हिन्दी News9 ಕನ್ನಡ తెలుగు मराठी বাংলা ਪੰਜਾਬੀ தமிழ் മലയാളം मनी9 TV9-UP
AQI
TV9 Network
User
Sign In

By signing in or creating an account, you agree with Associated Broadcasting Company's Terms & Conditions and Privacy Policy.

Subscribe Whatsapp Channel
તાજા સમાચાર ક્રિકેટ ન્યૂઝ ગુજરાત વીડિયોઝ ફોટો ગેલેરી રાશિફળ ટેકનોલોજી રાષ્ટ્રીય વર્લ્ડ બિઝનેસ વેબસ્ટોરી મનોરંજન ટ્રેન્ડિંગ ટોપિક કૃષિ મહારાષ્ટ્ર ભક્તિ સમાચાર

તમને ખબર છે? 2 લાખ… 5 લાખ કે 10 લાખ… અકસ્માત પછી વળતર કેવી રીતે નક્કી થાય છે, નિયમો જાણો

How is compensation determined after an accident? લખનઉના કોચિંગ સેન્ટરમાં લાગેલી આગ બાદ સરકારે પીડિતોના પરિવારજનો માટે વળતરની જાહેરાત કરી છે. ચાલો જાણીએ કે અકસ્માત પછી વળતર કેવી રીતે નક્કી થાય છે.

| Updated on: Jun 23, 2026 | 1:11 PM
Share
સોમવારે બપોરે ઉત્તર પ્રદેશની રાજધાની લખનઉના અલીગંજ પૂર્ણિયામાં એક કોચિંગ સેન્ટરમાં લાગેલી આગમાં પંદર માસૂમ બાળકોના મોત થયા હતા અને ચાર અન્ય ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા હતા. આ દુ:ખદ ઘટના પર ઊંડી સંવેદના વ્યક્ત કરતા, વડા પ્રધાન મોદીએ મૃતકોના આશ્રિતોને ₹2 લાખ અને ઘાયલોને ₹50,000 ની તાત્કાલિક નાણાકીય સહાયની જાહેરાત કરી હતી. સરકારના આ પગલાને પગલે, લોકો ઘણીવાર વિચારે છે કે કોઈપણ અકસ્માત પછી સરકાર વળતરની રકમ કેવી રીતે નક્કી કરે છે. શું તે ફક્ત ઇચ્છાશક્તિ પર આધારિત છે, કે તેની પાછળ કોઈ નક્કર કાનૂની પગલાં અને કડક નિયમો છે?

સોમવારે બપોરે ઉત્તર પ્રદેશની રાજધાની લખનઉના અલીગંજ પૂર્ણિયામાં એક કોચિંગ સેન્ટરમાં લાગેલી આગમાં પંદર માસૂમ બાળકોના મોત થયા હતા અને ચાર અન્ય ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા હતા. આ દુ:ખદ ઘટના પર ઊંડી સંવેદના વ્યક્ત કરતા, વડા પ્રધાન મોદીએ મૃતકોના આશ્રિતોને ₹2 લાખ અને ઘાયલોને ₹50,000 ની તાત્કાલિક નાણાકીય સહાયની જાહેરાત કરી હતી. સરકારના આ પગલાને પગલે, લોકો ઘણીવાર વિચારે છે કે કોઈપણ અકસ્માત પછી સરકાર વળતરની રકમ કેવી રીતે નક્કી કરે છે. શું તે ફક્ત ઇચ્છાશક્તિ પર આધારિત છે, કે તેની પાછળ કોઈ નક્કર કાનૂની પગલાં અને કડક નિયમો છે?

1 / 6
માર્ગ અકસ્માત પછી વળતર કેવી રીતે નક્કી કરવામાં આવે છે? - જો કોઈ વ્યક્તિ માર્ગ અકસ્માતમાં મૃત્યુ પામે છે અથવા ગંભીર રીતે ઘાયલ થાય છે, તો મોટર અકસ્માત દાવા ટ્રિબ્યુનલ દ્વારા વળતર નક્કી કરવામાં આવે છે. તેની કોઈ નિશ્ચિત રકમ નથી; તેના બદલે, ગુણાકાર પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. પીડિતની ઉંમર, માસિક આવક અને આશ્રિત પરિવારના સભ્યોની સંખ્યાને ધ્યાનમાં લે છે. હોસ્પિટલના બિલ અને શારીરિક અને માનસિક વેદના માટે વળતરનો પણ સમાવેશ થાય છે.

