हिन्दी News9 ಕನ್ನಡ తెలుగు मराठी বাংলা ਪੰਜਾਬੀ தமிழ் മലയാളം मनी9 TV9-UP
AQI
TV9 Network
User
Sign In

By signing in or creating an account, you agree with Associated Broadcasting Company's Terms & Conditions and Privacy Policy.

Subscribe Whatsapp Channel
તાજા સમાચાર ક્રિકેટ ન્યૂઝ ચૂંટણી પરિણામ ગુજરાત વીડિયોઝ ફોટો ગેલેરી રાશિફળ ટેકનોલોજી રાષ્ટ્રીય વર્લ્ડ બિઝનેસ વેબસ્ટોરી મનોરંજન ટ્રેન્ડિંગ ટોપિક કૃષિ મહારાષ્ટ્ર ભક્તિ સમાચાર

ઘરના ખોદકામમાં મળેલા સોનાના ખજાના પર હક કોનો? કાયદા અને નિયમોની સંપૂર્ણ માહિતી

જો તમે ક્યારેક જૂના મકાનના ખોદકામ દરમિયાન અચાનક ખજાનો મળે, તો તેના પર હક કોણનો ગણાય? આવો, ભારતમાં ખજાના અંગેના કાનૂની નિયમોને સરળ ભાષામાં સમજીએ.

| Updated on: May 02, 2026 | 6:27 PM
Share
બાળપણમાં આપણે ઘણી વખત દાદા-દાદી પાસેથી એવી રસપ્રદ વાર્તાઓ સાંભળી હોય છે કે ઘર કે ખેતર ખોદતાં અચાનક સોનાથી ભરેલો ખજાનો મળી આવ્યો. આવી વાતો ફિલ્મોમાં પણ ઘણીવાર જોવા મળે છે. પરંતુ જો હકીકતમાં ખોદકામ કરતી વખતે કોઈને સોનું કે ખજાનો મળી જાય, તો સૌથી પહેલો સવાલ એ ઊભો થાય છે કે તેનો હકદાર કોણ ગણાય? શું આ સંપત્તિ સરકારની હશે કે પછી તે જમીનના માલિકની? આવો, આ મુદ્દાને સરળ રીતે સમજીએ. ( Credits: AI Generated )

બાળપણમાં આપણે ઘણી વખત દાદા-દાદી પાસેથી એવી રસપ્રદ વાર્તાઓ સાંભળી હોય છે કે ઘર કે ખેતર ખોદતાં અચાનક સોનાથી ભરેલો ખજાનો મળી આવ્યો. આવી વાતો ફિલ્મોમાં પણ ઘણીવાર જોવા મળે છે. પરંતુ જો હકીકતમાં ખોદકામ કરતી વખતે કોઈને સોનું કે ખજાનો મળી જાય, તો સૌથી પહેલો સવાલ એ ઊભો થાય છે કે તેનો હકદાર કોણ ગણાય? શું આ સંપત્તિ સરકારની હશે કે પછી તે જમીનના માલિકની? આવો, આ મુદ્દાને સરળ રીતે સમજીએ. ( Credits: AI Generated )

1 / 6
ધારો કે તમે તમારા પૌત્રિક ઘરની મરામત દરમિયાન ખોદકામ કરો અને ત્યાંથી સોનાના સિક્કાઓથી ભરેલું વાસણ મળી આવે, તો એ આપમેળે તમારું બની જતું નથી. 1960 પછીથી ભૂગર્ભ ખોદકામ અંગેના અધિકારો મુખ્યત્વે સરકારના ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ (ASI) પાસે છે. એટલે કે, યોગ્ય પરવાનગી વગર પોતાની જમીનમાં ઊંડું ખોદકામ કરવું કાયદેસર માનવામાં આવતું નથી. ( Credits: AI Generated )

ધારો કે તમે તમારા પૌત્રિક ઘરની મરામત દરમિયાન ખોદકામ કરો અને ત્યાંથી સોનાના સિક્કાઓથી ભરેલું વાસણ મળી આવે, તો એ આપમેળે તમારું બની જતું નથી. 1960 પછીથી ભૂગર્ભ ખોદકામ અંગેના અધિકારો મુખ્યત્વે સરકારના ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ (ASI) પાસે છે. એટલે કે, યોગ્ય પરવાનગી વગર પોતાની જમીનમાં ઊંડું ખોદકામ કરવું કાયદેસર માનવામાં આવતું નથી. ( Credits: AI Generated )

2 / 6
પછીના સમયમાં “Indian Treasure Trove Act” નામનો કાયદો બનાવવામાં આવ્યો. આ કાયદા મુજબ, જો જમીન નીચે દટાયેલો સોનાથી ભરેલો ખજાનો કે કોઈ કિંમતી ધાતુ મળી આવે, તો તેના પર અંતિમ હક સરકારનો ગણાય છે. ( Credits: AI Generated )

