AQI

Sign In

Subscribe Whatsapp Channel

તાજા સમાચાર ક્રિકેટ ન્યૂઝ ગુજરાત વીડિયોઝ ફોટો ગેલેરી રાશિફળ ટેકનોલોજી રાષ્ટ્રીય વર્લ્ડ બિઝનેસ વેબસ્ટોરી મનોરંજન ટ્રેન્ડિંગ ટોપિક કૃષિ મહારાષ્ટ્ર ભક્તિ સમાચાર

ક્યારેય વિચાર્યું છે કે શુદ્ધ સોનું 24 કેરેટ જ કેમ હોય છે? 50, 60 કે 100 કેમ નહીં? જાણો રોચક ઇતિહાસ

સોનું ખરીદતી વખતે તમે 24, 22 કે 18 કેરેટ જેવા શબ્દો સાંભળ્યા હશે. પરંતુ સોનાની શુદ્ધતા માપવા માટે 24 કેરેટને જ સ્ટાન્ડર્ડ કેમ બનાવવામાં આવ્યું? જાણો એક નાના બીજ સાથે જોડાયેલી કહાની.

Sachin Agrawal | Updated on: Aug 06, 2026 | 7:59 PM

સોનાની શુદ્ધતા માપવા માટે 24 કેરેટને જ સ્ટાન્ડર્ડ કેમ બનાવવામાં આવ્યું અને આ કેરેટ સિસ્ટમની શરૂઆત આખરે કેવી રીતે થઈ? આ સમજવા માટે આપણે ઇતિહાસમાં જવું પડશે. આની કહાની લગભગ 3 હજાર વર્ષ જૂની છે અને તેની શરૂઆત કોઈ મશીન કે ફેક્ટરીથી નહીં, પરંતુ એક નાના બીજથી થઈ હતી. — સોનાની શુદ્ધતા માપવા માટે 24 કેરેટને જ સ્ટાન્ડર્ડ કેમ બનાવવામાં આવ્યું અને આ કેરેટ સિસ્ટમની શરૂઆત આખરે કેવી રીતે થઈ? આ સમજવા માટે આપણે ઇતિહાસમાં જવું પડશે. આની કહાની લગભગ 3 હજાર વર્ષ જૂની છે અને તેની શરૂઆત કોઈ મશીન કે ફેક્ટરીથી નહીં, પરંતુ એક નાના બીજથી થઈ હતી.
1 / 9

એક નાના બીજથી શરૂ થઈ કહાની: આજથી હજારો વર્ષ પહેલાં ન તો ડિજિટલ ત્રાજવા હતા કે ન તો ચોક્કસ વજન માપવાના આધુનિક સાધનો. તે સમયે વેપારીઓ અને જ્વેલર્સને સોનું, હીરા અને અન્ય કિંમતી વસ્તુઓનું વજન કરવા માટે કોઈ એવા કુદરતી પેમાનાની જરૂર હતી, જેનું વજન લગભગ દરેક જગ્યાએ એકસરખું જ રહે. — એક નાના બીજથી શરૂ થઈ કહાની: આજથી હજારો વર્ષ પહેલાં ન તો ડિજિટલ ત્રાજવા હતા કે ન તો ચોક્કસ વજન માપવાના આધુનિક સાધનો. તે સમયે વેપારીઓ અને જ્વેલર્સને સોનું, હીરા અને અન્ય કિંમતી વસ્તુઓનું વજન કરવા માટે કોઈ એવા કુદરતી પેમાનાની જરૂર હતી, જેનું વજન લગભગ દરેક જગ્યાએ એકસરખું જ રહે.
2 / 9

