हिन्दी English News9 ಕನ್ನಡ తెలుగు मराठी বাংলা ਪੰਜਾਬੀ தமிழ் অসমীয়া മലയാളം मनी9 TV9-UP
AQI
Sign In

By signing in or creating an account, you agree with Associated Broadcasting Company's Terms & Conditions and Privacy Policy.

Subscribe Whatsapp Channel
તાજા સમાચાર ક્રિકેટ ન્યૂઝ ગુજરાત વીડિયોઝ ફોટો ગેલેરી રાશિફળ ટેકનોલોજી રાષ્ટ્રીય વર્લ્ડ બિઝનેસ વેબસ્ટોરી મનોરંજન ટ્રેન્ડિંગ ટોપિક કૃષિ મહારાષ્ટ્ર

કાનુની સવાલ: શું નોટરી પર છૂટાછેડા લેવા કાયદેસર રીતે માન્ય ગણાય, જાણો ભારતીય કાયદો શું કહે છે?

ભારતમાં દર વર્ષે લાખો લગ્ન થાય છે અને તેમાંથી ઘણા સંબંધો સમય જતાં તૂટી જાય છે. આવી સ્થિતિમાં પતિ-પત્ની છૂટાછેડાનો માર્ગ અપનાવે છે. પરંતુ ઘણીવાર પ્રશ્ન એ થાય છે કે શું નોટરી દ્વારા કરવામાં આવેલા છૂટાછેડાને માન્ય ગણવામાં આવે છે? સોશિયલ મીડિયા અને ઇન્ટરનેટ પર ઘણી વખત જોવા મળ્યું છે કે લોકો કોર્ટમાં ગયા વિના નોટરી પબ્લિકની સામે ફક્ત કરાર કરીને અલગ થઈ જાય છે. ચાલો જાણીએ કે ભારતીય કાયદો આ વિશે શું કહે છે.

| Updated on: Sep 11, 2025 | 9:15 AM
Share
ઘણીવાર મેરેજ કર્યા પછી કોઈ એક પક્ષ લગ્ન જીવન નિભાવી ના શકે તો વાત ડિવોર્સ સુધી જાય છે. તો ઘણીવાર પ્રશ્ન એ થાય છે કે શું નોટરી દ્વારા કરવામાં આવેલા છૂટાછેડાને માન્ય ગણવામાં આવે છે? તો આજે જાણીએ કે ડિવોર્સ માટે કોર્ટ જવું જરુરી છે કે નોટરીના સહારાથી લઈ શકાય?

ઘણીવાર મેરેજ કર્યા પછી કોઈ એક પક્ષ લગ્ન જીવન નિભાવી ના શકે તો વાત ડિવોર્સ સુધી જાય છે. તો ઘણીવાર પ્રશ્ન એ થાય છે કે શું નોટરી દ્વારા કરવામાં આવેલા છૂટાછેડાને માન્ય ગણવામાં આવે છે? તો આજે જાણીએ કે ડિવોર્સ માટે કોર્ટ જવું જરુરી છે કે નોટરીના સહારાથી લઈ શકાય?

1 / 8
છૂટાછેડાની સાચી કાનૂની પ્રક્રિયા: ભારતમાં છૂટાછેડાની પ્રક્રિયા વ્યક્તિગત ધર્મ-આધારિત કાયદાઓ (હિન્દુ લગ્ન અધિનિયમ, મુસ્લિમ વ્યક્તિગત કાયદો, ખાસ લગ્ન અધિનિયમ વગેરે) અને કૌટુંબિક અદાલત અધિનિયમ દ્વારા સંચાલિત થાય છે. હિન્દુ લગ્ન અધિનિયમ, 1955 હિન્દુ, શીખ, જૈન અને બૌદ્ધ કપલોને લાગુ પડે છે. મુસ્લિમ યુગલો તેમના વ્યક્તિગત મુસ્લિમ કાયદા અનુસાર અલગ થઈ શકે છે.

છૂટાછેડાની સાચી કાનૂની પ્રક્રિયા: ભારતમાં છૂટાછેડાની પ્રક્રિયા વ્યક્તિગત ધર્મ-આધારિત કાયદાઓ (હિન્દુ લગ્ન અધિનિયમ, મુસ્લિમ વ્યક્તિગત કાયદો, ખાસ લગ્ન અધિનિયમ વગેરે) અને કૌટુંબિક અદાલત અધિનિયમ દ્વારા સંચાલિત થાય છે. હિન્દુ લગ્ન અધિનિયમ, 1955 હિન્દુ, શીખ, જૈન અને બૌદ્ધ કપલોને લાગુ પડે છે. મુસ્લિમ યુગલો તેમના વ્યક્તિગત મુસ્લિમ કાયદા અનુસાર અલગ થઈ શકે છે.

