हिन्दी News9 ಕನ್ನಡ తెలుగు मराठी বাংলা ਪੰਜਾਬੀ தமிழ் മലയാളം मनी9 TV9-UP
AQI
TV9 Network
User
Sign In

By signing in or creating an account, you agree with Associated Broadcasting Company's Terms & Conditions and Privacy Policy.

Subscribe Whatsapp Channel
તાજા સમાચાર ક્રિકેટ ન્યૂઝ ગુજરાત વીડિયોઝ ફોટો ગેલેરી રાશિફળ ટેકનોલોજી રાષ્ટ્રીય વર્લ્ડ બિઝનેસ વેબસ્ટોરી મનોરંજન ટ્રેન્ડિંગ ટોપિક કૃષિ મહારાષ્ટ્ર ભક્તિ સમાચાર

કાનુની સવાલ : છૂટાછેડાની સ્થિતિમાં બાળકો કોની સાથે રહેશે? માતાને બાળકોની કસ્ટડી ક્યારે મળી શકે છે?

પતિ-પત્નીના છુટાછેડા પછી બાળકની કસ્ટડીનો નિર્ણય માત્ર એના પર રહેતો નથી કે, કોણ કમાય છે. અથવા બાળકો કોની પાસે રહે છે.કોર્ટ બાળકોની સુરક્ષા, પરવરિશ, શિક્ષણ,સ્વાસ્થય અને ભાવનાત્મક જરુરતો અને સમગ્ર કલ્યાણને સૌથી વધારે મહત્વ આપે છે.

| Updated on: Oct 15, 2026 | 9:14 AM
Share
છુટાછેડાની સ્થિતમાં સૌથી સંવદેનશીલ સવાલ થાય છે કે, બાળકો માતા પાસે રહેશે કે, પિતા પાસે. કેટલાક કેસમાં માતાને ડર રહે છે કે, આર્થિક રુપે આત્મનિર્ભર ન થવા પર નોકરી ન કરવાના કારણે તે બાળકોની કસ્ટડી ગુમાવે છે. પરંતુ ભારતીય કાનુનમાં કસ્ટડી નક્કી કરતી વખતે માતા-પિતાની આર્થિક સ્થિતિ અથવા કાનુની દાવેદારી જ નિર્ણાયક હોય છે.

છુટાછેડાની સ્થિતમાં સૌથી સંવદેનશીલ સવાલ થાય છે કે, બાળકો માતા પાસે રહેશે કે, પિતા પાસે. કેટલાક કેસમાં માતાને ડર રહે છે કે, આર્થિક રુપે આત્મનિર્ભર ન થવા પર નોકરી ન કરવાના કારણે તે બાળકોની કસ્ટડી ગુમાવે છે. પરંતુ ભારતીય કાનુનમાં કસ્ટડી નક્કી કરતી વખતે માતા-પિતાની આર્થિક સ્થિતિ અથવા કાનુની દાવેદારી જ નિર્ણાયક હોય છે.

1 / 10
તેના બદલે, બાળકના શ્રેષ્ઠ હિતોને સર્વોપરી ગણવામાં આવે છે. સુપ્રીમ કોર્ટે તેના નિર્ણયોમાં એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, બાળકનું કલ્યાણ માતાપિતાના અધિકારો કરતાં વધુ મહત્વનું છે.

તેના બદલે, બાળકના શ્રેષ્ઠ હિતોને સર્વોપરી ગણવામાં આવે છે. સુપ્રીમ કોર્ટે તેના નિર્ણયોમાં એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, બાળકનું કલ્યાણ માતાપિતાના અધિકારો કરતાં વધુ મહત્વનું છે.

2 / 10
હિન્દુ માઈનોરિટી એન્ડ ગાર્જિયનશિપ એક્ટ1956ની કલમ 6 મુજબ, પાંચ વર્ષની ઉંમર સુધી પહોંચેલા બાળકની કસ્ટડી સામાન્ય રીતે માતા પાસે હોવી જોઈએ. જો કે, આ જોગવાઈ પોતે જ ખાતરી આપતી નથી કે માતાને બધી પરિસ્થિતિઓમાં કસ્ટડી મળશે.