માર્ગ અકસ્માત પછી વળતર કેવી રીતે નક્કી કરવામાં આવે છે? - જો કોઈ વ્યક્તિ માર્ગ અકસ્માતમાં મૃત્યુ પામે છે અથવા ગંભીર રીતે ઘાયલ થાય છે, તો મોટર અકસ્માત દાવા ટ્રિબ્યુનલ દ્વારા વળતર નક્કી કરવામાં આવે છે. તેની કોઈ નિશ્ચિત રકમ નથી; તેના બદલે, ગુણાકાર પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. પીડિતની ઉંમર, માસિક આવક અને આશ્રિત પરિવારના સભ્યોની સંખ્યાને ધ્યાનમાં લે છે. હોસ્પિટલના બિલ અને શારીરિક અને માનસિક વેદના માટે વળતરનો પણ સમાવેશ થાય છે.

2 / 6
સરકાર હિટ-એન્ડ-રન કેસોને કેવી રીતે ભંડોળ પૂરું પાડે છે - મોટર અકસ્માતો ઘણીવાર એવા થાય છે જ્યાં પીડિતને ટક્કર મારનાર વાહનનો ચાલક ઘટનાસ્થળેથી ભાગી જાય છે અને અનેક પ્રયાસો છતાં, તેની ઓળખ થઈ શકતી નથી. આ ગંભીર કેસોને કાયદેસર રીતે હિટ-એન્ડ-રન કેસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ પરિસ્થિતિઓમાં પીડિતના પરિવારને નિરાધાર છોડવામાં આવતો નથી. કેન્દ્ર સરકારની ખાસ હિટ-એન્ડ-રન મોટર અકસ્માત વળતર યોજના હેઠળ, મોટર વાહન અકસ્માત ભંડોળમાંથી સીધી નિશ્ચિત નાણાકીય સહાય પૂરી પાડવામાં આવે છે. આ યોજના હેઠળ, જો કોઈ વ્યક્તિ અજાણ્યા વાહનને કારણે મૃત્યુ પામે છે, તો તેના આશ્રિતોને ₹200,000 ની ગેરંટીકૃત સરકારી રાહત મળે છે અને ગંભીર ઈજાના કિસ્સામાં પીડિતને ₹50,000 મળે છે.

સરકાર હિટ-એન્ડ-રન કેસોને કેવી રીતે ભંડોળ પૂરું પાડે છે - મોટર અકસ્માતો ઘણીવાર એવા થાય છે જ્યાં પીડિતને ટક્કર મારનાર વાહનનો ચાલક ઘટનાસ્થળેથી ભાગી જાય છે અને અનેક પ્રયાસો છતાં, તેની ઓળખ થઈ શકતી નથી. આ ગંભીર કેસોને કાયદેસર રીતે હિટ-એન્ડ-રન કેસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ પરિસ્થિતિઓમાં પીડિતના પરિવારને નિરાધાર છોડવામાં આવતો નથી. કેન્દ્ર સરકારની ખાસ હિટ-એન્ડ-રન મોટર અકસ્માત વળતર યોજના હેઠળ, મોટર વાહન અકસ્માત ભંડોળમાંથી સીધી નિશ્ચિત નાણાકીય સહાય પૂરી પાડવામાં આવે છે. આ યોજના હેઠળ, જો કોઈ વ્યક્તિ અજાણ્યા વાહનને કારણે મૃત્યુ પામે છે, તો તેના આશ્રિતોને ₹200,000 ની ગેરંટીકૃત સરકારી રાહત મળે છે અને ગંભીર ઈજાના કિસ્સામાં પીડિતને ₹50,000 મળે છે.