2 / 8
અન્ય તમામ કિસ્સાઓમાં ખાસ લગ્ન અધિનિયમ, 1954 લાગુ પડે છે. આ બધા કાયદાઓમાં સ્પષ્ટપણે જણાવાયું છે કે છૂટાછેડા ફક્ત કૌટુંબિક અદાલત અથવા સક્ષમ અદાલત દ્વારા જ માન્ય ગણવામાં આવશે.

અન્ય તમામ કિસ્સાઓમાં ખાસ લગ્ન અધિનિયમ, 1954 લાગુ પડે છે. આ બધા કાયદાઓમાં સ્પષ્ટપણે જણાવાયું છે કે છૂટાછેડા ફક્ત કૌટુંબિક અદાલત અથવા સક્ષમ અદાલત દ્વારા જ માન્ય ગણવામાં આવશે.

3 / 8
નોટરી પબ્લિકથી છૂટાછેડા કેમ માન્ય નથી?: નોટરી પબ્લિકનું કામ ફક્ત ડોક્યુમેન્ટ્સ પ્રમાણિત કરવાનું છે. તેને કાયદેસર રીતે કોઈપણ વૈવાહિક સંબંધનો અંત લાવવાનો અધિકાર નથી. જો પતિ-પત્ની પરસ્પર સંમતિથી નોટરીની સામે કરાર લખે છે, તો તે ફક્ત એક ખાનગી કરાર હશે. આ કરારનો ઉપયોગ કોર્ટમાં પુરાવા તરીકે થઈ શકે છે, પરંતુ તેને માન્ય છૂટાછેડા હુકમનામું ગણવામાં આવશે નહીં.

નોટરી પબ્લિકથી છૂટાછેડા કેમ માન્ય નથી?: નોટરી પબ્લિકનું કામ ફક્ત ડોક્યુમેન્ટ્સ પ્રમાણિત કરવાનું છે. તેને કાયદેસર રીતે કોઈપણ વૈવાહિક સંબંધનો અંત લાવવાનો અધિકાર નથી. જો પતિ-પત્ની પરસ્પર સંમતિથી નોટરીની સામે કરાર લખે છે, તો તે ફક્ત એક ખાનગી કરાર હશે. આ કરારનો ઉપયોગ કોર્ટમાં પુરાવા તરીકે થઈ શકે છે, પરંતુ તેને માન્ય છૂટાછેડા હુકમનામું ગણવામાં આવશે નહીં.

4 / 8
સુપ્રીમ કોર્ટનું વલણ: સુપ્રીમ કોર્ટ અને ઘણી હાઈકોર્ટોએ પહેલાથી જ સ્પષ્ટતા કરી છે કે: નોટરી અથવા પંચાયત દ્વારા આપવામાં આવેલા છૂટાછેડા માન્ય નથી. માન્ય છૂટાછેડા ત્યારે જ ગણવામાં આવશે જ્યારે કોર્ટ દ્વારા છૂટાછેડાનો હુકમનામું આપવામાં આવ્યું હોય. જો પતિ-પત્ની ફક્ત નોટરીમાં સહી કરીને અલગ રહે છે, તો પણ કાયદેસર રીતે તેઓ પરિણીત માનવામાં આવશે.

સુપ્રીમ કોર્ટનું વલણ: સુપ્રીમ કોર્ટ અને ઘણી હાઈકોર્ટોએ પહેલાથી જ સ્પષ્ટતા કરી છે કે: નોટરી અથવા પંચાયત દ્વારા આપવામાં આવેલા છૂટાછેડા માન્ય નથી. માન્ય છૂટાછેડા ત્યારે જ ગણવામાં આવશે જ્યારે કોર્ટ દ્વારા છૂટાછેડાનો હુકમનામું આપવામાં આવ્યું હોય. જો પતિ-પત્ની ફક્ત નોટરીમાં સહી કરીને અલગ રહે છે, તો પણ કાયદેસર રીતે તેઓ પરિણીત માનવામાં આવશે.

