Solar Panle : Silver ના ભાવ આસમાને, Copper બનશે સોલાર સિસ્ટમનો નવો Boss! એક્સપર્ટે કહી ચોંકાવનારી વાત
ચાંદીના વિક્રમી ભાવ વધારાથી સૌર ઉદ્યોગમાં ઉત્પાદન ખર્ચ વધ્યો છે. આ સ્થિતિમાં, તાંબુ (કોપર) સૌર સેલ મેટલાઇઝેશનમાં ચાંદીનો મુખ્ય વિકલ્પ બની શકે છે.

સોલાર ઉદ્યોગ હાલમાં એક મોટા પરિવર્તનના તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહ્યો છે. તેનું મુખ્ય કારણ છે ચાંદીના ભાવમાં થયેલો ઝડપી અને અણધાર્યો વધારો. તાજેતરમાં ચાંદીના ભાવ પ્રતિ કિલોગ્રામ લગભગ ₹3.1 લાખના સર્વકાલીન ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચી ગયા છે, જેના કારણે સૌર પેનલના ઉત્પાદન ખર્ચ પર સીધી અસર પડી છે. આ સ્થિતિએ ઉદ્યોગમાં એક મહત્વનો પ્રશ્ન ઊભો કર્યો છે—શું હવે તાંબુ (કોપર) સૌર સેલ મેટલાઇઝેશનમાં ચાંદીની જગ્યા લઈ શકે?

છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં ચાંદીના ભાવમાં થયેલા ભારે વધારાથી સૌર પેનલ ઉત્પાદકોની ચિંતા વધી છે. કારણ કે સૌર કોષોના આગળ અને પાછળના ભાગની ગ્રીડ લાઇન્સમાં ચાંદીની પેસ્ટનો વ્યાપક ઉપયોગ થાય છે, જે ઉત્પાદન ખર્ચનો મોટો હિસ્સો ધરાવે છે. મોટા પાયે ઉત્પાદન કરતી કંપનીઓ માટે આ ખર્ચ નફા પર સીધી અસર કરે છે.

આ દબાણને કારણે હવે અનેક અગ્રણી સૌર ઉત્પાદકો ચાંદીના વિકલ્પોની શોધમાં લાગ્યા છે, જેથી ઉત્પાદન ખર્ચ નિયંત્રિત કરી શકાય અને સૌર ઊર્જાને વધુ સસ્તી બનાવી શકાય. ઉદ્યોગ નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો ચાંદીના ભાવમાં આવો જ વધારો ચાલુ રહેશે, તો ચાંદી પરની નિર્ભરતા ઘટાડવી અનિવાર્ય બની જશે.

જર્મનીના ISC કોન્સ્ટાન્ઝના સહ-સ્થાપક રાડોવન કોપેસેકના મતે, તાંબા તરફનો પરિવર્તન ટેકનિકલ અને આર્થિક રીતે બંને રીતે શક્ય છે. તેઓ કહે છે કે એકવાર ઉદ્યોગના મુખ્ય ખેલાડીઓ કોપર મેટલાઇઝેશન અપનાવે, ત્યારબાદ સમગ્ર સૌર ઉદ્યોગ તેનું અનુસરણ કરે છે, કારણ કે સૌર ક્ષેત્ર મોટેભાગે “અનુયાયી ઉદ્યોગ” તરીકે ઓળખાય છે.

કોપર સ્ક્રીન પ્રિન્ટિંગ ટેકનોલોજી હાલની ઉત્પાદન લાઇનમાં ઓછા ખર્ચ અને મર્યાદિત રોકાણ સાથે અપનાવી શકાય છે. યોગ્ય રીતે અમલમાં મૂકવામાં આવે તો કોપર-મેટલાઇઝ્ડ મોડ્યુલોનું પ્રદર્શન ચાંદી આધારિત મોડ્યુલ જેટલું જ રહે છે. જો કે, કોપેસેક એ પણ સ્પષ્ટ કરે છે કે ચાંદી સંપૂર્ણપણે દૂર નહીં થાય. સંપર્ક રચના અને ડિફ્યુઝન બેરિયર માટે પ્રતિ વોટ અંદાજે 2 થી 3 મિલિગ્રામ ચાંદી હજી પણ જરૂરી રહેશે.

ઓસ્ટ્રેલિયાની ન્યુ સાઉથ વેલ્સ યુનિવર્સિટીના નિષ્ણાત નિંગ સોંગનું માનવું છે કે જો કોપર પેસ્ટ અપનાવવાથી કાર્યક્ષમતામાં થોડીક ઘટાડો થાય તો પણ, જો ખર્ચમાં મોટી બચત થાય તો તે સ્વીકાર્ય બની શકે છે—શરતે કે લાંબા ગાળાની વિશ્વસનીયતા સાથે કોઈ સમાધાન ન થાય. તેમના જણાવ્યા મુજબ અંતિમ નિર્ણય એ પર આધાર રાખશે કે મોડ્યુલ અને સિસ્ટમ સ્તરે કાર્યક્ષમતાના નુકસાનને કેટલી અસરકારક રીતે સંતુલિત કરી શકાય છે.

હાલમાં, તેમની ટીમ ચાંદીના ઉપયોગને ઘટાડવા માટે ટૂંકા ગાળાના અને લાંબા ગાળાના બંને ઉકેલો પર કામ કરી રહી છે. નજીકના ભવિષ્યમાં ઓછી ચાંદી સાથે સુધારેલી ડિઝાઇન, એટલે કે સિલ્વર થ્રિફ્ટિંગ, સૌથી સરળ અને ઓછું જોખમી વિકલ્પ માનવામાં આવે છે. લાંબા ગાળે, જે ધાતુ ઓછી સંપર્ક પ્રતિકાર, ઓછી રિકોમ્બિનેશન લોસ, ઉત્તમ વાહકતા અને મજબૂત વિશ્વસનીય કામગીરી આપશે, તે જ ઉદ્યોગમાં ટકી રહેશે.

એકંદરે, ઉદ્યોગમાંથી મળતા સંકેતો સ્પષ્ટ છે કે તાંબુ સૌર કોષ ઉદ્યોગમાં આગામી મોટો ગેમ-ચેન્જર બની શકે છે, અને વર્ષ 2026 આ પરિવર્તન માટે એક મહત્વનો વળાંક સાબિત થઈ શકે છે.
