AQI

Sign In

Subscribe Whatsapp Channel

તાજા સમાચાર ક્રિકેટ ન્યૂઝ ગુજરાત વીડિયોઝ ફોટો ગેલેરી રાશિફળ ટેકનોલોજી રાષ્ટ્રીય વર્લ્ડ બિઝનેસ વેબસ્ટોરી મનોરંજન ટ્રેન્ડિંગ ટોપિક કૃષિ મહારાષ્ટ્ર ભક્તિ સમાચાર

ક્યારેય વિચાર્યું છે કે શુદ્ધ સોનું 24 કેરેટ જ કેમ હોય છે? 50, 60 કે 100 કેમ નહીં? જાણો રોચક ઇતિહાસ

સોનું ખરીદતી વખતે તમે 24, 22 કે 18 કેરેટ જેવા શબ્દો સાંભળ્યા હશે. પરંતુ સોનાની શુદ્ધતા માપવા માટે 24 કેરેટને જ સ્ટાન્ડર્ડ કેમ બનાવવામાં આવ્યું? જાણો એક નાના બીજ સાથે જોડાયેલી કહાની.

Sachin Agrawal | Updated on: Aug 06, 2026 | 7:59 PM

સોનાની શુદ્ધતા માપવા માટે 24 કેરેટને જ સ્ટાન્ડર્ડ કેમ બનાવવામાં આવ્યું અને આ કેરેટ સિસ્ટમની શરૂઆત આખરે કેવી રીતે થઈ? આ સમજવા માટે આપણે ઇતિહાસમાં જવું પડશે. આની કહાની લગભગ 3 હજાર વર્ષ જૂની છે અને તેની શરૂઆત કોઈ મશીન કે ફેક્ટરીથી નહીં, પરંતુ એક નાના બીજથી થઈ હતી. — સોનાની શુદ્ધતા માપવા માટે 24 કેરેટને જ સ્ટાન્ડર્ડ કેમ બનાવવામાં આવ્યું અને આ કેરેટ સિસ્ટમની શરૂઆત આખરે કેવી રીતે થઈ? આ સમજવા માટે આપણે ઇતિહાસમાં જવું પડશે. આની કહાની લગભગ 3 હજાર વર્ષ જૂની છે અને તેની શરૂઆત કોઈ મશીન કે ફેક્ટરીથી નહીં, પરંતુ એક નાના બીજથી થઈ હતી.
1 / 9

એક નાના બીજથી શરૂ થઈ કહાની: આજથી હજારો વર્ષ પહેલાં ન તો ડિજિટલ ત્રાજવા હતા કે ન તો ચોક્કસ વજન માપવાના આધુનિક સાધનો. તે સમયે વેપારીઓ અને જ્વેલર્સને સોનું, હીરા અને અન્ય કિંમતી વસ્તુઓનું વજન કરવા માટે કોઈ એવા કુદરતી પેમાનાની જરૂર હતી, જેનું વજન લગભગ દરેક જગ્યાએ એકસરખું જ રહે. — એક નાના બીજથી શરૂ થઈ કહાની: આજથી હજારો વર્ષ પહેલાં ન તો ડિજિટલ ત્રાજવા હતા કે ન તો ચોક્કસ વજન માપવાના આધુનિક સાધનો. તે સમયે વેપારીઓ અને જ્વેલર્સને સોનું, હીરા અને અન્ય કિંમતી વસ્તુઓનું વજન કરવા માટે કોઈ એવા કુદરતી પેમાનાની જરૂર હતી, જેનું વજન લગભગ દરેક જગ્યાએ એકસરખું જ રહે.
2 / 9

