हिन्दी News9 ಕನ್ನಡ తెలుగు मराठी বাংলা ਪੰਜਾਬੀ தமிழ் മലയാളം मनी9 TV9-UP
AQI
TV9 Network
User
Sign In

By signing in or creating an account, you agree with Associated Broadcasting Company's Terms & Conditions and Privacy Policy.

Subscribe Whatsapp Channel
તાજા સમાચાર ક્રિકેટ ન્યૂઝ ગુજરાત વીડિયોઝ ફોટો ગેલેરી રાશિફળ ટેકનોલોજી રાષ્ટ્રીય વર્લ્ડ બિઝનેસ વેબસ્ટોરી મનોરંજન ટ્રેન્ડિંગ ટોપિક કૃષિ મહારાષ્ટ્ર ભક્તિ સમાચાર

શું સૌરમંડળના દરેક ગ્રહ પર સમયની ગતિ જુદી હોય છે ? જાણો પૃથ્વી જેવો સમય કયા ગ્રહ પર મળે છે

બ્રહ્માંડના દરેક ગ્રહ પર સમયની ગતિ એકસરખી નથી હોતી. આવો જાણીએ કે આ અનોખા ફેરફાર પાછળ કયા વૈજ્ઞાનિક કારણો જવાબદાર છે.

| Updated on: Jun 07, 2026 | 10:23 AM
Share
સૌરમંડળમાં આવેલા દરેક ગ્રહ પર સમયની ગણતરી અલગ રીતે થાય છે. કોઈ ગ્રહ પર દિવસ લાંબો હોય છે તો કોઈ પર વર્ષ વધારે લાંબું હોય છે. તેનું મુખ્ય કારણ એ છે કે દરેક ગ્રહ પોતાની ગતિએ ફરતો અને સૂર્યની પરિક્રમા કરતો હોય છે. સાથે સાથે દરેક ગ્રહનું ગુરુત્વાકર્ષણ બળ પણ જુદું હોય છે, જેના કારણે સમયના અનુભવમાં ફેરફાર જોવા મળે છે. વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર, મંગળ ગ્રહનો એક દિવસ પૃથ્વીના દિવસ સાથે સૌથી વધુ મળતો આવે છે.

સૌરમંડળમાં આવેલા દરેક ગ્રહ પર સમયની ગણતરી અલગ રીતે થાય છે. કોઈ ગ્રહ પર દિવસ લાંબો હોય છે તો કોઈ પર વર્ષ વધારે લાંબું હોય છે. તેનું મુખ્ય કારણ એ છે કે દરેક ગ્રહ પોતાની ગતિએ ફરતો અને સૂર્યની પરિક્રમા કરતો હોય છે. સાથે સાથે દરેક ગ્રહનું ગુરુત્વાકર્ષણ બળ પણ જુદું હોય છે, જેના કારણે સમયના અનુભવમાં ફેરફાર જોવા મળે છે. વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર, મંગળ ગ્રહનો એક દિવસ પૃથ્વીના દિવસ સાથે સૌથી વધુ મળતો આવે છે.

1 / 6
સમયને સમજવા માટે વૈજ્ઞાનિકો સામાન્ય રીતે બે રીતોનો ઉપયોગ કરે છે. એક છે ગ્રહનો સમય, જેમાં કોઈ ગ્રહ પર દિવસ કેટલો લાંબો છે અને તેનું એક વર્ષ કેટલા સમયમાં પૂરું થાય છે તે જોવામાં આવે છે. બીજી રીત અણુ સમયની છે, જેમાં ગુરુત્વાકર્ષણ અને ભૌતિક નિયમોના આધારે સમય કેટલી ઝડપે પસાર થાય છે તે સમજવામાં આવે છે. દરેક ગ્રહ પોતાની અલગ ગતિએ ફરે છે અને સૂર્યની આસપાસ પણ જુદી ઝડપે ચક્કર લગાવે છે, તેથી સૌરમંડળના દરેક ગ્રહ પર સમયનો અનુભવ અલગ અલગ જોવા મળે છે.

