AQI
TV9 Network
User
Sign In

By signing in or creating an account, you agree with Associated Broadcasting Company's Terms & Conditions and Privacy Policy.

‘કેળા’ હંમેશા ‘વાંકા’ જ કેમ હોય છે ? સીધા કેમ નહીં ? જાણો આની પાછળનું રસપ્રદ વિજ્ઞાન

કેળા તો આપણે બધા ખાઈએ છીએ પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે, તે હંમેશા વળેલા જ કેમ હોય છે? બીજા ફળો જ્યારે, ગોળ અથવા સીધા હોય છે, ત્યારે કેળું હંમેશા વળેલું જોવા મળે છે. આની પાછળ કોઈ સંયોગ નથી પરંતુ એક ખાસ વિજ્ઞાન કામ કરે છે.

| Updated on: May 13, 2026 | 4:49 PM
Share
કેળું દુનિયામાં સૌથી વધુ ખવાતા ફળોમાંનું એક છે. જો કે, તેને ખાતી વખતે ભાગ્યે જ કોઈએ આ વાત પર ધ્યાન આપ્યું હશે કે, તેનો આકાર હંમેશા 'કવર્ડ' એટલે કે વળેલો હોય છે. સફરજન, સંતરા, તરબૂચ જેવા ફળો સામાન્ય રીતે ગોળ અથવા લંબગોળ હોય છે પણ કેળાનો આકાર વળાંક જેવો દેખાય છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, આની પાછળ એક ખાસ વિજ્ઞાન કામ કરે છે.

કેળું દુનિયામાં સૌથી વધુ ખવાતા ફળોમાંનું એક છે. જો કે, તેને ખાતી વખતે ભાગ્યે જ કોઈએ આ વાત પર ધ્યાન આપ્યું હશે કે, તેનો આકાર હંમેશા 'કવર્ડ' એટલે કે વળેલો હોય છે. સફરજન, સંતરા, તરબૂચ જેવા ફળો સામાન્ય રીતે ગોળ અથવા લંબગોળ હોય છે પણ કેળાનો આકાર વળાંક જેવો દેખાય છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, આની પાછળ એક ખાસ વિજ્ઞાન કામ કરે છે.

1 / 5
વાત એમ છે કે, શરૂઆતમાં કેળા સીધા હોય છે પરંતુ સૂર્યના પ્રકાશ તરફ વધતા-વધતા તેમનો આકાર વળી જાય છે. વિજ્ઞાનમાં આ પ્રક્રિયાને 'ફોટોટ્રોપિઝમ' કહેવામાં આવે છે. આનો અર્થ પ્રકાશની દિશામાં વધવું થાય છે. આ જ કારણસર કેળું ઉપરની તરફ વળેલું હોય છે. 'કેળા' ઝાડની ઊંચાઈ પર નીચેની તરફ લટકીને મોટા થાય છે. એક મોટા લૂમમાં ઘણા બધા કેળા સાથે લાગેલા હોય છે અને આખો લૂમ નીચેની તરફ નમેલો હોય છે.

વાત એમ છે કે, શરૂઆતમાં કેળા સીધા હોય છે પરંતુ સૂર્યના પ્રકાશ તરફ વધતા-વધતા તેમનો આકાર વળી જાય છે. વિજ્ઞાનમાં આ પ્રક્રિયાને 'ફોટોટ્રોપિઝમ' કહેવામાં આવે છે. આનો અર્થ પ્રકાશની દિશામાં વધવું થાય છે. આ જ કારણસર કેળું ઉપરની તરફ વળેલું હોય છે. 'કેળા' ઝાડની ઊંચાઈ પર નીચેની તરફ લટકીને મોટા થાય છે. એક મોટા લૂમમાં ઘણા બધા કેળા સાથે લાગેલા હોય છે અને આખો લૂમ નીચેની તરફ નમેલો હોય છે.

2 / 5
શરૂઆતમાં નાના કેળા મોટે ભાગે સીધા હોય છે પરંતુ જેમ-જેમ તે મોટા થવા લાગે છે, તેમ તેમ તેમનો આકાર બદલાવા લાગે છે. હકીકતમાં, 'કેળું' સૂર્યના પ્રકાશ તરફ વધવાનો પ્રયત્ન કરે છે. એવામાં ભલે તેનો લૂમ નીચે લટકી રહ્યો હોય પરંતુ દરેક કેળું ઉપરની તરફ વળવા લાગે છે, જેથી તેને વધુમાં વધુ તડકો મળી શકે. આ જ કારણથી તેનો આકાર વક્ર (Curved) થઈ જાય છે.

શરૂઆતમાં નાના કેળા મોટે ભાગે સીધા હોય છે પરંતુ જેમ-જેમ તે મોટા થવા લાગે છે, તેમ તેમ તેમનો આકાર બદલાવા લાગે છે. હકીકતમાં, 'કેળું' સૂર્યના પ્રકાશ તરફ વધવાનો પ્રયત્ન કરે છે. એવામાં ભલે તેનો લૂમ નીચે લટકી રહ્યો હોય પરંતુ દરેક કેળું ઉપરની તરફ વળવા લાગે છે, જેથી તેને વધુમાં વધુ તડકો મળી શકે. આ જ કારણથી તેનો આકાર વક્ર (Curved) થઈ જાય છે.

