हिन्दी News9 ಕನ್ನಡ తెలుగు मराठी বাংলা ਪੰਜਾਬੀ தமிழ் മലയാളം मनी9 TV9-UP
AQI
TV9 Network
User
Sign In

By signing in or creating an account, you agree with Associated Broadcasting Company's Terms & Conditions and Privacy Policy.

Subscribe Whatsapp Channel
તાજા સમાચાર ક્રિકેટ ન્યૂઝ ગુજરાત વીડિયોઝ ફોટો ગેલેરી રાશિફળ ટેકનોલોજી રાષ્ટ્રીય વર્લ્ડ બિઝનેસ વેબસ્ટોરી મનોરંજન ટ્રેન્ડિંગ ટોપિક કૃષિ મહારાષ્ટ્ર ભક્તિ સમાચાર

Garuda Purana: દીકરીઓ શા માટે માતા-પિતાને મુખાગ્નિ નથી આપતી? જાણો શાસ્ત્રોનું રહસ્ય અને વાસ્તવિકતા

હિન્દુ ધર્મમાં અંતિમ સંસ્કાર દરમિયાન મુખાગ્નિ આપવાનો અધિકાર મોટે ભાગે પુરુષોને જ કેમ મળે છે? શું દીકરીઓ આ ફરજ નિભાવી શકે છે? જાણો ગરુડ પુરાણ અને શાસ્ત્રોમાં દર્શાવેલા નિયમો.

| Updated on: Aug 16, 2026 | 7:06 PM
Share
તમે પણ ક્યારેક ને ક્યારેક કોઈના અંતિમ સંસ્કારમાં ચોક્કસ ગયા હશો. ત્યાં તમે જોયું હશે કે મૃત વ્યક્તિની ચિતાને મુખાગ્નિ તેના પરિવારના સભ્યો આપે છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય નોંધ્યું છે કે આ કાર્ય મોટે ભાગે કોઈ પુરુષ દ્વારા જ કરવામાં આવે છે? મૃત વ્યક્તિનું એકમાત્ર સંતાન દીકરી જ કેમ ન હોય, છતાં પણ તેને આ અધિકારથી દૂર રાખવામાં આવે છે અને પરિવારના કોઈ અન્ય પુરુષને આ જવાબદારી સોંપી દેવામાં આવે છે.

તમે પણ ક્યારેક ને ક્યારેક કોઈના અંતિમ સંસ્કારમાં ચોક્કસ ગયા હશો. ત્યાં તમે જોયું હશે કે મૃત વ્યક્તિની ચિતાને મુખાગ્નિ તેના પરિવારના સભ્યો આપે છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય નોંધ્યું છે કે આ કાર્ય મોટે ભાગે કોઈ પુરુષ દ્વારા જ કરવામાં આવે છે? મૃત વ્યક્તિનું એકમાત્ર સંતાન દીકરી જ કેમ ન હોય, છતાં પણ તેને આ અધિકારથી દૂર રાખવામાં આવે છે અને પરિવારના કોઈ અન્ય પુરુષને આ જવાબદારી સોંપી દેવામાં આવે છે.

1 / 8
આ બાબતને લઈને લોકોના મનમાં વારંવાર પ્રશ્ન થાય છે કે આની પાછળ ધાર્મિક કારણો શું છે. આપણા ધર્મગ્રંથો, ખાસ કરીને ગરુડ પુરાણમાં આ અંગે વિસ્તૃત ઉલ્લેખ મળે છે. સનાતન ધર્મમાં દીકરીને દેવીનું સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે અને તેનું અપમાન કે તેની સાથે હિંસા અધર્મ ગણાય છે. તેવામાં એ સવાલ થવો સ્વાભાવિક છે કે જ્યારે દીકરી આટલી પૂજનીય છે, તો તેને મુખાગ્નિ આપવાથી કેમ રોકવામાં આવે છે?

આ બાબતને લઈને લોકોના મનમાં વારંવાર પ્રશ્ન થાય છે કે આની પાછળ ધાર્મિક કારણો શું છે. આપણા ધર્મગ્રંથો, ખાસ કરીને ગરુડ પુરાણમાં આ અંગે વિસ્તૃત ઉલ્લેખ મળે છે. સનાતન ધર્મમાં દીકરીને દેવીનું સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે અને તેનું અપમાન કે તેની સાથે હિંસા અધર્મ ગણાય છે. તેવામાં એ સવાલ થવો સ્વાભાવિક છે કે જ્યારે દીકરી આટલી પૂજનીય છે, તો તેને મુખાગ્નિ આપવાથી કેમ રોકવામાં આવે છે?

