हिन्दी English News9 ಕನ್ನಡ తెలుగు मराठी বাংলা ਪੰਜਾਬੀ தமிழ் অসমীয়া മലയാളം मनी9 TV9-UP
AQI
Sign In

By signing in or creating an account, you agree with Associated Broadcasting Company's Terms & Conditions and Privacy Policy.

Subscribe Whatsapp Channel
તાજા સમાચાર ક્રિકેટ ન્યૂઝ ગુજરાત વીડિયોઝ ફોટો ગેલેરી રાશિફળ ટેકનોલોજી રાષ્ટ્રીય વર્લ્ડ બિઝનેસ વેબસ્ટોરી મનોરંજન ટ્રેન્ડિંગ ટોપિક કૃષિ મહારાષ્ટ્ર

કાનુની સવાલ: પોલીસ વોરંટ વગર સર્ચ કરી શકે? જાણો તમારા અધિકારો અને કાયદાની સાચી જોગવાઈ

ભારતમાં પોલીસની સર્ચ અને જપ્તીની સત્તા મુખ્યત્વે Code of Criminal Procedure (CrPC) હેઠળ નક્કી કરવામાં આવી છે. CrPC ની કલમ 93 મુજબ કોર્ટ સર્ચ વોરંટ જાહેર કરી શકે છે.

| Updated on: Feb 19, 2026 | 11:48 AM
Share
ઘણાં લોકોને પ્રશ્ન થાય છે કે શું પોલીસ કોઈના ઘરે અથવા વ્યક્તિની તપાસ વોરંટ વગર કરી શકે? સામાન્ય રીતે કાયદા મુજબ પોલીસને સર્ચ કરવા માટે કોર્ટ દ્વારા જાહેર કરાયેલ વોરંટ જરૂરી હોય છે. પરંતુ કેટલીક ખાસ પરિસ્થિતિઓમાં પોલીસ વોરંટ વગર પણ સર્ચ કરી શકે છે. આ બાબત વિશે જાણવું દરેક નાગરિક માટે મહત્વપૂર્ણ છે.

ઘણાં લોકોને પ્રશ્ન થાય છે કે શું પોલીસ કોઈના ઘરે અથવા વ્યક્તિની તપાસ વોરંટ વગર કરી શકે? સામાન્ય રીતે કાયદા મુજબ પોલીસને સર્ચ કરવા માટે કોર્ટ દ્વારા જાહેર કરાયેલ વોરંટ જરૂરી હોય છે. પરંતુ કેટલીક ખાસ પરિસ્થિતિઓમાં પોલીસ વોરંટ વગર પણ સર્ચ કરી શકે છે. આ બાબત વિશે જાણવું દરેક નાગરિક માટે મહત્વપૂર્ણ છે.

1 / 8
ભારતમાં પોલીસની સર્ચ અને જપ્તીની સત્તા મુખ્યત્વે Code of Criminal Procedure (CrPC) હેઠળ નક્કી કરવામાં આવી છે. CrPC ની કલમ 93 મુજબ કોર્ટ સર્ચ વોરંટ જાહેર કરી શકે છે. એટલે કે સામાન્ય પરિસ્થિતિમાં પોલીસને કોઈ સ્થળ પર તપાસ કરવા માટે ન્યાયાલયની મંજૂરી લેવી જરૂરી છે.

ભારતમાં પોલીસની સર્ચ અને જપ્તીની સત્તા મુખ્યત્વે Code of Criminal Procedure (CrPC) હેઠળ નક્કી કરવામાં આવી છે. CrPC ની કલમ 93 મુજબ કોર્ટ સર્ચ વોરંટ જાહેર કરી શકે છે. એટલે કે સામાન્ય પરિસ્થિતિમાં પોલીસને કોઈ સ્થળ પર તપાસ કરવા માટે ન્યાયાલયની મંજૂરી લેવી જરૂરી છે.

2 / 8
પરંતુ CrPC ની કલમ 165 મુજબ, જો પોલીસ અધિકારીને તાત્કાલિક કાર્યવાહી કરવાની જરૂર લાગે અને પુરાવા નષ્ટ થવાની શક્યતા હોય, તો તે વોરંટ વગર પણ સર્ચ કરી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો પોલીસને વિશ્વસનીય માહિતી મળે કે કોઈ સ્થળ પર ગેરકાયદેસર હથિયારો અથવા નશીલા પદાર્થો છે અને સમય બગાડવાથી પુરાવા નષ્ટ થઈ શકે, તો તે તરત કાર્યવાહી કરી શકે છે.

