हिन्दी News9 ಕನ್ನಡ తెలుగు मराठी বাংলা ਪੰਜਾਬੀ தமிழ் മലയാളം मनी9 TV9-UP
AQI
TV9 Network
User
Sign In

By signing in or creating an account, you agree with Associated Broadcasting Company's Terms & Conditions and Privacy Policy.

Subscribe Whatsapp Channel
તાજા સમાચાર ક્રિકેટ ન્યૂઝ ગુજરાત વીડિયોઝ ફોટો ગેલેરી રાશિફળ ટેકનોલોજી રાષ્ટ્રીય વર્લ્ડ બિઝનેસ વેબસ્ટોરી મનોરંજન ટ્રેન્ડિંગ ટોપિક કૃષિ મહારાષ્ટ્ર ભક્તિ સમાચાર

શું સૌરમંડળના દરેક ગ્રહ પર સમયની ગતિ જુદી હોય છે ? જાણો પૃથ્વી જેવો સમય કયા ગ્રહ પર મળે છે

બ્રહ્માંડના દરેક ગ્રહ પર સમયની ગતિ એકસરખી નથી હોતી. આવો જાણીએ કે આ અનોખા ફેરફાર પાછળ કયા વૈજ્ઞાનિક કારણો જવાબદાર છે.

| Updated on: Jun 07, 2026 | 10:23 AM
Share
સૌરમંડળમાં આવેલા દરેક ગ્રહ પર સમયની ગણતરી અલગ રીતે થાય છે. કોઈ ગ્રહ પર દિવસ લાંબો હોય છે તો કોઈ પર વર્ષ વધારે લાંબું હોય છે. તેનું મુખ્ય કારણ એ છે કે દરેક ગ્રહ પોતાની ગતિએ ફરતો અને સૂર્યની પરિક્રમા કરતો હોય છે. સાથે સાથે દરેક ગ્રહનું ગુરુત્વાકર્ષણ બળ પણ જુદું હોય છે, જેના કારણે સમયના અનુભવમાં ફેરફાર જોવા મળે છે. વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર, મંગળ ગ્રહનો એક દિવસ પૃથ્વીના દિવસ સાથે સૌથી વધુ મળતો આવે છે.

સૌરમંડળમાં આવેલા દરેક ગ્રહ પર સમયની ગણતરી અલગ રીતે થાય છે. કોઈ ગ્રહ પર દિવસ લાંબો હોય છે તો કોઈ પર વર્ષ વધારે લાંબું હોય છે. તેનું મુખ્ય કારણ એ છે કે દરેક ગ્રહ પોતાની ગતિએ ફરતો અને સૂર્યની પરિક્રમા કરતો હોય છે. સાથે સાથે દરેક ગ્રહનું ગુરુત્વાકર્ષણ બળ પણ જુદું હોય છે, જેના કારણે સમયના અનુભવમાં ફેરફાર જોવા મળે છે. વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર, મંગળ ગ્રહનો એક દિવસ પૃથ્વીના દિવસ સાથે સૌથી વધુ મળતો આવે છે.

1 / 6
સમયને સમજવા માટે વૈજ્ઞાનિકો સામાન્ય રીતે બે રીતોનો ઉપયોગ કરે છે. એક છે ગ્રહનો સમય, જેમાં કોઈ ગ્રહ પર દિવસ કેટલો લાંબો છે અને તેનું એક વર્ષ કેટલા સમયમાં પૂરું થાય છે તે જોવામાં આવે છે. બીજી રીત અણુ સમયની છે, જેમાં ગુરુત્વાકર્ષણ અને ભૌતિક નિયમોના આધારે સમય કેટલી ઝડપે પસાર થાય છે તે સમજવામાં આવે છે. દરેક ગ્રહ પોતાની અલગ ગતિએ ફરે છે અને સૂર્યની આસપાસ પણ જુદી ઝડપે ચક્કર લગાવે છે, તેથી સૌરમંડળના દરેક ગ્રહ પર સમયનો અનુભવ અલગ અલગ જોવા મળે છે.