2 / 8
શા માટે દીકરી માતા-પિતાની ચિતાને અગ્નિ નથી આપતી? ગરુડ પુરાણ અનુસાર, અંતિમ સંસ્કારની વિધિઓ મુખ્યત્વે પુત્ર દ્વારા સંપન્ન કરવામાં આવે છે, જેને મોક્ષ અને સ્વર્ગની પ્રાપ્તિમાં સહાયક માનવામાં આવે છે. જોકે, એવું પણ દર્શાવવામાં આવ્યું છે કે આ ક્રિયાઓનો અધિકાર માત્ર પુત્ર પૂરતો જ સીમિત નથી.

શા માટે દીકરી માતા-પિતાની ચિતાને અગ્નિ નથી આપતી? ગરુડ પુરાણ અનુસાર, અંતિમ સંસ્કારની વિધિઓ મુખ્યત્વે પુત્ર દ્વારા સંપન્ન કરવામાં આવે છે, જેને મોક્ષ અને સ્વર્ગની પ્રાપ્તિમાં સહાયક માનવામાં આવે છે. જોકે, એવું પણ દર્શાવવામાં આવ્યું છે કે આ ક્રિયાઓનો અધિકાર માત્ર પુત્ર પૂરતો જ સીમિત નથી.

3 / 8
ગરુડ પુરાણમાં વર્ણવેલા ભગવાન વિષ્ણુ અને ગરુડજીના સંવાદ અનુસાર, મૃત વ્યક્તિનો પુત્ર, પૌત્ર, ભાઈ, ભાઈનું સંતાન અથવા તે જ કુળ, ગોત્ર કે પરિવારનો કોઈ પુરુષ સભ્ય અંતિમ સંસ્કાર કરવાનો અધિકારી બને છે. જો આ તમામમાંથી કોઈ ઉપલબ્ધ ન હોય, તો પરિવારના અન્ય સંતાનો પણ આ ફરજ નિભાવી શકે છે. વિશેષ સંજોગોમાં, જ્યારે પરિવારમાં કોઈ પણ પુરુષ સભ્ય હાજર ન હોય, ત્યારે સ્ત્રીને પણ અંતિમ સંસ્કાર કરવાની મંજૂરી અને અધિકાર આપવામાં આવ્યા છે. આ ઉપરાંત જો કોઈ વ્યક્તિનું કોઈ પણ સગું-સંબંધી ન હોય, તો તે વિસ્તારના શાસક કે રાજાને તેના અંતિમ સંસ્કાર કરવાનો અધિકાર મળે છે.

ગરુડ પુરાણમાં વર્ણવેલા ભગવાન વિષ્ણુ અને ગરુડજીના સંવાદ અનુસાર, મૃત વ્યક્તિનો પુત્ર, પૌત્ર, ભાઈ, ભાઈનું સંતાન અથવા તે જ કુળ, ગોત્ર કે પરિવારનો કોઈ પુરુષ સભ્ય અંતિમ સંસ્કાર કરવાનો અધિકારી બને છે. જો આ તમામમાંથી કોઈ ઉપલબ્ધ ન હોય, તો પરિવારના અન્ય સંતાનો પણ આ ફરજ નિભાવી શકે છે. વિશેષ સંજોગોમાં, જ્યારે પરિવારમાં કોઈ પણ પુરુષ સભ્ય હાજર ન હોય, ત્યારે સ્ત્રીને પણ અંતિમ સંસ્કાર કરવાની મંજૂરી અને અધિકાર આપવામાં આવ્યા છે. આ ઉપરાંત જો કોઈ વ્યક્તિનું કોઈ પણ સગું-સંબંધી ન હોય, તો તે વિસ્તારના શાસક કે રાજાને તેના અંતિમ સંસ્કાર કરવાનો અધિકાર મળે છે.

4 / 8
કેટલાક ધર્મશાસ્ત્રોમાં એવો પણ ઉલ્લેખ છે કે પ્રાચીન માન્યતાઓ અનુસાર સ્ત્રીઓનો સ્મશાનમાં પ્રવેશ વર્જિત માનવામાં આવતો હતો. જોકે, આ પરંપરાઓ સમય અને સમાજ અનુસાર બદલાતી રહી છે. આ વિષય આસ્થા, પરંપરા અને વ્યક્તિગત વિચારો સાથે જોડાયેલો છે. આજના સમયમાં ઘણા પરિવારો આ જૂની માન્યતાઓને બદલીને દીકરીઓને પણ અંતિમ સંસ્કારનો સમાન અધિકાર આપી રહ્યા છે.