તે જમાનામાં કુદરતી માપદંડ તરીકે લોકોને કેરોબ (Carob) ના ઝાડનું બીજ મળ્યું. આ ઝાડ ભૂમધ્ય સમુદ્રની આસપાસના વિસ્તારોમાં પુષ્કળ પ્રમાણમાં જોવા મળતું હતું. તેના ફળની અંદર નીકળતા નાના-નાના બદામી રંગના બીજ લગભગ એક જ વજનના રહેતા હતા. એક કેરોબ બીજનું વજન લગભગ 0.18 થી 0.20 ગ્રામ હોય છે અને અલગ-અલગ ઝાડના બીજમાં પણ વજનનો બહુ ઓછો તફાવત રહેતો. આ જ કારણે વેપારીઓ આ બીજનો ઉપયોગ કુદરતી વજન તરીકે કરવા લાગ્યા. — તે જમાનામાં કુદરતી માપદંડ તરીકે લોકોને કેરોબ (Carob) ના ઝાડનું બીજ મળ્યું. આ ઝાડ ભૂમધ્ય સમુદ્રની આસપાસના વિસ્તારોમાં પુષ્કળ પ્રમાણમાં જોવા મળતું હતું. તેના ફળની અંદર નીકળતા નાના-નાના બદામી રંગના બીજ લગભગ એક જ વજનના રહેતા હતા. એક કેરોબ બીજનું વજન લગભગ 0.18 થી 0.20 ગ્રામ હોય છે અને અલગ-અલગ ઝાડના બીજમાં પણ વજનનો બહુ ઓછો તફાવત રહેતો. આ જ કારણે વેપારીઓ આ બીજનો ઉપયોગ કુદરતી વજન તરીકે કરવા લાગ્યા.
3 / 9

'કેરેટ' શબ્દ ક્યાંથી આવ્યો? કેરોબના બીજનું નામ અલગ-અલગ ભાષાઓમાં બદલાતું ગયું. ગ્રીક (યુનાની) ભાષામાં તેને 'કેરાશિયન' કહેવામાં આવ્યું, જેનો અર્થ થાય છે - નાનું શીંગ, કારણ કે તેની ફળીઓ થોડી વાંકી હોય છે. પાછળથી આ જ શબ્દ અરબીમાં 'કિરાત' બન્યો. ત્યારબાદ ઇટાલિયનમાં 'કારાટો' અને આખરે અંગ્રેજીમાં 'કેરેટ' (Carat) બની ગયો. એટલે કે આજે જે કેરેટ શબ્દનો ઉપયોગ સોના માટે થાય છે, તેના મૂળિયાં હજારો વર્ષ જૂના કેરોબના બીજ સાથે જોડાયેલા છે. — 'કેરેટ' શબ્દ ક્યાંથી આવ્યો? કેરોબના બીજનું નામ અલગ-અલગ ભાષાઓમાં બદલાતું ગયું. ગ્રીક (યુનાની) ભાષામાં તેને 'કેરાશિયન' કહેવામાં આવ્યું, જેનો અર્થ થાય છે - નાનું શીંગ, કારણ કે તેની ફળીઓ થોડી વાંકી હોય છે. પાછળથી આ જ શબ્દ અરબીમાં 'કિરાત' બન્યો. ત્યારબાદ ઇટાલિયનમાં 'કારાટો' અને આખરે અંગ્રેજીમાં 'કેરેટ' (Carat) બની ગયો. એટલે કે આજે જે કેરેટ શબ્દનો ઉપયોગ સોના માટે થાય છે, તેના મૂળિયાં હજારો વર્ષ જૂના કેરોબના બીજ સાથે જોડાયેલા છે.
4 / 9

24 કેરેટની સિસ્ટમ કેવી રીતે બની? હવે સવાલ એ થાય કે આખરે 24 જ કેમ? આની કહાની રોમન સામ્રાજ્ય સાથે જોડાયેલી છે. ઈ.સ. 309 માં રોમન સમ્રાટ કોન્સ્ટેન્ટાઇને 'સોલિડસ' નામનો એક સોનાનો સિક્કો બહાર પાડ્યો હતો. આ સિક્કો યુરોપ, ઉત્તરી આફ્રિકા અને બાયઝન્ટાઇન સામ્રાજ્યમાં લાંબા સમય સુધી ચલણમાં રહ્યો. — 24 કેરેટની સિસ્ટમ કેવી રીતે બની? હવે સવાલ એ થાય કે આખરે 24 જ કેમ? આની કહાની રોમન સામ્રાજ્ય સાથે જોડાયેલી છે. ઈ.સ. 309 માં રોમન સમ્રાટ કોન્સ્ટેન્ટાઇને 'સોલિડસ' નામનો એક સોનાનો સિક્કો બહાર પાડ્યો હતો. આ સિક્કો યુરોપ, ઉત્તરી આફ્રિકા અને બાયઝન્ટાઇન સામ્રાજ્યમાં લાંબા સમય સુધી ચલણમાં રહ્યો.
5 / 9