હિન્દુ માઈનોરિટી એન્ડ ગાર્જિયનશિપ એક્ટ1956ની કલમ 6 મુજબ, પાંચ વર્ષની ઉંમર સુધી પહોંચેલા બાળકની કસ્ટડી સામાન્ય રીતે માતા પાસે હોવી જોઈએ. જો કે, આ જોગવાઈ પોતે જ ખાતરી આપતી નથી કે માતાને બધી પરિસ્થિતિઓમાં કસ્ટડી મળશે.

3 / 10
કોર્ટે બાળકના શ્રેષ્ઠ હિત અને સંજોગોને ધ્યાનમાં રાખીને નિર્ણય લેવો જોઈએ. તેથી, જો બાળકની સલામતી અથવા કલ્યાણ અંગે ગંભીર ચિંતા હોય, તો કોર્ટ અલગ વ્યવસ્થા કરી શકે છે.

કોર્ટે બાળકના શ્રેષ્ઠ હિત અને સંજોગોને ધ્યાનમાં રાખીને નિર્ણય લેવો જોઈએ. તેથી, જો બાળકની સલામતી અથવા કલ્યાણ અંગે ગંભીર ચિંતા હોય, તો કોર્ટ અલગ વ્યવસ્થા કરી શકે છે.

4 / 10
કેટલીક મહિલાઓને છૂટાછેડા પછી આશંકા રહે છે કે, નોકરી ન કરવા પર અથવા ઓછી આવકના આધાર પર તેને બાળકોની કસ્ટડી મળશે નહી. પરંતુ કસ્ટડી નક્કી કરતી વખતે કોર્ટ માત્ર આર્થિક સ્થિતિને આધાર બનાવતી નથી. એ પણ જુએ છે કે, કોણ બાળકની સારી રીતે સાંભળ , શિક્ષણ અને સ્વાસ્થનું જરુરતો પુરી કરી શકે છે.

કેટલીક મહિલાઓને છૂટાછેડા પછી આશંકા રહે છે કે, નોકરી ન કરવા પર અથવા ઓછી આવકના આધાર પર તેને બાળકોની કસ્ટડી મળશે નહી. પરંતુ કસ્ટડી નક્કી કરતી વખતે કોર્ટ માત્ર આર્થિક સ્થિતિને આધાર બનાવતી નથી. એ પણ જુએ છે કે, કોણ બાળકની સારી રીતે સાંભળ , શિક્ષણ અને સ્વાસ્થનું જરુરતો પુરી કરી શકે છે.

5 / 10
માતાની ઓછી આવક હોવાનો મતલબ એ નથી કે, બાળકની પરવરિશ કરવામાં અક્ષમ છે. કોર્ટ મામલાના તથ્થો અને ઉપલબધ પરિસ્થિતિના આધાર પર બાળકોના હિતમાં નિર્ણય લે છે.

માતાની ઓછી આવક હોવાનો મતલબ એ નથી કે, બાળકની પરવરિશ કરવામાં અક્ષમ છે. કોર્ટ મામલાના તથ્થો અને ઉપલબધ પરિસ્થિતિના આધાર પર બાળકોના હિતમાં નિર્ણય લે છે.

6 / 10
હિન્દુ લગ્ન અધિનિયમ,1955ની કલમ 26 હેઠળ, સગીર બાળકોની કસ્ટડી, ભરણપોષણ અને શિક્ષણ સંબંધિત આદેશો વૈવાહિક કાર્યવાહીમાં કરી શકાય છે. વધુમાં, કોર્ટ અધિનિયમ,1890 હેઠળ બાળ કસ્ટડી અને વાલીની નિમણૂક સંબંધિત બાબતો પર પણ વિચાર કરી શકે છે. લાગુ કાયદો અને પ્રક્રિયા લગ્નની પ્રકૃતિ, પક્ષકારોના અંગત કાયદા અને કેસની પરિસ્થિતિઓ પર આધાર રાખે છે.

હિન્દુ લગ્ન અધિનિયમ,1955ની કલમ 26 હેઠળ, સગીર બાળકોની કસ્ટડી, ભરણપોષણ અને શિક્ષણ સંબંધિત આદેશો વૈવાહિક કાર્યવાહીમાં કરી શકાય છે. વધુમાં, કોર્ટ અધિનિયમ,1890 હેઠળ બાળ કસ્ટડી અને વાલીની નિમણૂક સંબંધિત બાબતો પર પણ વિચાર કરી શકે છે. લાગુ કાયદો અને પ્રક્રિયા લગ્નની પ્રકૃતિ, પક્ષકારોના અંગત કાયદા અને કેસની પરિસ્થિતિઓ પર આધાર રાખે છે.

