AQI
TV9 Network
User
Sign In

By signing in or creating an account, you agree with Associated Broadcasting Company's Terms & Conditions and Privacy Policy.

આકાશમાં પ્લેન પાછળ કેમ બને છે સફેદ લીટો? જો તમે તેને સામાન્ય ધુમાડો કે પ્રદૂષણ સમજવાની ભૂલ કરી રહ્યા છો, તો તમે ખોટા છો!

શું આકાશમાં ઉડતા પ્લેનની પાછળ દેખાતી એ સફેદ લાઇન ખરેખર કોઈ મોટો ખતરો છે કે પછી કોઈ છૂપું રહસ્ય? મોટાભાગના લોકો તેને માત્ર એન્જિનનો ધુમાડો સમજીને નજરઅંદાજ કરી દે છે, પરંતુ સત્ય કંઈક અલગ જ અને અત્યંત ચોંકાવનારું છે! એવું તે શું છે જે આકાશની ઊંચાઈ પર જઈને જ સક્રિય થાય છે?

| Updated on: Jun 26, 2026 | 8:35 AM
Share
આકાશમાં ઊંચે ઉડતા વિમાનની પાછળ બનતી લાંબી સફેદ લાઇનને જોઈને આપણા મનમાં ઘણી વાર સવાલો થાય છે. ઘણા લોકો તેને વિમાનનો ધુમાડો માને છે, તો કેટલાક તેને કોઈ રહસ્ય સાથે જોડે છે. પરંતુ વિજ્ઞાનની ભાષામાં આ રેખા પાછળ એક ચોંકાવનારી હકીકત છુપાયેલી છે.

આકાશમાં ઊંચે ઉડતા વિમાનની પાછળ બનતી લાંબી સફેદ લાઇનને જોઈને આપણા મનમાં ઘણી વાર સવાલો થાય છે. ઘણા લોકો તેને વિમાનનો ધુમાડો માને છે, તો કેટલાક તેને કોઈ રહસ્ય સાથે જોડે છે. પરંતુ વિજ્ઞાનની ભાષામાં આ રેખા પાછળ એક ચોંકાવનારી હકીકત છુપાયેલી છે.

1 / 8
પ્લેનની પાછળ દેખાતી આ સફેદ લાઇનને વૈજ્ઞાનિક ભાષામાં 'કોન્ટ્રેલ' (Contrail) કહેવામાં આવે છે. તેનું પૂરું નામ 'કન્ડેન્સેશન ટ્રેલ' (Condensation Trail) છે. સામાન્ય ભાષામાં કહીએ તો, આ કોઈ ઝેરી ધુમાડો નથી પણ હવામાં રહેલા ભેજ અને એન્જિનની વરાળનું મિશ્રણ છે.

પ્લેનની પાછળ દેખાતી આ સફેદ લાઇનને વૈજ્ઞાનિક ભાષામાં 'કોન્ટ્રેલ' (Contrail) કહેવામાં આવે છે. તેનું પૂરું નામ 'કન્ડેન્સેશન ટ્રેલ' (Condensation Trail) છે. સામાન્ય ભાષામાં કહીએ તો, આ કોઈ ઝેરી ધુમાડો નથી પણ હવામાં રહેલા ભેજ અને એન્જિનની વરાળનું મિશ્રણ છે.

2 / 8
જ્યારે પ્લેન આકાશમાં અત્યંત ઊંચાઈ પર ઉડતું હોય છે, ત્યારે ત્યાંનું તાપમાન માઈનસ 50 થી માઈનસ 70 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી થીજી ગયું હોય છે. આવી કડકતી ઠંડીમાં જ્યારે પ્લેનના એન્જિનમાંથી ગરમ વરાળ બહાર નીકળે છે, ત્યારે એક અદભુત પ્રક્રિયા થાય છે.

જ્યારે પ્લેન આકાશમાં અત્યંત ઊંચાઈ પર ઉડતું હોય છે, ત્યારે ત્યાંનું તાપમાન માઈનસ 50 થી માઈનસ 70 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી થીજી ગયું હોય છે. આવી કડકતી ઠંડીમાં જ્યારે પ્લેનના એન્જિનમાંથી ગરમ વરાળ બહાર નીકળે છે, ત્યારે એક અદભુત પ્રક્રિયા થાય છે.

