AQI

Sign In

Subscribe Whatsapp Channel

તાજા સમાચાર ક્રિકેટ ન્યૂઝ ચૂંટણી પરિણામ ગુજરાત વીડિયોઝ ફોટો ગેલેરી રાશિફળ ટેકનોલોજી રાષ્ટ્રીય વર્લ્ડ બિઝનેસ વેબસ્ટોરી મનોરંજન ટ્રેન્ડિંગ ટોપિક કૃષિ મહારાષ્ટ્ર ભક્તિ સમાચાર

History of city name : ઉપરકોટ કિલ્લાના નામ પાછળનો શું છે ઈતિહાસ ? જાણો આખી વાર્તા

ઉપરકોટ કિલ્લો જુનાગઢની ઓળખ છે અને ગુજરાતના સૌથી પ્રાચીન કિલ્લાઓમાંનો એક છે. તેનું નામકરણ તેની ઊંચી સ્થિતિ પરથી થયું છે, જ્યારે તેનો ઇતિહાસ ભારતના પ્રાચીનથી મધ્યયુગીન સમય સુધી વિસ્તરેલો છે.

Ashvin Patel | Updated on: Dec 22, 2025 | 6:10 PM

મૌર્ય સામ્રાજ્યના સમયમાં ગિરનાર પર્વતની તળેટીમાં એક સુવ્યવસ્થિત નગર અને રક્ષણાત્મક કિલ્લાની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. ગુપ્ત યુગ દરમિયાન પણ આ સ્થાનનું વહીવટી અને સૈન્ય મહત્વ યથાવત રહ્યું હતું. જોકે, જ્યારે મૈત્રક વંશે સૌરાષ્ટ્રની રાજધાની જૂનાગઢમાંથી બદલીને વલ્લભી ખાતે સ્થાનાંતરિત કરી, ત્યારે આ પ્રદેશનું રાજકીય મહત્વ ધીમે ધીમે ઘટતું ગયું. આ બાદ, ચાવડા શાસકો પાસેથી વામનસ્થલી (આજનું વંથલી) પ્રાપ્ત કર્યા પછી, ચુડાસમા વંશે ઈ.સ. 875 આસપાસ જૂનાગઢ અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં પોતાનું પ્રભુત્વ સ્થાપિત કર્યું અને અહીં સ્થાયી શાસન શરૂ કર્યું. (Credits: - Wikipedia) — મૌર્ય સામ્રાજ્યના સમયમાં ગિરનાર પર્વતની તળેટીમાં એક સુવ્યવસ્થિત નગર અને રક્ષણાત્મક કિલ્લાની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. ગુપ્ત યુગ દરમિયાન પણ આ સ્થાનનું વહીવટી અને સૈન્ય મહત્વ યથાવત રહ્યું હતું. જોકે, જ્યારે મૈત્રક વંશે સૌરાષ્ટ્રની રાજધાની જૂનાગઢમાંથી બદલીને વલ્લભી ખાતે સ્થાનાંતરિત કરી, ત્યારે આ પ્રદેશનું રાજકીય મહત્વ ધીમે ધીમે ઘટતું ગયું. આ બાદ, ચાવડા શાસકો પાસેથી વામનસ્થલી (આજનું વંથલી) પ્રાપ્ત કર્યા પછી, ચુડાસમા વંશે ઈ.સ. 875 આસપાસ જૂનાગઢ અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં પોતાનું પ્રભુત્વ સ્થાપિત કર્યું અને અહીં સ્થાયી શાસન શરૂ કર્યું. (Credits: - Wikipedia)
1 / 6