આ સોનાના સિક્કાને 24 નાના ભાગોમાં વહેંચવામાં આવતો હતો. દરેક ભાગને 'સિલિક્વા' (Siliqua) કહેવાતો હતો. દરેક સિલિક્વાનું વજન લગભગ એક કેરોબ બીજ જેટલું માનવામાં આવતું હતું. બસ, અહીંથી જ વેપારીઓએ સોનાની શુદ્ધતા દર્શાવવા માટે 24 ભાગ વાળી સિસ્ટમ અપનાવવાનું શરૂ કર્યું. — આ સોનાના સિક્કાને 24 નાના ભાગોમાં વહેંચવામાં આવતો હતો. દરેક ભાગને 'સિલિક્વા' (Siliqua) કહેવાતો હતો. દરેક સિલિક્વાનું વજન લગભગ એક કેરોબ બીજ જેટલું માનવામાં આવતું હતું. બસ, અહીંથી જ વેપારીઓએ સોનાની શુદ્ધતા દર્શાવવા માટે 24 ભાગ વાળી સિસ્ટમ અપનાવવાનું શરૂ કર્યું.
6 / 9

જો કોઈ સોનાને 24 સિલિક્વા ફાઇન કહેવામાં આવતું, તો તેનો અર્થ એ થતો કે તે પૂરેપૂરું શુદ્ધ સોનું છે. જો કોઈ ધાતુમાં 24 માંથી 18 ભાગ સોનું હોય, તો તેને 18 સિલિક્વા ફાઇન કહેવાતું. સમય જતાં સિક્કાઓનો ઉપયોગ ઓછો થયો, પરંતુ સોનાની શુદ્ધતા માપવાની આ જ પદ્ધતિ આખી દુનિયામાં પ્રચલિત થઈ ગઈ. — જો કોઈ સોનાને 24 સિલિક્વા ફાઇન કહેવામાં આવતું, તો તેનો અર્થ એ થતો કે તે પૂરેપૂરું શુદ્ધ સોનું છે. જો કોઈ ધાતુમાં 24 માંથી 18 ભાગ સોનું હોય, તો તેને 18 સિલિક્વા ફાઇન કહેવાતું. સમય જતાં સિક્કાઓનો ઉપયોગ ઓછો થયો, પરંતુ સોનાની શુદ્ધતા માપવાની આ જ પદ્ધતિ આખી દુનિયામાં પ્રચલિત થઈ ગઈ.
7 / 9

આજે 24 કેરેટનો અર્થ શું થાય છે? આજે પણ વિશ્વભરમાં સોનાની શુદ્ધતા આ જ જૂની સિસ્ટમથી માપવામાં આવે છે: 24 કેરેટ: 24 ભાગમાં 24 ભાગ સોનું, એટલે કે લગભગ 99.9% શુદ્ધ સોનું. 22 કેરેટ: 24 ભાગમાં 22 ભાગ સોનું, એટલે કે લગભગ 91.6% શુદ્ધ સોનું. 18 કેરેટ: 24 ભાગમાં 18 ભાગ સોનું, એટલે કે 75% શુદ્ધ સોનું. 14 કેરેટ: 24 ભાગમાં 14 ભાગ સોનું, એટલે કે 58.5% શુદ્ધ સોનું. 9 કેરેટ: 24 ભાગમાં માત્ર 9 ભાગ સોનું, એટલે કે 37.5% શુદ્ધ સોનું. એટલે કે કેરેટ જેટલા ઓછા હશે, તેમાં તાંબુ, ચાંદી કે ઝિંક જેવી અન્ય ધાતુઓનું પ્રમાણ એટલું જ વધારે હશે. — આજે 24 કેરેટનો અર્થ શું થાય છે? આજે પણ વિશ્વભરમાં સોનાની શુદ્ધતા આ જ જૂની સિસ્ટમથી માપવામાં આવે છે: 24 કેરેટ: 24 ભાગમાં 24 ભાગ સોનું, એટલે કે લગભગ 99.9% શુદ્ધ સોનું. 22 કેરેટ: 24 ભાગમાં 22 ભાગ સોનું, એટલે કે લગભગ 91.6% શુદ્ધ સોનું. 18 કેરેટ: 24 ભાગમાં 18 ભાગ સોનું, એટલે કે 75% શુદ્ધ સોનું. 14 કેરેટ: 24 ભાગમાં 14 ભાગ સોનું, એટલે કે 58.5% શુદ્ધ સોનું. 9 કેરેટ: 24 ભાગમાં માત્ર 9 ભાગ સોનું, એટલે કે 37.5% શુદ્ધ સોનું. એટલે કે કેરેટ જેટલા ઓછા હશે, તેમાં તાંબુ, ચાંદી કે ઝિંક જેવી અન્ય ધાતુઓનું પ્રમાણ એટલું જ વધારે હશે.
8 / 9