તે જમાનામાં કુદરતી માપદંડ તરીકે લોકોને કેરોબ (Carob) ના ઝાડનું બીજ મળ્યું. આ ઝાડ ભૂમધ્ય સમુદ્રની આસપાસના વિસ્તારોમાં પુષ્કળ પ્રમાણમાં જોવા મળતું હતું. તેના ફળની અંદર નીકળતા નાના-નાના બદામી રંગના બીજ લગભગ એક જ વજનના રહેતા હતા. એક કેરોબ બીજનું વજન લગભગ 0.18 થી 0.20 ગ્રામ હોય છે અને અલગ-અલગ ઝાડના બીજમાં પણ વજનનો બહુ ઓછો તફાવત રહેતો. આ જ કારણે વેપારીઓ આ બીજનો ઉપયોગ કુદરતી વજન તરીકે કરવા લાગ્યા. — તે જમાનામાં કુદરતી માપદંડ તરીકે લોકોને કેરોબ (Carob) ના ઝાડનું બીજ મળ્યું. આ ઝાડ ભૂમધ્ય સમુદ્રની આસપાસના વિસ્તારોમાં પુષ્કળ પ્રમાણમાં જોવા મળતું હતું. તેના ફળની અંદર નીકળતા નાના-નાના બદામી રંગના બીજ લગભગ એક જ વજનના રહેતા હતા. એક કેરોબ બીજનું વજન લગભગ 0.18 થી 0.20 ગ્રામ હોય છે અને અલગ-અલગ ઝાડના બીજમાં પણ વજનનો બહુ ઓછો તફાવત રહેતો. આ જ કારણે વેપારીઓ આ બીજનો ઉપયોગ કુદરતી વજન તરીકે કરવા લાગ્યા.
3 / 9

'કેરેટ' શબ્દ ક્યાંથી આવ્યો? કેરોબના બીજનું નામ અલગ-અલગ ભાષાઓમાં બદલાતું ગયું. ગ્રીક (યુનાની) ભાષામાં તેને 'કેરાશિયન' કહેવામાં આવ્યું, જેનો અર્થ થાય છે - નાનું શીંગ, કારણ કે તેની ફળીઓ થોડી વાંકી હોય છે. પાછળથી આ જ શબ્દ અરબીમાં 'કિરાત' બન્યો. ત્યારબાદ ઇટાલિયનમાં 'કારાટો' અને આખરે અંગ્રેજીમાં 'કેરેટ' (Carat) બની ગયો. એટલે કે આજે જે કેરેટ શબ્દનો ઉપયોગ સોના માટે થાય છે, તેના મૂળિયાં હજારો વર્ષ જૂના કેરોબના બીજ સાથે જોડાયેલા છે. — 'કેરેટ' શબ્દ ક્યાંથી આવ્યો? કેરોબના બીજનું નામ અલગ-અલગ ભાષાઓમાં બદલાતું ગયું. ગ્રીક (યુનાની) ભાષામાં તેને 'કેરાશિયન' કહેવામાં આવ્યું, જેનો અર્થ થાય છે - નાનું શીંગ, કારણ કે તેની ફળીઓ થોડી વાંકી હોય છે. પાછળથી આ જ શબ્દ અરબીમાં 'કિરાત' બન્યો. ત્યારબાદ ઇટાલિયનમાં 'કારાટો' અને આખરે અંગ્રેજીમાં 'કેરેટ' (Carat) બની ગયો. એટલે કે આજે જે કેરેટ શબ્દનો ઉપયોગ સોના માટે થાય છે, તેના મૂળિયાં હજારો વર્ષ જૂના કેરોબના બીજ સાથે જોડાયેલા છે.
4 / 9

24 કેરેટની સિસ્ટમ કેવી રીતે બની? હવે સવાલ એ થાય કે આખરે 24 જ કેમ? આની કહાની રોમન સામ્રાજ્ય સાથે જોડાયેલી છે. ઈ.સ. 309 માં રોમન સમ્રાટ કોન્સ્ટેન્ટાઇને 'સોલિડસ' નામનો એક સોનાનો સિક્કો બહાર પાડ્યો હતો. આ સિક્કો યુરોપ, ઉત્તરી આફ્રિકા અને બાયઝન્ટાઇન સામ્રાજ્યમાં લાંબા સમય સુધી ચલણમાં રહ્યો. — 24 કેરેટની સિસ્ટમ કેવી રીતે બની? હવે સવાલ એ થાય કે આખરે 24 જ કેમ? આની કહાની રોમન સામ્રાજ્ય સાથે જોડાયેલી છે. ઈ.સ. 309 માં રોમન સમ્રાટ કોન્સ્ટેન્ટાઇને 'સોલિડસ' નામનો એક સોનાનો સિક્કો બહાર પાડ્યો હતો. આ સિક્કો યુરોપ, ઉત્તરી આફ્રિકા અને બાયઝન્ટાઇન સામ્રાજ્યમાં લાંબા સમય સુધી ચલણમાં રહ્યો.
5 / 9

