Aditya L1 Launched : શું હોય છે સૌર તોફાન, જેનું રહસ્ય ઉકેલવા નીકળ્યું આદિત્ય L1 ?, જાણો અહીં
ISRO એ તેનું પ્રથમ સૌર મિશન આદિત્ય L-1 લોન્ચ કર્યું છે. આ પ્રક્ષેપણ શનિવારે બપોરે 11.50 વાગ્યે શ્રીહરિકોટાના સતીશ ધવન સ્પેસ સેન્ટરથી થયું હતું. આદિત્ય L1 પૃથ્વી અને સૂર્ય વચ્ચેના L1 બિંદુ પર જશે. આ મિશન ઘણા રહસ્યોને ઉકેલવાનો પ્રયાસ કરશે, જેમાંથી સૌથી મહત્વપૂર્ણ અંતરિક્ષમાં આવતા તોફાનને સમજવાનું છે. ISRO તેના મિશન સાથે એ સમજવાનો પ્રયત્ન કરશે કે સૌર તોફાન શા માટે થાય છે. આવી સ્થિતિમાં એ સમજવું જરૂરી છે કે અવકાશમાં તોફાનો કેવી રીતે આવી રહ્યા છે.
Aditya L1: સૂર્ય સંબંધિત ઘણા રહસ્યોને ઉકેલવા માટે, ISRO એ તેનું પ્રથમ સૌર મિશન આદિત્ય L-1 લોન્ચ કર્યું છે. આ પ્રક્ષેપણ શનિવારે બપોરે 11.50 વાગ્યે શ્રીહરિકોટાના સતીશ ધવન સ્પેસ સેન્ટરથી થયું હતું. આદિત્ય L1 પૃથ્વી અને સૂર્ય વચ્ચેના L1 બિંદુ પર જશે. આ મિશન ઘણા રહસ્યોને ઉકેલવાનો પ્રયાસ કરશે, જેમાંથી સૌથી મહત્વપૂર્ણ અંતરિક્ષમાં આવતા તોફાનને સમજવાનું છે.
ISRO તેના મિશન સાથે એ સમજવાનો પ્રયત્ન કરશે કે સૌર તોફાન શા માટે થાય છે. આવી સ્થિતિમાં એ સમજવું જરૂરી છે કે અવકાશમાં તોફાનો કેવી રીતે આવી રહ્યા છે.
શું છે સૌર તોફાન ?
પૃથ્વી પરના જીવન માટે સૂર્ય ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. સૂર્યના બાહ્ય પડને કોરોના કહેવામાં આવે છે. આ કોરોનાથી બચવાથી ઈલેક્ટ્રોન અને પ્રોટોન સહિત ઘણી વસ્તુઓ બહાર આવે છે. તેઓ અવકાશમાં વિઘટન કરે છે. આ સિવાય સૂર્યના બહારના પડમાંથી કોરોનામાંથી નીકળતા ગેસ અને ચુંબકીય ક્ષેત્ર અચાનક અનિયંત્રિત થઈ જાય છે, જેને કોરોનલ માસ ઇજેક્શન (CME) કહેવામાં આવે છે.
કોરોનલ માસ ઇજેક્શનથી પૃથ્વીને ખતરો !
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સ્પેસ એજન્સીના જણાવ્યા અનુસાર, મોટા કોરોનલ માસ ઇજેક્શનને કારણે થયેલા વિસ્ફોટમાં અબજો ટન સામગ્રી છે. જ્યારે તેઓ પૃથ્વી તરફ આવવા લાગે છે ત્યારે તેઓ સમસ્યા બની જાય છે. તેમની તીવ્રતાના આધારે, તેઓ પૃથ્વીના ચુંબકીય ક્ષેત્ર અથવા મેગ્નેટોસ્ફિયરને અસર કરી શકે છે. 3,000 કિલોમીટર પ્રતિ સેકન્ડની ઝડપે મુસાફરી કરીને 15 થી 18 કલાકમાં ઝડપી કોરોનલ માસ ઇજેક્શન પૃથ્વી પર આવી શકે છે. જ્યારે ધીમા કોરોનલ માસ ઇજેક્શનને 250 કિમી/સેકન્ડની ઝડપે પૃથ્વી સુધી પહોંચવામાં ઘણા દિવસો લાગી શકે છે.
જ્યારે આવી સ્થિતિ સર્જાય છે ત્યારે સૌર તોફાન થાય છે. જો સાદી ભાષામાં સમજીએ તો સૌર સપાટી પરથી ખૂબ જ ઝડપે નીકળતા ચુંબકીય પ્લાઝ્માને સૌર તોફાન કહે છે. જો કે આવા તોફાનો શા માટે આવે છે, તે અત્યાર સુધી એક રહસ્ય છે. વૈજ્ઞાનિકો લાંબા સમયથી આને શોધવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે, પરંતુ હજુ સુધી તેનું કારણ સ્પષ્ટ રીતે સમજી શકાયું નથી. ISROનું નવું મિશન આદિત્ય L1 આ રહસ્યને ઉકેલવા માટે કામ કરશે.
પૃથ્વી પર સૌર વાવાઝોડાની શું અસર થઈ શકે?
પૃથ્વીનો સૌથી બહારનો પડ સૌર તોફાનથી પ્રભાવિત થાય છે. જો આવું થાય તો સેટેલાઇટ પર પ્રતિકૂળ અસર થઈ શકે છે અને પૃથ્વી પરના પાવર ગ્રીડ અને ટેલિકોમ નેટવર્કને પણ અસર થઈ શકે છે. હાલમાં પૃથ્વીની ભ્રમણકક્ષામાં 7,000 થી વધુ ઉપગ્રહો છે, ભવિષ્યમાં તેમની સંખ્યામાં વધારો થવાની ધારણા છે.
પૃથ્વી પર સૌર તોફાનની અસર 1859માં જોવા મળી હતી. તે કેરિંગટન ઘટના તરીકે પણ જાણીતી હતી. ISROના જણાવ્યા અનુસાર, નવા મિશન દ્વારા કોરોનાને ગરમ કરવાની પદ્ધતિ, ચુંબકીય ક્ષેત્ર, તાપમાન અને કોરોનલ માસ ઇજેક્શનથી સંબંધિત ઘણી બાબતોને સમજવામાં આવશે.