10મી સદી દરમિયાન ચુડાસમા વંશના રાજા ગ્રહરિપુએ જંગલોથી ઢંકાયેલા જૂના કિલ્લાને સાફ કરી તેને ફરી પ્રચલિત બનાવ્યો હતો. આચાર્ય હેમચંદ્રના દ્વ્યાશ્રયમાં મળતા સંદર્ભોના આધારે એવું માનવામાં આવે છે કે આજના સ્વરૂપમાં દેખાતો કિલ્લાનો મૂળ આધાર ગ્રહરિપુના સમયમાં નાખવામાં આવ્યો હતો. કિલ્લાની ફરી શોધ અને તેના પુનઃઉદ્ભવને લઈને વિવિધ દંતકથાઓ પણ પ્રચલિત છે, જે તેની ઐતિહાસિક મહત્વતા તરફ ઈશારો કરે છે. (Credits: - Wikipedia) — 10મી સદી દરમિયાન ચુડાસમા વંશના રાજા ગ્રહરિપુએ જંગલોથી ઢંકાયેલા જૂના કિલ્લાને સાફ કરી તેને ફરી પ્રચલિત બનાવ્યો હતો. આચાર્ય હેમચંદ્રના દ્વ્યાશ્રયમાં મળતા સંદર્ભોના આધારે એવું માનવામાં આવે છે કે આજના સ્વરૂપમાં દેખાતો કિલ્લાનો મૂળ આધાર ગ્રહરિપુના સમયમાં નાખવામાં આવ્યો હતો. કિલ્લાની ફરી શોધ અને તેના પુનઃઉદ્ભવને લઈને વિવિધ દંતકથાઓ પણ પ્રચલિત છે, જે તેની ઐતિહાસિક મહત્વતા તરફ ઈશારો કરે છે. (Credits: - Wikipedia)
2 / 6

વામનસ્થળીમાં ચુડાસમા વંશના કેટલાક રાજાઓ શાસન કરતા હતા તે સમયમાં એક દિવસ એક કાઠિયારો જંગલમાં લાકડું કાપતા કાપતા એક અજાણી જગ્યા સુધી પહોંચી ગયો. ત્યાં તેને પથ્થરથી બનેલી દીવાલો અને વિશાળ દરવાજાઓના અવશેષો નજરે પડ્યા. તે સ્થળની નજીક એક તપસ્વી પુરુષ ધ્યાનમગ્ન અવસ્થામાં બેઠા હતા. કાઠિયારાએ તેમની પાસે આ સ્થળના નામ અને તેના ઇતિહાસ વિશે જાણકારી માગી, ત્યારે તપસ્વીએ માત્ર એટલું કહ્યું કે આ જગ્યા “જુનું” નામે ઓળખાય છે. (Credits: - Wikipedia) — વામનસ્થળીમાં ચુડાસમા વંશના કેટલાક રાજાઓ શાસન કરતા હતા તે સમયમાં એક દિવસ એક કાઠિયારો જંગલમાં લાકડું કાપતા કાપતા એક અજાણી જગ્યા સુધી પહોંચી ગયો. ત્યાં તેને પથ્થરથી બનેલી દીવાલો અને વિશાળ દરવાજાઓના અવશેષો નજરે પડ્યા. તે સ્થળની નજીક એક તપસ્વી પુરુષ ધ્યાનમગ્ન અવસ્થામાં બેઠા હતા. કાઠિયારાએ તેમની પાસે આ સ્થળના નામ અને તેના ઇતિહાસ વિશે જાણકારી માગી, ત્યારે તપસ્વીએ માત્ર એટલું કહ્યું કે આ જગ્યા “જુનું” નામે ઓળખાય છે. (Credits: - Wikipedia)
3 / 6

