हिन्दी News9 ಕನ್ನಡ తెలుగు मराठी বাংলা ਪੰਜਾਬੀ தமிழ் മലയാളം मनी9 TV9-UP
AQI
TV9 Network
User
Sign In

By signing in or creating an account, you agree with Associated Broadcasting Company's Terms & Conditions and Privacy Policy.

Subscribe Whatsapp Channel
તાજા સમાચાર ક્રિકેટ ન્યૂઝ ગુજરાત વીડિયોઝ ફોટો ગેલેરી રાશિફળ ટેકનોલોજી રાષ્ટ્રીય વર્લ્ડ બિઝનેસ વેબસ્ટોરી મનોરંજન ટ્રેન્ડિંગ ટોપિક કૃષિ મહારાષ્ટ્ર

દરિયો આટલો મોટો.. તો શું કોઈ પણ જહાજ સમુદ્રમાં ગમે ત્યાં જઈ શકે! જાણો પાણીની ઊંડાઈનું ચોંકાવનારું સત્ય

સમુદ્રમાં જહાજની સલામતી માટે પાણીની ઊંડાઈ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ પરિબળ છે. જહાજનો ડ્રાફ્ટ અને ઉપલબ્ધ ઊંડાઈ વચ્ચેનું પ્રમાણ યોગ્ય હોય ત્યારે જ નેવિગેશન સુરક્ષિત રહે છે, જ્યારે સ્ક્વોટ ઇફેક્ટ્સ અને ભરતી પણ આ સંતુલનને અસર કરે છે.

| Updated on: Apr 20, 2026 | 7:10 PM
Share
સમુદ્ર ખૂબ ઊંડો હોવાથી એવું લાગે કે જહાજો ક્યાંય પણ સરળતાથી ચાલી શકે, પરંતુ હકીકતમાં આવું નથી. જહાજને સુરક્ષિત રીતે ચલાવવા માટે પાણીની ઊંડાઈ અને જહાજનું વજન ખૂબ જ મહત્વ ધરાવે છે. તમે વિચાર્યું હશે કે એટલા ભારે જહાજો સમુદ્રતળને અથડાયા વગર કેવી રીતે પસાર થાય છે? આ કોઈ જાદુ નથી, પરંતુ “ડ્રાફ્ટ” (જહાજ પાણીમાં કેટલું ડૂબે છે) અને “અંડર-કીલ ક્લિયરન્સ” (જહાજના તળિયા અને સમુદ્રતળ વચ્ચેનું અંતર) જેવા વૈજ્ઞાનિક સિદ્ધાંતોના કારણે શક્ય બને છે. આ જ બાબતો દરિયાઈ સુરક્ષાનું મૂળ આધાર છે. ( Credits: AI Generated )

સમુદ્ર ખૂબ ઊંડો હોવાથી એવું લાગે કે જહાજો ક્યાંય પણ સરળતાથી ચાલી શકે, પરંતુ હકીકતમાં આવું નથી. જહાજને સુરક્ષિત રીતે ચલાવવા માટે પાણીની ઊંડાઈ અને જહાજનું વજન ખૂબ જ મહત્વ ધરાવે છે. તમે વિચાર્યું હશે કે એટલા ભારે જહાજો સમુદ્રતળને અથડાયા વગર કેવી રીતે પસાર થાય છે? આ કોઈ જાદુ નથી, પરંતુ “ડ્રાફ્ટ” (જહાજ પાણીમાં કેટલું ડૂબે છે) અને “અંડર-કીલ ક્લિયરન્સ” (જહાજના તળિયા અને સમુદ્રતળ વચ્ચેનું અંતર) જેવા વૈજ્ઞાનિક સિદ્ધાંતોના કારણે શક્ય બને છે. આ જ બાબતો દરિયાઈ સુરક્ષાનું મૂળ આધાર છે. ( Credits: AI Generated )

