અચાનક શું થયું ? ચાંદીના ભાવમાં કડાકો બોલાતા જ સરકારે લીધો ‘મોટો નિર્ણય’, સોનામાં વધવા લાગ્યું ‘સસ્પેન્સ’
સોના અને ચાંદીના બજારમાં મોટો ઉલટફેર જોવા મળી રહ્યો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ચાંદીના ભાવમાં 60 ટકાથી વધુનો કડાકો બોલાઈ ચૂક્યો છે, ત્યારે તહેવારોની મોસમમાં ભારતમાં ચાંદીને લઈને એક મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. આ સાથે જ સોનાના બાર અને સિક્કાઓની ખરીદીને લઈને વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલે પણ મોટું નિવેદન આપ્યું છે.

ભારતે આગામી 6 મહિના માટે લગભગ 6,500 ટન ચાંદીના આયાત પરમિટ બહાર પાડેલ છે. વિશ્વના જાણીતા નિષ્ણાત Heraeus ના જણાવ્યા અનુસાર, આનાથી સ્થાનિક બજારમાં ચાંદીની ઉપલબ્ધતા અને વપરાશ વધી શકે છે. દિવાળી પહેલા તહેવારોની મોસમમાં માંગને પણ ટેકો મળવાની આશા છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોમવારે ચાંદી 51 ડોલર પ્રતિ ઔંસની આસપાસ કારોબાર કરી રહી હતી. ચાંદીમાં 02 નવેમ્બરને રોજ ભાવ ઘટીને 49 ડોલર પ્રતિ ઔંસ પર આવી ગયો. ઉપરના સ્તરથી જોઈએ તો, ચાંદીનો ભાવ 60 ટકાથી વધુ તૂટી ગયો છે. બીજી તરફ, થોડીવાર પહેલાં વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલે નબળા બાર અને કોઈન ખરીદીના કારણે વર્ષ 2026માં સોનાની રોકાણ ડિમાન્ડ વધવાનો અંદાજ 400 ટનથી ઘટાડીને 200 ટન કરી દીધો છે.

Heraeus ના વિશ્લેષકોએ કહ્યું છે કે, ભારતમાં ચાંદીની ઈમ્પોર્ટની પ્રક્રિયા સરળ થવાથી આગામી 6 મહિનામાં વપરાશ વધી શકે છે. ભારતે લગભગ 6,500 ટન ચાંદીના ઈમ્પોર્ટ માટે પરમિટ બહાર પાડ્યા છે. આ જથ્થો લગભગ 20.9 કરોડ ઔંસની બરાબર છે, જે વર્ષ 2025માં ભારત દ્વારા આખા વર્ષ દરમિયાન આયાત કરાયેલ 23.2 કરોડ ઔંસ ચાંદીના લગભગ 90 ટકા છે. એનાલિસ્ટે જણાવ્યું કે, ₹1.70 લાખ પ્રતિ કિલો સુધી ભાવ ઘટી શકે છે. અનુજ ગુપ્તાનું કહેવું છે કે, ₹1.78–1.85 લાખના દાયરાને ધીમે-ધીમે ખરીદી માટે સંભવિત સ્તર કહ્યું છે. Bonanza ના સિનિયર રિસર્ચ એનાલિસ્ટ નિરપેન્દ્ર યાદવે કહ્યું કે, મજબૂત ડોલર, ઊંચી બોન્ડ યીલ્ડ, ઔદ્યોગિક માંગને લઈને ચિંતાથી ચાંદી પર દબાણ છે. તેમણે આગળની દિશા માટે ગ્લોબલ ભાવ, ડોલર, અમેરિકી વ્યાજ દરની અપેક્ષા અને ભારતના સ્થાનિક પ્રીમિયમ પર નિર્ભર કરશે તેમ જણાવ્યું છે.

એક્સપર્ટ્સ જણાવે છે કે, ઈમ્પોર્ટ પરમિટ વધારવાનો સમય મહત્ત્વનો છે, કારણ કે દિવાળી પહેલા તહેવારોની મોસમમાં ચાંદીની ડિમાન્ડ સામાન્ય રીતે વધે છે. આ વર્ષે દિવાળી 8 નવેમ્બરે છે. ગયા વર્ષે તહેવાર પહેલા ઓક્ટોબરમાં ભારતની ચાંદી આયાત વધીને 5.59 કરોડ ઔંસ થઈ ગઈ હતી. અમેરિકી ફેડરલ રિઝર્વે અગાઉની બેઠકમાં વ્યાજ દરો બદલ્યા નથી પરંતુ ભવિષ્યમાં દર વધવાની શક્યતા બનેલી છે. સપ્ટેમ્બરમાં અમેરિકાનો PCE મોંઘવારી ઈન્ડેક્સ વાર્ષિક ધોરણે 3.6 ટકા પર પહોંચ્યો, જે ગયા મહિને 3.4 ટકા હતો અને કોર મોંઘવારી 3.1 ટકા રહી. અમેરિકાની અર્થવ્યવસ્થા ત્રીજા ક્વાર્ટરમાં વાર્ષિક ધોરણે 3.4 ટકાની ઝડપે વધી. આ આંકડાઓ પછી બજારમાં ડિસેમ્બરમાં 25 બેસિસ પોઈન્ટની વ્યાજ દર વધારાની લગભગ 76 ટકા શક્યતા આંકવામાં આવી.