સમયને સમજવા માટે વૈજ્ઞાનિકો સામાન્ય રીતે બે રીતોનો ઉપયોગ કરે છે. એક છે ગ્રહનો સમય, જેમાં કોઈ ગ્રહ પર દિવસ કેટલો લાંબો છે અને તેનું એક વર્ષ કેટલા સમયમાં પૂરું થાય છે તે જોવામાં આવે છે. બીજી રીત અણુ સમયની છે, જેમાં ગુરુત્વાકર્ષણ અને ભૌતિક નિયમોના આધારે સમય કેટલી ઝડપે પસાર થાય છે તે સમજવામાં આવે છે. દરેક ગ્રહ પોતાની અલગ ગતિએ ફરે છે અને સૂર્યની આસપાસ પણ જુદી ઝડપે ચક્કર લગાવે છે, તેથી સૌરમંડળના દરેક ગ્રહ પર સમયનો અનુભવ અલગ અલગ જોવા મળે છે.

2 / 6
મંગળ ગ્રહ પરનો એક દિવસ લગભગ 24 કલાક અને 37 મિનિટનો હોય છે, જે પૃથ્વીના દિવસ સાથે ઘણો મળતો આવે છે. તેથી મંગળને એવો ગ્રહ માનવામાં આવે છે જ્યાં દિવસ-રાતનો સમય પૃથ્વી જેવો લાગે છે. પરંતુ મંગળ પરનું એક વર્ષ પૃથ્વીની સરખામણીએ વધારે લાંબું હોય છે. કારણ કે મંગળ સૂર્યથી વધુ દૂર છે, તેને સૂર્યની એક પરિક્રમા પૂર્ણ કરવા માટે આશરે 687 પૃથ્વી દિવસનો સમય લાગે છે.

મંગળ ગ્રહ પરનો એક દિવસ લગભગ 24 કલાક અને 37 મિનિટનો હોય છે, જે પૃથ્વીના દિવસ સાથે ઘણો મળતો આવે છે. તેથી મંગળને એવો ગ્રહ માનવામાં આવે છે જ્યાં દિવસ-રાતનો સમય પૃથ્વી જેવો લાગે છે. પરંતુ મંગળ પરનું એક વર્ષ પૃથ્વીની સરખામણીએ વધારે લાંબું હોય છે. કારણ કે મંગળ સૂર્યથી વધુ દૂર છે, તેને સૂર્યની એક પરિક્રમા પૂર્ણ કરવા માટે આશરે 687 પૃથ્વી દિવસનો સમય લાગે છે.

3 / 6
ગુરુ ગ્રહ પોતાની ધરી પર ખૂબ જ ઝડપથી ફરે છે. આ કારણે ત્યાં એક દિવસ માત્ર લગભગ 10 કલાકમાં પૂર્ણ થઈ જાય છે. એટલે કે, સૌરમંડળના બધા ગ્રહોમાં ગુરુ પરનો દિવસ સૌથી નાનો માનવામાં આવે છે. ( Credits: Getty Images )

ગુરુ ગ્રહ પોતાની ધરી પર ખૂબ જ ઝડપથી ફરે છે. આ કારણે ત્યાં એક દિવસ માત્ર લગભગ 10 કલાકમાં પૂર્ણ થઈ જાય છે. એટલે કે, સૌરમંડળના બધા ગ્રહોમાં ગુરુ પરનો દિવસ સૌથી નાનો માનવામાં આવે છે. ( Credits: Getty Images )

4 / 6
શુક્ર ગ્રહનો સમયચક્ર ખૂબ જ અલગ અને રસપ્રદ છે. ત્યાં એક દિવસ પૂરો થવામાં લગભગ 243 પૃથ્વી દિવસ જેટલો સમય લાગે છે. ખાસ વાત એ છે કે શુક્ર પરનો દિવસ તેના એક વર્ષ કરતાં પણ લાંબો છે. કારણ કે શુક્ર ગ્રહ સૂર્યની એક પરિક્રમા લગભગ 225 પૃથ્વી દિવસમાં પૂર્ણ કરી લે છે. એટલે કે, શુક્ર પર એક દિવસ પૃથ્વીના આખા વર્ષ કરતાં પણ વધુ લાંબો ગણાય છે.

