हिन्दी News9 ಕನ್ನಡ తెలుగు मराठी বাংলা ਪੰਜਾਬੀ தமிழ் മലയാളം मनी9 TV9-UP
AQI
TV9 Network
User
Sign In

By signing in or creating an account, you agree with Associated Broadcasting Company's Terms & Conditions and Privacy Policy.

Subscribe Whatsapp Channel
તાજા સમાચાર ક્રિકેટ ન્યૂઝ ગુજરાત વીડિયોઝ ફોટો ગેલેરી રાશિફળ ટેકનોલોજી રાષ્ટ્રીય વર્લ્ડ બિઝનેસ વેબસ્ટોરી મનોરંજન ટ્રેન્ડિંગ ટોપિક કૃષિ મહારાષ્ટ્ર ભક્તિ સમાચાર

કેટલીક નદીઓ પર શા માટે બનાવાય છે હેંગિંગ બ્રિજ ? જાણો પિલર ન ઊભા કરવા પાછળનું કારણ

નબળી માટી અને પાણીના તેજ પ્રવાહ વચ્ચે પિલર ઊભા કરવાનું કામ અત્યંત જોખમી હોય છે. જાણો કઈ ભૌગોલિક અને તકનીકી મજબૂરીઓના કારણે આવી નદીઓ પર હેંગિંગ બ્રિજ બનાવવામાં આવે છે.

| Updated on: Aug 26, 2026 | 7:50 PM
Share
જ્યારે પણ આપણે પહાડો કે કોઈ ઊંડી નદી પાસેથી પસાર થઈએ છીએ, ત્યારે ત્યાં બનેલા મોટા મોટા ઝૂલતા પુલ એટલે કે હેંગિંગ બ્રિજ આપણું ધ્યાન ખેંચે છે. ઋષિકેશના 'લક્ષ્મણ ઝૂલા' કે 'રામ ઝૂલા' તેના સૌથી જાણીતા ઉદાહરણો છે. આ ઉપરાંત દેશના ઘણા પહાડી વિસ્તારો અને ખીણોમાં પણ આવા પુલ જોવા મળે છે. આવા સમયે અવારનવાર મનમાં સવાલ થાય છે કે કેટલીક ચોક્કસ જગ્યાઓ કે નદીઓ પર સામાન્ય પુલની જેમ જમીનમાંથી પિલર કેમ ઊભા નથી કરવામાં આવતા? ચાલો સમજીએ તેની પાછળનું સમગ્ર એન્જિનિયરિંગ અને ભૌગોલિક ગણિત:

જ્યારે પણ આપણે પહાડો કે કોઈ ઊંડી નદી પાસેથી પસાર થઈએ છીએ, ત્યારે ત્યાં બનેલા મોટા મોટા ઝૂલતા પુલ એટલે કે હેંગિંગ બ્રિજ આપણું ધ્યાન ખેંચે છે. ઋષિકેશના 'લક્ષ્મણ ઝૂલા' કે 'રામ ઝૂલા' તેના સૌથી જાણીતા ઉદાહરણો છે. આ ઉપરાંત દેશના ઘણા પહાડી વિસ્તારો અને ખીણોમાં પણ આવા પુલ જોવા મળે છે. આવા સમયે અવારનવાર મનમાં સવાલ થાય છે કે કેટલીક ચોક્કસ જગ્યાઓ કે નદીઓ પર સામાન્ય પુલની જેમ જમીનમાંથી પિલર કેમ ઊભા નથી કરવામાં આવતા? ચાલો સમજીએ તેની પાછળનું સમગ્ર એન્જિનિયરિંગ અને ભૌગોલિક ગણિત:

1 / 6
ઊંડી ખીણોમાં પિલર બનાવવાનું અતિ મુશ્કેલ: હેંગિંગ બ્રિજ મોટાભાગે એવી જગ્યાઓ પર બનાવવામાં આવે છે જ્યાં નદી ખૂબ ઊંડી ખીણમાંથી પસાર થતી હોય. આવી જગ્યાઓ પર પાણીની સપાટીથી નીચે જમીન સુધીની ઊંડાઈ એટલી વધારે હોય છે કે ત્યાં પિલર ઊભો કરવો અત્યંત મુશ્કેલ અને ખૂબ ખર્ચાળ સાબિત થાય છે. પહાડી વિસ્તારોમાં પિલર નિર્માણ માટે ભારે ક્રેન અને મશીનરી લઈ જવી પણ શક્ય હોતી નથી.