પછીના સમયમાં “Indian Treasure Trove Act” નામનો કાયદો બનાવવામાં આવ્યો. આ કાયદા મુજબ, જો જમીન નીચે દટાયેલો સોનાથી ભરેલો ખજાનો કે કોઈ કિંમતી ધાતુ મળી આવે, તો તેના પર અંતિમ હક સરકારનો ગણાય છે. ( Credits: AI Generated )

3 / 6
ઘણા લોકો જાણ હોવા છતાં અજાણ બનવાનો નાટક કરીને જમીનમાંથી મળેલો ખજાનો છુપાવવાનો પ્રયાસ કરે છે. પરંતુ આ મોટી ભૂલ સાબિત થઈ શકે છે. જો સત્તાવાળાઓને ખબર પડે કે તમે ખજાનો છુપાવ્યો છે, તો તમારા સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી થઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં તમને છ મહિના સુધીની સજા તેમજ ભારે દંડનો સામનો કરવો પડી શકે છે. ( Credits: AI Generated )

ઘણા લોકો જાણ હોવા છતાં અજાણ બનવાનો નાટક કરીને જમીનમાંથી મળેલો ખજાનો છુપાવવાનો પ્રયાસ કરે છે. પરંતુ આ મોટી ભૂલ સાબિત થઈ શકે છે. જો સત્તાવાળાઓને ખબર પડે કે તમે ખજાનો છુપાવ્યો છે, તો તમારા સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી થઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં તમને છ મહિના સુધીની સજા તેમજ ભારે દંડનો સામનો કરવો પડી શકે છે. ( Credits: AI Generated )

4 / 6
જો આવી પરિસ્થિતિ સર્જાય અને તમને અથવા તમારા કોઈ ઓળખીતાને જમીનમાંથી દટાયેલો ખજાનો મળી આવે, તો સૌથી પહેલા તેની જાણ સ્થાનિક પોલીસ અથવા જિલ્લા પ્રશાસનને કરવી જરૂરી છે. તમને લખિતમાં ખજાનો કેટલો છે, ક્યારે મળ્યો અને ક્યાં મળ્યો તેની સંપૂર્ણ માહિતી આપવી પડે છે. જાણ થતાં જ અધિકારીઓ આવીને તે ખજાનાને પોતાના કબજામાં લઈ લે છે. ( Credits: AI Generated )

જો આવી પરિસ્થિતિ સર્જાય અને તમને અથવા તમારા કોઈ ઓળખીતાને જમીનમાંથી દટાયેલો ખજાનો મળી આવે, તો સૌથી પહેલા તેની જાણ સ્થાનિક પોલીસ અથવા જિલ્લા પ્રશાસનને કરવી જરૂરી છે. તમને લખિતમાં ખજાનો કેટલો છે, ક્યારે મળ્યો અને ક્યાં મળ્યો તેની સંપૂર્ણ માહિતી આપવી પડે છે. જાણ થતાં જ અધિકારીઓ આવીને તે ખજાનાને પોતાના કબજામાં લઈ લે છે. ( Credits: AI Generated )

5 / 6
જ્યારે વહીવટીતંત્ર ખજાનાને પોતાના કબજામાં લે છે, ત્યારે પછી તેનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરવો તે નક્કી થાય છે. જો મળેલા સિક્કા અથવા દાગીના 100–200 વર્ષથી પણ વધુ જૂના હોય અને તેમને ઐતિહાસિક મહત્વ હોય, તો તે જાળવણી માટે ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ ને સોંપવામાં આવે છે. બીજી તરફ, જો ખજાનો સોનાની ઈંટો કે બિસ્કિટ જેવા સ્વરૂપમાં હોય, તો તેને સરકારની તિજોરીમાં જમા કરવામાં આવે છે. કેટલીક પરિસ્થિતિમાં, માહિતી આપનાર વ્યક્તિને પણ તેનો હિસ્સો આપવામાં આવી શકે છે, પરંતુ એ પહેલાં વહીવટીતંત્ર સંપૂર્ણ તપાસ કરે છે. ( નોંધ: અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી પબ્લિક ડોમેન પરથી લેવામાં આવી છે, જે ફક્ત તમારી જાણકારી માટે છે.) ( Credits: AI Generated )

જ્યારે વહીવટીતંત્ર ખજાનાને પોતાના કબજામાં લે છે, ત્યારે પછી તેનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરવો તે નક્કી થાય છે. જો મળેલા સિક્કા અથવા દાગીના 100–200 વર્ષથી પણ વધુ જૂના હોય અને તેમને ઐતિહાસિક મહત્વ હોય, તો તે જાળવણી માટે ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ ને સોંપવામાં આવે છે. બીજી તરફ, જો ખજાનો સોનાની ઈંટો કે બિસ્કિટ જેવા સ્વરૂપમાં હોય, તો તેને સરકારની તિજોરીમાં જમા કરવામાં આવે છે. કેટલીક પરિસ્થિતિમાં, માહિતી આપનાર વ્યક્તિને પણ તેનો હિસ્સો આપવામાં આવી શકે છે, પરંતુ એ પહેલાં વહીવટીતંત્ર સંપૂર્ણ તપાસ કરે છે. ( નોંધ: અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી પબ્લિક ડોમેન પરથી લેવામાં આવી છે, જે ફક્ત તમારી જાણકારી માટે છે.) ( Credits: AI Generated )