આ ઘટના પછી કાઠિયારો વંથલી પરત ફર્યો અને પોતાની આ શોધ વિશે ત્યાંના ચુડાસમા શાસકને માહિતગાર કર્યો. રાજાએ તરત જ જંગલ સાફ કરવાનો આદેશ આપ્યો. જ્યારે આખો વિસ્તાર જંગલમુક્ત થયો, ત્યારે એક વિશાળ અને પ્રાચીન કિલ્લો સ્પષ્ટ રીતે નજરે આવ્યો. જોકે, આ સ્થળના ભૂતકાળ વિશે તપસ્વી સિવાય કોઈ વિશેષ માહિતી આપી શકે એવું કોઈ ન મળ્યું. અંતે, તેના પ્રાચીન સ્વરૂપને દર્શાવતું યોગ્ય નામ આપી, આ સ્થળને “જુનાગઢ” તરીકે ઓળખવામાં આવ્યું. (Credits: - Wikipedia) — આ ઘટના પછી કાઠિયારો વંથલી પરત ફર્યો અને પોતાની આ શોધ વિશે ત્યાંના ચુડાસમા શાસકને માહિતગાર કર્યો. રાજાએ તરત જ જંગલ સાફ કરવાનો આદેશ આપ્યો. જ્યારે આખો વિસ્તાર જંગલમુક્ત થયો, ત્યારે એક વિશાળ અને પ્રાચીન કિલ્લો સ્પષ્ટ રીતે નજરે આવ્યો. જોકે, આ સ્થળના ભૂતકાળ વિશે તપસ્વી સિવાય કોઈ વિશેષ માહિતી આપી શકે એવું કોઈ ન મળ્યું. અંતે, તેના પ્રાચીન સ્વરૂપને દર્શાવતું યોગ્ય નામ આપી, આ સ્થળને “જુનાગઢ” તરીકે ઓળખવામાં આવ્યું. (Credits: - Wikipedia)
4 / 6

આ દંતકથાના આધાર પર એવું અનુમાન કરી શકાય છે કે રાજા ગ્રહરિપુએ આ કિલ્લાની પ્રથમ વખત ફરી ઓળખ કરી હશે અથવા તેનું પુનઃનિર્માણ કરાવ્યું હશે. પરંતુ ત્યારબાદ કોઈ કારણસર આ કિલ્લો ફરી ઉપેક્ષિત બની ગયો. ગ્રહરિપુ પછી સત્તામાં આવેલા ચુડાસમા શાસક નવઘણએ આ સ્થળને ફરી શોધી બહાર કાઢ્યું હોવાનું માનવામાં આવે છે અને ત્યારપછી તેણે પોતાની રાજધાની ચુડાસમા રાજ્યની વંથલીમાંથી ખસેડીને જુનાગઢમાં સ્થાપિત કરી હશે. (Credits: - Wikipedia) — આ દંતકથાના આધાર પર એવું અનુમાન કરી શકાય છે કે રાજા ગ્રહરિપુએ આ કિલ્લાની પ્રથમ વખત ફરી ઓળખ કરી હશે અથવા તેનું પુનઃનિર્માણ કરાવ્યું હશે. પરંતુ ત્યારબાદ કોઈ કારણસર આ કિલ્લો ફરી ઉપેક્ષિત બની ગયો. ગ્રહરિપુ પછી સત્તામાં આવેલા ચુડાસમા શાસક નવઘણએ આ સ્થળને ફરી શોધી બહાર કાઢ્યું હોવાનું માનવામાં આવે છે અને ત્યારપછી તેણે પોતાની રાજધાની ચુડાસમા રાજ્યની વંથલીમાંથી ખસેડીને જુનાગઢમાં સ્થાપિત કરી હશે. (Credits: - Wikipedia)
5 / 6