ઊંડી ખીણોમાં પિલર બનાવવાનું અતિ મુશ્કેલ: હેંગિંગ બ્રિજ મોટાભાગે એવી જગ્યાઓ પર બનાવવામાં આવે છે જ્યાં નદી ખૂબ ઊંડી ખીણમાંથી પસાર થતી હોય. આવી જગ્યાઓ પર પાણીની સપાટીથી નીચે જમીન સુધીની ઊંડાઈ એટલી વધારે હોય છે કે ત્યાં પિલર ઊભો કરવો અત્યંત મુશ્કેલ અને ખૂબ ખર્ચાળ સાબિત થાય છે. પહાડી વિસ્તારોમાં પિલર નિર્માણ માટે ભારે ક્રેન અને મશીનરી લઈ જવી પણ શક્ય હોતી નથી.

2 / 6
નદીનો અતિ તેજ પ્રવાહ: ઘણી નદીઓમાં પાણીનો પ્રવાહ એટલો ઝડપી અને અનિયંત્રિત હોય છે કે પિલર બનાવવાથી તેના ક્ષતિગ્રસ્ત થવાનું જોખમ સતત રહે છે. ખાસ કરીને પહાડી નદીઓમાં ચોમાસા દરમિયાન જળસ્તર અચાનક વધી જતાં પિલર પર પાણીનું અતિશય દબાણ આવે છે. આવા સંજોગોમાં એન્જિનિયર્સ હેંગિંગ બ્રિજને શ્રેષ્ઠ માને છે, કારણ કે તે પાણીને સ્પર્શ્યા વિના જ બંને છેડાઓને જોડી દે છે.

નદીનો અતિ તેજ પ્રવાહ: ઘણી નદીઓમાં પાણીનો પ્રવાહ એટલો ઝડપી અને અનિયંત્રિત હોય છે કે પિલર બનાવવાથી તેના ક્ષતિગ્રસ્ત થવાનું જોખમ સતત રહે છે. ખાસ કરીને પહાડી નદીઓમાં ચોમાસા દરમિયાન જળસ્તર અચાનક વધી જતાં પિલર પર પાણીનું અતિશય દબાણ આવે છે. આવા સંજોગોમાં એન્જિનિયર્સ હેંગિંગ બ્રિજને શ્રેષ્ઠ માને છે, કારણ કે તે પાણીને સ્પર્શ્યા વિના જ બંને છેડાઓને જોડી દે છે.

3 / 6
નબળી અને રેતાળ જમીનનું જોખમ: કેટલીક નદીઓના પટની જમીન અત્યંત નબળી, રેતાળ કે દલદલી હોય છે, જે ભારે કોંક્રિટના પિલરનો ભાર સહન કરી શકતી નથી. આવી જમીન પર પિલર બનાવવાથી સમય જતાં તે ધસી જવાનો કે નમી જવાનો ખતરો રહે છે. તેનાથી વિપરીત, હેંગિંગ બ્રિજનો સમગ્ર ભાર મજબૂત કેબલ્સ અને બંને કાંઠે ઊભા કરાયેલા ઊંચા ટાવર્સ પર ટકેલો રહે છે, જેથી નદીની જમીન પર સીધું દબાણ આવતું નથી.

નબળી અને રેતાળ જમીનનું જોખમ: કેટલીક નદીઓના પટની જમીન અત્યંત નબળી, રેતાળ કે દલદલી હોય છે, જે ભારે કોંક્રિટના પિલરનો ભાર સહન કરી શકતી નથી. આવી જમીન પર પિલર બનાવવાથી સમય જતાં તે ધસી જવાનો કે નમી જવાનો ખતરો રહે છે. તેનાથી વિપરીત, હેંગિંગ બ્રિજનો સમગ્ર ભાર મજબૂત કેબલ્સ અને બંને કાંઠે ઊભા કરાયેલા ઊંચા ટાવર્સ પર ટકેલો રહે છે, જેથી નદીની જમીન પર સીધું દબાણ આવતું નથી.

