શું UPI MDR ચાર્જ પર વેપારીઓએ આપવો પડશે 18% GST? ટેક્સ એક્સપર્ટે સમજાવ્યું ‘અસલી ગણિત’

ડિજિટલ ઈન્ડિયાના યુગમાં UPI પર ચાર્જ લાગવાની વાતોથી સામાન્ય નાગરિકોથી લઈને મોટા વેપારીઓ સુધી સૌ કોઈ ચિંતિત છે. ખાસ કરીને 15 ઓક્ટોબરથી મોટા ટ્રાન્ઝેક્શન પર લાગનારા 'મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ' (MDR) અને તેના પર વધારાના 18% GST ને લઈને બજારમાં ઘણી ગેરસમજ પ્રવર્તી રહી છે.

Ravi Prajapati | Updated on: Sep 16, 2026 | 10:15 PM

દેશભરમાં યુપીઆઈ (UPI) પર ચાર્જ લગાવવા અંગે ચર્ચાનો માહોલ ગરમ છે. વેપારીઓ આ ચાર્જને પાછો ખેંચવાની માંગ કરી રહ્યા છે. આ દરમિયાન ટેક્સ એક્સપર્ટનું કહેવું છે કે, વેપારીઓએ UPIથી પેમેન્ટ લેવા પર MDR ની સાથે 18 ટકા GST પણ ચૂકવવો પડશે.

ટેક્સ એક્સપર્ટના જણાવ્યા મુજબ, મોટા UPI પેમેન્ટ પર 15 ઓક્ટોબરથી લાગનારા ‘મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ’ (MDR) પર 18 ટકાના દરે ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ (GST) પણ લાગશે. જો કે, GSTમાં નોંધાયેલા વેપારીઓ આ કરના ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ (ITC) નો દાવો કરી શકશે.

સરકારને 4,000 કરોડની કમાણી થશે

એએમઆરજી ગ્લોબલના મેનેજિંગ પાર્ટનર રજત મોહને જણાવ્યું હતું કે, નવી વ્યવસ્થાથી ડિજિટલ પેમેન્ટ ક્ષેત્રમાં GSTની દ્રષ્ટિએ બદલાવ આવશે. તેમણે કહ્યું કે, MDR પર 18 ટકા GSTથી વાર્ષિક લગભગ 3,500-4,000 કરોડ રૂપિયાની વધારાની આવક મળવાનો અંદાજ છે.

મોહને કહ્યું કે, નિયમનકારી વ્યવસ્થામાં રાહતની જોગવાઈ છે. આ શુલ્કની ચુકવણી કરનારા નોંધાયેલા વેપારીઓ ચુકવવામાં આવેલા GST પર ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટનો દાવો કરી શકે છે, જેથી તેમના કુલ કર બોજમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થશે.

આઈટીસી (ITC) નો લાભ લઈ શકશે

નાંગિયા ગ્લોબલના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર શિવકુમાર રામજીએ જણાવ્યું હતું કે, GST મૂળ ટ્રાન્ઝેક્શન રકમ પર નહીં લાગે પરંતુ માત્ર 0.4 ટકા MDR પર લાગુ થશે. તેમણે કહ્યું કે, GST-નોંધાયેલા મોટા વેપારીઓ ITCનો લાભ લઈ શકશે, જ્યારે 2,000 રૂપિયા સુધીના ટ્રાન્ઝેક્શન પર MDR ન હોવાથી નાના વેપારીઓ આનાથી પ્રભાવિત થશે નહીં.

રામજીએ કહ્યું કે, જે વેપારીઓનું વેચાણ GST મુક્ત વસ્તુઓ કે સેવાઓમાંથી થાય છે, તેમના માટે MDR પર ચુકવવામાં આવેલો GST વાસ્તવિક ખર્ચ બની શકે છે. તેમણે વર્તમાન ટ્રાન્ઝેક્શન વોલ્યુમના આધારે વાર્ષિક 5,000 કરોડ રૂપિયાથી વધુની વધારાની GST આવકનો અંદાજ વ્યક્ત કર્યો હતો.

18 ટકા GST લાગશે

ઈવાય ઈન્ડિયાના ટેક્સ પાર્ટનર સૌરભ અગ્રવાલે જણાવ્યું હતું કે, MDR એ બેંક દ્વારા વેપારી પાસેથી વસૂલવામાં આવતી સેવા શુલ્ક રકમ છે અને તેના પર 18 ટકા GST લાગશે. જો બેંકના સ્ટેટમેન્ટમાં શુલ્ક અને GST અલગથી દર્શાવવામાં આવ્યા હોય અથવા GSTનું ઇનવોઇસ આપવામાં આવ્યું હોય, તો પાત્ર વેપારી તેનો ITC લાભ લઈ શકે છે.

ITC તરીકે એડજસ્ટ કરી શકાય

એકેએમ ગ્લોબલના અપ્રત્યક્ષ કર પ્રમુખ ઈકેશ નાગપાલે જણાવ્યું હતું કે, GST ચુકવણીની મૂળ રકમ પર નહીં પરંતુ સેવા શુલ્ક તરીકે લેવામાં આવતા MDR પર લાગશે અને પાત્ર વેપારીઓ તેને ITC તરીકે એડજસ્ટ કરી શકશે.

નાગપાલે કહ્યું કે, 2,000 રૂપિયાથી વધુના માસિક યુપીઆઈ ચૂકવણીની આશરે 6 લાખ કરોડ રૂપિયાની રકમ પર જો 0.4 ટકા MDR લગાવવામાં આવે, તો તેના પર GST આશરે 432 કરોડ રૂપિયા પ્રતિ માસ અથવા 5,184 કરોડ રૂપિયા વાર્ષિક થશે.

એવામાં છૂટછાટ, રાહત દરો અને MDRની મહત્તમ મર્યાદાને જોતાં વાસ્તવિક GST કલેક્શન આનાથી ઓછું હશે. પાત્ર વેપારીઓ ITCનો દાવો પણ કરી શકશે, જેનાથી સરકારની શુદ્ધ વધારાની GST પ્રાપ્તિ કુલ કલેક્શન કરતાં ઓછી રહેશે.