7 / 10
હવે એક પ્રશ્ન થાય છે કે, જો માતાને કસ્ટડી મળે, તો પણ પિતાને મુલાકાતનો અધિકાર હોઈ શકે છે.માતાની કાયમી કસ્ટડીનો અર્થ એ નથી કે, પિતાનો બાળકની મુલાકાત લેવાનો અધિકાર કાયમી ધોરણે સમાપ્ત થઈ ગયો છે. બાળકના શ્રેષ્ઠ હિતમાં, કોર્ટ પિતા માટે મુલાકાત, ફોન અથવા વિડિઓ કૉલ્સ અને વેકેશન સમય જેવી વ્યવસ્થા સ્થાપિત કરી શકે છે.

હવે એક પ્રશ્ન થાય છે કે, જો માતાને કસ્ટડી મળે, તો પણ પિતાને મુલાકાતનો અધિકાર હોઈ શકે છે.માતાની કાયમી કસ્ટડીનો અર્થ એ નથી કે, પિતાનો બાળકની મુલાકાત લેવાનો અધિકાર કાયમી ધોરણે સમાપ્ત થઈ ગયો છે. બાળકના શ્રેષ્ઠ હિતમાં, કોર્ટ પિતા માટે મુલાકાત, ફોન અથવા વિડિઓ કૉલ્સ અને વેકેશન સમય જેવી વ્યવસ્થા સ્થાપિત કરી શકે છે.

8 / 10
જો મુલાકાત બાળકની સલામતી અથવા સુખાકારીને જોખમમાં મૂકે છે, તો કોર્ટ સંજોગોના આધારે આ અધિકારો પર શરતો લગાવી શકે છે. સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણયોએ મુલાકાતના અધિકારો અને બાળકની ભાવનાત્મક જરૂરિયાતો સાથે કસ્ટડીને સંતુલિત કરવાના મહત્વ પર પણ ભાર મૂક્યો છે.

જો મુલાકાત બાળકની સલામતી અથવા સુખાકારીને જોખમમાં મૂકે છે, તો કોર્ટ સંજોગોના આધારે આ અધિકારો પર શરતો લગાવી શકે છે. સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણયોએ મુલાકાતના અધિકારો અને બાળકની ભાવનાત્મક જરૂરિયાતો સાથે કસ્ટડીને સંતુલિત કરવાના મહત્વ પર પણ ભાર મૂક્યો છે.

9 / 10
(Disclaimer: જો તમારી પાસે કોઈ ચોક્કસ કેસ હોય તો કાનૂની નિષ્ણાત (વકીલ) ની સલાહ લેવી સલાહભર્યું છે. અહીં આપેલી માહિતી ફક્ત કોર્ટના નિર્ણયો અને કલમોને આધારે આપવામાં આવી છે. તમારે કોઈ કેસ માટે જાણવું હોય તો યોગ્ય વકીલની સલાહ લઈ શકો છો.)(All Image Credit- Canva /PTI )

(Disclaimer: જો તમારી પાસે કોઈ ચોક્કસ કેસ હોય તો કાનૂની નિષ્ણાત (વકીલ) ની સલાહ લેવી સલાહભર્યું છે. અહીં આપેલી માહિતી ફક્ત કોર્ટના નિર્ણયો અને કલમોને આધારે આપવામાં આવી છે. તમારે કોઈ કેસ માટે જાણવું હોય તો યોગ્ય વકીલની સલાહ લઈ શકો છો.)(All Image Credit- Canva /PTI )

10 / 10

કાયદો એ નિયમોનો સમૂહ છે. જેને સમુદાય દ્વારા માન્ય તરીકે સ્વીકારવામાં આવે છે. કાયદો દેશના વહીવટ માટે નૈતિક માર્ગદર્શક તરીકે પણ કાર્ય કરે છે. કાયદો એ માનવ વર્તન અને ક્રિયાઓનું નિયમન કરવાની એક પદ્ધતિ છે. અહી ક્લિક કરો

