લોન વસૂલાતના નામે ચાલતો ત્રાસ હવે થશે ખતમ, જો લોન રિકવરી એજન્ટે નિયમ તોડ્યો તો બેંકે આપવો પડશે દંડ-RBI
ધમકી આપવી, મનફાવે ત્યારે ફોન કરવા કે સોશિયલ મીડિયા પર બદનામ કરવાનો ખેલ હવે ખતમ થશે. રિઝર્વ બેંકે રિકવરી એજન્ટોની મનમાની પર લગામ લગાવવા માટે માસ્ટર પ્લાન તૈયાર કર્યો છે.

જો તમે કોઈ બેંક કે ફાઇનાન્સ કંપનીમાંથી લોન લીધી છે અને કોઈ કારણસર તેનો હપ્તો ચૂકવવામાં મોડું થયું છે, તો હવે તમારે રિકવરી એજન્ટોની ધમકીઓ કે માનસિક ત્રાસથી ડરવાની જરૂર નથી. ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ લોન વસૂલાતના નામે ચાલતી ગુંડાગીરી અને ખોટા વ્યવહારને જડમૂળથી ખતમ કરવા માટે અત્યંત કડક નિયમોનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. આ નવા નિયમોનો મુખ્ય હેતુ ગ્રાહકોને માનસિક દબાણમાંથી બચાવવાનો છે. જો બધું યોજના મુજબ રહ્યું તો આ ઐતિહાસિક ફેરફારો 1 ઓક્ટોબર 2026 થી દેશભરમાં લાગુ થઈ શકે છે.

આ ચિંતા એ હકીકતથી વધી ગઈ છે કે UPI વ્યવહારો પર શૂન્ય-વેપારી ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) નીતિને કારણે બેંકો પહેલાથી જ નાણાકીય દબાણનો સામનો કરી રહી છે; બેંકોને આ વ્યવહારો માટે વેપારીઓ પાસેથી કોઈપણ ફી વસૂલવાની મંજૂરી નથી. ડિજિટલ પેમેન્ટ ઇકોસિસ્ટમને ટકાવી રાખવા અને વિસ્તૃત કરવા માટે આશરે ₹10,000 કરોડના મોટા વાર્ષિક રોકાણની જરૂર છે, જેનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ હાલમાં બેંકો અને ચુકવણી સેવા પ્રદાતાઓ દ્વારા પોતે જ ઉઠાવવામાં આવે છે.

હવે મનફાવે ત્યારે ફોન કે ઘરની મુલાકાત નહીં થાય: નવા નિયમો અનુસાર હવે રિકવરી એજન્ટો માત્ર સવારે 8 વાગ્યાથી સાંજના 7 વાગ્યાની વચ્ચે જ ગ્રાહકોનો સંપર્ક કરી શકશે. આ સમય સિવાય કોલ કરવા કે ગ્રાહકના ઘરે જવાની સખત મનાઈ રહેશે. આ ઉપરાંત, ગ્રાહકને વારંવાર ફોન કરીને પરેશાન કરવા, ડરાવવા, ગાળો આપવી અથવા સોશિયલ મીડિયા પર બદનામ કરવા જેવી હરકતો પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે.

ગ્રાહકોને પહેલાથી જ મળશે આખી વિગત: બેંકોએ પોતાની વેબસાઈટ અને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર તમામ માન્ય રિકવરી એજન્સીઓની અપડેટ લિસ્ટ જાહેર કરવી પડશે. એટલું જ નહીં, જો કોઈ રિકવરી એજન્ટ ગ્રાહકના ઘરે જવાનો હોય, તો તેની જાણ ગ્રાહકને ઓછામાં ઓછા એક દિવસ પહેલાં કરવી ફરજિયાત રહેશે. રિકવરી એજન્ટો માટે ઈન્ડિયન ઈન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ બેંકિંગ એન્ડ ફાઈનાન્સ (IIBF) માંથી ટ્રેનિંગ લેવી અને તેમનું બેકગ્રાઉન્ડ વેરિફિકેશન કરાવવું પણ ફરજિયાત બનશે.

એપ્રિલમાં પ્રકાશિત થયેલા એક ચર્ચા પત્રમાં, RBI એ સૂચવ્યું હતું કે જ્યારે પણ કોઈ વ્યક્તિગત ગ્રાહક, માલિક અથવા ભાગીદારી પેઢી ₹10,000થી વધુ રકમનું ડિજિટલ ચુકવણી શરૂ કરે છે, ત્યારે વ્યવહારને અંતિમ સ્વરૂપ આપતા પહેલા એક કલાકનો વિરામ રજૂ કરવો જોઈએ. આ વિલંબ ફક્ત મોકલનારના અંતે જ લાગુ થશે. આ નિયમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એવા કિસ્સાઓને રોકવાનો છે જ્યાં છેતરપિંડી કરનારા વ્યક્તિઓને તાત્કાલિક પૈસા ટ્રાન્સફર કરવા માટે દબાણ કરે છે અથવા ચાલાકી કરે છે. એક પ્રકારનું કૌભાંડ જેને તકનીકી રીતે 'ઓથોરાઇઝ્ડ પુશ પેમેન્ટ' (APP) છેતરપિંડી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

RBIએ વૃદ્ધ અને અપંગ વ્યક્તિઓના ભંડોળને સુરક્ષિત રાખવા માટે એક ખાસ પદ્ધતિનો પણ પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. વરિષ્ઠ નાગરિકો અને અપંગ વ્યક્તિઓ દ્વારા શરૂ કરાયેલા ₹50,000 થી વધુના ડિજિટલ વ્યવહારો માટે 'વિશ્વસનીય વ્યક્તિ' પાસેથી મંજૂરી ફરજિયાત કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો છે. આ નિયમ હેઠળ, વૃદ્ધ વ્યક્તિ દ્વારા પૂર્વ-નિયુક્ત વિશ્વસનીય વ્યક્તિએ ચુકવણીને અંતિમ સ્વરૂપ આપતા પહેલા વધારાની મંજૂરી આપવાની જરૂર પડશે. જો આ વિશ્વસનીય વ્યક્તિને બદલવામાં આવે છે, તો સંભવિત છેતરપિંડી અટકાવવા માટે ફરજિયાત 24 કલાકનો કૂલિંગ-ઓફ પીરિયડ લાગુ થશે
શું બેંક હવે તમારી પ્રોપર્ટી પર કબજો કરીને તેને વેચી શકશે? RBIએ રિકવરી માટે તૈયાર કર્યો નવો અને કડક પ્લાન