4 / 6
ભૂકંપ પ્રભાવિત વિસ્તારોમાં વધુ સુરક્ષિત: જે વિસ્તારોમાં ભૂકંપનું જોખમ વધુ હોય છે, ત્યાં હેંગિંગ બ્રિજ વધુ સુરક્ષિત વિકલ્પ સાબિત થાય છે. સામાન્ય પિલરવાળા પુલની સરખામણીએ હેંગિંગ બ્રિજમાં વધુ સ્થિતિસ્થાપકતા (Flexibility) હોય છે. ભૂકંપના આંચકા દરમિયાન તે થોડો હલી શકે છે, પરંતુ તેના તૂટવાનું જોખમ ઘણું ઓછું રહે છે. આ જ કારણથી સિસ્મિક ઝોનમાં આ ટેકનોલોજીને પ્રાથમિકતા અપાય છે.

ભૂકંપ પ્રભાવિત વિસ્તારોમાં વધુ સુરક્ષિત: જે વિસ્તારોમાં ભૂકંપનું જોખમ વધુ હોય છે, ત્યાં હેંગિંગ બ્રિજ વધુ સુરક્ષિત વિકલ્પ સાબિત થાય છે. સામાન્ય પિલરવાળા પુલની સરખામણીએ હેંગિંગ બ્રિજમાં વધુ સ્થિતિસ્થાપકતા (Flexibility) હોય છે. ભૂકંપના આંચકા દરમિયાન તે થોડો હલી શકે છે, પરંતુ તેના તૂટવાનું જોખમ ઘણું ઓછું રહે છે. આ જ કારણથી સિસ્મિક ઝોનમાં આ ટેકનોલોજીને પ્રાથમિકતા અપાય છે.

5 / 6
ઓછો સમય અને ઓછો ખર્ચ: ઊંડી ખીણોમાં સામાન્ય પિલરવાળા પુલ બનાવવામાં વર્ષો લાગી જાય છે અને પ્રોજેક્ટ ખર્ચ પણ ખૂબ વધી જાય છે. તેની સરખામણીએ હેંગિંગ બ્રિજ ઓછા સમય અને ઓછા ખર્ચે તૈયાર થઈ જાય છે. પાણીની અંદર ભારે બાંધકામ ન કરવું પડતું હોવાથી મજૂરી, મશીનરી અને મટીરિયલ ત્રણેય પાછળ થતો ખર્ચ ઘટી જાય છે.

ઓછો સમય અને ઓછો ખર્ચ: ઊંડી ખીણોમાં સામાન્ય પિલરવાળા પુલ બનાવવામાં વર્ષો લાગી જાય છે અને પ્રોજેક્ટ ખર્ચ પણ ખૂબ વધી જાય છે. તેની સરખામણીએ હેંગિંગ બ્રિજ ઓછા સમય અને ઓછા ખર્ચે તૈયાર થઈ જાય છે. પાણીની અંદર ભારે બાંધકામ ન કરવું પડતું હોવાથી મજૂરી, મશીનરી અને મટીરિયલ ત્રણેય પાછળ થતો ખર્ચ ઘટી જાય છે.

6 / 6

ભારતીય વૈજ્ઞાનિકોએ વિદેશમાં બનાવી ખાસ કૂલિંગ ફિલ્મ, કાળઝાળ ગરમીમાં પણ છતનું તાપમાન 22 ડિગ્રી ઘટાડશે

જનરલ નોલેજ
Follow Us
LIVETV
Web Stories View more
શ્રીલંકામાં સૌથી મોટી ઇનિંગ રમનાર ભારતીય વિકેટકીપર
શ્રીલંકામાં સૌથી મોટી ઇનિંગ રમનાર ભારતીય વિકેટકીપર
પંજાબની
પંજાબની "ઐશ્વર્યા રાય"નો પરિવાર જુઓ
સ્કિન કેર માટે ફાયદાકારક 7 ખોરાક જાણો
સ્કિન કેર માટે ફાયદાકારક 7 ખોરાક જાણો
વૈભવ સૂર્યવંશીએ રેડ બોલ ક્રિકેટમાં કેટલી વિકેટ લીધી છે?
વૈભવ સૂર્યવંશીએ રેડ બોલ ક્રિકેટમાં કેટલી વિકેટ લીધી છે?
કરણ પટેલનો પરિવાર જુઓ
કરણ પટેલનો પરિવાર જુઓ
બાથ ટુવાલ ક્યારે ધોવો જોઈએ?
બાથ ટુવાલ ક્યારે ધોવો જોઈએ?
g clip-path="url(#clip0_868_265)">