સમયને સમજવા માટે વૈજ્ઞાનિકો સામાન્ય રીતે બે રીતોનો ઉપયોગ કરે છે. એક છે ગ્રહનો સમય, જેમાં કોઈ ગ્રહ પર દિવસ કેટલો લાંબો છે અને તેનું એક વર્ષ કેટલા સમયમાં પૂરું થાય છે તે જોવામાં આવે છે. બીજી રીત અણુ સમયની છે, જેમાં ગુરુત્વાકર્ષણ અને ભૌતિક નિયમોના આધારે સમય કેટલી ઝડપે પસાર થાય છે તે સમજવામાં આવે છે. દરેક ગ્રહ પોતાની અલગ ગતિએ ફરે છે અને સૂર્યની આસપાસ પણ જુદી ઝડપે ચક્કર લગાવે છે, તેથી સૌરમંડળના દરેક ગ્રહ પર સમયનો અનુભવ અલગ અલગ જોવા મળે છે.

2 / 6
મંગળ ગ્રહ પરનો એક દિવસ લગભગ 24 કલાક અને 37 મિનિટનો હોય છે, જે પૃથ્વીના દિવસ સાથે ઘણો મળતો આવે છે. તેથી મંગળને એવો ગ્રહ માનવામાં આવે છે જ્યાં દિવસ-રાતનો સમય પૃથ્વી જેવો લાગે છે. પરંતુ મંગળ પરનું એક વર્ષ પૃથ્વીની સરખામણીએ વધારે લાંબું હોય છે. કારણ કે મંગળ સૂર્યથી વધુ દૂર છે, તેને સૂર્યની એક પરિક્રમા પૂર્ણ કરવા માટે આશરે 687 પૃથ્વી દિવસનો સમય લાગે છે.

મંગળ ગ્રહ પરનો એક દિવસ લગભગ 24 કલાક અને 37 મિનિટનો હોય છે, જે પૃથ્વીના દિવસ સાથે ઘણો મળતો આવે છે. તેથી મંગળને એવો ગ્રહ માનવામાં આવે છે જ્યાં દિવસ-રાતનો સમય પૃથ્વી જેવો લાગે છે. પરંતુ મંગળ પરનું એક વર્ષ પૃથ્વીની સરખામણીએ વધારે લાંબું હોય છે. કારણ કે મંગળ સૂર્યથી વધુ દૂર છે, તેને સૂર્યની એક પરિક્રમા પૂર્ણ કરવા માટે આશરે 687 પૃથ્વી દિવસનો સમય લાગે છે.

3 / 6
ગુરુ ગ્રહ પોતાની ધરી પર ખૂબ જ ઝડપથી ફરે છે. આ કારણે ત્યાં એક દિવસ માત્ર લગભગ 10 કલાકમાં પૂર્ણ થઈ જાય છે. એટલે કે, સૌરમંડળના બધા ગ્રહોમાં ગુરુ પરનો દિવસ સૌથી નાનો માનવામાં આવે છે. ( Credits: Getty Images )

ગુરુ ગ્રહ પોતાની ધરી પર ખૂબ જ ઝડપથી ફરે છે. આ કારણે ત્યાં એક દિવસ માત્ર લગભગ 10 કલાકમાં પૂર્ણ થઈ જાય છે. એટલે કે, સૌરમંડળના બધા ગ્રહોમાં ગુરુ પરનો દિવસ સૌથી નાનો માનવામાં આવે છે. ( Credits: Getty Images )

4 / 6
શુક્ર ગ્રહનો સમયચક્ર ખૂબ જ અલગ અને રસપ્રદ છે. ત્યાં એક દિવસ પૂરો થવામાં લગભગ 243 પૃથ્વી દિવસ જેટલો સમય લાગે છે. ખાસ વાત એ છે કે શુક્ર પરનો દિવસ તેના એક વર્ષ કરતાં પણ લાંબો છે. કારણ કે શુક્ર ગ્રહ સૂર્યની એક પરિક્રમા લગભગ 225 પૃથ્વી દિવસમાં પૂર્ણ કરી લે છે. એટલે કે, શુક્ર પર એક દિવસ પૃથ્વીના આખા વર્ષ કરતાં પણ વધુ લાંબો ગણાય છે.