1 / 9
જહાજ સુરક્ષિત રીતે ચાલી શકે કે નહીં તે માટે તેનો “ડ્રાફ્ટ” ખૂબ મહત્વનો છે. સરળ ભાષામાં સમજીએ તો, જહાજનો જે ભાગ પાણીની અંદર ડૂબેલો હોય તેને ડ્રાફ્ટ કહે છે. જહાજ જેટલું મોટું અને ભારે હશે, તે પાણીમાં એટલું વધુ ડૂબશે, એટલે તેનું ડ્રાફ્ટ પણ વધુ હશે. ( Credits: AI Generated )

જહાજ સુરક્ષિત રીતે ચાલી શકે કે નહીં તે માટે તેનો “ડ્રાફ્ટ” ખૂબ મહત્વનો છે. સરળ ભાષામાં સમજીએ તો, જહાજનો જે ભાગ પાણીની અંદર ડૂબેલો હોય તેને ડ્રાફ્ટ કહે છે. જહાજ જેટલું મોટું અને ભારે હશે, તે પાણીમાં એટલું વધુ ડૂબશે, એટલે તેનું ડ્રાફ્ટ પણ વધુ હશે. ( Credits: AI Generated )

2 / 9
સુરક્ષાના નિયમ મુજબ, પાણીની ઊંડાઈ હંમેશા જહાજના ડ્રાફ્ટ કરતાં વધારે હોવી જરૂરી છે. જો ઊંડાઈ પૂરતી ન હોય, તો જહાજનું તળિયુ સમુદ્રના તળ સાથે અથડાઈ શકે છે, જેનાથી ગંભીર નુકસાન અથવા મોટી દરિયાઈ દુર્ઘટના થઈ શકે છે. ( Credits: AI Generated )

સુરક્ષાના નિયમ મુજબ, પાણીની ઊંડાઈ હંમેશા જહાજના ડ્રાફ્ટ કરતાં વધારે હોવી જરૂરી છે. જો ઊંડાઈ પૂરતી ન હોય, તો જહાજનું તળિયુ સમુદ્રના તળ સાથે અથડાઈ શકે છે, જેનાથી ગંભીર નુકસાન અથવા મોટી દરિયાઈ દુર્ઘટના થઈ શકે છે. ( Credits: AI Generated )

3 / 9
સલામત રીતે જહાજ ચલાવવા માટે ઊંડાઈ અંગે એક સામાન્ય માર્ગદર્શિકા હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો જહાજનો ડ્રાફ્ટ 8 મીટર હોય, તો તેને સુરક્ષિત રીતે ચલાવવા માટે લગભગ 10 થી 12 મીટર પાણીની ઊંડાઈની જરૂર પડે છે. જ્યારે બહુ મોટા કન્ટેનર જહાજો (10,000 TEUથી વધુ ક્ષમતા ધરાવતા) માટે આ જરૂરિયાત વધીને આશરે 15 થી 16 મીટર સુધી પહોંચી જાય છે. ( Credits: AI Generated )

સલામત રીતે જહાજ ચલાવવા માટે ઊંડાઈ અંગે એક સામાન્ય માર્ગદર્શિકા હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો જહાજનો ડ્રાફ્ટ 8 મીટર હોય, તો તેને સુરક્ષિત રીતે ચલાવવા માટે લગભગ 10 થી 12 મીટર પાણીની ઊંડાઈની જરૂર પડે છે. જ્યારે બહુ મોટા કન્ટેનર જહાજો (10,000 TEUથી વધુ ક્ષમતા ધરાવતા) માટે આ જરૂરિયાત વધીને આશરે 15 થી 16 મીટર સુધી પહોંચી જાય છે. ( Credits: AI Generated )

4 / 9
મોટા તેલ વહન કરતા ટેન્કર જહાજો (ULCC)ને સલામત રીતે ચલાવવા માટે ઘણી વધુ ઊંડાઈની જરૂર પડે છે, જે લગભગ 35 મીટર સુધી હોઈ શકે છે. આ વધારાનું અંતર જહાજને સમુદ્રના તળિયાને સંપર્ક કરતા અટકાવે છે. દરિયાઈ ભાષામાં, જહાજના તળિયા અને સમુદ્રતળ વચ્ચેના આ અંતરને “અંડર કીલ ક્લિયરન્સ” (UKC) કહેવામાં આવે છે, જે સુરક્ષા માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. ( Credits: AI Generated )