ઈ.સ. 1893–94 દરમિયાન જૂનાગઢ રાજ્યના દિવાન હરિદાસ વિહારીદાસના માર્ગદર્શન હેઠળ કિલ્લાનું સંરક્ષણ અને પુનઃસંગ્રહ કાર્ય હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું. ત્યારબાદ, જુલાઈ 2020માં ગુજરાત સરકારે કિલ્લા તેમજ તેની અંદર આવેલી વિવિધ ઐતિહાસિક રચનાઓના પુનઃસ્થાપન માટે અંદાજે ₹44.46 કરોડના ખર્ચે વિશાળ પ્રોજેક્ટ શરૂ કર્યો. આ પુનઃસ્થાપન કાર્યને આશરે 18 મહિનામાં પૂર્ણ કરવાનો લક્ષ્ય નક્કી કરવામાં આવ્યો હતો. ( આ માહિતી વિવિધ ઐતિહાસિક તથ્યો અને સંશોધનો પર આધારિત છે. વિગતવાર માહિતી માટે, ઇતિહાસના પ્રમાણભૂત ગ્રંથો અને સંશોધનોનો અભ્યાસ કરવો ઉચિત રહેશે.) (Credits: - Wikipedia) — ઈ.સ. 1893–94 દરમિયાન જૂનાગઢ રાજ્યના દિવાન હરિદાસ વિહારીદાસના માર્ગદર્શન હેઠળ કિલ્લાનું સંરક્ષણ અને પુનઃસંગ્રહ કાર્ય હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું. ત્યારબાદ, જુલાઈ 2020માં ગુજરાત સરકારે કિલ્લા તેમજ તેની અંદર આવેલી વિવિધ ઐતિહાસિક રચનાઓના પુનઃસ્થાપન માટે અંદાજે ₹44.46 કરોડના ખર્ચે વિશાળ પ્રોજેક્ટ શરૂ કર્યો. આ પુનઃસ્થાપન કાર્યને આશરે 18 મહિનામાં પૂર્ણ કરવાનો લક્ષ્ય નક્કી કરવામાં આવ્યો હતો. ( આ માહિતી વિવિધ ઐતિહાસિક તથ્યો અને સંશોધનો પર આધારિત છે. વિગતવાર માહિતી માટે, ઇતિહાસના પ્રમાણભૂત ગ્રંથો અને સંશોધનોનો અભ્યાસ કરવો ઉચિત રહેશે.) (Credits: - Wikipedia)
6 / 6

Tv9 ગુજરાતી પર શહેર, નામ પાછળના ઈતિહાસની જાણકારી નિયમિત પ્રકાશિત કરવામાં આવે છે. તો તમારે પણ ઈતિહાસના વધુ સમાચાર વાંચવા માટે અહીં ક્લિક કરો.

ઈતિહાસ ગુજરાત જનરલ નોલેજ

Follow Us

LIVETV

Related Photo Gallery

સોમવારનો દિવસ અને આ 12 સ્ટોક પર 'સૌની નજર'

Gold ETF, EGR કે પછી ડિજિટલ ગોલ્ડ? ક્યાં મળશે સૌથી વધુ રિટર્ન?

IPL 2026 માં રાજસ્થાને પ્લેઓફમાં બનાવી જગ્યા

આમિર ખાન અને અમિતાભ બચ્ચનની 300 કરોડની ફિલ્મને કરી રિજેક્ટ

માત્ર 8 બોલ ફેંક્યા ને 18 કરોડ પૂરા! KKR ના બોલરે ટીમને ચૂનો લગાડ્યો

15 વર્ષના વૈભવ સૂર્યવંશીએ તોડ્યો મોટો વર્લ્ડ રેકોર્ડ

પોસ્ટ ઓફિસની આ સ્કીમમાં પૈસા થઈ જશે ડબલ, ₹5 લાખના મળશે 10 લાખ

IPL 2026 બાદ LSGમાં મોટા ફેરફારોના સંકેત

આખી દુનિયાને 'ગોલ્ડ' વેચનારા શેખ પોતે કેમ 'સોનું' નથી પહેરતા?

2026 Honda City Facelift ભારતમાં લોન્ચ, જાણો કિંમત અને ફેરફાર

Health Tips : બ્રાઉન રાઈસ અને વ્હાઇટ રાઈસ વચ્ચે શું ફરક છે?

Jioની ધમાકેદાર ઓફર ! ₹79 માં 30 દિવસની વેલિડિટી

BSNL યુઝર્સ હવે નેટવર્ક વગર પણ કરી શકશે કોલ, ઓન કરી લો બસ આ એક સેટિંગ

ITR ફાઇલ કરવામાં થઈ ગઈ છે ભૂલ? જાણો સુધારવાની રીત

દરવાજો ખોલતા કે બંધ કરતા અવાજ આવવો શુભ કે અશુભ ? જાણો વાસ્તુ નિયમ

Air Cooler vs AC vs Fan : કૂલર, AC કે ફેન? શરીર માટે સૌથી સેફ શું?