આજે પણ નથી બદલાઈ કેરેટ સિસ્ટમ: હજારો વર્ષો વીતી ગયા, ત્રાજવા બદલાઈ ગયા, ટેકનોલોજી બદલાઈ ગઈ અને સોનું ચકાસવાની આધુનિક પદ્ધતિઓ આવી ગઈ. પરંતુ કેરેટ સિસ્ટમ આજે પણ રોમન કાળ જેવી જ છે. આ જ કારણ છે કે જ્યારે તમે આજે કોઈ જ્વેલરી શોપમાં 24K, 22K કે 18K લખેલું જુઓ છો, તો સમજી લો કે તમે લગભગ ત્રણ હજાર વર્ષ જૂની પરંપરા અને ઇતિહાસ સાથે જોડાયેલા એક માપદંડનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છો, જેની શરૂઆત એક નાના કેરોબના બીજથી થઈ હતી. — આજે પણ નથી બદલાઈ કેરેટ સિસ્ટમ: હજારો વર્ષો વીતી ગયા, ત્રાજવા બદલાઈ ગયા, ટેકનોલોજી બદલાઈ ગઈ અને સોનું ચકાસવાની આધુનિક પદ્ધતિઓ આવી ગઈ. પરંતુ કેરેટ સિસ્ટમ આજે પણ રોમન કાળ જેવી જ છે. આ જ કારણ છે કે જ્યારે તમે આજે કોઈ જ્વેલરી શોપમાં 24K, 22K કે 18K લખેલું જુઓ છો, તો સમજી લો કે તમે લગભગ ત્રણ હજાર વર્ષ જૂની પરંપરા અને ઇતિહાસ સાથે જોડાયેલા એક માપદંડનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છો, જેની શરૂઆત એક નાના કેરોબના બીજથી થઈ હતી.
9 / 9

1 વર્ષમાં 310% રિટર્ન: આજે 18% ઉછળ્યો આ મલ્ટીબેગર સ્ટોક, મળ્યો ₹1700 નો મોટો ટાર્ગેટ!

જનરલ નોલેજ સોના ચાંદી

Follow Us

LIVETV

Related Photo Gallery

રેલવે સ્ટાફને નથી મળતી અસંખ્ય ફ્રી મુસાફરી, જાણો નિયમ

બેંકોમાં રૂ. 98,073 કરોડ અનક્લેમ્ડ! RBI નો નવો આદેશ

ટીમ ઈન્ડિયાના હેડ કોચ ગૌતમ ગંભીર વિશે હરભજન સિંહનું મોટું નિવેદન

ભારત-અફઘાનિસ્તાન T20 શ્રેણીની તમામ મેચો લાઈવ ક્યાં જોઈ શકાશે?

કેન્સરથી બચાવશે લાલ-પીળા શિમલા મરચાં? જાણો ક્યું અસરકારક

લેસ્બિયન ક્રિકેટરે અફેરના આરોપ પર તોડ્યું મૌન

ભારતમાં રહે છે, છતાં વસ્તી ગણતરીથી બહાર! ક્યાં વસે છે આ લોકો?

15 ઓગસ્ટની સવારે શ્રીલંકા સામે ભારત ત્રણ સ્પિનરોને મેદાનમાં ઉતારશે

ગર્ભવતી મહિલાના અંતિમ સંસ્કારનો અનોખો નિયમ, જાણો

જુઓ કયા-કયા શહેરોમાં છે ટ્રમ્પના મોટા પ્રોજેક્ટ્સ!