આ સોનાના સિક્કાને 24 નાના ભાગોમાં વહેંચવામાં આવતો હતો. દરેક ભાગને 'સિલિક્વા' (Siliqua) કહેવાતો હતો. દરેક સિલિક્વાનું વજન લગભગ એક કેરોબ બીજ જેટલું માનવામાં આવતું હતું. બસ, અહીંથી જ વેપારીઓએ સોનાની શુદ્ધતા દર્શાવવા માટે 24 ભાગ વાળી સિસ્ટમ અપનાવવાનું શરૂ કર્યું. — આ સોનાના સિક્કાને 24 નાના ભાગોમાં વહેંચવામાં આવતો હતો. દરેક ભાગને 'સિલિક્વા' (Siliqua) કહેવાતો હતો. દરેક સિલિક્વાનું વજન લગભગ એક કેરોબ બીજ જેટલું માનવામાં આવતું હતું. બસ, અહીંથી જ વેપારીઓએ સોનાની શુદ્ધતા દર્શાવવા માટે 24 ભાગ વાળી સિસ્ટમ અપનાવવાનું શરૂ કર્યું.
6 / 9

જો કોઈ સોનાને 24 સિલિક્વા ફાઇન કહેવામાં આવતું, તો તેનો અર્થ એ થતો કે તે પૂરેપૂરું શુદ્ધ સોનું છે. જો કોઈ ધાતુમાં 24 માંથી 18 ભાગ સોનું હોય, તો તેને 18 સિલિક્વા ફાઇન કહેવાતું. સમય જતાં સિક્કાઓનો ઉપયોગ ઓછો થયો, પરંતુ સોનાની શુદ્ધતા માપવાની આ જ પદ્ધતિ આખી દુનિયામાં પ્રચલિત થઈ ગઈ. — જો કોઈ સોનાને 24 સિલિક્વા ફાઇન કહેવામાં આવતું, તો તેનો અર્થ એ થતો કે તે પૂરેપૂરું શુદ્ધ સોનું છે. જો કોઈ ધાતુમાં 24 માંથી 18 ભાગ સોનું હોય, તો તેને 18 સિલિક્વા ફાઇન કહેવાતું. સમય જતાં સિક્કાઓનો ઉપયોગ ઓછો થયો, પરંતુ સોનાની શુદ્ધતા માપવાની આ જ પદ્ધતિ આખી દુનિયામાં પ્રચલિત થઈ ગઈ.
7 / 9

આજે 24 કેરેટનો અર્થ શું થાય છે? આજે પણ વિશ્વભરમાં સોનાની શુદ્ધતા આ જ જૂની સિસ્ટમથી માપવામાં આવે છે: 24 કેરેટ: 24 ભાગમાં 24 ભાગ સોનું, એટલે કે લગભગ 99.9% શુદ્ધ સોનું. 22 કેરેટ: 24 ભાગમાં 22 ભાગ સોનું, એટલે કે લગભગ 91.6% શુદ્ધ સોનું. 18 કેરેટ: 24 ભાગમાં 18 ભાગ સોનું, એટલે કે 75% શુદ્ધ સોનું. 14 કેરેટ: 24 ભાગમાં 14 ભાગ સોનું, એટલે કે 58.5% શુદ્ધ સોનું. 9 કેરેટ: 24 ભાગમાં માત્ર 9 ભાગ સોનું, એટલે કે 37.5% શુદ્ધ સોનું. એટલે કે કેરેટ જેટલા ઓછા હશે, તેમાં તાંબુ, ચાંદી કે ઝિંક જેવી અન્ય ધાતુઓનું પ્રમાણ એટલું જ વધારે હશે. — આજે 24 કેરેટનો અર્થ શું થાય છે? આજે પણ વિશ્વભરમાં સોનાની શુદ્ધતા આ જ જૂની સિસ્ટમથી માપવામાં આવે છે: 24 કેરેટ: 24 ભાગમાં 24 ભાગ સોનું, એટલે કે લગભગ 99.9% શુદ્ધ સોનું. 22 કેરેટ: 24 ભાગમાં 22 ભાગ સોનું, એટલે કે લગભગ 91.6% શુદ્ધ સોનું. 18 કેરેટ: 24 ભાગમાં 18 ભાગ સોનું, એટલે કે 75% શુદ્ધ સોનું. 14 કેરેટ: 24 ભાગમાં 14 ભાગ સોનું, એટલે કે 58.5% શુદ્ધ સોનું. 9 કેરેટ: 24 ભાગમાં માત્ર 9 ભાગ સોનું, એટલે કે 37.5% શુદ્ધ સોનું. એટલે કે કેરેટ જેટલા ઓછા હશે, તેમાં તાંબુ, ચાંદી કે ઝિંક જેવી અન્ય ધાતુઓનું પ્રમાણ એટલું જ વધારે હશે.
8 / 9