ઉનાળામાં શરીરને ઠંડક આપે છે તાડફળી, જુઓ ફોટો

આ 4 અંકવાળા લોકો જન્મથી જ લઈને આવે છે કરોડપતિ બનવાનું ભાગ્ય

Helmet Buying Tips: યોગ્ય હેલ્મેટ કેવી રીતે પસંદ કરવું?

વ્હાઈટ ફર્રી લુકમાં કાન્સ પહોંચી ઐશ્વર્યા, સુંદરતાથી ફેન્સ થયા દિવાના

માઈક્રોસોફ્ટમાં કેવી રીતે મળે છે નોકરી? તેના માટે કયા કોર્સ કરવા? જાણો

Breaking News : શું

અર્જુન તેંડુલકરની કુલ નેટવર્થ કેટલી છે? જાણો

IPLમાં ફેંકાતા દરેક બોલની કિંમત શું છે? જાણો

ઘરમાં વોટર પ્લાન્ટ્સ રાખો છો? આ 5 ભૂલો બની શકે છે દુર્ભાગ્યનું કારણ

ઘરમાં લાગેલું Smart TV કેટલો વીજળીનો વપરાશ કરે છે? જાણો અહીં

આ 4 રાશિઓ માટે પંચધાતુનું કડું છે ખૂબ શુભ

સોનાએ ફરી તોડ્યા તમામ રેકોર્ડ! એક જ અઠવાડિયામાં ₹2,130નો ઉછાળો

IPL 2026માં ચમક્યો દ્વારકાનો રુચિત આહિર, જુઓ ફોટો

IPL 2026 : લખનૌને હરાવ્યા બાદ પંજાબની નજર હવે RR પર

રિટાયર્ડ કર્મચારીઓને મોટી રાહત ! DR વધારાની સરકારે કરી જાહેરાત

દાળ ઉકાળતી વખતે આવતુ ફીણ નુકસાનકારક કે ફાયદાકારક?

ફિલ્મો નહી પરંતુ રિયાલિટી શોથી ચમક્યો આ સ્ટોર, જુઓ પરિવાર

કાનુની સવાલ: પોલીસ FIR નોંધવાની ના પાડે તો શું કરશો?

આજનો દિવસ ઉત્સાહથી ભરેલો રહેશે, મિત્રો તરફથી અણધારી ભેટ મળશે

રિમોટથી બંધ કર્યા પછી પણ સ્માર્ટ ટીવીની લાઇટ કેમ ચાલુ રહે છે? જાણો

1,500 કલાકની મહેનતથી તૈયાર થયો ઐશ્વર્યાનો કાન્સ લુક

કોહલીએ હાથ ના મિલાવ્યો તે ખેલાડીની પત્નીના ગ્લેમરસ લુક્સે જીત્યું દિલ

આંખોની રોશની છીનવી શકે છે રોડ પર મળતા 'સસ્તા ચશ્મા'

રસોડાની આ '3 વસ્તુ' વંદાનો ખાતમો કરી દેશે!

Breaking News : મુંબઈની ટીમનો ધાકડ બોલરના ફોર્મને લઈ કોચે ખોલ્યા રાઝ

દરવાજા પાછળ કપડાં ટાંગો છો? થઈ શકે છે મોટું નુકસાન!

રોહિત શર્માની ફિટનેસને લઈ MI ના કોચે કર્યો મોટો ખુલાસો

Ferrari લવર્સ માટે લોટરી! જાણી લો કયા મોડલ પર કેટલી બચત થશે?

IPL ઈતિહાસમાં સૌથી વધુ પ્લેઓફ મેચ રમનાર ટોપ-5 ટીમો કઈ છે?