5 / 8
કોર્ટમાંથી છૂટાછેડા લેવા શા માટે જરૂરી છે?: કોર્ટમાંથી છૂટાછેડા લેતી વખતે પતિ-પત્નીને કાનૂની રક્ષણ મળે છે. મિલકત, બાળકોની કસ્ટડી અને ભરણપોષણ જેવા મુદ્દાઓ ઉકેલાય છે. ભવિષ્યમાં ફરીથી લગ્ન કરવા માટે કાનૂની હુકમનામું હોવું જરૂરી છે.

કોર્ટમાંથી છૂટાછેડા લેવા શા માટે જરૂરી છે?: કોર્ટમાંથી છૂટાછેડા લેતી વખતે પતિ-પત્નીને કાનૂની રક્ષણ મળે છે. મિલકત, બાળકોની કસ્ટડી અને ભરણપોષણ જેવા મુદ્દાઓ ઉકેલાય છે. ભવિષ્યમાં ફરીથી લગ્ન કરવા માટે કાનૂની હુકમનામું હોવું જરૂરી છે.

6 / 8
જો તમને લાગે કે નોટરી પબ્લિક પાસેથી છૂટાછેડા લઈને તમે કાયદેસર રીતે મુક્ત થશો, તો તે ખોટું છે. ભારતીય કાયદામાં ફક્ત કોર્ટનો નિર્ણય જ માન્ય છૂટાછેડા ગણાય છે. નોટરી પાસેથી મેળવેલા છૂટાછેડાને ફક્ત એક ખાનગી કરાર ગણવામાં આવશે, જેનું કોઈ કાનૂની મહત્વ નથી. તેથી જો પતિ-પત્ની અલગ થવા માંગતા હોય તો તેમણે સંબંધિત ફેમિલી કોર્ટમાં જઈને છૂટાછેડાની અરજી દાખલ કરવી જોઈએ.

જો તમને લાગે કે નોટરી પબ્લિક પાસેથી છૂટાછેડા લઈને તમે કાયદેસર રીતે મુક્ત થશો, તો તે ખોટું છે. ભારતીય કાયદામાં ફક્ત કોર્ટનો નિર્ણય જ માન્ય છૂટાછેડા ગણાય છે. નોટરી પાસેથી મેળવેલા છૂટાછેડાને ફક્ત એક ખાનગી કરાર ગણવામાં આવશે, જેનું કોઈ કાનૂની મહત્વ નથી. તેથી જો પતિ-પત્ની અલગ થવા માંગતા હોય તો તેમણે સંબંધિત ફેમિલી કોર્ટમાં જઈને છૂટાછેડાની અરજી દાખલ કરવી જોઈએ.

7 / 8
(Disclaimer: જો તમારી પાસે કોઈ ચોક્કસ કેસ હોય તો કાનૂની નિષ્ણાત (વકીલ) ની સલાહ લેવી સલાહભર્યું છે. અહીં આપેલી માહિતી ફક્ત કોર્ટના નિર્ણયો અને કલમોને આધારે આપવામાં આવી છે. તમારે કોઈ કેસ માટે જાણવું હોય તો યોગ્ય વકીલની સલાહ લઈ શકો છો.)(All Image Credit- Whisk)

(Disclaimer: જો તમારી પાસે કોઈ ચોક્કસ કેસ હોય તો કાનૂની નિષ્ણાત (વકીલ) ની સલાહ લેવી સલાહભર્યું છે. અહીં આપેલી માહિતી ફક્ત કોર્ટના નિર્ણયો અને કલમોને આધારે આપવામાં આવી છે. તમારે કોઈ કેસ માટે જાણવું હોય તો યોગ્ય વકીલની સલાહ લઈ શકો છો.)(All Image Credit- Whisk)

8 / 8

કાનૂની સલાહ લેવા માટે વકીલો પહેલા હકીકતોનું વિશ્લેષણ કરે છે અને પછી બીજી વ્યક્તિને કહે છે કે કયા ક્રમમાં શું કરવું. કાનુની સલાહ લેવા માટે તમે વકીલનો સંપર્ક કરી શકો છો. તમે નિષ્ણાત અથવા વ્યાવસાયિક સલાહકારનો સંપર્ક કરી શકો છો. તમે ઓનલાઈન કાનૂની સલાહ સેવાઓનો લાભ લઈ શકો છો. તમે રાષ્ટ્રીય કાનૂની સેવા સત્તામંડળ (NALSA) નો પણ સંપર્ક કરી શકો છો. લીગલ એડવાઈઝની સ્ટોરી વાંચવા માટે  અહીં ક્લિક કરો.