કેટલાક ધર્મશાસ્ત્રોમાં એવો પણ ઉલ્લેખ છે કે પ્રાચીન માન્યતાઓ અનુસાર સ્ત્રીઓનો સ્મશાનમાં પ્રવેશ વર્જિત માનવામાં આવતો હતો. જોકે, આ પરંપરાઓ સમય અને સમાજ અનુસાર બદલાતી રહી છે. આ વિષય આસ્થા, પરંપરા અને વ્યક્તિગત વિચારો સાથે જોડાયેલો છે. આજના સમયમાં ઘણા પરિવારો આ જૂની માન્યતાઓને બદલીને દીકરીઓને પણ અંતિમ સંસ્કારનો સમાન અધિકાર આપી રહ્યા છે.

5 / 8
વંશ અને ગોત્રની વ્યવસ્થા: ગરુડ પુરાણ અનુસાર લગ્ન પછી દીકરીનું ગોત્ર બદલાઈ જાય છે. તે બીજા પરિવાર (સાસરી) નો હિસ્સો બની જાય છે અને તે ગોત્રના પિતૃઓની જવાબદારી સંભાળે છે. તે પોતાના પિયરના ગોત્રથી અલગ થઈ જતી હોવાથી જૂના જમાનામાં તેને પિયરમાં મુખાગ્નિ આપવાનો અધિકાર અપાતો નહોતો.

વંશ અને ગોત્રની વ્યવસ્થા: ગરુડ પુરાણ અનુસાર લગ્ન પછી દીકરીનું ગોત્ર બદલાઈ જાય છે. તે બીજા પરિવાર (સાસરી) નો હિસ્સો બની જાય છે અને તે ગોત્રના પિતૃઓની જવાબદારી સંભાળે છે. તે પોતાના પિયરના ગોત્રથી અલગ થઈ જતી હોવાથી જૂના જમાનામાં તેને પિયરમાં મુખાગ્નિ આપવાનો અધિકાર અપાતો નહોતો.

6 / 8
શું આજના સમયમાં દીકરીઓ મુખાગ્નિ આપી શકે છે? આધુનિક સમાજ: આજના યુગમાં દીકરીઓ દરેક જવાબદારી ખભેથી ખભા મિલાવીને નિભાવી રહી છે. ઘણા કિસ્સાઓમાં એકમાત્ર દીકરીઓએ અથવા પુત્રોની ગેરહાજરીમાં દીકરીઓએ શાસ્ત્રોક્ત વિધિ-વિધાન સાથે માતા-પિતાના અંતિમ સંસ્કાર કર્યા છે, જેને સમાજ અને વિદ્વાન પંડિતોએ પણ સહર્ષ સ્વીકાર્યા છે.

શું આજના સમયમાં દીકરીઓ મુખાગ્નિ આપી શકે છે? આધુનિક સમાજ: આજના યુગમાં દીકરીઓ દરેક જવાબદારી ખભેથી ખભા મિલાવીને નિભાવી રહી છે. ઘણા કિસ્સાઓમાં એકમાત્ર દીકરીઓએ અથવા પુત્રોની ગેરહાજરીમાં દીકરીઓએ શાસ્ત્રોક્ત વિધિ-વિધાન સાથે માતા-પિતાના અંતિમ સંસ્કાર કર્યા છે, જેને સમાજ અને વિદ્વાન પંડિતોએ પણ સહર્ષ સ્વીકાર્યા છે.

7 / 8
Disclaimer: આ જ્યોતિષીય ગણતરીઓ અને માન્યતાઓ પર આધારિત છે. TV9Gujarati આની જવાબદારી સ્વીકારતું નથી કે તેને સમર્થન આપતું નથી. કોઈપણ માહિતી અથવા ધારણા લાગુ કરતાં પહેલાં, સંબંધિત નિષ્ણાતની સલાહ લો.

Disclaimer: આ જ્યોતિષીય ગણતરીઓ અને માન્યતાઓ પર આધારિત છે. TV9Gujarati આની જવાબદારી સ્વીકારતું નથી કે તેને સમર્થન આપતું નથી. કોઈપણ માહિતી અથવા ધારણા લાગુ કરતાં પહેલાં, સંબંધિત નિષ્ણાતની સલાહ લો.

