हिन्दी News9 ಕನ್ನಡ తెలుగు मराठी বাংলা ਪੰਜਾਬੀ தமிழ் മലയാളം मनी9 TV9-UP
AQI
TV9 Network
User
Sign In

By signing in or creating an account, you agree with Associated Broadcasting Company's Terms & Conditions and Privacy Policy.

Subscribe Whatsapp Channel
તાજા સમાચાર ક્રિકેટ ન્યૂઝ ગુજરાત વીડિયોઝ ફોટો ગેલેરી રાશિફળ ટેકનોલોજી રાષ્ટ્રીય વર્લ્ડ બિઝનેસ વેબસ્ટોરી મનોરંજન ટ્રેન્ડિંગ ટોપિક કૃષિ મહારાષ્ટ્ર

History of city name : ગળતેશ્વર મંદિરના નામ પાછળનો શું છે ઈતિહાસ ? જાણો આખી વાર્તા

ગળતેશ્વર મહાદેવ મંદિર ગુજરાતના પ્રાચીન અને ઐતિહાસિક શિવ મંદિરોમાંનું એક છે. અહીં “કિલ્લો” શબ્દનો ઉપયોગ ક્યારેક મંદિરના મજબૂત, કિલ્લા જેવી રચના અથવા પરિસર માટે થાય છે, પરંતુ આ મૂળ રીતે કિલ્લો નહીં પરંતુ પ્રાચીન શૈવ મંદિર છે. હવે તેના નામકરણ અને ઇતિહાસ વિશે વિગતવાર સમજીએ

| Updated on: Apr 29, 2026 | 3:44 PM
Share
ગળતેશ્વર ભગવાન શિવને અર્પિત એક પ્રાચીન મંદિર છે, જે ગુજરાતના ખેડા જિલ્લામાં ડાકોર નજીક સરનાલ ગામમાં આવેલું છે. આ મંદિર 12મી સદીમાં બનાવાયું હતું અને તેની રચના અનોખી છે. તેમાં મધ્ય ભારતની માલવા (ભૂમિજ) શૈલી સાથે ગુજરાતી ચૌલુક્ય શૈલીનો પ્રભાવ જોવા મળે છે. મંદિરનું ગર્ભગૃહ ચોરસ આકારનું છે અને મંડપ અષ્ટકોણીય બનાવવામાં આવ્યો છે.

ગળતેશ્વર ભગવાન શિવને અર્પિત એક પ્રાચીન મંદિર છે, જે ગુજરાતના ખેડા જિલ્લામાં ડાકોર નજીક સરનાલ ગામમાં આવેલું છે. આ મંદિર 12મી સદીમાં બનાવાયું હતું અને તેની રચના અનોખી છે. તેમાં મધ્ય ભારતની માલવા (ભૂમિજ) શૈલી સાથે ગુજરાતી ચૌલુક્ય શૈલીનો પ્રભાવ જોવા મળે છે. મંદિરનું ગર્ભગૃહ ચોરસ આકારનું છે અને મંડપ અષ્ટકોણીય બનાવવામાં આવ્યો છે.

1 / 6
આ મંદિર સરનાલ ગામ પાસે ગાલતા (ગાલતી) અને મહી નદીઓના સંગમ સ્થાને આવેલું છે. તેનું નામ ગાલતા નદી પરથી પડ્યું છે. મંદિરનો સંબંધ પુરાણોમાં ઉલ્લેખિત ઋષિ ગાલવ અને હિન્દુ કથાઓમાં જાણીતા રાજા ચંદ્રહાસ સાથે જોડાયેલું માનવામાં આવે છે. (Credits: - Wikipedia)

આ મંદિર સરનાલ ગામ પાસે ગાલતા (ગાલતી) અને મહી નદીઓના સંગમ સ્થાને આવેલું છે. તેનું નામ ગાલતા નદી પરથી પડ્યું છે. મંદિરનો સંબંધ પુરાણોમાં ઉલ્લેખિત ઋષિ ગાલવ અને હિન્દુ કથાઓમાં જાણીતા રાજા ચંદ્રહાસ સાથે જોડાયેલું માનવામાં આવે છે. (Credits: - Wikipedia)

2 / 6
ગળતેશ્વર મંદિર ભૂમિજ શૈલીમાં બનાવાયેલું એક દુર્લભ મંદિર છે, જે ગુજરાતમાં બહુ ઓછું જાણીતું છે. આ શૈલી સામાન્ય રીતે માલવા વિસ્તારમાં વધુ જોવા મળતી હતી. મંદિર અષ્ટભદ્ર (અષ્ટશાળા) પ્રકારનું છે, જે ખૂબ જ ઓછા સ્થળોએ જોવા મળે છે. આ નિરંધાર પ્રકારનું મંદિર છે, જેમાં મુખ્ય ગર્ભગૃહ અને તેના આગળ મંડપ (નૃત્ય ખંડ) સમાવાયેલ છે. (Credits: - Wikipedia)