3 / 6
ટ્રેન અકસ્માતોમાં રેલવે કાયદા હેઠળ કેટલું વળતર મળે છે? - ટ્રેન અકસ્માતો અથવા રેલવે પરિસરમાં બનતી કોઈપણ અનિચ્છનીય ઘટના માટે વળતર રેલવે કાયદા 1989 ના દાયરામાં આવે છે. પીડિતોએ રેલવે દાવા ટ્રિબ્યુનલમાં અરજી કરવી આવશ્યક છે. વર્તમાન નિયમો અનુસાર, જો કોઈ મુસાફર ટ્રેન અકસ્માતમાં મૃત્યુ પામે છે અથવા સંપૂર્ણપણે અપંગ થઈ જાય છે, તો રેલવે વહીવટીતંત્ર તેમના પરિવારને ₹8 લાખનું નિશ્ચિત વળતર પૂરું પાડે છે. જો શરીરનો કોઈ ભાગ, જેમ કે અંગ અથવા દૃષ્ટિ, ખોવાઈ જાય છે, તો ઈજાની ગંભીરતાના આધારે રકમ ₹64,000 થી ₹8 લાખ સુધીની હોય છે. વધુમાં, જો મુસાફરે ટિકિટ બુક કરાવતી વખતે મુસાફરી વીમો પસંદ કર્યો હોય, તો તેમને ₹10 લાખનો વધારાનો વીમા દાવો મળે છે.

ટ્રેન અકસ્માતોમાં રેલવે કાયદા હેઠળ કેટલું વળતર મળે છે? - ટ્રેન અકસ્માતો અથવા રેલવે પરિસરમાં બનતી કોઈપણ અનિચ્છનીય ઘટના માટે વળતર રેલવે કાયદા 1989 ના દાયરામાં આવે છે. પીડિતોએ રેલવે દાવા ટ્રિબ્યુનલમાં અરજી કરવી આવશ્યક છે. વર્તમાન નિયમો અનુસાર, જો કોઈ મુસાફર ટ્રેન અકસ્માતમાં મૃત્યુ પામે છે અથવા સંપૂર્ણપણે અપંગ થઈ જાય છે, તો રેલવે વહીવટીતંત્ર તેમના પરિવારને ₹8 લાખનું નિશ્ચિત વળતર પૂરું પાડે છે. જો શરીરનો કોઈ ભાગ, જેમ કે અંગ અથવા દૃષ્ટિ, ખોવાઈ જાય છે, તો ઈજાની ગંભીરતાના આધારે રકમ ₹64,000 થી ₹8 લાખ સુધીની હોય છે. વધુમાં, જો મુસાફરે ટિકિટ બુક કરાવતી વખતે મુસાફરી વીમો પસંદ કર્યો હોય, તો તેમને ₹10 લાખનો વધારાનો વીમા દાવો મળે છે.

4 / 6
વિમાન અકસ્માતોમાં વળતર કેવી રીતે નક્કી કરવામાં આવે છે? - વિમાન અકસ્માતો માટે વળતરના નિયમો અનોખા અને અત્યંત કડક છે. ભારતીય ઉડ્ડયન ક્ષેત્રમાં આ સિસ્ટમ 1972 ના કેરેજ બાય એર એક્ટ અને મોન્ટ્રીયલ કન્વેન્શન દ્વારા સંચાલિત થાય છે. તેની ગણતરી આંતરરાષ્ટ્રીય ચલણ SDR માં કરવામાં આવે છે. આ નિયમ હેઠળ કડક જવાબદારીનો સિદ્ધાંત લાગુ પડે છે, જે મુજબ એરલાઇનની ભૂલને ધ્યાનમાં લીધા વિના, એરલાઇન વિમાન અકસ્માતમાં મૃત્યુ અથવા ગંભીર ઇજા માટે પ્રતિ મુસાફર આશરે ₹14 મિલિયન થી ₹15 મિલિયન ચૂકવવા માટે કાયદેસર રીતે બંધાયેલી છે. જો તે સાબિત થાય કે અકસ્માત એરલાઇન તરફથી ઘોર બેદરકારી અથવા પાઇલટ દ્વારા નોંધપાત્ર ભૂલને કારણે થયો હતો, તો મહત્તમ વળતર મર્યાદા સંપૂર્ણપણે માફ કરવામાં આવે છે અને પીડિત પરિવાર અમર્યાદિત વળતર મેળવી શકે છે.