ટીમ ઈન્ડિયાની સિરીઝમાં થશે મોટો ફેરફાર! આ મેચની તારીખ બદલાશે?

ચહેરાના આકાર પરથી જાણો સ્વભાવ અને કારકિર્દીના રહસ્યો

આઝાદી વખતે દેશના ખજાનામાં કેટલા રૂપિયા હતા?

જાણો રેલવેમાં 3A અને 3E કોચ વચ્ચે શું છે તફાવત, થશે પૈસાની બચત !

બિલ્વવૃક્ષ અને બીલીપત્રની મહિમા અને મહત્વ શું છે ?

ત્રિરંગા સાથે ફોટા પાડતી વખતે આ ભૂલો ન કરતા

બાલ્કનીમાં બનશે વીજળી અને બિલ થશે અડધું, જાણો નવી સોલાર ટેકનોલોજી

ઘરમાં વધુ પડતા અરીસા લાવે છે નકારાત્મકતા ?

9 બોલિવૂડ સ્ટાર્સે ટીવી હોસ્ટ બની મચાવી ધૂમ, જુઓ ફોટો

પવિત્ર શ્રાવણ માસમાં કરો આ 4 નાની અસરકારક શરૂઆત, મળશે આંતરિક શાંતિ !

શું પાણીમાં પડી જવાથી સિમ કાર્ડ તરત જ ખરાબ થઈ જાય છે?આમ થાય તો શુ કરવુ

ટ્રેનની સૌથી સસ્તી ટિકિટ કેટલા રૂપિયાની છે? તમને ખબર છે

શેવિંગ પછી એલોવેરા જેલ લગાવવાના 5 અદ્ભુત ફાયદા જાણો

પોલીસ ક્યારે AK-47થી ફાયરિંગ કરી શકે, કાનુન જાણો

હોટેલમાં ખાવાનું ખરાબ છે કે નહીં? ઓળખવાની આ 7 રીત જાણો

શ્રાવણની શરુઆતની સાથેે જ સોનું થયું મોંઘુ ! પણ ચાંદી થઈ સસ્તી

Breaking News : કુલ 97 ખેલાડીઓને ઈન્કમ ટેક્સમાં નોકરી મળી

12 વર્ષની ઉંમરે વિશ્વનાથ આનંદનો રેકોર્ડ તોડનાર પ્રજ્ઞાનંદનો પરિવાર જુઓ

આજનું રાશિફળ: ધનલાભ, સફળતા અને પ્રગતિના સુંદર યોગ, જુઓ

ડાયરેક્ટ ટેક્સ કલેક્શન 23% વધીને ₹8.11 લાખ કરોડ પહોંચ્યું, જુઓ વિગતો

IND vs SL: સચિન તેંડુલકરની બરાબરીથી એક સદી દૂર યશસ્વી જયસ્વાલ

અટલે જન્મદિવસે સદી ફટકારી તોડ્યો વર્લ્ડ રેકોર્ડ, સચિનને પાછળ છોડ્યો

IND vs SL: બુમરાહ-સુદર્શન બાદ હવે આ સ્ટાર પણ થશે બહાર?

IND vs SL: શ્રીલંકામાં આ સ્પિનર બની શકે છે ટીમ ઈન્ડિયાનો એક્કો

IND vs SL: કોકેઈન લેતા પકડાયો હતો આ ખેલાડી, હવે ટીમમાં પસંદગીથી વિવાદ

Mahindra Scorpio N Pickup: 14 ઓગસ્ટે ગ્લોબલ ડેબ્યૂ પહેલા ટીઝર આઉટ

ડ્રગ્સના વ્યસને લીધો ભારતીય ખેલાડીનો જીવ, ખેલ જગતમાં શોકનો માહોલ

Airtel યુઝર્સને મોટો આંચકો! 1GB અને 1.5GB વાળા પ્લાન બંધ

વોટ્સએપ પરથી ઘરબેઠા બનાવો આયુષ્માન કાર્ડ જુઓ સ્ટેપ બાય સ્ટેપ પ્રક્રિયા

શું ચાંદી ₹3.50 લાખ અને સોનું ₹1.80 લાખ સુધી પહોંચશે?

વિશ્વની 5 મોટી અર્થવ્યવસ્થામાં બેરોજગારીનો દર કેટલો? ભારતનો ક્રમ જાણો!