શુક્ર ગ્રહનો સમયચક્ર ખૂબ જ અલગ અને રસપ્રદ છે. ત્યાં એક દિવસ પૂરો થવામાં લગભગ 243 પૃથ્વી દિવસ જેટલો સમય લાગે છે. ખાસ વાત એ છે કે શુક્ર પરનો દિવસ તેના એક વર્ષ કરતાં પણ લાંબો છે. કારણ કે શુક્ર ગ્રહ સૂર્યની એક પરિક્રમા લગભગ 225 પૃથ્વી દિવસમાં પૂર્ણ કરી લે છે. એટલે કે, શુક્ર પર એક દિવસ પૃથ્વીના આખા વર્ષ કરતાં પણ વધુ લાંબો ગણાય છે.

5 / 6
આઈન્સ્ટાઈનના સામાન્ય સાપેક્ષતા સિદ્ધાંત પ્રમાણે, જ્યાં ગુરુત્વાકર્ષણ વધારે હોય ત્યાં સમયની ગતિ થોડી ધીમી થઈ જાય છે. આ પ્રક્રિયાને વૈજ્ઞાનિક ભાષામાં “સમય વિસ્તરણ” કહેવાય છે. એટલે કે, ભારે ગુરુત્વાકર્ષણ ધરાવતા ગ્રહ પર સમય ઓછા ગુરુત્વાકર્ષણ ધરાવતા ગ્રહની સરખામણીએ ધીમો પસાર થાય છે. નાસાના વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર મંગળ ગ્રહનું ગુરુત્વાકર્ષણ પૃથ્વી કરતાં ઓછું હોવાથી ત્યાં સમય પૃથ્વી કરતાં થોડો વધુ ઝડપથી આગળ વધે છે. ( નોંધ: અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી પબ્લિક ડોમેન પરથી લેવામાં આવી છે, જે ફક્ત તમારી જાણકારી માટે છે.) ( Credits: Getty Images )

આઈન્સ્ટાઈનના સામાન્ય સાપેક્ષતા સિદ્ધાંત પ્રમાણે, જ્યાં ગુરુત્વાકર્ષણ વધારે હોય ત્યાં સમયની ગતિ થોડી ધીમી થઈ જાય છે. આ પ્રક્રિયાને વૈજ્ઞાનિક ભાષામાં “સમય વિસ્તરણ” કહેવાય છે. એટલે કે, ભારે ગુરુત્વાકર્ષણ ધરાવતા ગ્રહ પર સમય ઓછા ગુરુત્વાકર્ષણ ધરાવતા ગ્રહની સરખામણીએ ધીમો પસાર થાય છે. નાસાના વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર મંગળ ગ્રહનું ગુરુત્વાકર્ષણ પૃથ્વી કરતાં ઓછું હોવાથી ત્યાં સમય પૃથ્વી કરતાં થોડો વધુ ઝડપથી આગળ વધે છે. ( નોંધ: અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી પબ્લિક ડોમેન પરથી લેવામાં આવી છે, જે ફક્ત તમારી જાણકારી માટે છે.) ( Credits: Getty Images )

6 / 6

જનરલ નોલેજમાં ઇતિહાસ, ભૂગોળ, વિજ્ઞાન, સાહિત્ય, વર્તમાન બાબતો સહિતના વિષયોનો સમાવેશ થાય છે. જનરલ નોલેજની સારી સમજ હોવી જરૂરી છે, કારણ કે તે તમને વિશ્વની ઘટનાઓથી અપડેટ રાખે છે. અહીંયા દરરોજ અવનવી બાબતોની સ્ટોરી તમને જાણવા મળશે. તમારૂ નોલેજ વધારવા માટે જનરલ નોલેજના ટોપિકને ફોલો કરતા રહો.