આજે પણ નથી બદલાઈ કેરેટ સિસ્ટમ: હજારો વર્ષો વીતી ગયા, ત્રાજવા બદલાઈ ગયા, ટેકનોલોજી બદલાઈ ગઈ અને સોનું ચકાસવાની આધુનિક પદ્ધતિઓ આવી ગઈ. પરંતુ કેરેટ સિસ્ટમ આજે પણ રોમન કાળ જેવી જ છે. આ જ કારણ છે કે જ્યારે તમે આજે કોઈ જ્વેલરી શોપમાં 24K, 22K કે 18K લખેલું જુઓ છો, તો સમજી લો કે તમે લગભગ ત્રણ હજાર વર્ષ જૂની પરંપરા અને ઇતિહાસ સાથે જોડાયેલા એક માપદંડનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છો, જેની શરૂઆત એક નાના કેરોબના બીજથી થઈ હતી. — આજે પણ નથી બદલાઈ કેરેટ સિસ્ટમ: હજારો વર્ષો વીતી ગયા, ત્રાજવા બદલાઈ ગયા, ટેકનોલોજી બદલાઈ ગઈ અને સોનું ચકાસવાની આધુનિક પદ્ધતિઓ આવી ગઈ. પરંતુ કેરેટ સિસ્ટમ આજે પણ રોમન કાળ જેવી જ છે. આ જ કારણ છે કે જ્યારે તમે આજે કોઈ જ્વેલરી શોપમાં 24K, 22K કે 18K લખેલું જુઓ છો, તો સમજી લો કે તમે લગભગ ત્રણ હજાર વર્ષ જૂની પરંપરા અને ઇતિહાસ સાથે જોડાયેલા એક માપદંડનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છો, જેની શરૂઆત એક નાના કેરોબના બીજથી થઈ હતી.
9 / 9

1 વર્ષમાં 310% રિટર્ન: આજે 18% ઉછળ્યો આ મલ્ટીબેગર સ્ટોક, મળ્યો ₹1700 નો મોટો ટાર્ગેટ!

જનરલ નોલેજ સોના ચાંદી

Follow Us

LIVETV

Related Photo Gallery

લાલ ઈંટ છોડો! ઓછા ખર્ચે બનાવો મજબૂત ઘર.

હાર્દિક પંડ્યાને મળી નવી IPL ટીમ? આ ફ્રેન્ચાઈઝીનો બનશે કેપ્ટન!

અકસ્માત કરીને ભાગ્ય તો ગયા સમજજો, હિટ એન્ડ રન કેસ કેટલી સજા થશે

EPFO નવુ પોર્ટલ E-PRAAPTI કરશે લોન્ચ, બંધ ખાતામાથી પૈસા ઉપાડવા થશે સરળ

ટીમ ઈન્ડિયાને હરાવવા માટે શ્રીલંકાએ રચ્યું આવું ષડયંત્ર?

AC ચલાવો ફ્રીમાં! આ સરકારી સ્કીમથી બિલ આવશે ₹0?