હાર્દિક પંડ્યા GTમાં આવવા માંગતો હતો, ગિલ પણ તૈયાર, તો સોદો કેમ ન થયો?

SIP કે ULIP: ₹1 કરોડનું ફંડ બનાવવા માટે કયો રોકાણ વિકલ્પ શ્રેષ્ઠ?

પાન મસાલાના પેકેજિંગ પર FSSAI નો મોટો નિર્ણય, પ્લાસ્ટિક પર મૂક્યો બેન

મ્યુચ્યુઅલ ફંડ સ્કીમ અચાનક બંધ થઈ જાય તો? પૈસા ડૂબશે કે પાછા મળશે?

સોનાના દાગીના ખરીદતાં પહેલાં આ 5 સીક્રેટ્સ

ભારતીય ઘરોમા કેટલું સોનું છુપાયેલુ છે? જાણો સૌથી વધુ ખરીદી ક્યા થાય છે

સવારે ખાલી પેટ પલાળેલી કિસમિસ ખાવાના 6 અદ્ભુત ફાયદા

દરરોજ ફક્ત 3થી 4 અખરોટ ખાવાના આ 5 અદ્ભુત ફાયદા જાણો

36 રુપિયાના કામથી લઈ આજે 16 કરોડના ઘરમાં રહે છે અભિનેતા

Web Stories View more

ચોમાસા દરમિયાન ACને 'ડ્રાય મોડ' પર ચલાવવું કેટલું ફાયદાકારક, જાણો

પોતાના જન્મદિવસ પર સદી ફટકારનાર ક્રિકેટરો

માથાથી લઈને પેટ સુધી, આ 8 તકલીફોમાં ખાઓ આ સુપરફૂડ!

રોનાલ્ડોના પહેલા બાળકની માતા કોણ છે?

8 કલાકથી ઓછી ઊંઘ લેવાથી થઈ શકે છે આ 5 બીમારી !

16 કરોડ રુપિયાના બંગલાનો માલિક છે અભિનેતા, જુઓ ફોટો

Latest News View more

રાજકોટમાં રોડ ખોદકામ દરમિયાન ગેસ પાઇપલાઇનમાં લીકેજ

શ્રીલંકામાં 150 બોલ પછી શું થશે? ફાસ્ટ બોલરો માટે છે કેમ છે મોટો પડકાર

સ્વતંત્રતા દિવસ પૂર્વે સુરતમાં વિશાળ તિરંગા રેલીનું આયોજન

રેલવે સ્ટાફને નથી મળતી અસંખ્ય ફ્રી મુસાફરી, જાણો નિયમ

શ્રીલંકામાં જીતવું એ 'ડાબા હાથની' રમત છે, જાણો કેવી રીતે?

Latest Videos View more

રાજકોટમાં રોડ ખોદકામ દરમિયાન ગેસ પાઇપલાઇનમાં લીકેજ

સ્વતંત્રતા દિવસ પૂર્વે સુરતમાં વિશાળ તિરંગા રેલીનું આયોજન

વડોદરામાં અક્ષર ગ્રીન્સના ફાયર NOCમાં છેડછાડનો ખુલાસો

લલિતા જ્વેલરી IPO: 17 ઓગસ્ટથી ખુલશે ₹1700 કરોડનો ઈશ્યૂ

સુરત ડોક્ટરના આપઘાત કેસમાં મોટો ખુલાસો,7થી 9 ડોક્ટર બન્યા રેગિંગનો ભોગ

કલોલ-માણસા હાઈવે પર ONGC પ્લાન્ટમાં લાગી આગ, બોઈલર ફાટતા બની ઘટના

રજાઓમાં સાપુતારા ફરવા જવાનું છે? તો ગાડીની સ્પીડ ઓછી રાખજો

લાંચ માગવાના કેસમા અમિત ડોંગરેને ભોપાલ લઈ જઈને બેંક લોકર્સ તપાસાશે

વ્યાપાર, ધનલાભ અને પ્રેમ સંબંધોમાં પ્રગતિના યોગ, જુઓ

આણંદના તત્કાલીન અધિક કલેકટર કેતકી વ્યાસની ધરપકડ

ફોટો સ્ટોરી

રીલ્સ

વીડિયોઝ