મોટા તેલ વહન કરતા ટેન્કર જહાજો (ULCC)ને સલામત રીતે ચલાવવા માટે ઘણી વધુ ઊંડાઈની જરૂર પડે છે, જે લગભગ 35 મીટર સુધી હોઈ શકે છે. આ વધારાનું અંતર જહાજને સમુદ્રના તળિયાને સંપર્ક કરતા અટકાવે છે. દરિયાઈ ભાષામાં, જહાજના તળિયા અને સમુદ્રતળ વચ્ચેના આ અંતરને “અંડર કીલ ક્લિયરન્સ” (UKC) કહેવામાં આવે છે, જે સુરક્ષા માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. ( Credits: AI Generated )

5 / 9
આનો સરળ અર્થ એવો છે કે જહાજના તળિયા અને સમુદ્રના તળ વચ્ચે હંમેશા થોડું સુરક્ષિત અંતર રાખવું જરૂરી છે. સામાન્ય રીતે આ અંતર જહાજના ડ્રાફ્ટના લગભગ 10થી 20 ટકા જેટલું, અથવા ઓછામાં ઓછું 1થી 2 મીટર હોવું જોઈએ. આ વધારાની જગ્યા હોવાથી જહાજ તરંગોમાં સરળતાથી ચાલી શકે છે અને અચાનક આવતા અવરોધોથી બચી શકે છે. યોગ્ય “અંડર કીલ ક્લિયરન્સ” વગર મોટું જહાજ સુરક્ષિત રીતે ચલાવવું શક્ય નથી. ( Credits: AI Generated )

આનો સરળ અર્થ એવો છે કે જહાજના તળિયા અને સમુદ્રના તળ વચ્ચે હંમેશા થોડું સુરક્ષિત અંતર રાખવું જરૂરી છે. સામાન્ય રીતે આ અંતર જહાજના ડ્રાફ્ટના લગભગ 10થી 20 ટકા જેટલું, અથવા ઓછામાં ઓછું 1થી 2 મીટર હોવું જોઈએ. આ વધારાની જગ્યા હોવાથી જહાજ તરંગોમાં સરળતાથી ચાલી શકે છે અને અચાનક આવતા અવરોધોથી બચી શકે છે. યોગ્ય “અંડર કીલ ક્લિયરન્સ” વગર મોટું જહાજ સુરક્ષિત રીતે ચલાવવું શક્ય નથી. ( Credits: AI Generated )

6 / 9
જ્યારે જહાજ પાણીમાં આગળ વધે છે, ત્યારે પાણીના દબાણના કારણે તે સામાન્ય કરતાં થોડું વધુ નીચે બેસી જાય છે, જેને “સ્ક્વોટ ઇફેક્ટ” કહે છે. જહાજની ઝડપ વધે તેમ આ અસર પણ વધારે થાય છે. આ સિવાય, દરિયામાં ભરતી અને ઓટ પણ મહત્વ ધરાવે છે. ખાસ કરીને બંદરો પાસે ઊંડાઈ હંમેશા ઓછી ભરતીને ધ્યાનમાં રાખીને નક્કી કરવામાં આવે છે, જેથી કોઈપણ પરિસ્થિતિમાં જહાજ સુરક્ષિત રીતે ચાલી શકે અને તળિયાને ન અડે. ( Credits: AI Generated )

જ્યારે જહાજ પાણીમાં આગળ વધે છે, ત્યારે પાણીના દબાણના કારણે તે સામાન્ય કરતાં થોડું વધુ નીચે બેસી જાય છે, જેને “સ્ક્વોટ ઇફેક્ટ” કહે છે. જહાજની ઝડપ વધે તેમ આ અસર પણ વધારે થાય છે. આ સિવાય, દરિયામાં ભરતી અને ઓટ પણ મહત્વ ધરાવે છે. ખાસ કરીને બંદરો પાસે ઊંડાઈ હંમેશા ઓછી ભરતીને ધ્યાનમાં રાખીને નક્કી કરવામાં આવે છે, જેથી કોઈપણ પરિસ્થિતિમાં જહાજ સુરક્ષિત રીતે ચાલી શકે અને તળિયાને ન અડે. ( Credits: AI Generated )