વિમાન અકસ્માતોમાં વળતર કેવી રીતે નક્કી કરવામાં આવે છે? - વિમાન અકસ્માતો માટે વળતરના નિયમો અનોખા અને અત્યંત કડક છે. ભારતીય ઉડ્ડયન ક્ષેત્રમાં આ સિસ્ટમ 1972 ના કેરેજ બાય એર એક્ટ અને મોન્ટ્રીયલ કન્વેન્શન દ્વારા સંચાલિત થાય છે. તેની ગણતરી આંતરરાષ્ટ્રીય ચલણ SDR માં કરવામાં આવે છે. આ નિયમ હેઠળ કડક જવાબદારીનો સિદ્ધાંત લાગુ પડે છે, જે મુજબ એરલાઇનની ભૂલને ધ્યાનમાં લીધા વિના, એરલાઇન વિમાન અકસ્માતમાં મૃત્યુ અથવા ગંભીર ઇજા માટે પ્રતિ મુસાફર આશરે ₹14 મિલિયન થી ₹15 મિલિયન ચૂકવવા માટે કાયદેસર રીતે બંધાયેલી છે. જો તે સાબિત થાય કે અકસ્માત એરલાઇન તરફથી ઘોર બેદરકારી અથવા પાઇલટ દ્વારા નોંધપાત્ર ભૂલને કારણે થયો હતો, તો મહત્તમ વળતર મર્યાદા સંપૂર્ણપણે માફ કરવામાં આવે છે અને પીડિત પરિવાર અમર્યાદિત વળતર મેળવી શકે છે.

5 / 6
દેશની અંદર સ્થાનિક ફ્લાઇટ્સ પર અકસ્માતો વિશે નિયમો શું કહે છે? - જો કોઈ નાગરિક દેશની અંદર સ્થાનિક ફ્લાઇટમાં મુસાફરી કરી રહ્યો હોય અને હવાઈ અકસ્માત થાય, તો નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલયના ખાસ નિયમો લાગુ પડે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સંધિઓના દાયરાની બહાર આવતા આ કિસ્સાઓમાં પણ મુસાફરોના અધિકારો સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત છે. વર્તમાન સરકારી નિયમો અનુસાર, ભારતમાં વિમાન દુર્ઘટનામાં મૃત્યુ અથવા ગંભીર શારીરિક ઇજા થાય તો, એરલાઇન કંપનીની લઘુત્તમ કાનૂની જવાબદારી ₹20 લાખ નક્કી કરવામાં આવી છે, જે પીડિતના પરિવાર માટે સુરક્ષિત નાણાકીય સહાય સુનિશ્ચિત કરે છે.

દેશની અંદર સ્થાનિક ફ્લાઇટ્સ પર અકસ્માતો વિશે નિયમો શું કહે છે? - જો કોઈ નાગરિક દેશની અંદર સ્થાનિક ફ્લાઇટમાં મુસાફરી કરી રહ્યો હોય અને હવાઈ અકસ્માત થાય, તો નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલયના ખાસ નિયમો લાગુ પડે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સંધિઓના દાયરાની બહાર આવતા આ કિસ્સાઓમાં પણ મુસાફરોના અધિકારો સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત છે. વર્તમાન સરકારી નિયમો અનુસાર, ભારતમાં વિમાન દુર્ઘટનામાં મૃત્યુ અથવા ગંભીર શારીરિક ઇજા થાય તો, એરલાઇન કંપનીની લઘુત્તમ કાનૂની જવાબદારી ₹20 લાખ નક્કી કરવામાં આવી છે, જે પીડિતના પરિવાર માટે સુરક્ષિત નાણાકીય સહાય સુનિશ્ચિત કરે છે.

