हिन्दी News9 ಕನ್ನಡ తెలుగు मराठी বাংলা ਪੰਜਾਬੀ தமிழ் മലയാളം मनी9 TV9-UP
AQI
TV9 Network
User
Sign In

By signing in or creating an account, you agree with Associated Broadcasting Company's Terms & Conditions and Privacy Policy.

Subscribe Whatsapp Channel
તાજા સમાચાર ક્રિકેટ ન્યૂઝ ગુજરાત વીડિયોઝ ફોટો ગેલેરી રાશિફળ ટેકનોલોજી રાષ્ટ્રીય વર્લ્ડ બિઝનેસ વેબસ્ટોરી મનોરંજન ટ્રેન્ડિંગ ટોપિક કૃષિ મહારાષ્ટ્ર ભક્તિ સમાચાર

ઘરના ખોદકામમાં મળેલા સોનાના ખજાના પર હક કોનો? કાયદા અને નિયમોની સંપૂર્ણ માહિતી

જો તમે ક્યારેક જૂના મકાનના ખોદકામ દરમિયાન અચાનક ખજાનો મળે, તો તેના પર હક કોણનો ગણાય? આવો, ભારતમાં ખજાના અંગેના કાનૂની નિયમોને સરળ ભાષામાં સમજીએ.

| Updated on: May 02, 2026 | 6:27 PM
Share
બાળપણમાં આપણે ઘણી વખત દાદા-દાદી પાસેથી એવી રસપ્રદ વાર્તાઓ સાંભળી હોય છે કે ઘર કે ખેતર ખોદતાં અચાનક સોનાથી ભરેલો ખજાનો મળી આવ્યો. આવી વાતો ફિલ્મોમાં પણ ઘણીવાર જોવા મળે છે. પરંતુ જો હકીકતમાં ખોદકામ કરતી વખતે કોઈને સોનું કે ખજાનો મળી જાય, તો સૌથી પહેલો સવાલ એ ઊભો થાય છે કે તેનો હકદાર કોણ ગણાય? શું આ સંપત્તિ સરકારની હશે કે પછી તે જમીનના માલિકની? આવો, આ મુદ્દાને સરળ રીતે સમજીએ. ( Credits: AI Generated )

બાળપણમાં આપણે ઘણી વખત દાદા-દાદી પાસેથી એવી રસપ્રદ વાર્તાઓ સાંભળી હોય છે કે ઘર કે ખેતર ખોદતાં અચાનક સોનાથી ભરેલો ખજાનો મળી આવ્યો. આવી વાતો ફિલ્મોમાં પણ ઘણીવાર જોવા મળે છે. પરંતુ જો હકીકતમાં ખોદકામ કરતી વખતે કોઈને સોનું કે ખજાનો મળી જાય, તો સૌથી પહેલો સવાલ એ ઊભો થાય છે કે તેનો હકદાર કોણ ગણાય? શું આ સંપત્તિ સરકારની હશે કે પછી તે જમીનના માલિકની? આવો, આ મુદ્દાને સરળ રીતે સમજીએ. ( Credits: AI Generated )

1 / 6
ધારો કે તમે તમારા પૌત્રિક ઘરની મરામત દરમિયાન ખોદકામ કરો અને ત્યાંથી સોનાના સિક્કાઓથી ભરેલું વાસણ મળી આવે, તો એ આપમેળે તમારું બની જતું નથી. 1960 પછીથી ભૂગર્ભ ખોદકામ અંગેના અધિકારો મુખ્યત્વે સરકારના ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ (ASI) પાસે છે. એટલે કે, યોગ્ય પરવાનગી વગર પોતાની જમીનમાં ઊંડું ખોદકામ કરવું કાયદેસર માનવામાં આવતું નથી. ( Credits: AI Generated )