7 / 9
જહાજો સમુદ્રમાં મનફાવે ત્યાંથી જઈ શકતા નથી. ભલે સમુદ્ર બહુ મોટો છે, પરંતુ તેની ઊંડાઈ બધે સમાન નથી હોતી. ઘણી જગ્યાએ ઓછું પાણી, પાણીની નીચે પહાડો અને ખડકો હોય છે. તેથી જહાજોને સુરક્ષિત રીતે ચલાવવા માટે ખાસ નક્કી કરેલા માર્ગો, જેને શિપિંગ લેન કહે છે, તેનો જ ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. ( Credits: AI Generated )

જહાજો સમુદ્રમાં મનફાવે ત્યાંથી જઈ શકતા નથી. ભલે સમુદ્ર બહુ મોટો છે, પરંતુ તેની ઊંડાઈ બધે સમાન નથી હોતી. ઘણી જગ્યાએ ઓછું પાણી, પાણીની નીચે પહાડો અને ખડકો હોય છે. તેથી જહાજોને સુરક્ષિત રીતે ચલાવવા માટે ખાસ નક્કી કરેલા માર્ગો, જેને શિપિંગ લેન કહે છે, તેનો જ ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. ( Credits: AI Generated )

8 / 9
આ માર્ગો એવા હોય છે જેને ખાસ નકશા (હાઇડ્રોગ્રાફિક ચાર્ટ) દ્વારા તપાસીને સુરક્ષિત અને પૂરતી ઊંડાઈ ધરાવતા તરીકે માન્યતા આપવામાં આવી હોય છે. આવા નક્કી કરેલા માર્ગો છોડીને મોટા જહાજને અન્યત્ર લઈ જવું જોખમભર્યું હોય છે અને નિયમોનું ઉલ્લંઘન પણ ગણાય છે. ( નોંધ: અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી પબ્લિક ડોમેન પરથી લેવામાં આવી છે, જે ફક્ત તમારી જાણકારી માટે છે.) ( Credits: AI Generated )

આ માર્ગો એવા હોય છે જેને ખાસ નકશા (હાઇડ્રોગ્રાફિક ચાર્ટ) દ્વારા તપાસીને સુરક્ષિત અને પૂરતી ઊંડાઈ ધરાવતા તરીકે માન્યતા આપવામાં આવી હોય છે. આવા નક્કી કરેલા માર્ગો છોડીને મોટા જહાજને અન્યત્ર લઈ જવું જોખમભર્યું હોય છે અને નિયમોનું ઉલ્લંઘન પણ ગણાય છે. ( નોંધ: અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી પબ્લિક ડોમેન પરથી લેવામાં આવી છે, જે ફક્ત તમારી જાણકારી માટે છે.) ( Credits: AI Generated )

9 / 9

જનરલ નોલેજમાં ઇતિહાસ, ભૂગોળ, વિજ્ઞાન, સાહિત્ય, વર્તમાન બાબતો સહિતના વિષયોનો સમાવેશ થાય છે. જનરલ નોલેજની સારી સમજ હોવી જરૂરી છે, કારણ કે તે તમને વિશ્વની ઘટનાઓથી અપડેટ રાખે છે. અહીંયા દરરોજ અવનવી બાબતોની સ્ટોરી તમને જાણવા મળશે. તમારૂ નોલેજ વધારવા માટે જનરલ નોલેજના ટોપિકને ફોલો કરતા રહો.