6 / 6

OMG ! ભેંસો કાદવ જોતાં જ કેમ સૂઈ જાય છે ? તેની પાછળની કુદરતી ટ્રિક્સ છે તે જાણો

જનરલ નોલેજ
Follow Us
LIVETV
Web Stories View more
FIFA વર્લ્ડ કપમાં 100 ગોલ કરનારા દેશો
FIFA વર્લ્ડ કપમાં 100 ગોલ કરનારા દેશો
અંશુલા કપૂરના પ્રી-વેડિંગ ફંક્શનના ફોટો જુઓ
અંશુલા કપૂરના પ્રી-વેડિંગ ફંક્શનના ફોટો જુઓ
સોના-ચાંદી ખરીદવા, વેચવા કે શું કરવું?
સોના-ચાંદી ખરીદવા, વેચવા કે શું કરવું?
મિથુન ચક્રવર્તીની પુત્રવધૂ બોલિવૂડ અભિનેત્રીઓને ટક્કર આપે છે, જુઓ ફોટો
મિથુન ચક્રવર્તીની પુત્રવધૂ બોલિવૂડ અભિનેત્રીઓને ટક્કર આપે છે, જુઓ ફોટો
ચા સાથે આ 7 ખોરાક ક્યારેય ખાવાના નહી
ચા સાથે આ 7 ખોરાક ક્યારેય ખાવાના નહી
Latest Videos View more
સુરત ડિમોલિશન કેસમાં મોટો ખુલાસો, 15 અધિકારીઓના નામ આવ્યા સામે
સુરત ડિમોલિશન કેસમાં મોટો ખુલાસો, 15 અધિકારીઓના નામ આવ્યા સામે
પરિવારમાં આવશે ઉત્સાહ અને ખુશીઓ, અચાનક બિઝનેસ ટ્રિપથી થશે મોટો ફાયદો
પરિવારમાં આવશે ઉત્સાહ અને ખુશીઓ, અચાનક બિઝનેસ ટ્રિપથી થશે મોટો ફાયદો
અમદાવાદમાં ગરીબનગર ચાર રસ્તા પાસે ગંભીર અકસ્માત, યુવતીનું મોત
અમદાવાદમાં ગરીબનગર ચાર રસ્તા પાસે ગંભીર અકસ્માત, યુવતીનું મોત
અમદાવાદમાં ગેરકાયદે પાર્કિંગ પર AMCનો સકંજો
અમદાવાદમાં ગેરકાયદે પાર્કિંગ પર AMCનો સકંજો
સાબરકાંઠા: ખાતર વિતરણ માટેની મોબાઈલ એપ બની માથાનો દુખાવો
સાબરકાંઠા: ખાતર વિતરણ માટેની મોબાઈલ એપ બની માથાનો દુખાવો
બોટાદમાં મધુ નદીમાં કચરો ઠલવાતા સ્થાનિકોમાં ભારે રોષ, પૂરની ભીતિ
બોટાદમાં મધુ નદીમાં કચરો ઠલવાતા સ્થાનિકોમાં ભારે રોષ, પૂરની ભીતિ
દ્વારિકાના નાથના અનેરા ભક્તની આકરી ભક્તિ, દંડવત કરી દ્વારકા પહોંચશે
દ્વારિકાના નાથના અનેરા ભક્તની આકરી ભક્તિ, દંડવત કરી દ્વારકા પહોંચશે
જૂનાગઢ કૃષિ યુનિવર્સિટી કેમ્પસ સુધી પહોંચ્યો દીપડો
જૂનાગઢ કૃષિ યુનિવર્સિટી કેમ્પસ સુધી પહોંચ્યો દીપડો
અમદાવાદમાં રિક્ષા મુસાફરી મોંઘી થઈ: મિનિમમ અને પ્રતિ કિમી ભાડું વધ્યું
અમદાવાદમાં રિક્ષા મુસાફરી મોંઘી થઈ: મિનિમમ અને પ્રતિ કિમી ભાડું વધ્યું
ગુજરાતમાં ભારે વરસાદની ચેતવણી, 48 કલાકમાં મુંબઈમાં ચોમાસાની એન્ટ્રી
ગુજરાતમાં ભારે વરસાદની ચેતવણી, 48 કલાકમાં મુંબઈમાં ચોમાસાની એન્ટ્રી
g clip-path="url(#clip0_868_265)">