ધારો કે તમે તમારા પૌત્રિક ઘરની મરામત દરમિયાન ખોદકામ કરો અને ત્યાંથી સોનાના સિક્કાઓથી ભરેલું વાસણ મળી આવે, તો એ આપમેળે તમારું બની જતું નથી. 1960 પછીથી ભૂગર્ભ ખોદકામ અંગેના અધિકારો મુખ્યત્વે સરકારના ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ (ASI) પાસે છે. એટલે કે, યોગ્ય પરવાનગી વગર પોતાની જમીનમાં ઊંડું ખોદકામ કરવું કાયદેસર માનવામાં આવતું નથી. ( Credits: AI Generated )

2 / 6
પછીના સમયમાં “Indian Treasure Trove Act” નામનો કાયદો બનાવવામાં આવ્યો. આ કાયદા મુજબ, જો જમીન નીચે દટાયેલો સોનાથી ભરેલો ખજાનો કે કોઈ કિંમતી ધાતુ મળી આવે, તો તેના પર અંતિમ હક સરકારનો ગણાય છે. ( Credits: AI Generated )

પછીના સમયમાં “Indian Treasure Trove Act” નામનો કાયદો બનાવવામાં આવ્યો. આ કાયદા મુજબ, જો જમીન નીચે દટાયેલો સોનાથી ભરેલો ખજાનો કે કોઈ કિંમતી ધાતુ મળી આવે, તો તેના પર અંતિમ હક સરકારનો ગણાય છે. ( Credits: AI Generated )

3 / 6
ઘણા લોકો જાણ હોવા છતાં અજાણ બનવાનો નાટક કરીને જમીનમાંથી મળેલો ખજાનો છુપાવવાનો પ્રયાસ કરે છે. પરંતુ આ મોટી ભૂલ સાબિત થઈ શકે છે. જો સત્તાવાળાઓને ખબર પડે કે તમે ખજાનો છુપાવ્યો છે, તો તમારા સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી થઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં તમને છ મહિના સુધીની સજા તેમજ ભારે દંડનો સામનો કરવો પડી શકે છે. ( Credits: AI Generated )

ઘણા લોકો જાણ હોવા છતાં અજાણ બનવાનો નાટક કરીને જમીનમાંથી મળેલો ખજાનો છુપાવવાનો પ્રયાસ કરે છે. પરંતુ આ મોટી ભૂલ સાબિત થઈ શકે છે. જો સત્તાવાળાઓને ખબર પડે કે તમે ખજાનો છુપાવ્યો છે, તો તમારા સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી થઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં તમને છ મહિના સુધીની સજા તેમજ ભારે દંડનો સામનો કરવો પડી શકે છે. ( Credits: AI Generated )

4 / 6
જો આવી પરિસ્થિતિ સર્જાય અને તમને અથવા તમારા કોઈ ઓળખીતાને જમીનમાંથી દટાયેલો ખજાનો મળી આવે, તો સૌથી પહેલા તેની જાણ સ્થાનિક પોલીસ અથવા જિલ્લા પ્રશાસનને કરવી જરૂરી છે. તમને લખિતમાં ખજાનો કેટલો છે, ક્યારે મળ્યો અને ક્યાં મળ્યો તેની સંપૂર્ણ માહિતી આપવી પડે છે. જાણ થતાં જ અધિકારીઓ આવીને તે ખજાનાને પોતાના કબજામાં લઈ લે છે. ( Credits: AI Generated )

જો આવી પરિસ્થિતિ સર્જાય અને તમને અથવા તમારા કોઈ ઓળખીતાને જમીનમાંથી દટાયેલો ખજાનો મળી આવે, તો સૌથી પહેલા તેની જાણ સ્થાનિક પોલીસ અથવા જિલ્લા પ્રશાસનને કરવી જરૂરી છે. તમને લખિતમાં ખજાનો કેટલો છે, ક્યારે મળ્યો અને ક્યાં મળ્યો તેની સંપૂર્ણ માહિતી આપવી પડે છે. જાણ થતાં જ અધિકારીઓ આવીને તે ખજાનાને પોતાના કબજામાં લઈ લે છે. ( Credits: AI Generated )