રોજ માત્ર એક ચમચી પમ્પકિન સીડ્સ ખાવાના અદભુત અને અકસીર ફાયદા

'10 ગ્રામ' સોનું '₹2 લાખ' તરફ! આ રિપોર્ટે વધાર્યું બજારનું 'સસ્પેન્સ'

આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ પીચ બનાવવા પાછળ થાય છે કરોડોનો ખર્ચ!

રોકાણકારોની કિસ્મત ચમકી! આ કંપનીએ કર્યું કરોડોના'શેર બાયબેક'નું એલાન

પાટીદારે સૌથી ઝડપી 100 છગ્ગાનો બનાવ્યો રેકોર્ડ, સૂર્યવંશી કેટલો દૂર?

Web Stories View more

રોજ સવારે માત્ર એક નાની ચમચી પમ્પકિન સીડ્સ ખાવાથી શું ફાયદા થાય છે?

Knowledge: નારિયેળની અંદર પાણી આવે ક્યાંથી? જવાબ જાણીને આશ્ચર્ય થશે!

બ્રાઉન કે વ્હાઇટ સ્વાસ્થ માટે કયા રાઈસ સારો? જાણો શું કહે છે નિષ્ણાતો!

Aishwarya Rai Bachchan એ Cannes 2026 ના રેડ કાર્પેટ પર ફરી મચાવી ધમાલ

IPL 2026માં દ્વારકાના રુચિત આહિરની એન્ટ્રી, જુઓ ફોટો

સામુદ્રિક શાસ્ત્ર મુજબ શરીરના આ નિશાન આપે છે ધન, સફળતા અને સારા ભાગ્યના સંકેત

Latest News View more

અમદાવાદમા બ્રાન્ડેડ વસ્તુઓના નામે નકલી પ્રોડક્ટ્સ બનાવતુ ગોડાઉન ઝડપાયુ

ગુજરાતમાં હજુ એક સપ્તાહ સુધી ગરમીમાંથી નહીં મળે રાહત

વડોદરામાં પિઝાઇનોઝ આઉટલેટની ઘોર બેદરકારી, ફૂગવાળા પિત્ઝા પિરસાયા

સોમવારનો દિવસ અને આ 12 સ્ટોક પર 'સૌની નજર'

બાળકોને નાની ઉમરે બચત શીખવો આ 5 બેંક આપે છે ઝીરો બેલેન્સ ખાતાની સુવિધા

Latest Videos View more

અમદાવાદમા બ્રાન્ડેડ વસ્તુઓના નામે નકલી પ્રોડક્ટ્સ બનાવતુ ગોડાઉન ઝડપાયુ

ગુજરાતમાં હજુ એક સપ્તાહ સુધી ગરમીમાંથી નહીં મળે રાહત

ભાલ પંથકમાં બે- બે મહિનાથી પાણી નથી આવતુ , છતા તંત્ર નીંદ્રાધીન- Video

મુંબઈમાં વરસાદનું આગમન, ગુજરાતમાં ક્યારે મળશે ગરમીથી રાહત!

મહિલા ખેલાડીઓ સાથે કબડ્ડી રમતા દેખાયા મંત્રી 'મનસુખ માંડવિયા'

અમદાવાદનો મેડિકલનો વિદ્યાર્થી જ્યોર્જિયામાં ગુમ થતા પરિવાર ચિંતિત

છોટાઉદેપુર તાલુકા પંચાયતની જીતમાં ભાન ભૂલ્યા સાંસદ ?

દેવભૂમિ દ્વારકામાં ગેરકાયદે ડીઝલનો મોટો જથ્થો જપ્ત! જુઓ Video

CNG, પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ વધારાથી સ્કૂલ વર્ધીની રિક્ષા, વાન થશે મોંઘી ?

વાલીઓને મોટો ઝટકો! સ્કૂલ વાન અને રિક્ષા ભાડા વધવાની શક્યતા-Video

ફોટો સ્ટોરી

રીલ્સ

વીડિયોઝ