પરંતુ CrPC ની કલમ 165 મુજબ, જો પોલીસ અધિકારીને તાત્કાલિક કાર્યવાહી કરવાની જરૂર લાગે અને પુરાવા નષ્ટ થવાની શક્યતા હોય, તો તે વોરંટ વગર પણ સર્ચ કરી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો પોલીસને વિશ્વસનીય માહિતી મળે કે કોઈ સ્થળ પર ગેરકાયદેસર હથિયારો અથવા નશીલા પદાર્થો છે અને સમય બગાડવાથી પુરાવા નષ્ટ થઈ શકે, તો તે તરત કાર્યવાહી કરી શકે છે.

3 / 8
તે જ રીતે Narcotic Drugs and Psychotropic Substances Act (NDPS Act) હેઠળ પણ ખાસ પરિસ્થિતિમાં વોરંટ વગર સર્ચ કરવાની જોગવાઈ છે. જોકે, આવા કેસોમાં પોલીસને કડક પ્રક્રિયા અને દસ્તાવેજીકરણનું પાલન કરવું ફરજિયાત છે.

તે જ રીતે Narcotic Drugs and Psychotropic Substances Act (NDPS Act) હેઠળ પણ ખાસ પરિસ્થિતિમાં વોરંટ વગર સર્ચ કરવાની જોગવાઈ છે. જોકે, આવા કેસોમાં પોલીસને કડક પ્રક્રિયા અને દસ્તાવેજીકરણનું પાલન કરવું ફરજિયાત છે.

4 / 8
નાગરિકોના અધિકારો પણ એટલા જ મહત્વપૂર્ણ છે. જો પોલીસ તમારા ઘરે સર્ચ કરવા આવે, તો તમે તેમને ઓળખપત્ર બતાવવા કહી શકો છો. મહિલા સંબંધિત કેસોમાં, સર્ચ દરમિયાન મહિલા પોલીસ અધિકારીની હાજરી જરૂરી હોય છે. ઉપરાંત, સર્ચ દરમિયાન બે સ્વતંત્ર સાક્ષીઓની હાજરી હોવી જોઈએ અને સર્ચ પછી પંચનામું (જપ્તી યાદી) તૈયાર કરવામાં આવે છે, જેની નકલ સંબંધિત વ્યક્તિને આપવામાં આવવી જોઈએ.

નાગરિકોના અધિકારો પણ એટલા જ મહત્વપૂર્ણ છે. જો પોલીસ તમારા ઘરે સર્ચ કરવા આવે, તો તમે તેમને ઓળખપત્ર બતાવવા કહી શકો છો. મહિલા સંબંધિત કેસોમાં, સર્ચ દરમિયાન મહિલા પોલીસ અધિકારીની હાજરી જરૂરી હોય છે. ઉપરાંત, સર્ચ દરમિયાન બે સ્વતંત્ર સાક્ષીઓની હાજરી હોવી જોઈએ અને સર્ચ પછી પંચનામું (જપ્તી યાદી) તૈયાર કરવામાં આવે છે, જેની નકલ સંબંધિત વ્યક્તિને આપવામાં આવવી જોઈએ.

5 / 8
ભારતીય બંધારણના Constitution of India હેઠળ નાગરિકોને જીવન અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાનો અધિકાર આપવામાં આવ્યો છે (આર્ટિકલ 21). એટલે કે પોલીસની કાર્યવાહી કાયદેસર અને યોગ્ય પ્રક્રિયા મુજબ હોવી જોઈએ. ગેરકાયદેસર સર્ચ સામે વ્યક્તિ કોર્ટમાં પડકાર આપી શકે છે.

ભારતીય બંધારણના Constitution of India હેઠળ નાગરિકોને જીવન અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાનો અધિકાર આપવામાં આવ્યો છે (આર્ટિકલ 21). એટલે કે પોલીસની કાર્યવાહી કાયદેસર અને યોગ્ય પ્રક્રિયા મુજબ હોવી જોઈએ. ગેરકાયદેસર સર્ચ સામે વ્યક્તિ કોર્ટમાં પડકાર આપી શકે છે.

6 / 8
જો કે કાયદો પોલીસને કેટલીક પરિસ્થિતિમાં વિશેષ સત્તા આપે છે, પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે તેઓ મનસ્વી રીતે કોઈપણ સમયે સર્ચ કરી શકે. દરેક કાર્યવાહી માટે યોગ્ય કારણ, નોંધ અને રિપોર્ટિંગ જરૂરી છે.