6 / 6

જનરલ નોલેજમાં ઇતિહાસ, ભૂગોળ, વિજ્ઞાન, સાહિત્ય, વર્તમાન બાબતો સહિતના વિષયોનો સમાવેશ થાય છે. જનરલ નોલેજની સારી સમજ હોવી જરૂરી છે, કારણ કે તે તમને વિશ્વની ઘટનાઓથી અપડેટ રાખે છે. અહીંયા દરરોજ અવનવી બાબતોની સ્ટોરી તમને જાણવા મળશે. તમારૂ નોલેજ વધારવા માટે જનરલ નોલેજના ટોપિકને ફોલો કરતા રહો.

Follow Us
LIVETV
Web Stories View more
Watermelon: ઉનાળાનું ફળ તરબૂચ છે હેલ્ધી, જાણો તેમાં રહેલા વિટામિનની માહિતી
Watermelon: ઉનાળાનું ફળ તરબૂચ છે હેલ્ધી, જાણો તેમાં રહેલા વિટામિનની માહિતી
કઈ આદતો Body Pain વધારી શકે છે?
કઈ આદતો Body Pain વધારી શકે છે?
Weight Loss: વજન ઘટાડવા માટે નાસ્તામાં ચણા ખાવા કે મખાના?
Weight Loss: વજન ઘટાડવા માટે નાસ્તામાં ચણા ખાવા કે મખાના?
કયું જ્યુસ પાચન સુધારવામાં મદદ કરી શકે છે?
કયું જ્યુસ પાચન સુધારવામાં મદદ કરી શકે છે?
આ ફળો હંમેશા છાલ સાથે ખાઓ, વિટામીનનો ભંડાર છે
આ ફળો હંમેશા છાલ સાથે ખાઓ, વિટામીનનો ભંડાર છે
રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી પડે ત્યારે કયા લક્ષણો દેખાય છે?
રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી પડે ત્યારે કયા લક્ષણો દેખાય છે?
Latest Videos View more
જામનગરના કાલાવડ પંથકમાં કાળજાળ ગરમી બાદ કમોસમી વરસાદ
જામનગરના કાલાવડ પંથકમાં કાળજાળ ગરમી બાદ કમોસમી વરસાદ
ડેટિંગ અને મેટ્રોમોનિયલ એપ પર યુવતીઓને ફસાવતો નકલી PSI ઝડપાયો
ડેટિંગ અને મેટ્રોમોનિયલ એપ પર યુવતીઓને ફસાવતો નકલી PSI ઝડપાયો
બ્રહ્મસમાજ સાથે શાસ્ત્રી સૂર્યપ્રકાશ સ્વામીએ બેઠક યોજીને માગી માફિ
બ્રહ્મસમાજ સાથે શાસ્ત્રી સૂર્યપ્રકાશ સ્વામીએ બેઠક યોજીને માગી માફિ
ખેડૂતો રોડ પર આવ્યા! આણંદ-ખેડામાં ડીઝલની ભયંકર અછત - જુઓ Video
ખેડૂતો રોડ પર આવ્યા! આણંદ-ખેડામાં ડીઝલની ભયંકર અછત - જુઓ Video
બ્રહ્મસમાજે સ્વામી સામે ખોલ્યો મોરચો,માફી નહીં માંગે તો વિરોધની ચેતવણી
બ્રહ્મસમાજે સ્વામી સામે ખોલ્યો મોરચો,માફી નહીં માંગે તો વિરોધની ચેતવણી
ડીઝલનો 40 ટકા જથ્થો ઉપલબ્ધ, સાંસદ પરષોત્તમ રુપાલાનું નિવેદન!
ડીઝલનો 40 ટકા જથ્થો ઉપલબ્ધ, સાંસદ પરષોત્તમ રુપાલાનું નિવેદન!
કચ્છ જિલ્લાના તહેરા ગામ પાસે ઝાડીમાંથી શંકાસ્પદ ડ્રોન મળ્યું
કચ્છ જિલ્લાના તહેરા ગામ પાસે ઝાડીમાંથી શંકાસ્પદ ડ્રોન મળ્યું
હાઈડ્રોલિક મશીનથી 4 લોકોનું રેસ્ક્યુ કરાયું જુઓ Video
હાઈડ્રોલિક મશીનથી 4 લોકોનું રેસ્ક્યુ કરાયું જુઓ Video
અમદાવાદના ₹2600 કરોડના ગટર પ્રોજેક્ટને હાઇકોર્ટમાં પડકાર, જુઓ-Video
અમદાવાદના ₹2600 કરોડના ગટર પ્રોજેક્ટને હાઇકોર્ટમાં પડકાર, જુઓ-Video
પોલીસ પર પથ્થરમારો કરનારા આરોપી સદ્દામ અંસારીની ધરપકડ!
પોલીસ પર પથ્થરમારો કરનારા આરોપી સદ્દામ અંસારીની ધરપકડ!
g clip-path="url(#clip0_868_265)">