ગળતેશ્વર મંદિર ભૂમિજ શૈલીમાં બનાવાયેલું એક દુર્લભ મંદિર છે, જે ગુજરાતમાં બહુ ઓછું જાણીતું છે. આ શૈલી સામાન્ય રીતે માલવા વિસ્તારમાં વધુ જોવા મળતી હતી. મંદિર અષ્ટભદ્ર (અષ્ટશાળા) પ્રકારનું છે, જે ખૂબ જ ઓછા સ્થળોએ જોવા મળે છે. આ નિરંધાર પ્રકારનું મંદિર છે, જેમાં મુખ્ય ગર્ભગૃહ અને તેના આગળ મંડપ (નૃત્ય ખંડ) સમાવાયેલ છે. (Credits: - Wikipedia)

3 / 6
આ મંદિર મંડપની સપાટી કરતા થોડું નીચે આવેલું છે અને અંદરથી ચોરસ આકારનું છે, જ્યારે બહારથી તે લગભગ 24 ફૂટ વ્યાસનું ગોળ દેખાય છે. બહારની દિવાલોમાં નાના ખાંચાઓ બનાવેલા છે, જેમાં આઠ દિશાના રક્ષક દેવતાઓ (દિગ્પાલ)ની મૂર્તિઓ મૂકવામાં આવી છે. આગળની દિવાલ પર સુંદર કોતરણી છે, જેમાં ભગવાન શિવના વિવિધ સ્વરૂપો દર્શાવવામાં આવ્યા છે, પરંતુ હવે તેમાં થોડું નુકસાન થયું છે. પ્રવેશદ્વાર સુંદર સ્તંભોથી શોભાયમાન છે. મંદિરની કળામાં ગંધર્વો, સાધુઓ, ઘોડા અને હાથી પર સવારી કરતા લોકો, રથ, પાલખી અને માનવ જીવનના વિવિધ પ્રસંગોની ઝાંખી જોવા મળે છે. (Credits: - Wikipedia)

આ મંદિર મંડપની સપાટી કરતા થોડું નીચે આવેલું છે અને અંદરથી ચોરસ આકારનું છે, જ્યારે બહારથી તે લગભગ 24 ફૂટ વ્યાસનું ગોળ દેખાય છે. બહારની દિવાલોમાં નાના ખાંચાઓ બનાવેલા છે, જેમાં આઠ દિશાના રક્ષક દેવતાઓ (દિગ્પાલ)ની મૂર્તિઓ મૂકવામાં આવી છે. આગળની દિવાલ પર સુંદર કોતરણી છે, જેમાં ભગવાન શિવના વિવિધ સ્વરૂપો દર્શાવવામાં આવ્યા છે, પરંતુ હવે તેમાં થોડું નુકસાન થયું છે. પ્રવેશદ્વાર સુંદર સ્તંભોથી શોભાયમાન છે. મંદિરની કળામાં ગંધર્વો, સાધુઓ, ઘોડા અને હાથી પર સવારી કરતા લોકો, રથ, પાલખી અને માનવ જીવનના વિવિધ પ્રસંગોની ઝાંખી જોવા મળે છે. (Credits: - Wikipedia)

4 / 6
આ અષ્ટકોણીય મંડપમાં ગુજરાતના ચૌલુક્યકાળના મંદિરો જેવી બહાર નીકળતી બાજુઓ જોવા મળે છે, જેમ મોઢેરા, સોમનાથ અને સેજકપુરના મંદિરોમાં છે. મંડપનો આકાર ક્રોસ (ક્રુસિફિક્સ) જેવો છે, અને તેની પાછળની બાજુએ સામાન્ય રીતે બે ભુજાઓ હોવા બદલે ત્રણ ભુજાઓ બનાવવામાં આવી છે. (Credits: - Wikipedia)

આ અષ્ટકોણીય મંડપમાં ગુજરાતના ચૌલુક્યકાળના મંદિરો જેવી બહાર નીકળતી બાજુઓ જોવા મળે છે, જેમ મોઢેરા, સોમનાથ અને સેજકપુરના મંદિરોમાં છે. મંડપનો આકાર ક્રોસ (ક્રુસિફિક્સ) જેવો છે, અને તેની પાછળની બાજુએ સામાન્ય રીતે બે ભુજાઓ હોવા બદલે ત્રણ ભુજાઓ બનાવવામાં આવી છે. (Credits: - Wikipedia)

