News : અમરેલીના નાનીધારી ગામમાં દીપડો ઘરમાં ઘૂસતા અફરાતફરી !
Breaking News : અમરેલીના નાનીધારી ગામમાં દીપડો ઘરમાં ઘૂસતા અફરાતફરી !
g clip-path="url(#clip0_868_265)">