જનરલ નોલેજટેકનોલોજી
Follow Us
LIVETV
Web Stories View more
Watermelon: ઉનાળાનું ફળ તરબૂચ છે હેલ્ધી, જાણો તેમાં રહેલા વિટામિનની માહિતી
Watermelon: ઉનાળાનું ફળ તરબૂચ છે હેલ્ધી, જાણો તેમાં રહેલા વિટામિનની માહિતી
કઈ આદતો Body Pain વધારી શકે છે?
કઈ આદતો Body Pain વધારી શકે છે?
Weight Loss: વજન ઘટાડવા માટે નાસ્તામાં ચણા ખાવા કે મખાના?
Weight Loss: વજન ઘટાડવા માટે નાસ્તામાં ચણા ખાવા કે મખાના?
કયું જ્યુસ પાચન સુધારવામાં મદદ કરી શકે છે?
કયું જ્યુસ પાચન સુધારવામાં મદદ કરી શકે છે?
આ ફળો હંમેશા છાલ સાથે ખાઓ, વિટામીનનો ભંડાર છે
આ ફળો હંમેશા છાલ સાથે ખાઓ, વિટામીનનો ભંડાર છે
રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી પડે ત્યારે કયા લક્ષણો દેખાય છે?
રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી પડે ત્યારે કયા લક્ષણો દેખાય છે?
Latest Videos View more
અંબાજી દર્શન માટે જવાના હોવ તો આ વાત પહેલા જાણી લો, જુઓ Video
અંબાજી દર્શન માટે જવાના હોવ તો આ વાત પહેલા જાણી લો, જુઓ Video
ગુજરાતમાં રાજકીય મહાભારત: દેરાણી વિરુદ્ધ જેઠાણી, કોણ જીતશે જંગ?
ગુજરાતમાં રાજકીય મહાભારત: દેરાણી વિરુદ્ધ જેઠાણી, કોણ જીતશે જંગ?
બાલોતરા રિફાઈનરીમાં ભીષણ આગ: PM મોદીના લોકાર્પણ પહેલા મોટી દુર્ઘટના
બાલોતરા રિફાઈનરીમાં ભીષણ આગ: PM મોદીના લોકાર્પણ પહેલા મોટી દુર્ઘટના
ખેડા: આરોગ્ય વિભાગમાં બદલીના નામે ઉઘાડી લૂંટ ? વીડિયો વાયરલ
ખેડા: આરોગ્ય વિભાગમાં બદલીના નામે ઉઘાડી લૂંટ ? વીડિયો વાયરલ
રાજકારણમાં નણંદ-ભાભી આમને-સામને, રીવાબા-નયનાબાનો રાજકીય ટકરાવ
રાજકારણમાં નણંદ-ભાભી આમને-સામને, રીવાબા-નયનાબાનો રાજકીય ટકરાવ
ધ્રાંગધ્રામાં 5 વર્ષીય બાળકના મોત કેસમાં ખુલાસો થયો,જુઓ વીડિયો
ધ્રાંગધ્રામાં 5 વર્ષીય બાળકના મોત કેસમાં ખુલાસો થયો,જુઓ વીડિયો
અખાત્રીજ નિમિત્તે જગન્નાથ મંદિરમાં રથ પૂજન, જુઓ વીડિયો
અખાત્રીજ નિમિત્તે જગન્નાથ મંદિરમાં રથ પૂજન, જુઓ વીડિયો
કમોસમી વરસાદનું એલર્ટ! ગુજરાતના આ વિસ્તારોમાં ખાપકી શકે કમોસમી વરસાદ
કમોસમી વરસાદનું એલર્ટ! ગુજરાતના આ વિસ્તારોમાં ખાપકી શકે કમોસમી વરસાદ
કેરી રસીયાઓેએ હવે કેસર માટે બહુ નહીં જોવી પડે રાહ, હરાજીનો થયો પ્રારંભ
કેરી રસીયાઓેએ હવે કેસર માટે બહુ નહીં જોવી પડે રાહ, હરાજીનો થયો પ્રારંભ
તમિલનાડુ બ્લાસ્ટ: ફટાકડાની ફેક્ટરીમાં ભીષણ ધડાકો, 17ના મોતથી મચી ચીસ
તમિલનાડુ બ્લાસ્ટ: ફટાકડાની ફેક્ટરીમાં ભીષણ ધડાકો, 17ના મોતથી મચી ચીસ
g clip-path="url(#clip0_868_265)">