AQI
TV9 Network
User
Sign In

By signing in or creating an account, you agree with Associated Broadcasting Company's Terms & Conditions and Privacy Policy.

આકાશમાં પ્લેન પાછળ કેમ બને છે સફેદ લીટો? જો તમે તેને સામાન્ય ધુમાડો કે પ્રદૂષણ સમજવાની ભૂલ કરી રહ્યા છો, તો તમે ખોટા છો!

શું આકાશમાં ઉડતા પ્લેનની પાછળ દેખાતી એ સફેદ લાઇન ખરેખર કોઈ મોટો ખતરો છે કે પછી કોઈ છૂપું રહસ્ય? મોટાભાગના લોકો તેને માત્ર એન્જિનનો ધુમાડો સમજીને નજરઅંદાજ કરી દે છે, પરંતુ સત્ય કંઈક અલગ જ અને અત્યંત ચોંકાવનારું છે! એવું તે શું છે જે આકાશની ઊંચાઈ પર જઈને જ સક્રિય થાય છે?

| Updated on: Jun 26, 2026 | 8:35 AM
Share
આકાશમાં ઊંચે ઉડતા વિમાનની પાછળ બનતી લાંબી સફેદ લાઇનને જોઈને આપણા મનમાં ઘણી વાર સવાલો થાય છે. ઘણા લોકો તેને વિમાનનો ધુમાડો માને છે, તો કેટલાક તેને કોઈ રહસ્ય સાથે જોડે છે. પરંતુ વિજ્ઞાનની ભાષામાં આ રેખા પાછળ એક ચોંકાવનારી હકીકત છુપાયેલી છે.

આકાશમાં ઊંચે ઉડતા વિમાનની પાછળ બનતી લાંબી સફેદ લાઇનને જોઈને આપણા મનમાં ઘણી વાર સવાલો થાય છે. ઘણા લોકો તેને વિમાનનો ધુમાડો માને છે, તો કેટલાક તેને કોઈ રહસ્ય સાથે જોડે છે. પરંતુ વિજ્ઞાનની ભાષામાં આ રેખા પાછળ એક ચોંકાવનારી હકીકત છુપાયેલી છે.

1 / 8
પ્લેનની પાછળ દેખાતી આ સફેદ લાઇનને વૈજ્ઞાનિક ભાષામાં 'કોન્ટ્રેલ' (Contrail) કહેવામાં આવે છે. તેનું પૂરું નામ 'કન્ડેન્સેશન ટ્રેલ' (Condensation Trail) છે. સામાન્ય ભાષામાં કહીએ તો, આ કોઈ ઝેરી ધુમાડો નથી પણ હવામાં રહેલા ભેજ અને એન્જિનની વરાળનું મિશ્રણ છે.

પ્લેનની પાછળ દેખાતી આ સફેદ લાઇનને વૈજ્ઞાનિક ભાષામાં 'કોન્ટ્રેલ' (Contrail) કહેવામાં આવે છે. તેનું પૂરું નામ 'કન્ડેન્સેશન ટ્રેલ' (Condensation Trail) છે. સામાન્ય ભાષામાં કહીએ તો, આ કોઈ ઝેરી ધુમાડો નથી પણ હવામાં રહેલા ભેજ અને એન્જિનની વરાળનું મિશ્રણ છે.

2 / 8
જ્યારે પ્લેન આકાશમાં અત્યંત ઊંચાઈ પર ઉડતું હોય છે, ત્યારે ત્યાંનું તાપમાન માઈનસ 50 થી માઈનસ 70 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી થીજી ગયું હોય છે. આવી કડકતી ઠંડીમાં જ્યારે પ્લેનના એન્જિનમાંથી ગરમ વરાળ બહાર નીકળે છે, ત્યારે એક અદભુત પ્રક્રિયા થાય છે.

જ્યારે પ્લેન આકાશમાં અત્યંત ઊંચાઈ પર ઉડતું હોય છે, ત્યારે ત્યાંનું તાપમાન માઈનસ 50 થી માઈનસ 70 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી થીજી ગયું હોય છે. આવી કડકતી ઠંડીમાં જ્યારે પ્લેનના એન્જિનમાંથી ગરમ વરાળ બહાર નીકળે છે, ત્યારે એક અદભુત પ્રક્રિયા થાય છે.