શુક્ર ગ્રહનો સમયચક્ર ખૂબ જ અલગ અને રસપ્રદ છે. ત્યાં એક દિવસ પૂરો થવામાં લગભગ 243 પૃથ્વી દિવસ જેટલો સમય લાગે છે. ખાસ વાત એ છે કે શુક્ર પરનો દિવસ તેના એક વર્ષ કરતાં પણ લાંબો છે. કારણ કે શુક્ર ગ્રહ સૂર્યની એક પરિક્રમા લગભગ 225 પૃથ્વી દિવસમાં પૂર્ણ કરી લે છે. એટલે કે, શુક્ર પર એક દિવસ પૃથ્વીના આખા વર્ષ કરતાં પણ વધુ લાંબો ગણાય છે.

5 / 6
આઈન્સ્ટાઈનના સામાન્ય સાપેક્ષતા સિદ્ધાંત પ્રમાણે, જ્યાં ગુરુત્વાકર્ષણ વધારે હોય ત્યાં સમયની ગતિ થોડી ધીમી થઈ જાય છે. આ પ્રક્રિયાને વૈજ્ઞાનિક ભાષામાં “સમય વિસ્તરણ” કહેવાય છે. એટલે કે, ભારે ગુરુત્વાકર્ષણ ધરાવતા ગ્રહ પર સમય ઓછા ગુરુત્વાકર્ષણ ધરાવતા ગ્રહની સરખામણીએ ધીમો પસાર થાય છે. નાસાના વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર મંગળ ગ્રહનું ગુરુત્વાકર્ષણ પૃથ્વી કરતાં ઓછું હોવાથી ત્યાં સમય પૃથ્વી કરતાં થોડો વધુ ઝડપથી આગળ વધે છે. ( નોંધ: અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી પબ્લિક ડોમેન પરથી લેવામાં આવી છે, જે ફક્ત તમારી જાણકારી માટે છે.) ( Credits: Getty Images )

આઈન્સ્ટાઈનના સામાન્ય સાપેક્ષતા સિદ્ધાંત પ્રમાણે, જ્યાં ગુરુત્વાકર્ષણ વધારે હોય ત્યાં સમયની ગતિ થોડી ધીમી થઈ જાય છે. આ પ્રક્રિયાને વૈજ્ઞાનિક ભાષામાં “સમય વિસ્તરણ” કહેવાય છે. એટલે કે, ભારે ગુરુત્વાકર્ષણ ધરાવતા ગ્રહ પર સમય ઓછા ગુરુત્વાકર્ષણ ધરાવતા ગ્રહની સરખામણીએ ધીમો પસાર થાય છે. નાસાના વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર મંગળ ગ્રહનું ગુરુત્વાકર્ષણ પૃથ્વી કરતાં ઓછું હોવાથી ત્યાં સમય પૃથ્વી કરતાં થોડો વધુ ઝડપથી આગળ વધે છે. ( નોંધ: અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી પબ્લિક ડોમેન પરથી લેવામાં આવી છે, જે ફક્ત તમારી જાણકારી માટે છે.) ( Credits: Getty Images )

6 / 6

જનરલ નોલેજમાં ઇતિહાસ, ભૂગોળ, વિજ્ઞાન, સાહિત્ય, વર્તમાન બાબતો સહિતના વિષયોનો સમાવેશ થાય છે. જનરલ નોલેજની સારી સમજ હોવી જરૂરી છે, કારણ કે તે તમને વિશ્વની ઘટનાઓથી અપડેટ રાખે છે. અહીંયા દરરોજ અવનવી બાબતોની સ્ટોરી તમને જાણવા મળશે. તમારૂ નોલેજ વધારવા માટે જનરલ નોલેજના ટોપિકને ફોલો કરતા રહો.

