અરબી સમુદ્ર

અરબી સમુદ્ર અથવા અંગ્રેજીમાં અરબી સમુદ્ર એ ઉત્તર હિંદ મહાસાગરનો પ્રદેશ છે. તે ઉત્તરમાં પાકિસ્તાન, ઈરાન અને ઓમાનનો અખાત, પશ્ચિમમાં આદમનો અખાત, દક્ષિણ-પૂર્વમાં લક્ષદ્વીપ સમુદ્ર, દક્ષિણ-પશ્ચિમમાં સોમાલિયા અને માલદીવ્સ અને પૂર્વમાં ભારતથી ઘેરાયેલો છે. અરબી સમુદ્રનો કુલ વિસ્તાર 38,62,000 ચોરસ કિમી છે. તેની મહત્તમ ઊંડાઈ 4,652 મીટર છે.

નામ વિશે વાત કરીએ તો, અરબી સમુદ્રનું નામ અરેબિયાના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે, જે સમુદ્રની પશ્ચિમમાં સ્થિત વિસ્તારનું ઐતિહાસિક નામ છે. પહોળાઈ વિશે વાત કરીએ તો, અરબી સમુદ્રની મહત્તમ પહોળાઈ લગભગ 2,400 કિમી છે. મહાસાગરમાં વહેતી સૌથી મોટી નદી સિંધુ નદી છે. 3જી અથવા 2જી સદી બીસીથી અરબી સમુદ્ર ઘણા મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ વેપાર માર્ગો દ્વારા પાર કરવામાં આવ્યો છે.

તેના મુખ્ય બંદરોની વાત કરીએ તો ભારતમાં કંડલા બંદર, મુન્દ્રા બંદર, પીપાવાવ બંદર, દહેજ બંદર, હજીરા બંદર, મુંબઈ બંદર આવેલ છે. જ્યારે પાકિસ્તાનમાં કરાચી બંદર, કાસિમ બંદર અને ગ્વાદર બંદર તેમજ ઈરાનમાં ચાબહાર બંદર અને ઓમાનમાં સલાલાહ બંદરનો સમાવેશ થાય છે. અરબી સમુદ્રના સૌથી મોટા ટાપુઓમાં સોકોત્રા (યમન), મસિરાહ ટાપુ (ઓમાન), લક્ષદ્વીપ (ભારત) અને અસ્ટોલા ટાપુ (પાકિસ્તાન)નો સમાવેશ થાય છે. અરબી સમુદ્ર પર દરિયાકિનારા ધરાવતા દેશોમાં યમન, ઓમાન, પાકિસ્તાન, ઈરાન, ભારત અને માલદીવ છે.