5 / 6
જ્યારે વહીવટીતંત્ર ખજાનાને પોતાના કબજામાં લે છે, ત્યારે પછી તેનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરવો તે નક્કી થાય છે. જો મળેલા સિક્કા અથવા દાગીના 100–200 વર્ષથી પણ વધુ જૂના હોય અને તેમને ઐતિહાસિક મહત્વ હોય, તો તે જાળવણી માટે ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ ને સોંપવામાં આવે છે. બીજી તરફ, જો ખજાનો સોનાની ઈંટો કે બિસ્કિટ જેવા સ્વરૂપમાં હોય, તો તેને સરકારની તિજોરીમાં જમા કરવામાં આવે છે. કેટલીક પરિસ્થિતિમાં, માહિતી આપનાર વ્યક્તિને પણ તેનો હિસ્સો આપવામાં આવી શકે છે, પરંતુ એ પહેલાં વહીવટીતંત્ર સંપૂર્ણ તપાસ કરે છે. ( નોંધ: અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી પબ્લિક ડોમેન પરથી લેવામાં આવી છે, જે ફક્ત તમારી જાણકારી માટે છે.) ( Credits: AI Generated )

જ્યારે વહીવટીતંત્ર ખજાનાને પોતાના કબજામાં લે છે, ત્યારે પછી તેનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરવો તે નક્કી થાય છે. જો મળેલા સિક્કા અથવા દાગીના 100–200 વર્ષથી પણ વધુ જૂના હોય અને તેમને ઐતિહાસિક મહત્વ હોય, તો તે જાળવણી માટે ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ ને સોંપવામાં આવે છે. બીજી તરફ, જો ખજાનો સોનાની ઈંટો કે બિસ્કિટ જેવા સ્વરૂપમાં હોય, તો તેને સરકારની તિજોરીમાં જમા કરવામાં આવે છે. કેટલીક પરિસ્થિતિમાં, માહિતી આપનાર વ્યક્તિને પણ તેનો હિસ્સો આપવામાં આવી શકે છે, પરંતુ એ પહેલાં વહીવટીતંત્ર સંપૂર્ણ તપાસ કરે છે. ( નોંધ: અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી પબ્લિક ડોમેન પરથી લેવામાં આવી છે, જે ફક્ત તમારી જાણકારી માટે છે.) ( Credits: AI Generated )

6 / 6

જનરલ નોલેજમાં ઇતિહાસ, ભૂગોળ, વિજ્ઞાન, સાહિત્ય, વર્તમાન બાબતો સહિતના વિષયોનો સમાવેશ થાય છે. જનરલ નોલેજની સારી સમજ હોવી જરૂરી છે, કારણ કે તે તમને વિશ્વની ઘટનાઓથી અપડેટ રાખે છે. અહીંયા દરરોજ અવનવી બાબતોની સ્ટોરી તમને જાણવા મળશે. તમારૂ નોલેજ વધારવા માટે જનરલ નોલેજના ટોપિકને ફોલો કરતા રહો.