જનરલ નોલેજ
Follow Us
LIVETV
Web Stories View more
ભારત અને આયર્લેન્ડ વચ્ચેની પહેલી T20 મેચ શા માટે ખાસ છે?
ભારત અને આયર્લેન્ડ વચ્ચેની પહેલી T20 મેચ શા માટે ખાસ છે?
કેન્સરના દર્દીઓએ ડાયેટમાં આ 5 સુપરફૂડ્સ જરૂર સામેલ કરવા જોઈએ !
કેન્સરના દર્દીઓએ ડાયેટમાં આ 5 સુપરફૂડ્સ જરૂર સામેલ કરવા જોઈએ !
45 વર્ષે રિયલ લાઈફમાં કુંવારો છે આ અભિનેતા
45 વર્ષે રિયલ લાઈફમાં કુંવારો છે આ અભિનેતા
FIFA વર્લ્ડ કપ 2026 માં મેચ હાર્યા બાદ આ ટીમે કરી ઉજવણી, જાણો કેમ
FIFA વર્લ્ડ કપ 2026 માં મેચ હાર્યા બાદ આ ટીમે કરી ઉજવણી, જાણો કેમ
ગંદા જૂતા-ચપ્પલ તમારો Aura અને ઘરની ઉર્જા પર ખરાબ અસર કરે છે? જાણો વાસ્તુ
ગંદા જૂતા-ચપ્પલ તમારો Aura અને ઘરની ઉર્જા પર ખરાબ અસર કરે છે? જાણો વાસ્તુ
ડાર્ક ચોકલેટનો એક નાનો ટુકડો તમને રાખી શકે છે હેલ્ધી
ડાર્ક ચોકલેટનો એક નાનો ટુકડો તમને રાખી શકે છે હેલ્ધી
Latest Videos View more
સિંહ બાળ હત્યા કેસમાં આરોપીની ધરપકડ, જુઓ Video
સિંહ બાળ હત્યા કેસમાં આરોપીની ધરપકડ, જુઓ Video
₹6 લાખનું અદ્યતન પેડેસ્ટ્રિયન સિગ્નલ અસામાજિક તત્વોએ તોડી પાડ્યું
₹6 લાખનું અદ્યતન પેડેસ્ટ્રિયન સિગ્નલ અસામાજિક તત્વોએ તોડી પાડ્યું
વડોદરામાં પોલીસ સ્ટેશન નજીક 3 મહિલાએ બ્યુટી પાર્લર સંચાલકને લૂંટી
વડોદરામાં પોલીસ સ્ટેશન નજીક 3 મહિલાએ બ્યુટી પાર્લર સંચાલકને લૂંટી
રાજકોટમાં ડિમોલેશન કે ખર્ચનો ખેલ? પાણી પાછળ 12.40 લાખનો ખર્ચ
રાજકોટમાં ડિમોલેશન કે ખર્ચનો ખેલ? પાણી પાછળ 12.40 લાખનો ખર્ચ
દાહોદમાં એકસાથે બે દીપડાના ધામા, સીંગાપુર ગામમાં ભયનો માહોલ
દાહોદમાં એકસાથે બે દીપડાના ધામા, સીંગાપુર ગામમાં ભયનો માહોલ
આજનું રાશિફળ: કામકાજમાં બદલાવથી થશે ફાયદો, મળશે ધનપ્રાપ્તિ
આજનું રાશિફળ: કામકાજમાં બદલાવથી થશે ફાયદો, મળશે ધનપ્રાપ્તિ
મહારાષ્ટ્રના જલગાંવમાં ભારે વરસાદ બાદ સર્જાઈ પૂરની સ્થિતિ- Video
મહારાષ્ટ્રના જલગાંવમાં ભારે વરસાદ બાદ સર્જાઈ પૂરની સ્થિતિ- Video
અમદાવાદઃ ભાજપના કાર્યક્રમમાં નવનિયુક્ત કાઉન્સિલરોની ગેરહાજરીથી નારાજગી
અમદાવાદઃ ભાજપના કાર્યક્રમમાં નવનિયુક્ત કાઉન્સિલરોની ગેરહાજરીથી નારાજગી
શાળા પ્રવેશોત્સવ વચ્ચે ડાંગની શાળાને વાલીઓએ કરી તાળાબંધી
શાળા પ્રવેશોત્સવ વચ્ચે ડાંગની શાળાને વાલીઓએ કરી તાળાબંધી
જામનગરમાં એકાતરા પાણી વિતણ કરવાનો મનપા નો નિર્ણય, વિપક્ષે ઉઠાવ્યા સવાલ
જામનગરમાં એકાતરા પાણી વિતણ કરવાનો મનપા નો નિર્ણય, વિપક્ષે ઉઠાવ્યા સવાલ
g clip-path="url(#clip0_868_265)">