કામની વાતજનરલ નોલેજલીગલ એડવાઈઝસુપ્રીમ કોર્ટ
Web Stories View more
કિમ શર્મા 46 વર્ષની ઉંમરે પણ ફિટ છે, જુઓ ફોટો
કિમ શર્મા 46 વર્ષની ઉંમરે પણ ફિટ છે, જુઓ ફોટો
Home made hair oil: વાળ ખરવાનું બંધ થશે, ઘરે જ બનાવો આ નેચરલ ઓઈલ
Home made hair oil: વાળ ખરવાનું બંધ થશે, ઘરે જ બનાવો આ નેચરલ ઓઈલ
Tips And Tricks: તમારા રુપિયા રહેશે સુરક્ષિત, આ રીતે તમે સ્કેમર્સને હરાવી શકો છો
Tips And Tricks: તમારા રુપિયા રહેશે સુરક્ષિત, આ રીતે તમે સ્કેમર્સને હરાવી શકો છો
જો તમે દરરોજ આ ભૂલો કરશો તો શિયાળામાં વજન ઝડપથી વધશે
જો તમે દરરોજ આ ભૂલો કરશો તો શિયાળામાં વજન ઝડપથી વધશે
લંચમાં ભાત ખાધા પછી તમને જલ્દી ઊંઘ આવી જાય છે, તો જાણો એનું કારણ
લંચમાં ભાત ખાધા પછી તમને જલ્દી ઊંઘ આવી જાય છે, તો જાણો એનું કારણ
ઘરના કામકાજથી લઈને સ્કીન કેર સુધી, તમાલપત્રનો આ રીતે કરો ઉપયોગ
ઘરના કામકાજથી લઈને સ્કીન કેર સુધી, તમાલપત્રનો આ રીતે કરો ઉપયોગ
Latest Videos View more
Gir Somnath: SIR ની કામગીરી સામે કોંગ્રેસના MLAએ કર્યા ગંભીર આક્ષેપ
Gir Somnath: SIR ની કામગીરી સામે કોંગ્રેસના MLAએ કર્યા ગંભીર આક્ષેપ
અમરેલીમાં કેટલાક દુષ્ટો દ્વારા ટ્રેન ઉથલાવવાનો કરાયો પ્રયાસ- જુઓ Video
અમરેલીમાં કેટલાક દુષ્ટો દ્વારા ટ્રેન ઉથલાવવાનો કરાયો પ્રયાસ- જુઓ Video
ગુજરાતમાં હવે નહીં થાય માવઠું, વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સની અસરથી ઠંડી વધશે
ગુજરાતમાં હવે નહીં થાય માવઠું, વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સની અસરથી ઠંડી વધશે
મુંબ્રાને લીલા રંગે રંગી દેવાના સહર શેખના નિવેદનથી રાજકીય વિવાદ
મુંબ્રાને લીલા રંગે રંગી દેવાના સહર શેખના નિવેદનથી રાજકીય વિવાદ
અમદાવાદ એરપોર્ટ પર હાઈ એલર્ટ ,મુસાફરો માટે એડવાઈઝરી જાહેર
અમદાવાદ એરપોર્ટ પર હાઈ એલર્ટ ,મુસાફરો માટે એડવાઈઝરી જાહેર
સિંગતેલના ભાવમાં એક જ દિવસમાં 40 રુપિયાનો ધરખમ વધારો
સિંગતેલના ભાવમાં એક જ દિવસમાં 40 રુપિયાનો ધરખમ વધારો
અંબાલાલ પટેલે 25,26 જાન્યુઆરીએ વરસાદની આગાહી કરી
અંબાલાલ પટેલે 25,26 જાન્યુઆરીએ વરસાદની આગાહી કરી
ભર શિયાળે રાજ્યના 3 જિલ્લામાં માવઠાનું યલો એલર્ટ
ભર શિયાળે રાજ્યના 3 જિલ્લામાં માવઠાનું યલો એલર્ટ
Breaking News : જાસલપુર ગામે જૂની જર્જરિત પાણીની ટાંકી તોડી પડાઈ
Breaking News : જાસલપુર ગામે જૂની જર્જરિત પાણીની ટાંકી તોડી પડાઈ
Breaking News : ભર શિયાળે કચ્છમાં કમોસમી વરસાદ ખાબક્યો
Breaking News : ભર શિયાળે કચ્છમાં કમોસમી વરસાદ ખાબક્યો
g clip-path="url(#clip0_868_265)">