લદ્દાખ

લદ્દાખને લોકબોલીમાં લદાખ પણ કહે છે. ભારતનાં જમ્મુ અને કાશ્મીર રાજ્યમાંથી લદ્દાખ અલગથી બનેલ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ છે. લદ્દાખનું સૌથી મોટું શહેર લેહ છે. લદ્દાખની ઉતરમાં કારાકોરમ અને દક્ષિણમાં હિમાલયનાં પર્વતો આવેલ છે. લદ્દાખનો અર્થ “ઉંચા પર્વતોની ભૂમિ” પણ થાય છે. લદ્દાખ તેનાં પહાડી સૌંદર્ય અને સંસ્કૃતિ માટે જાણીતું છે. 1974 પછી અહીં લદ્દાખના પ્રવાસન ઉધોગમાં સારો એવો વિકાસ થયો છે.

લદ્દાખની ઇન્ડો-આર્યન અને તિબેટિયન વંશની લદ્દાખી પ્રજાનો મોટો ભાગ બૌદ્ધ ધર્મ અને અમુક શિયા મુસ્લીમ ધર્મ પાળે છે. અહીં તિબેટિયન સંસ્કૃતિનાં બહોળા ફેલાવાને કારણે ક્યારેક લદ્દાખને “નાનાં તિબેટ” તરીકે પણ ઓળખાવામાં આવે છે. ઘણાં તિબેટિયનોનું લાંબા સમયથી માનવું હતું કે, બાકીનાં કાશ્મીર કરતાં આ પ્રદેશ ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક રીતે ખૂબ જ અલગ પડતો હોઈ, લદ્દાખને “કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશ” જાહેર કરવો જોઇએ. જેને ધ્યાનમાં લઈને ભારત સરકારે 5 ઓગસ્ટ, 2019ના રોજ જમ્મુ-કાશ્મીરને વિશેષાધિકાર આપતી બંધારણની કલમ 370 અને 35-A ને હટાવી તેની સાથેસાથે કાશ્મીર રાજ્યને બે કેન્દ્રશાસિત ભાગમાં વહેંચી નાખવાનો નિર્ણય લીધો. જેના અંતર્ગત બે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ બન્યા: જમ્મુ-કાશ્મીર અને લદ્દાખ.