3 / 8
પ્લેનના ગરમ એન્જિનમાંથી નીકળેલી વરાળ આસપાસની અતિશય ઠંડી હવાના સંપર્કમાં આવતાની સાથે જ તરત જ નાના-નાના બરફના કણોમાં ફેરવાઈ જાય છે. આ કરોડો બરફના કણો ભેગા મળીને આપણને નીચેથી એક લાંબી સફેદ લાઇન જેવા દેખાય છે.

પ્લેનના ગરમ એન્જિનમાંથી નીકળેલી વરાળ આસપાસની અતિશય ઠંડી હવાના સંપર્કમાં આવતાની સાથે જ તરત જ નાના-નાના બરફના કણોમાં ફેરવાઈ જાય છે. આ કરોડો બરફના કણો ભેગા મળીને આપણને નીચેથી એક લાંબી સફેદ લાઇન જેવા દેખાય છે.

4 / 8
આ પ્રક્રિયાને સમજવા માટે શિયાળાનું ઉદાહરણ બેસ્ટ છે. ઠંડીના દિવસોમાં જ્યારે આપણે મોંમાંથી શ્વાસ બહાર કાઢીએ છીએ ત્યારે ધુમાડો નીકળતો દેખાય છે ને? બસ, પ્લેનની પાછળ પણ આવું જ કંઈક થાય છે. એન્જિનની ગરમ હવા ઠંડા વાતાવરણમાં જઈને થીજી જાય છે.

આ પ્રક્રિયાને સમજવા માટે શિયાળાનું ઉદાહરણ બેસ્ટ છે. ઠંડીના દિવસોમાં જ્યારે આપણે મોંમાંથી શ્વાસ બહાર કાઢીએ છીએ ત્યારે ધુમાડો નીકળતો દેખાય છે ને? બસ, પ્લેનની પાછળ પણ આવું જ કંઈક થાય છે. એન્જિનની ગરમ હવા ઠંડા વાતાવરણમાં જઈને થીજી જાય છે.

5 / 8
આ આખી રમત આકાશના હવામાન પર નિર્ભર છે. જો ઊંચાઈ પર હવા સૂકી હોય, તો આ બરફના કણો મિનિટોમાં ઓગળી જાય છે અને લાઇન ગાયબ થઈ જાય છે. પરંતુ જો હવામાં ભેજ વધારે હોય, તો આ સફેદ લાઇન કલાકો સુધી આકાશમાં વાદળની જેમ છવાયેલી રહે છે.

આ આખી રમત આકાશના હવામાન પર નિર્ભર છે. જો ઊંચાઈ પર હવા સૂકી હોય, તો આ બરફના કણો મિનિટોમાં ઓગળી જાય છે અને લાઇન ગાયબ થઈ જાય છે. પરંતુ જો હવામાં ભેજ વધારે હોય, તો આ સફેદ લાઇન કલાકો સુધી આકાશમાં વાદળની જેમ છવાયેલી રહે છે.

6 / 8
આ લાઇન બનવા માટે પ્લેનની ઊંચાઈ, ત્યાંનું માઈનસ તાપમાન અને હવામાં રહેલો ભેજ - આ ત્રણેય પરિબળો યોગ્ય માત્રામાં હોવા જરૂરી છે. જો આમાંથી એક પણ વસ્તુ અનુકૂળ ન હોય તો લાઇન બનતી નથી.

આ લાઇન બનવા માટે પ્લેનની ઊંચાઈ, ત્યાંનું માઈનસ તાપમાન અને હવામાં રહેલો ભેજ - આ ત્રણેય પરિબળો યોગ્ય માત્રામાં હોવા જરૂરી છે. જો આમાંથી એક પણ વસ્તુ અનુકૂળ ન હોય તો લાઇન બનતી નથી.