Follow Us
LIVETV
Web Stories View more
FIFA વર્લ્ડ કપમાં સૌથી વધુ રેડ કાર્ડ મેળવનાર સ્ટાર્સ
FIFA વર્લ્ડ કપમાં સૌથી વધુ રેડ કાર્ડ મેળવનાર સ્ટાર્સ
આ ફાર્મા શેર એક મહિનામાં 30% વધ્યો!
આ ફાર્મા શેર એક મહિનામાં 30% વધ્યો!
Cooking Tips: રસોઈ બનશે વધુ સરળ! આ 6 સ્માર્ટ કિચન ટિપ્સ દરેક ગૃહિણીને હોવી જોઈએ ખબર
Cooking Tips: રસોઈ બનશે વધુ સરળ! આ 6 સ્માર્ટ કિચન ટિપ્સ દરેક ગૃહિણીને હોવી જોઈએ ખબર
આ 7 આવક ટેક્સ-ફ્રી હોય છે ?
આ 7 આવક ટેક્સ-ફ્રી હોય છે ?
FIFA વર્લ્ડ કપ 2026 ના નોકઆઉટ સ્ટેજમાં પહોંચનારી પ્રથમ ટીમ કઈ છે?
FIFA વર્લ્ડ કપ 2026 ના નોકઆઉટ સ્ટેજમાં પહોંચનારી પ્રથમ ટીમ કઈ છે?
એક સમયે પહેરવા માટે બુટ ન હતા, આજે તેની પાસે ગોલ્ડન બોટ જુઓ ફોટો
એક સમયે પહેરવા માટે બુટ ન હતા, આજે તેની પાસે ગોલ્ડન બોટ જુઓ ફોટો
Latest Videos View more
રાજકોટના સનાળી ગામે ભારે પવનથી ચાર વીજ પોલ ધરાશાયી
રાજકોટના સનાળી ગામે ભારે પવનથી ચાર વીજ પોલ ધરાશાયી
ધોળકામાં હેવાન શિક્ષકે વિદ્યાર્થી સાથે આચર્યુ સૃષ્ટિ વિરુદ્ધનું કૃત્ય
ધોળકામાં હેવાન શિક્ષકે વિદ્યાર્થી સાથે આચર્યુ સૃષ્ટિ વિરુદ્ધનું કૃત્ય
ઈડરમાં મૈત્રી કરાર કરનાર યુવકને બની બેસેલા ઠેકેદારોએ આપી તાલિબાની સજા
ઈડરમાં મૈત્રી કરાર કરનાર યુવકને બની બેસેલા ઠેકેદારોએ આપી તાલિબાની સજા
NEET પરીક્ષાને લઈ વડોદરામાં લોખંડી બંદોબસ્ત: 17 કેન્દ્રો પર મોકડ્રીલ
NEET પરીક્ષાને લઈ વડોદરામાં લોખંડી બંદોબસ્ત: 17 કેન્દ્રો પર મોકડ્રીલ
Breaking News : રાજકોટના વિંછીયા પંથકમાં ધોધમાર વરસાદ
Breaking News : રાજકોટના વિંછીયા પંથકમાં ધોધમાર વરસાદ
અમરેલી અને બાબરામાં મેઘરાજાની ધમાકેદાર એન્ટ્રી, ખેડૂતોમાં ખુશી
અમરેલી અને બાબરામાં મેઘરાજાની ધમાકેદાર એન્ટ્રી, ખેડૂતોમાં ખુશી
અમદાવાદમા કફ સિરપથી નશાનો નવો ટ્રેન્ડ અટલ બ્રિજ પાસે ખાલી બોટલોના ઢગલા
અમદાવાદમા કફ સિરપથી નશાનો નવો ટ્રેન્ડ અટલ બ્રિજ પાસે ખાલી બોટલોના ઢગલા
ફાયર NOC વગર ચાલતી 37 હોટલ પર તૂટી પડ્યું 'તંત્ર', 4 ને લાગ્યા 'તાળાં'
ફાયર NOC વગર ચાલતી 37 હોટલ પર તૂટી પડ્યું 'તંત્ર', 4 ને લાગ્યા 'તાળાં'
હજારો લોકો દૂષિત પાણી પીવા મજબૂર, મહિલાઓએ ઉપાડ્યો મોરચો
હજારો લોકો દૂષિત પાણી પીવા મજબૂર, મહિલાઓએ ઉપાડ્યો મોરચો
ઉદ્ઘાટન નથી થયું ને રોડ બિસમાર થયો, જવાબદારો સામે કાર્યવાહી ક્યારે?
ઉદ્ઘાટન નથી થયું ને રોડ બિસમાર થયો, જવાબદારો સામે કાર્યવાહી ક્યારે?
g clip-path="url(#clip0_868_265)">