हिन्दी News9 ಕನ್ನಡ తెలుగు मराठी বাংলা ਪੰਜਾਬੀ தமிழ் മലയാളം मनी9 TV9-UP
AQI
Sign In

By signing in or creating an account, you agree with Associated Broadcasting Company's Terms & Conditions and Privacy Policy.

Subscribe Whatsapp Channel
તાજા સમાચાર ક્રિકેટ ન્યૂઝ ગુજરાત વીડિયોઝ ફોટો ગેલેરી રાશિફળ ટેકનોલોજી રાષ્ટ્રીય વર્લ્ડ બિઝનેસ વેબસ્ટોરી મનોરંજન ટ્રેન્ડિંગ ટોપિક કૃષિ મહારાષ્ટ્ર

શું તમે જાણો છો કે ટ્રેનમાં જનરેટર શું કામ લગાવવામાં આવે છે ? ચાલો જાણીએ

રેલવેનો મુખ્ય ધ્યેય એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે મુસાફરોને તેમની મુસાફરી દરમિયાન કોઈ અસુવિધા ન થાય. આ જ હેતુથી ઇલેક્ટ્રિક ટ્રેનોમાં ખાસ જનરેટર કાર (Power Car) લગાવવામાં આવે છે. ચાલો જાણીએ કે તેનો મુખ્ય ઉપયોગ શું છે.

| Updated on: Jan 10, 2026 | 2:23 PM
Share
પાટા ઉપરથી પસાર થતા જાડા વાયર, એન્જિન સાથે જોડાયેલ પેન્ટોગ્રાફ અને ઝડપથી ચાલતી ટ્રેન... આ બધું સ્પષ્ટ લાગે છે કે ટ્રેન સીધી વીજળી પર ચાલી રહી છે, પરંતુ પછી પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે: જ્યારે ઉપરથી હજારો વોલ્ટ વીજળી પૂરી પાડવામાં આવી રહી હોય, ત્યારે ટ્રેનની પાછળ જનરેટર કાર કેમ લગાવવામાં આવે છે? શું વીજ પુરવઠામાં કોઈ ખામી છે, કે તેની પાછળ કોઈ ચોક્કસ ટેકનિકલ કારણ છે? જવાબ જાણીને તમને નવાઈ લાગશે.

પાટા ઉપરથી પસાર થતા જાડા વાયર, એન્જિન સાથે જોડાયેલ પેન્ટોગ્રાફ અને ઝડપથી ચાલતી ટ્રેન... આ બધું સ્પષ્ટ લાગે છે કે ટ્રેન સીધી વીજળી પર ચાલી રહી છે, પરંતુ પછી પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે: જ્યારે ઉપરથી હજારો વોલ્ટ વીજળી પૂરી પાડવામાં આવી રહી હોય, ત્યારે ટ્રેનની પાછળ જનરેટર કાર કેમ લગાવવામાં આવે છે? શું વીજ પુરવઠામાં કોઈ ખામી છે, કે તેની પાછળ કોઈ ચોક્કસ ટેકનિકલ કારણ છે? જવાબ જાણીને તમને નવાઈ લાગશે.

1 / 8
ભારતીય રેલવે દેશની જીવનરેખા તરીકે ઓળખાય છે. લાખો મુસાફરો દરરોજ ટ્રેન દ્વારા લાંબા અને ટૂંકા અંતરની મુસાફરી કરે છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં, રેલવેમાં ઝડપથી વીજળીકરણ થયું છે, અને આજે, દેશભરના મોટાભાગના રૂટ પર ઇલેક્ટ્રિક લોકોમોટિવ દોડે છે.

ભારતીય રેલવે દેશની જીવનરેખા તરીકે ઓળખાય છે. લાખો મુસાફરો દરરોજ ટ્રેન દ્વારા લાંબા અને ટૂંકા અંતરની મુસાફરી કરે છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં, રેલવેમાં ઝડપથી વીજળીકરણ થયું છે, અને આજે, દેશભરના મોટાભાગના રૂટ પર ઇલેક્ટ્રિક લોકોમોટિવ દોડે છે.

2 / 8
આનાથી ટ્રેનોની ગતિમાં વધારો થયો છે, પરંતુ ડીઝલ પરની નિર્ભરતા ઘટાડીને પર્યાવરણને પણ નોંધપાત્ર ફાયદો થયો છે. ઇલેક્ટ્રિક ટ્રેનો પાટા ઉપર ઓવરહેડ વાયર દ્વારા સંચાલિત થાય છે. આ વાયરો આશરે 25,000 વોલ્ટ (25 kV) AC કરંટ વહન કરે છે.

આનાથી ટ્રેનોની ગતિમાં વધારો થયો છે, પરંતુ ડીઝલ પરની નિર્ભરતા ઘટાડીને પર્યાવરણને પણ નોંધપાત્ર ફાયદો થયો છે. ઇલેક્ટ્રિક ટ્રેનો પાટા ઉપર ઓવરહેડ વાયર દ્વારા સંચાલિત થાય છે. આ વાયરો આશરે 25,000 વોલ્ટ (25 kV) AC કરંટ વહન કરે છે.