5 / 6
મંડપની છતને ટેકો આપવા માટે અંદર 8 મોટા સ્તંભ અને બહાર 16 નાના સ્તંભ બનાવવામાં આવ્યા છે. નાના સ્તંભોમાં સરળ રચના હોય છે, જ્યારે આંતરિક સ્તંભોનો આધાર ચોરસ છે અને તેમાં વિવિધ આકારો જેમ કે ચોરસ, અષ્ટકોણ અને ગોળ ભાગોનું સુંદર સંયોજન જોવા મળે છે. આ સ્તંભો પર પાન જેવા નકશીકામ અને કીર્તિમુખ જેવા શણગાર કરવામાં આવ્યા છે. કૌંસમાં વામન અને અન્ય આકૃતિઓ છે. મંદિરના શિખરમાં ભૂમિજ શૈલી સાથે ગુજરાતી શૈલીના તત્વો પણ જોવા મળે છે, જે તેને ખાસ બનાવે છે. ( આ માહિતી વિવિધ ઐતિહાસિક તથ્યો અને સંશોધનો પર આધારિત છે. વિગતવાર માહિતી માટે, ઇતિહાસના પ્રમાણભૂત ગ્રંથો અને સંશોધનોનો અભ્યાસ કરવો ઉચિત રહેશે.) (Credits: - Wikipedia)

મંડપની છતને ટેકો આપવા માટે અંદર 8 મોટા સ્તંભ અને બહાર 16 નાના સ્તંભ બનાવવામાં આવ્યા છે. નાના સ્તંભોમાં સરળ રચના હોય છે, જ્યારે આંતરિક સ્તંભોનો આધાર ચોરસ છે અને તેમાં વિવિધ આકારો જેમ કે ચોરસ, અષ્ટકોણ અને ગોળ ભાગોનું સુંદર સંયોજન જોવા મળે છે. આ સ્તંભો પર પાન જેવા નકશીકામ અને કીર્તિમુખ જેવા શણગાર કરવામાં આવ્યા છે. કૌંસમાં વામન અને અન્ય આકૃતિઓ છે. મંદિરના શિખરમાં ભૂમિજ શૈલી સાથે ગુજરાતી શૈલીના તત્વો પણ જોવા મળે છે, જે તેને ખાસ બનાવે છે. ( આ માહિતી વિવિધ ઐતિહાસિક તથ્યો અને સંશોધનો પર આધારિત છે. વિગતવાર માહિતી માટે, ઇતિહાસના પ્રમાણભૂત ગ્રંથો અને સંશોધનોનો અભ્યાસ કરવો ઉચિત રહેશે.) (Credits: - Wikipedia)

6 / 6

Tv9 ગુજરાતી પર શહેર, નામ પાછળના ઈતિહાસની જાણકારી નિયમિત પ્રકાશિત કરવામાં આવે છે. તો તમારે પણ ઈતિહાસના વધુ સમાચાર વાંચવા માટે અહીં ક્લિક કરો.

જનરલ નોલેજ
Follow Us
LIVETV
Web Stories View more
Watermelon: ઉનાળાનું ફળ તરબૂચ છે હેલ્ધી, જાણો તેમાં રહેલા વિટામિનની માહિતી
Watermelon: ઉનાળાનું ફળ તરબૂચ છે હેલ્ધી, જાણો તેમાં રહેલા વિટામિનની માહિતી
કઈ આદતો Body Pain વધારી શકે છે?
કઈ આદતો Body Pain વધારી શકે છે?
Weight Loss: વજન ઘટાડવા માટે નાસ્તામાં ચણા ખાવા કે મખાના?
Weight Loss: વજન ઘટાડવા માટે નાસ્તામાં ચણા ખાવા કે મખાના?
કયું જ્યુસ પાચન સુધારવામાં મદદ કરી શકે છે?
કયું જ્યુસ પાચન સુધારવામાં મદદ કરી શકે છે?
આ ફળો હંમેશા છાલ સાથે ખાઓ, વિટામીનનો ભંડાર છે
આ ફળો હંમેશા છાલ સાથે ખાઓ, વિટામીનનો ભંડાર છે
રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી પડે ત્યારે કયા લક્ષણો દેખાય છે?
રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી પડે ત્યારે કયા લક્ષણો દેખાય છે?
g clip-path="url(#clip0_868_265)">