જનરલ નોલેજ
Follow Us
LIVETV
Web Stories View more
ભારતીયોના ઘરોમાં છે 32,000 ટન સોનું, આગામી સમયમાં ભાવ કેટલો...?
ભારતીયોના ઘરોમાં છે 32,000 ટન સોનું, આગામી સમયમાં ભાવ કેટલો...?
મેસ્સી FIFA વર્લ્ડ કપમાં સૌથી વધુ ગોલનો રેકોર્ડ બનાવશે!
મેસ્સી FIFA વર્લ્ડ કપમાં સૌથી વધુ ગોલનો રેકોર્ડ બનાવશે!
પૃથ્વીના આ સ્થળોએ વર્ષો સુધી નથી પડતો વરસાદ
પૃથ્વીના આ સ્થળોએ વર્ષો સુધી નથી પડતો વરસાદ
Hair Care: વાળ પાતળા થવાનું કારણ શું? ઘાટા અને મજબૂત વાળ માટે અપનાવો આ સરળ ઉપાયો
Hair Care: વાળ પાતળા થવાનું કારણ શું? ઘાટા અને મજબૂત વાળ માટે અપનાવો આ સરળ ઉપાયો
FIFA વર્લ્ડ કપમાં સૌથી વધુ ફાઈનલ રમનાર ટીમ કઈ છે?
FIFA વર્લ્ડ કપમાં સૌથી વધુ ફાઈનલ રમનાર ટીમ કઈ છે?
જીન્સ પેન્ટમાં કેમ આપેલુ હોય છે નાનકડુ ખિસ્સું- તમે નહીં જાણતા હોવ કારણ
જીન્સ પેન્ટમાં કેમ આપેલુ હોય છે નાનકડુ ખિસ્સું- તમે નહીં જાણતા હોવ કારણ
Latest Videos View more
અખબારમાં સમોસા-વડાપાવ પેક કર્યા તો દુકાનદારે જવું પડશે જેલ
અખબારમાં સમોસા-વડાપાવ પેક કર્યા તો દુકાનદારે જવું પડશે જેલ
નવસારી: 8 કરોડ ખર્ચાયા છતાં 18 તળાવ ઇન્ટરલિંક પ્રોજેક્ટ 6 વર્ષથી અધ્ધર
નવસારી: 8 કરોડ ખર્ચાયા છતાં 18 તળાવ ઇન્ટરલિંક પ્રોજેક્ટ 6 વર્ષથી અધ્ધર
સ્વચ્છ ભારત મિશનની ઇ-રિક્ષાઓ ધૂળ ખાય છે, ભ્રષ્ટાચારના આક્ષેપ
સ્વચ્છ ભારત મિશનની ઇ-રિક્ષાઓ ધૂળ ખાય છે, ભ્રષ્ટાચારના આક્ષેપ
હળવદના ચરાડવા પાસે કાર અકસ્માત, 7માંથી 5ના મોત અને 2 લોકોને ગંભીર ઈજા!
હળવદના ચરાડવા પાસે કાર અકસ્માત, 7માંથી 5ના મોત અને 2 લોકોને ગંભીર ઈજા!
એક તરફ વાયરસનો કહેર, બીજી તરફ બેદરકારીથી ગર્ભવતી સિંહણનું મોત !
એક તરફ વાયરસનો કહેર, બીજી તરફ બેદરકારીથી ગર્ભવતી સિંહણનું મોત !
આસારામ આશ્રમની આસપાસની જગ્યામાં ડિમોલિશન શરૂ, જુઓ Video
આસારામ આશ્રમની આસપાસની જગ્યામાં ડિમોલિશન શરૂ, જુઓ Video
ઠગ બંટી-બબલીએ 15 લોકો પાસેથી 20 કરોડથી વધુની છેતરપિંડી કરી
ઠગ બંટી-બબલીએ 15 લોકો પાસેથી 20 કરોડથી વધુની છેતરપિંડી કરી
પરિવારમાં બધાની વાતોને ધ્યાનથી સાંભળો, મિત્રોને સહયોગી બનતા જોશો
પરિવારમાં બધાની વાતોને ધ્યાનથી સાંભળો, મિત્રોને સહયોગી બનતા જોશો
જામનગરના વોટર પાર્કમાં 7 વર્ષના બાળકનું ડૂબી જવાથી મોત
જામનગરના વોટર પાર્કમાં 7 વર્ષના બાળકનું ડૂબી જવાથી મોત
રાજકોટમાં પગ મુક્તા જ બાબા બાગેશ્વરે વિરોધ કરનારાઓને આપી આ ચેલેન્જ
રાજકોટમાં પગ મુક્તા જ બાબા બાગેશ્વરે વિરોધ કરનારાઓને આપી આ ચેલેન્જ
g clip-path="url(#clip0_868_265)">