3 / 8
એન્જિન પર લગાવેલ પેન્ટોગ્રાફ આ વાયરો સાથે જોડાય છે અને એન્જિનમાં વીજળીનું પ્રસારણ કરે છે. એન્જિનમાં રહેલ ટ્રાન્સફોર્મર પછી જરૂર મુજબ આ ઉચ્ચ વોલ્ટેજ ઘટાડે છે અને તેને મોટર્સને રોટેટ કરી આગળ વધરે છે અને ટ્રેનને ચલાવે છે.

એન્જિન પર લગાવેલ પેન્ટોગ્રાફ આ વાયરો સાથે જોડાય છે અને એન્જિનમાં વીજળીનું પ્રસારણ કરે છે. એન્જિનમાં રહેલ ટ્રાન્સફોર્મર પછી જરૂર મુજબ આ ઉચ્ચ વોલ્ટેજ ઘટાડે છે અને તેને મોટર્સને રોટેટ કરી આગળ વધરે છે અને ટ્રેનને ચલાવે છે.

4 / 8
અહીં સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે જો એન્જિન આટલી બધી શક્તિ મેળવતું હોય, તો ટ્રેનના પાછળના ભાગમાં જનરેટર કાર શા માટે જોડાયેલી હોય છે? જ્યારે ઓવરહેડ વાયરમાંથી વીજળીનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે ટ્રેનને પાવર આપવા માટે થાય છે, ત્યારે ટ્રેનની અંદર પણ નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં વીજળીની જરૂર પડે છે.

અહીં સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે જો એન્જિન આટલી બધી શક્તિ મેળવતું હોય, તો ટ્રેનના પાછળના ભાગમાં જનરેટર કાર શા માટે જોડાયેલી હોય છે? જ્યારે ઓવરહેડ વાયરમાંથી વીજળીનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે ટ્રેનને પાવર આપવા માટે થાય છે, ત્યારે ટ્રેનની અંદર પણ નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં વીજળીની જરૂર પડે છે.

5 / 8
એસી કોચ, લાઇટ, પંખા, મોબાઇલ ચાર્જિંગ પોઈન્ટ, પેન્ટ્રી કાર, પાણીની મોટર અને અન્ય સિસ્ટમો સતત વીજળીની માંગ કરે છે. લાંબા અંતરની ટ્રેનો, ખાસ કરીને રાજધાની, શતાબ્દી, દુરંતો, તેજસ અને ગરીબ રથમાં એસી કોચની સંખ્યા વધુ હોય છે.

એસી કોચ, લાઇટ, પંખા, મોબાઇલ ચાર્જિંગ પોઈન્ટ, પેન્ટ્રી કાર, પાણીની મોટર અને અન્ય સિસ્ટમો સતત વીજળીની માંગ કરે છે. લાંબા અંતરની ટ્રેનો, ખાસ કરીને રાજધાની, શતાબ્દી, દુરંતો, તેજસ અને ગરીબ રથમાં એસી કોચની સંખ્યા વધુ હોય છે.

6 / 8
આવી સ્થિતિમાં, ફક્ત ઓવરહેડ પાવર સપ્લાય પર આધાર રાખવો જોખમી બની શકે છે. તેથી, રેલ્વે કોચમાં સતત વીજળીનો પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરવા માટે જનરેટર કાર જોડવામા આવે છે. જનરેટર કારનું પ્રાથમિક કાર્ય વીજળીનું સંચાલન કરવાનું છે.

આવી સ્થિતિમાં, ફક્ત ઓવરહેડ પાવર સપ્લાય પર આધાર રાખવો જોખમી બની શકે છે. તેથી, રેલ્વે કોચમાં સતત વીજળીનો પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરવા માટે જનરેટર કાર જોડવામા આવે છે. જનરેટર કારનું પ્રાથમિક કાર્ય વીજળીનું સંચાલન કરવાનું છે.

7 / 8
જો ઓવરહેડ સપ્લાયમાં સમસ્યા હોય, વોલ્ટેજમાં વધઘટ થાય, અથવા ટ્રેન એવા ભાગમાં પ્રવેશ કરે જ્યાં વીજળી કામચલાઉ રીતે બંધ હોય, તો જનરેટર તરત જ કામ સંભાળી લે છે. આ મુસાફરોને અંધારા, એસી નિષ્ફળતા અથવા અન્ય અસુવિધાઓનો અનુભવ કરવાથી બચાવે છે.