7 / 8
તેથી હવે જ્યારે પણ તમે આકાશમાં પ્લેનની પાછળ આવી સફેદ લાઇન જુઓ, ત્યારે તેને પ્રદૂષણ કે ધુમાડો માનવાની ભૂલ ન કરતા. આ પ્રકૃતિ અને આધુનિક એન્જિનિયરિંગ વચ્ચે થતી એક ખૂબ જ સુંદર વૈજ્ઞાનિક પ્રક્રિયા છે, જે આકાશમાં એક અદભુત નજારો બનાવે છે.

તેથી હવે જ્યારે પણ તમે આકાશમાં પ્લેનની પાછળ આવી સફેદ લાઇન જુઓ, ત્યારે તેને પ્રદૂષણ કે ધુમાડો માનવાની ભૂલ ન કરતા. આ પ્રકૃતિ અને આધુનિક એન્જિનિયરિંગ વચ્ચે થતી એક ખૂબ જ સુંદર વૈજ્ઞાનિક પ્રક્રિયા છે, જે આકાશમાં એક અદભુત નજારો બનાવે છે.

8 / 8

સોના-ચાંદીમાં જોરદાર ઉછાળો, પણ ગોલ્ડ-સિલ્વર ETF કેમ કંગાળ થયા ? જાણો અંદરની વાત, વાંચવા માટે અહીં ક્લિક કરો

Follow Us
ટેલેન્ટને નથી હોતી ઉંમરની સીમા! 11 વર્ષના બાળકની ગાયકીનો વીડિયો Viral
ટેલેન્ટને નથી હોતી ઉંમરની સીમા! 11 વર્ષના બાળકની ગાયકીનો વીડિયો Viral
આગામી 48 કલાકમાં ઉત્તર ગુજરાતમાં ભારે વરસાદની અંબાલાલ પટેલની આગાહી
આગામી 48 કલાકમાં ઉત્તર ગુજરાતમાં ભારે વરસાદની અંબાલાલ પટેલની આગાહી
માંડલ તાલુકામાં મેઘતાંડવ, અનેક ગામોમાં જળબંબાકારથી લોકોને ભારે હાલાકી
માંડલ તાલુકામાં મેઘતાંડવ, અનેક ગામોમાં જળબંબાકારથી લોકોને ભારે હાલાકી
ગુજરાતમાં બસ સ્ટેન્ડ સળગાવવા અને પથ્થરમારો કરવાની ઓડિયો ક્લિપ વાયરલ
ગુજરાતમાં બસ સ્ટેન્ડ સળગાવવા અને પથ્થરમારો કરવાની ઓડિયો ક્લિપ વાયરલ
NEET થી લઈને JNU સુધી કેમ ભટકી રહ્યા છે વિદ્યાર્થીઓના મુદ્દા?
NEET થી લઈને JNU સુધી કેમ ભટકી રહ્યા છે વિદ્યાર્થીઓના મુદ્દા?
5 ઈંચ વરસાદે વિનાશ વેર્યો, બ્રિજના 2 કટકા થયા, જુઓ Video
5 ઈંચ વરસાદે વિનાશ વેર્યો, બ્રિજના 2 કટકા થયા, જુઓ Video
નવસારીમાં પૂર પછી વિનાશના ભયાવહ દ્રશ્યો - જુઓ Video
નવસારીમાં પૂર પછી વિનાશના ભયાવહ દ્રશ્યો - જુઓ Video
સાણંદ-વિરમગામ હાઈવે કરાયો બંધ, રસ્તો બંધ થતા 20 કિમી લાંબો ટ્રાફિકજામ
સાણંદ-વિરમગામ હાઈવે કરાયો બંધ, રસ્તો બંધ થતા 20 કિમી લાંબો ટ્રાફિકજામ
સાયણમાં જળબંબાકારની સ્થિતિ, જુઓ Video
સાયણમાં જળબંબાકારની સ્થિતિ, જુઓ Video
મુસાફરો ભરેલી ST બસ વરસાદી પાણીના પ્રવાહમાં તણાઈ
મુસાફરો ભરેલી ST બસ વરસાદી પાણીના પ્રવાહમાં તણાઈ
g clip-path="url(#clip0_868_265)">