Heraeus એ સોનાના કિસ્સામાં ચીનની અગાઉની ખરીદીનું ઉદાહરણ આપ્યું. જૂનમાં ચીનનો બિન-નાણાકીય (Non-Monetary) સોનાનો આયાત વધીને 173 ટન થયો હતો, જે માર્ચ 2024 પછી સૌથી વધુ હતો. ચીનની સેન્ટ્રલ બેંકે જૂનમાં 15 ટન અને જુલાઈમાં 20 ટન સોનું ખરીદ્યું હતું. તે સમયે ચીનની માંગે કિંમતોને ટેકો આપવામાં મદદ કરી હતી. તેમણે એ પણ કહ્યું કે, અત્યારે એ કહેવું ઉતાવળ ગણાશે કે એવી જ ખરીદી ફરી શરૂ થઈ ગઈ છે. શાંઘાઈ પ્રીમિયમ સીમિત છે અને ચીનની સેન્ટ્રલ બેંકના ઓક્ટોબર રિઝર્વના આંકડા નવેમ્બરની શરૂઆતમાં આવવાના હતા. આ હિસ્સો સોનાની માંગ સાથે જોડાયેલો છે.

વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલે (WGC) વર્ષ 2026માં સોનાની રોકાણ માંગ વધવાનો અંદાજ અગાઉના 400 ટનથી ઘટાડીને 200 ટન કરી દીધો છે. આનું મુખ્ય કારણ બાર અને કોઈન એટલે કે સોનાના સિક્કાઓની નબળી ખરીદી છે. WGC ના જણાવ્યા અનુસાર, જાન્યુઆરીમાં 5,595 ડોલર પ્રતિ ઔંસનો રેકોર્ડ સ્પર્શ્યા પછી સોનાનો ભાવ 29 ટકા ઘટી ચૂક્યો છે. ઊંચા કાચા તેલના ભાવ અને વ્યાજ દરો વધવાની આશંકાએ સોના પર દબાણ બનાવ્યું છે. ઈરાન યુદ્ધ વચ્ચે તેલ મોંઘું થવાથી મોંઘવારીની ચિંતા વધી અને બજારમાં એ આશા મજબૂત થઈ કે, વ્યાજ દરો ઊંચા રહી શકે છે. સોનામાં રોકાણની અલગ-અલગ શ્રેણીઓની તસવીર એકસરખી નથી. WGC ના જણાવ્યા અનુસાર, ત્રીજા ક્વાર્ટરમાં સોના સાથે જોડાયેલા ફિઝિકલી બેક્ડ એક્સચેન્જ ટ્રેડેડ ફંડ (ETF) માં 211 ટનનું રોકાણ આવ્યું. આ એવા સમયે થયું, જ્યારે બોન્ડ યીલ્ડ ઘણી ઊંચી હતી અને અમેરિકી ડોલર મજબૂત હતો.

બીજી તરફ, રિટેલ રોકાણકારોની બાર અને કોઈન ખરીદી વાર્ષિક ધોરણે 19 ટકા ઘટીને 268 ટન રહી ગઈ. ટૂંકમાં, સોનાના ETF માં પૈસા આવ્યા હોવા છતાં સામાન્ય રોકાણકારો તરફથી બાર અને સિક્કા ખરીદવાની ઝડપ નબળી રહી. WGC એ આ જ સુસ્તીને વર્ષ 2026માં સોનાની રોકાણ માંગ વધવાના અંદાજને ઘટાડવાનું કારણ બતાવ્યું છે. WGC ના આંકડા અનુસાર, ત્રીજા ક્વાર્ટરમાં સોનાના દાગીનાનો વપરાશ વાર્ષિક ધોરણે 17 ટકા ઘટીને 313 ટન રહ્યો. ડેટા સિરીઝ શરૂ થયા પછીથી આ ત્રીજા ક્વાર્ટરનું સૌથી નબળું સ્તર બતાવવામાં આવ્યું છે. સોનાની કિંમતોમાં ઝડપી ફેરફારની અસર દાગીનાની ખરીદી પર પડી શકે છે. કિંમતો જ્યારે વધારે હોય છે અથવા ઝડપથી બદલાય છે, તો કેટલાક ખરીદદારો ખરીદી પાછી ઠેલી શકે છે અથવા ઓછી માત્રામાં ખરીદી કરી શકે છે.

આનાથી વર્ષની શરૂઆતથી અત્યાર સુધી સેન્ટ્રલ બેંકોની કુલ ચોખ્ખી (Net) ખરીદી 675 ટન થઈ ગઈ. આના જ પછી WGC એ વર્ષ 2026 માટે સેન્ટ્રલ બેંકોની ખરીદીનો અંદાજ વધાર્યો છે. હવે તેને આશા છે કે, સેન્ટ્રલ બેંકો ઓછામાં ઓછું 848 ટન સોનું ખરીદી શકે છે. આ વર્ષ 2025માં થયેલી કુલ ખરીદીની બરાબર હશે અથવા તેનાથી વધુ પણ હોઈ શકે છે. આ રીતે સોનાના બજારમાં એક તરફ છૂટક રોકાણ અને દાગીનાની માંગ નબળી છે, તો બીજી તરફ ETF માં પૈસા આવ્યા છે અને સેન્ટ્રલ બેંકોની ખરીદી વધી છે.
નોંધ: અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી ફક્ત જાણકારી માટે છે. TV9 Gujarati કોઈપણ રીતે શેરમાં, સોના-ચાંદીમાં, મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં અને IPO માં પૈસા લગાવવાની કે વેચવાની સલાહ આપતું નથી. બજારમાં રોકાણ સંભવિત જોખમ સાથે સંકળાયેલું છે. રોકાણ કરતા પહેલા તમારા નાણાંકીય સલાહકાર અથવા માર્કેટ એક્સપર્ટની સલાહ જરૂરથી લો.
‘સોનું’ 6 વર્ષની નીચી સપાટીએ… ધનતેરસ-દિવાળી સુધીમાં ભાવ વધશે કે ઘટશે?