3 / 5
વિજ્ઞાનની ભાષામાં આ પ્રક્રિયાને “નેગેટિવ ફોટોટ્રોપિઝમ” પણ કહેવામાં આવે છે. ઘણા છોડ અને ફળો સૂર્ય તરફ નમે છે પરંતુ કેળામાં આ અસર ખૂબ જ સ્પષ્ટ દેખાય છે. આથી જ નીચે લટકવા છતાં કેળું ઉપરની તરફ વળતું જાય છે. દુનિયાભરમાં મળતા મોટાભાગના કેળા આ રીતે જ વધતા હોવાથી તે વળેલા દેખાય છે.

વિજ્ઞાનની ભાષામાં આ પ્રક્રિયાને “નેગેટિવ ફોટોટ્રોપિઝમ” પણ કહેવામાં આવે છે. ઘણા છોડ અને ફળો સૂર્ય તરફ નમે છે પરંતુ કેળામાં આ અસર ખૂબ જ સ્પષ્ટ દેખાય છે. આથી જ નીચે લટકવા છતાં કેળું ઉપરની તરફ વળતું જાય છે. દુનિયાભરમાં મળતા મોટાભાગના કેળા આ રીતે જ વધતા હોવાથી તે વળેલા દેખાય છે.

4 / 5
કેળાનો આ અનોખો આકાર માત્ર તેની ઓળખ નથી પરંતુ કુદરતના શાનદાર સંતુલનનું ઉદાહરણ છે. ટૂંકમાં, હવે પછી જ્યારે તમે કેળું ખાઓ, ત્યારે યાદ રાખજો કે તેનું આ વાંકાપણું હકીકતમાં સૂર્ય સુધી પહોંચવાની તેની મથામણનું પરિણામ છે.

કેળાનો આ અનોખો આકાર માત્ર તેની ઓળખ નથી પરંતુ કુદરતના શાનદાર સંતુલનનું ઉદાહરણ છે. ટૂંકમાં, હવે પછી જ્યારે તમે કેળું ખાઓ, ત્યારે યાદ રાખજો કે તેનું આ વાંકાપણું હકીકતમાં સૂર્ય સુધી પહોંચવાની તેની મથામણનું પરિણામ છે.

5 / 5

(નોંધ: આ માહિતી વિજ્ઞાન આધારિત છે અને અલગ-અલગ સ્રોતમાંથી એકત્રિત કરવામાં આવી છે. TV9 Gujarati સંપૂર્ણપણે આની પુષ્ટિ કરતું નથી.)

સવારે સ્વિમિંગ કરવું જોઈએ કે સાંજે ? જાણો કયો સમય તમારા શરીર માટે છે સૌથી વધુ ફાયદાકારક

Follow Us
અમદાવાદઃ NEET પેપર લીક મુદ્દે NSUI ના ઉગ્ર દેખાવો, કાર્યકરોની અટકાયત
અમદાવાદઃ NEET પેપર લીક મુદ્દે NSUI ના ઉગ્ર દેખાવો, કાર્યકરોની અટકાયત
અમદાવાદમાં સેલ્સગર્લ કરોડોના સોનાના દાગીના લઈને ફરાર! જુઓ Video
અમદાવાદમાં સેલ્સગર્લ કરોડોના સોનાના દાગીના લઈને ફરાર! જુઓ Video
Breaking News : રાજકોટ સિવિલ હોસ્પિટલમાં શ્વાન બાદ હવે ઉંદરનો ત્રાસ
Breaking News : રાજકોટ સિવિલ હોસ્પિટલમાં શ્વાન બાદ હવે ઉંદરનો ત્રાસ
ભાવનગરના મહુવામાં ભેળસેળિયા માવાનો મોટો પર્દાફાશ
ભાવનગરના મહુવામાં ભેળસેળિયા માવાનો મોટો પર્દાફાશ
બે દિવસમાં રાજ્યમાં સોનાની ખરીદી ઘટી, જુઓ વીડિયો
બે દિવસમાં રાજ્યમાં સોનાની ખરીદી ઘટી, જુઓ વીડિયો
PMની અપીલ બાદ ખર્ચ ઘટાડવા રાજ્ય સરકાર મક્કમ
PMની અપીલ બાદ ખર્ચ ઘટાડવા રાજ્ય સરકાર મક્કમ
નાણાકીય લાભ થવાની પ્રબળ સંભાવના છે, આત્મવિશ્વાસનો યોગ્ય ઉપયોગ કરો
નાણાકીય લાભ થવાની પ્રબળ સંભાવના છે, આત્મવિશ્વાસનો યોગ્ય ઉપયોગ કરો
અમરેલી: સિંહોના સંવર્ધન કેન્દ્રમાં માઈનિંગનો વિરોધ
અમરેલી: સિંહોના સંવર્ધન કેન્દ્રમાં માઈનિંગનો વિરોધ
રાજકોટમાં બુલડોઝર એક્શન: ભીમનગરમાં 33 ગેરકાયદે બાંધકામો જમીનદોસ્ત
રાજકોટમાં બુલડોઝર એક્શન: ભીમનગરમાં 33 ગેરકાયદે બાંધકામો જમીનદોસ્ત
ગુજરાતમાં ચોમાસુ 8 દિવસ મોડું, સામાન્ય કરતાં ઓછો વરસાદ રહેશે
ગુજરાતમાં ચોમાસુ 8 દિવસ મોડું, સામાન્ય કરતાં ઓછો વરસાદ રહેશે
g clip-path="url(#clip0_868_265)">