3 / 8
પ્લેનના ગરમ એન્જિનમાંથી નીકળેલી વરાળ આસપાસની અતિશય ઠંડી હવાના સંપર્કમાં આવતાની સાથે જ તરત જ નાના-નાના બરફના કણોમાં ફેરવાઈ જાય છે. આ કરોડો બરફના કણો ભેગા મળીને આપણને નીચેથી એક લાંબી સફેદ લાઇન જેવા દેખાય છે.

પ્લેનના ગરમ એન્જિનમાંથી નીકળેલી વરાળ આસપાસની અતિશય ઠંડી હવાના સંપર્કમાં આવતાની સાથે જ તરત જ નાના-નાના બરફના કણોમાં ફેરવાઈ જાય છે. આ કરોડો બરફના કણો ભેગા મળીને આપણને નીચેથી એક લાંબી સફેદ લાઇન જેવા દેખાય છે.

4 / 8
આ પ્રક્રિયાને સમજવા માટે શિયાળાનું ઉદાહરણ બેસ્ટ છે. ઠંડીના દિવસોમાં જ્યારે આપણે મોંમાંથી શ્વાસ બહાર કાઢીએ છીએ ત્યારે ધુમાડો નીકળતો દેખાય છે ને? બસ, પ્લેનની પાછળ પણ આવું જ કંઈક થાય છે. એન્જિનની ગરમ હવા ઠંડા વાતાવરણમાં જઈને થીજી જાય છે.

આ પ્રક્રિયાને સમજવા માટે શિયાળાનું ઉદાહરણ બેસ્ટ છે. ઠંડીના દિવસોમાં જ્યારે આપણે મોંમાંથી શ્વાસ બહાર કાઢીએ છીએ ત્યારે ધુમાડો નીકળતો દેખાય છે ને? બસ, પ્લેનની પાછળ પણ આવું જ કંઈક થાય છે. એન્જિનની ગરમ હવા ઠંડા વાતાવરણમાં જઈને થીજી જાય છે.

5 / 8
આ આખી રમત આકાશના હવામાન પર નિર્ભર છે. જો ઊંચાઈ પર હવા સૂકી હોય, તો આ બરફના કણો મિનિટોમાં ઓગળી જાય છે અને લાઇન ગાયબ થઈ જાય છે. પરંતુ જો હવામાં ભેજ વધારે હોય, તો આ સફેદ લાઇન કલાકો સુધી આકાશમાં વાદળની જેમ છવાયેલી રહે છે.

આ આખી રમત આકાશના હવામાન પર નિર્ભર છે. જો ઊંચાઈ પર હવા સૂકી હોય, તો આ બરફના કણો મિનિટોમાં ઓગળી જાય છે અને લાઇન ગાયબ થઈ જાય છે. પરંતુ જો હવામાં ભેજ વધારે હોય, તો આ સફેદ લાઇન કલાકો સુધી આકાશમાં વાદળની જેમ છવાયેલી રહે છે.

6 / 8
આ લાઇન બનવા માટે પ્લેનની ઊંચાઈ, ત્યાંનું માઈનસ તાપમાન અને હવામાં રહેલો ભેજ - આ ત્રણેય પરિબળો યોગ્ય માત્રામાં હોવા જરૂરી છે. જો આમાંથી એક પણ વસ્તુ અનુકૂળ ન હોય તો લાઇન બનતી નથી.

આ લાઇન બનવા માટે પ્લેનની ઊંચાઈ, ત્યાંનું માઈનસ તાપમાન અને હવામાં રહેલો ભેજ - આ ત્રણેય પરિબળો યોગ્ય માત્રામાં હોવા જરૂરી છે. જો આમાંથી એક પણ વસ્તુ અનુકૂળ ન હોય તો લાઇન બનતી નથી.