જો કે કાયદો પોલીસને કેટલીક પરિસ્થિતિમાં વિશેષ સત્તા આપે છે, પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે તેઓ મનસ્વી રીતે કોઈપણ સમયે સર્ચ કરી શકે. દરેક કાર્યવાહી માટે યોગ્ય કારણ, નોંધ અને રિપોર્ટિંગ જરૂરી છે.

7 / 8
આથી સ્પષ્ટ થાય છે કે પોલીસ સામાન્ય રીતે વોરંટ સાથે જ સર્ચ કરે છે, પરંતુ તાત્કાલિક અને ગંભીર પરિસ્થિતિમાં કાયદા મુજબ વોરંટ વગર પણ સર્ચ શક્ય છે. નાગરિક તરીકે પોતાના અધિકારો વિશે જાગૃત રહેવું અને કાયદાની મૂળભૂત સમજ રાખવી જરૂરી છે.

આથી સ્પષ્ટ થાય છે કે પોલીસ સામાન્ય રીતે વોરંટ સાથે જ સર્ચ કરે છે, પરંતુ તાત્કાલિક અને ગંભીર પરિસ્થિતિમાં કાયદા મુજબ વોરંટ વગર પણ સર્ચ શક્ય છે. નાગરિક તરીકે પોતાના અધિકારો વિશે જાગૃત રહેવું અને કાયદાની મૂળભૂત સમજ રાખવી જરૂરી છે.

8 / 8

(Disclaimer: જો તમારી પાસે કોઈ ચોક્કસ કેસ હોય તો કાનૂની નિષ્ણાત (વકીલ) ની સલાહ લેવી સલાહભર્યું છે. અહીં આપેલી માહિતી ફક્ત કોર્ટના નિર્ણયો અને કલમોને આધારે આપવામાં આવી છે. તમારે કોઈ કેસ માટે જાણવું હોય તો યોગ્ય વકીલની સલાહ લઈ શકો છો.)

કાનૂની સલાહ લેવા માટે વકીલો પહેલા હકીકતોનું વિશ્લેષણ કરે છે અને પછી બીજી વ્યક્તિને કહે છે કે કયા ક્રમમાં શું કરવું. કાનુની સલાહ લેવા માટે તમે વકીલનો સંપર્ક કરી શકો છો. તમે નિષ્ણાત અથવા વ્યાવસાયિક સલાહકારનો સંપર્ક કરી શકો છો. તમે ઓનલાઈન કાનૂની સલાહ સેવાઓનો લાભ લઈ શકો છો. તમે રાષ્ટ્રીય કાનૂની સેવા સત્તામંડળ (NALSA) નો પણ સંપર્ક કરી શકો છો. લીગલ એડવાઈઝની સ્ટોરી વાંચવા માટે  અહીં ક્લિક કરો.

જનરલ નોલેજલીગલ એડવાઈઝ
Web Stories View more
Tips And Tricks: તુલસીને ફરીથી લીલી બનાવશે આ સરળ ટિપ્સ
Tips And Tricks: તુલસીને ફરીથી લીલી બનાવશે આ સરળ ટિપ્સ
મેળવણ વગર દહીં જમાવવાની 5 રીતો, શું તમે ટ્રાય કરી છે?
મેળવણ વગર દહીં જમાવવાની 5 રીતો, શું તમે ટ્રાય કરી છે?
સ્કીન પર લગાવાતી પેટ્રોલિયમ જેલીના અન્ય 5 ઉપયોગો પણ જાણો
સ્કીન પર લગાવાતી પેટ્રોલિયમ જેલીના અન્ય 5 ઉપયોગો પણ જાણો
દૂધ ફાટી જાય તો ગભરાશો નહીં, તેનો આ 5 રીતે કરો ઉપયોગ
દૂધ ફાટી જાય તો ગભરાશો નહીં, તેનો આ 5 રીતે કરો ઉપયોગ
Health : સારા લીવર હેલ્થ માટે કયા ફળો ખાવા જોઈએ?
Health : સારા લીવર હેલ્થ માટે કયા ફળો ખાવા જોઈએ?
મિલ્કશેક અને સ્મૂધી વચ્ચે શું તફાવત છે?
મિલ્કશેક અને સ્મૂધી વચ્ચે શું તફાવત છે?
g clip-path="url(#clip0_868_265)">