8 / 8

ચંદ્રગ્રહણ પહેલાં મંગળના નક્ષત્રમાં શુક્રનું ગોચર, 4 રાશિઓના ચમકી જશે નસીબ, જાણો કોને થશે મોટો ધનલાભ

ગરુડ પુરાણજનરલ નોલેજભક્તિવાસ્તુશાસ્ત્ર
Follow Us
LIVETV
Web Stories View more
સવારના નાસ્તામાં સામેલ કરો આ 6 પૌષ્ટિક વાનગીઓ
સવારના નાસ્તામાં સામેલ કરો આ 6 પૌષ્ટિક વાનગીઓ
એશિયન ગેમ્સ 2026માં ભારતની સૌથી મોટી ઉંમરની ખેલાડી કોણ?
એશિયન ગેમ્સ 2026માં ભારતની સૌથી મોટી ઉંમરની ખેલાડી કોણ?
હાઈ યુરિક એસિડમાં આ ડ્રિંક છે મદદરૂપ !
હાઈ યુરિક એસિડમાં આ ડ્રિંક છે મદદરૂપ !
એશિયન ગેમ્સ 2026માં ભારતનો સૌથી યુવા ખેલાડી કોણ?
એશિયન ગેમ્સ 2026માં ભારતનો સૌથી યુવા ખેલાડી કોણ?
કોણ છે રિતિ તિવારી, જુઓ ફોટો
કોણ છે રિતિ તિવારી, જુઓ ફોટો
ચોમાસામાં કપડાં ફ્રેશ રાખવાની 10 ટિપ્સ !
ચોમાસામાં કપડાં ફ્રેશ રાખવાની 10 ટિપ્સ !
Latest Videos View more
Breaking News: ભાવનગરમાં વધુ એક નક્લી વિદેશી દારૂની ફેક્ટરી ઝડપાઈ
Breaking News: ભાવનગરમાં વધુ એક નક્લી વિદેશી દારૂની ફેક્ટરી ઝડપાઈ
અમદાવાદમાં ગણેશ પંડાલ લગાવવા માટેના જાણી લો નવા નિયમો
અમદાવાદમાં ગણેશ પંડાલ લગાવવા માટેના જાણી લો નવા નિયમો
થોડા વરસાદમાં જ અમદાવાદના માર્ગો થયા જળબંબાકાર, નફ્ફટ તંત્રની ખુલી પોલ
થોડા વરસાદમાં જ અમદાવાદના માર્ગો થયા જળબંબાકાર, નફ્ફટ તંત્રની ખુલી પોલ
અમેરિકામાં ભારતીય મહિલાના ભાઈની કારના ચારેય પૈડાં ચોરાયા - જુઓ Video
અમેરિકામાં ભારતીય મહિલાના ભાઈની કારના ચારેય પૈડાં ચોરાયા - જુઓ Video
TV9ના અહેવાલની અસર, દેવભૂમિ દ્વારકામાં પાણીની સમસ્યાનો અંત
TV9ના અહેવાલની અસર, દેવભૂમિ દ્વારકામાં પાણીની સમસ્યાનો અંત
વિદ્યાર્થી આંદોલનની જીત, અનિયમિત બસ સેવા હવે નિયમિત થશે
વિદ્યાર્થી આંદોલનની જીત, અનિયમિત બસ સેવા હવે નિયમિત થશે
રેપિડ ટેસ્ટ અંગે વેપારીઓને ટ્રેનિંગ અપાય
રેપિડ ટેસ્ટ અંગે વેપારીઓને ટ્રેનિંગ અપાય
રખડતી ગાયો માટે મહિલાએ Zomato થી રોટલી ઓર્ડર કરી
રખડતી ગાયો માટે મહિલાએ Zomato થી રોટલી ઓર્ડર કરી
તાપી જિલ્લામાં મેઘરાજાએ કરી એન્ટ્રી, પાકને મળ્યું નવજીવન ! Video
તાપી જિલ્લામાં મેઘરાજાએ કરી એન્ટ્રી, પાકને મળ્યું નવજીવન ! Video
અમદાવાદમાં જાહેર માર્ગ પર જન્મદિનની ઉજવણીનો વાયરલ વીડિયો
અમદાવાદમાં જાહેર માર્ગ પર જન્મદિનની ઉજવણીનો વાયરલ વીડિયો
g clip-path="url(#clip0_868_265)">