15 ઓગસ્ટની સવારે... ગૌતમ ગંભીરે ટીમ ઈન્ડિયાના ખેલાડીઓને આપ્યો પડકાર

CWGમાં સૌથી વધુ મેડલ જીતનાર ખેલાડીનું ઘર બળીને રાખ થઈ ગયું

281 કરોડની સુપરકાર…રોનાલ્ડોનું લક્ઝરી કાર કલેક્શન જોઈ ચોંકી જશો

2,35,524 શેરહોલ્ડર ધરાવતી આ ભારતીય ટેક્નોલોજી કંપનીને મળ્યો મોટો ઓર્ડર

જન્મ-મરણ નોંધણીના નિયમો બદલાયા, મોડું થતાં કોર્ટના ચક્કર કાપવા પડશે

વોલપેપર vs પેઇન્ટ: કયો વિકલ્પ છે બેસ્ટ

ટીમ ઈન્ડિયા WTC ફાઈનલમાં કેવી રીતે પહોંચશે? જાણો સમીકરણ

કિચન સિંકની નીચે ભૂલથી પણ ના રાખતા આ 5 વસ્તુઓ! જાણો વાસ્તુ નિયમ

ખરાબ નજર ઉતારતી વખતે હાથ કેટલી વાર ફેરવવો જોઈએ? જાણો પરંપરાગત સાચી રીત

દહીંમાં ખાંડ કે મીઠું? જાણો કયું વધુ હેલ્ધી અને કોના માટે યોગ્ય

Kalra Surname History: કાલરા અટકની ઉત્પત્તિ, અર્થ અને ગૌરવશાળી વારસો

શું એક જ મોબાઈલ નંબરથી 2 UPI એકાઉન્ટ ચલાવી શકાય? જાણો અહીં ટ્રિક

ચોમાસામાં બીમારીઓ રહેશે કોસો દૂર, આજે જ ડાયટમાં સામેલ કરો આ 5 શાકભાજી!

માનહાનિનો કેસ દાખલ કરવા માટે કયા પુરાવાની જરૂર પડે છે?

સીટ અડધી, પણ સુવિધા પૂરી! RAC યાત્રીઓ માટે બદલાયો નિયમ

₹1 કરોડ જીત્યા છતાં શ્રેયા કાલરાને નહીં મળે પૂરી રકમ! જાણો કેટલા રૂપિય

પાસપોર્ટના વેરિફિકેશન માટે પોલીસ સ્ટેશન જવાની જરૂર નહી

સોનામાં આવી તેજી ! આજે વધી ગયો 22 અને 24 કેરેટ સોનાનો ભાવ

મની પ્લાન્ટની ગ્રોથ વધારવો છે? આ હોમમેડ ખાતર બની શકે ગેમ ચેન્જર

FDમાં રોકાણ કરતા લોકો માટે ખુશખબર! RBIનો નવો નિયમ જાહેર

સલમાન ખાનની ભૂતપૂર્વ ગર્લફ્રેન્ડ અને અભિનેત્રી સોમી અલીનો પરિવાર જુઓ

કાર્યક્ષેત્રમાં થોડી દોડધામ વધી શકે છે, અંતે માનસિક શાંતિનો અનુભવ થશે

1 વર્ષમાં 310% રિટર્ન આપનાર સ્ટોક આજે 18% ભાગ્યો, મળ્યો મોટો ટાર્ગેટ

ભારત-શ્રીલંકા ટેસ્ટમાં સૌથી મોટી ઈનિંગ રમનાર ટોપ-4 બેટ્સમેન

PNB ની 444 દિવસની ખાસ FD સ્કીમ, 5 લાખ રોકાણ પર મળશે આટલું વળતર

15 વર્ષનો વૈભવ એશિયન ગેમ્સમાં તોડશે 30 વર્ષ જૂનો વર્લ્ડ રેકોર્ડ?

ખરેલા વાળ ફેંકશો નહીં, વેચીને પણ કરી શકો છો કમાણી, જાણો કિંમત

ટેસ્ટમાં સૌથી વધુ છગ્ગા ફટકારનાર ટોપ-6 બેટ્સમેન, જાણો કોણ છે નંબર-1

રોનાલ્ડોએ તેની ગર્લફ્રેન્ડને કેમ કહ્યું- લોકો તમારી ઈર્ષ્યા કરે છે?

કયા દેશોમાં ચાલે છે UPI અને ક્યાં કેટલો લાગે છે ચાર્જ? જાણો નિયમો

94 વર્ષ, 38 કેપ્ટન અને 600 ટેસ્ટ... ગાલેમાં ટીમ ઈન્ડિયા રચશે ઈતિહાસ

50 અને 100 રૂપિયાની નકલી નોટોથી રહો સાવધાન, આ રીતે કરો ઓળખ

રસોડામાં જતાં પહેલાં સ્નાન કેમ કરવું જોઈએ? જાણો ધાર્મિક માન્યતા

ઈશાન કિશનને RBIમાં કેટલો પગાર મળે છે? જાણો કયા પદ પર કરે છે નોકરી?

કઈ મોટી આર્થિક ક્રાંતિ તરફ વધી રહ્યું છે ભારત?