7 / 8
તેથી હવે જ્યારે પણ તમે આકાશમાં પ્લેનની પાછળ આવી સફેદ લાઇન જુઓ, ત્યારે તેને પ્રદૂષણ કે ધુમાડો માનવાની ભૂલ ન કરતા. આ પ્રકૃતિ અને આધુનિક એન્જિનિયરિંગ વચ્ચે થતી એક ખૂબ જ સુંદર વૈજ્ઞાનિક પ્રક્રિયા છે, જે આકાશમાં એક અદભુત નજારો બનાવે છે.

તેથી હવે જ્યારે પણ તમે આકાશમાં પ્લેનની પાછળ આવી સફેદ લાઇન જુઓ, ત્યારે તેને પ્રદૂષણ કે ધુમાડો માનવાની ભૂલ ન કરતા. આ પ્રકૃતિ અને આધુનિક એન્જિનિયરિંગ વચ્ચે થતી એક ખૂબ જ સુંદર વૈજ્ઞાનિક પ્રક્રિયા છે, જે આકાશમાં એક અદભુત નજારો બનાવે છે.

8 / 8

સોના-ચાંદીમાં જોરદાર ઉછાળો, પણ ગોલ્ડ-સિલ્વર ETF કેમ કંગાળ થયા ? જાણો અંદરની વાત, વાંચવા માટે અહીં ક્લિક કરો

Follow Us
આજનું રાશિફળ: કામકાજમાં બદલાવથી થશે ફાયદો, મળશે ધનપ્રાપ્તિ
આજનું રાશિફળ: કામકાજમાં બદલાવથી થશે ફાયદો, મળશે ધનપ્રાપ્તિ
મહારાષ્ટ્રના જલગાંવમાં ભારે વરસાદ બાદ સર્જાઈ પૂરની સ્થિતિ- Video
મહારાષ્ટ્રના જલગાંવમાં ભારે વરસાદ બાદ સર્જાઈ પૂરની સ્થિતિ- Video
અમદાવાદઃ ભાજપના કાર્યક્રમમાં નવનિયુક્ત કાઉન્સિલરોની ગેરહાજરીથી નારાજગી
અમદાવાદઃ ભાજપના કાર્યક્રમમાં નવનિયુક્ત કાઉન્સિલરોની ગેરહાજરીથી નારાજગી
શાળા પ્રવેશોત્સવ વચ્ચે ડાંગની શાળાને વાલીઓએ કરી તાળાબંધી
શાળા પ્રવેશોત્સવ વચ્ચે ડાંગની શાળાને વાલીઓએ કરી તાળાબંધી
જામનગરમાં એકાતરા પાણી વિતણ કરવાનો મનપા નો નિર્ણય, વિપક્ષે ઉઠાવ્યા સવાલ
જામનગરમાં એકાતરા પાણી વિતણ કરવાનો મનપા નો નિર્ણય, વિપક્ષે ઉઠાવ્યા સવાલ
પાલનપુર STP પ્લાન્ટ વિવાદ, જમીન કિંમત મુદ્દે પ્રોજેક્ટ ખોરંભે
પાલનપુર STP પ્લાન્ટ વિવાદ, જમીન કિંમત મુદ્દે પ્રોજેક્ટ ખોરંભે
કીમમાં ગ્રાહકને સ્માર્ટ મીટર વગર જ મળ્યું ₹4351નું બિલ
કીમમાં ગ્રાહકને સ્માર્ટ મીટર વગર જ મળ્યું ₹4351નું બિલ
રાજકોટ મનપાના જનરલ બોર્ડમાં ઉછળ્યો જંગલેશ્વર ડિમોલિશનનો મુદ્દો-Video
રાજકોટ મનપાના જનરલ બોર્ડમાં ઉછળ્યો જંગલેશ્વર ડિમોલિશનનો મુદ્દો-Video
રાજ્યની રાજનીતિમાં વધુ ગરમાવો લાવશે ચૈતર વસાવાનો કેસ !
રાજ્યની રાજનીતિમાં વધુ ગરમાવો લાવશે ચૈતર વસાવાનો કેસ !
સાબરકાંઠા અને અરવલ્લીના પશુપાલકો માટે મોટી ખુશખબર
સાબરકાંઠા અને અરવલ્લીના પશુપાલકો માટે મોટી ખુશખબર
g clip-path="url(#clip0_868_265)">