જો ઓવરહેડ સપ્લાયમાં સમસ્યા હોય, વોલ્ટેજમાં વધઘટ થાય, અથવા ટ્રેન એવા ભાગમાં પ્રવેશ કરે જ્યાં વીજળી કામચલાઉ રીતે બંધ હોય, તો જનરેટર તરત જ કામ સંભાળી લે છે. આ મુસાફરોને અંધારા, એસી નિષ્ફળતા અથવા અન્ય અસુવિધાઓનો અનુભવ કરવાથી બચાવે છે.

8 / 8

ટ્રાવેલ સ્કેમનો શિકાર? આ રીતે ફરિયાદ કરો, કાયદો તમારી સાથે છે, વાંચવા માટે અહીં ક્લિક કરો

જનરલ નોલેજરેલવે
Follow Us
LIVETV
Web Stories View more
Watermelon: ઉનાળાનું ફળ તરબૂચ છે હેલ્ધી, જાણો તેમાં રહેલા વિટામિનની માહિતી
Watermelon: ઉનાળાનું ફળ તરબૂચ છે હેલ્ધી, જાણો તેમાં રહેલા વિટામિનની માહિતી
કઈ આદતો Body Pain વધારી શકે છે?
કઈ આદતો Body Pain વધારી શકે છે?
Weight Loss: વજન ઘટાડવા માટે નાસ્તામાં ચણા ખાવા કે મખાના?
Weight Loss: વજન ઘટાડવા માટે નાસ્તામાં ચણા ખાવા કે મખાના?
કયું જ્યુસ પાચન સુધારવામાં મદદ કરી શકે છે?
કયું જ્યુસ પાચન સુધારવામાં મદદ કરી શકે છે?
આ ફળો હંમેશા છાલ સાથે ખાઓ, વિટામીનનો ભંડાર છે
આ ફળો હંમેશા છાલ સાથે ખાઓ, વિટામીનનો ભંડાર છે
રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી પડે ત્યારે કયા લક્ષણો દેખાય છે?
રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી પડે ત્યારે કયા લક્ષણો દેખાય છે?
Latest Videos View more
7 એપ્રિલે ગુજરાતમાં માવઠાની આગાહી: ઉત્તર ગુજરાત અને સૌરાષ્ટ્રમાં એલર્ટ
7 એપ્રિલે ગુજરાતમાં માવઠાની આગાહી: ઉત્તર ગુજરાત અને સૌરાષ્ટ્રમાં એલર્ટ
વડિયાના સુરવો ડેમનો દરવાજો ખોલાયો, ઉનાળે નદીઓ થઈ વહેતી
વડિયાના સુરવો ડેમનો દરવાજો ખોલાયો, ઉનાળે નદીઓ થઈ વહેતી
30 વર્ષના શાસન પછી પણ કોંગ્રેસીઓના ભરોસે કેમ ચાલે છે 'ભાજપ'?
30 વર્ષના શાસન પછી પણ કોંગ્રેસીઓના ભરોસે કેમ ચાલે છે 'ભાજપ'?
ઈન્કમટેક્સ વિભાગે ભોપાળું વાળ્યું! ફેરિયાને આપી અધધ 19.84 કરોડની નોટિસ
ઈન્કમટેક્સ વિભાગે ભોપાળું વાળ્યું! ફેરિયાને આપી અધધ 19.84 કરોડની નોટિસ
જુનાગઢમાં કડિયાવાડ વિસ્તારમાં ઈમારતનો ભાગ ધરાશાયી થતા મહિલના ગંભીર ઈજા
જુનાગઢમાં કડિયાવાડ વિસ્તારમાં ઈમારતનો ભાગ ધરાશાયી થતા મહિલના ગંભીર ઈજા
જુનાગઢમાં બિસમાર રસ્તાને કારણે દર્દીએ રસ્તા પર લેવી પડી સારવાર
જુનાગઢમાં બિસમાર રસ્તાને કારણે દર્દીએ રસ્તા પર લેવી પડી સારવાર
આજે તમારા માટે થોડો સમય કાઢો, તમારું સ્વાસ્થ્ય સંપૂર્ણ સ્વસ્થ રહેશે
આજે તમારા માટે થોડો સમય કાઢો, તમારું સ્વાસ્થ્ય સંપૂર્ણ સ્વસ્થ રહેશે
AMCનો આદેશ: હોટલોએ પનીર 'મિલ્ક' છે કે 'એનાલોગ' તે ફરજિયાત જણાવવું પડશે
AMCનો આદેશ: હોટલોએ પનીર 'મિલ્ક' છે કે 'એનાલોગ' તે ફરજિયાત જણાવવું પડશે
AI પર લગામ: ગુજરાત હાઈકોર્ટનો ઐતિહાસિક નિર્ણય
AI પર લગામ: ગુજરાત હાઈકોર્ટનો ઐતિહાસિક નિર્ણય
સુરતની હોટલોમાં LPG ની અછત, રસોઈ માટે કોલસો એકમાત્ર સહારો
સુરતની હોટલોમાં LPG ની અછત, રસોઈ માટે કોલસો એકમાત્ર સહારો
g clip-path="url(#clip0_868_265)">