23.84 કરોડ રૂપિયા ટેક્સ... રિષભ પંત ઉત્તરાખંડનો નંબર-1 ટેક્સપેયર

ગવર્નરની જાહેરાત: પ્લાસ્ટિકની નોટ ક્યારે મળશે?

શનિની સાડાસાતી દરેક માટે અશુભ નથી, આ રાશિના લોકોનું બદલાઈ શકે છે ભાગ્ય

એક્સપાયર્ડ લાઇસન્સ સાથે અકસ્માત થશે તો નહીં મળે વીમો, સુપ્રીમ કોર્ટ

સૂર્યકુમાર યાદવે દીકરી સાથેની ક્યૂટ તસવીરો કરી શેર !

દૂધ નથી પીતા? ચિંતા નહીં, આ દેશી ફૂડ્સમાંથી પણ મળશે ભરપૂર કેલ્શિયમ

તજવાળું દૂધ પીવાના 5 ફાયદા જાણો !

ગજનીના વિલન પ્રદીપ રાવતનો પરિવાર જુઓ

Rawat Surname History: રાવત અટકની ઉત્પત્તિ, અર્થ અને ગૌરવશાળી વારસો

Web Stories View more

સૌથી વધુ ટેસ્ટ મેચ રમનાર ટીમો, જાણો ભારત કયા ક્રમે છે

ચોમાસાની ઋતુમાં કઈ શાકભાજી ખાવી જોઈએ?

Jioનો ₹69નો સૌથી સસ્તો પ્લાન, જાણો કેટલો મળે છે ડેટા?

મીની માથુરનો પરિવાર જુઓ

કોમનવેલ્થ ગેમ્સ 2026માં ક્યા રાજ્યના ખેલાડીઓએ સૌથી વધુ મેડલ જીત્યા?

ફેમસ બોલીવુડ અભિનેત્રી કાજોલની નેટવર્થ વિશે જાણો

Latest News View more

શુદ્ધ સોનું 24 કેરેટ જ કેમ હોય છે? જાણો 3 હજાર વર્ષ જૂનો ઇતિહાસ

બગદાણા ધામના બજરંગદાસ બાપાના AI જનરેટેડ ભ્રામક વીડિયો થયા વાયરલ

રાજાપાર્ક વિસ્તારમાં રહેણાંક મકાનની છત તૂટી પડતા ત્રણ વ્યક્તિઓ ઘાયલ

વડોદરા SSG હોસ્પિટલમાંથી દુષ્કર્મ કેસનો આરોપી પોલીસ જાપ્તામાંથી ફરાર

શુભમન ગિલ થયો ઈજાગ્રસ્ત, ટેસ્ટ સિરીઝ પહેલા ટીમ ઈન્ડિયાની વધી મુશ્કેલી

Latest Videos View more

ભાવનગર જિલ્લામાં 80% વિસ્તારમાં કપાસ અને મગફળીનું વિક્રમ જનક વાવેતર

વાલીઓનો સરકારી શાળાઓ પ્રત્યેનો વિશ્વાસ હવે દિવસેને દિવસે વધ્યો

₹120 કરોડના ટાઈડલ ડેમે વધારી ખેડૂતોની ચિંતા! 40 ફૂટ સુધી જમીન ધોવાઈ

રાજકોટમાં એનાલૉગ પનીર પર પ્રતિબંધ છતાં ઉત્પાદન ચાલુ

સ્પેસએક્સનું અનિયંત્રિત રોકેટ ચંદ્ર સાથે અથડાયું, શુ પૃથ્વીને થશે ખતરો

બિનજરૂરી ખર્ચ વધી શકે છે, પરિવારના સભ્યોનો પૂર્ણ સહયોગ મળશે

ગુજરાતમાં એનાલોગ પનીર, ચીઝ અને બટર પર પ્રતિબંધ

અમદાવાદની શાળાઓમાં રવિવારે સ્વૈચ્છિક વર્ગોને મંજૂરી

વાયબ્રન્ટ ગુજરાત માટે CM ભૂપેન્દ્ર પટેલ અને હર્ષ સંઘવી જશે વિદેશ

કોમનવેલ્થ ગેમ્સમાં ભારતનો ડંકો વાગ્યો : DyCM હર્ષ સંઘવી

ફોટો સ્ટોરી

રીલ્સ

વીડિયોઝ