કામની વાતલીગલ એડવાઈઝ
Follow Us
LIVETV
Web Stories View more
'રામાયણ'માં જેની ચર્ચા થઈ રહી છે તે શોભના કોણ છે? જાણો
'રામાયણ'માં જેની ચર્ચા થઈ રહી છે તે શોભના કોણ છે? જાણો
ઊંઘમાં નસકોરાં કેમ આવે છે?
ઊંઘમાં નસકોરાં કેમ આવે છે?
ન્યુઝીલેન્ડ સામે રોહિત શર્માનો મોટો રેકોર્ડ
ન્યુઝીલેન્ડ સામે રોહિત શર્માનો મોટો રેકોર્ડ
લોટને લાંબા સમય સુધી ફ્રેશ રાખવા અપનાવો આ 7 ટિપ્સ !
લોટને લાંબા સમય સુધી ફ્રેશ રાખવા અપનાવો આ 7 ટિપ્સ !
દિવાળીમાં ફટાકડા ફોડવાની પરંપરા કેટલી જૂની છે ?
દિવાળીમાં ફટાકડા ફોડવાની પરંપરા કેટલી જૂની છે ?
ક્રિસ્ટિયાનો રોનાલ્ડોની નેટવર્થ કેટલી છે?
ક્રિસ્ટિયાનો રોનાલ્ડોની નેટવર્થ કેટલી છે?
Latest Videos View more
દિવાળી પહેલા જ અમદાવાદ રાજકોટની હવા બની ઝેરીલી, AQI 200 ને પાર
દિવાળી પહેલા જ અમદાવાદ રાજકોટની હવા બની ઝેરીલી, AQI 200 ને પાર
દિવાળી પર્વે જામનગરી મુખવાસની 150થી વધુ વેરાયટીએ જમાવ્યુ આકર્ષણ
દિવાળી પર્વે જામનગરી મુખવાસની 150થી વધુ વેરાયટીએ જમાવ્યુ આકર્ષણ
અમરેલીના લાઠી ખીજડિયા નજીક વંદે ભારત ટ્રેન પર પથ્થરમારાની ઘટના
અમરેલીના લાઠી ખીજડિયા નજીક વંદે ભારત ટ્રેન પર પથ્થરમારાની ઘટના
અમદાવાદમાં વિકાસના નામે પર્યાવરણનો વિનાશ, હજારો વૃક્ષો કપાયા
અમદાવાદમાં વિકાસના નામે પર્યાવરણનો વિનાશ, હજારો વૃક્ષો કપાયા
સ્ટ્રેચર વગર વલખાં મારતા દર્દીઓ અને TV9 દેખાતાં જ દોડતું 'તંત્ર'
સ્ટ્રેચર વગર વલખાં મારતા દર્દીઓ અને TV9 દેખાતાં જ દોડતું 'તંત્ર'
બાવળા-બગોદરા હાઈવે પર વહેલી સવારે ખાનગી ઓઈલ મિલમાં લાગી ભીષણ આગ
બાવળા-બગોદરા હાઈવે પર વહેલી સવારે ખાનગી ઓઈલ મિલમાં લાગી ભીષણ આગ
માંડલ રોડ પર ચાલુ બાઇક પર યુવકે ફટાકડા ફોડી કર્યા સ્ટંટ ! Video
માંડલ રોડ પર ચાલુ બાઇક પર યુવકે ફટાકડા ફોડી કર્યા સ્ટંટ ! Video
સુરતના ઉધના રેલવે સ્ટેશને મુસાફરોનો ધસારો જુઓ Video
સુરતના ઉધના રેલવે સ્ટેશને મુસાફરોનો ધસારો જુઓ Video
દિવાળીની રાત્રે સુરતમાં આગના બનાવો, ફાયર બ્રિગેડને 25 કોલ મળ્યા! Video
દિવાળીની રાત્રે સુરતમાં આગના બનાવો, ફાયર બ્રિગેડને 25 કોલ મળ્યા! Video
દિવાળીએ ચમકશે તમારી કિસ્મત? જાણો વાર્ષિક રાશિફળ
દિવાળીએ ચમકશે તમારી કિસ્મત? જાણો વાર્ષિક રાશિફળ
g clip-path="url(#clip0_868_265)">