AQI

Sign In

Subscribe Whatsapp Channel

તાજા સમાચાર ક્રિકેટ ન્યૂઝ ચૂંટણી પરિણામ ગુજરાત વીડિયોઝ ફોટો ગેલેરી રાશિફળ ટેકનોલોજી રાષ્ટ્રીય વર્લ્ડ બિઝનેસ વેબસ્ટોરી મનોરંજન ટ્રેન્ડિંગ ટોપિક કૃષિ મહારાષ્ટ્ર ભક્તિ સમાચાર

જામનગરની શોભા વધારતા લાખોટા તળાવનો અનોખો ઇતિહાસ છે, જાણો આ તળાવ કેમ ખાસ છે

જામનગર શહેરની બરાબર મધ્યમાં આવેલું રણમલ તળાવ (લાખોટા તળાવ) પાંચ લાખ ચોરસ મીટરમાં અને ત્રણ ભાગમાં વહેંચાયેલું છે. તળાવ નગરની શોભામાં અભિવૃદ્ધિ કરે છે.

TV9 Gujarati | Edited By: Tanvi Soni | Updated on: Feb 22, 2022 | 6:49 AM

લાખોટા તળાવની મધ્યમાં પત્થરના ગઢ પર વર્તુળાકાર લાખોટા કોઠો સ્થિત છે. ઇ.સ.1834, 1839 અને 1864ના નિષ્ફળ ચોમાસા દરમિયાન જામ રણમલજી-2ના હુકમથી આ કોઠાનું દુષ્કાળ રાહત માટે નિર્માણ થયેલુ. હકીકત તો એવી છે કે આ માળખુ એક કિલ્લા તરીકે રચાયેલ હતું. જે દુશ્મન સૈનિકોના આક્રમણને અટકાવવા માટે નિર્મિત થયો હતો. આ કિલ્લો હવે લાખોટા પેલેસ તરીકે પણ ઓળખાય છે અને તે હાલમાં લાખોટા મ્યુઝિયમ ધરાવે છે. — લાખોટા તળાવની મધ્યમાં પત્થરના ગઢ પર વર્તુળાકાર લાખોટા કોઠો સ્થિત છે. ઇ.સ.1834, 1839 અને 1864ના નિષ્ફળ ચોમાસા દરમિયાન જામ રણમલજી-2ના હુકમથી આ કોઠાનું દુષ્કાળ રાહત માટે નિર્માણ થયેલુ. હકીકત તો એવી છે કે આ માળખુ એક કિલ્લા તરીકે રચાયેલ હતું. જે દુશ્મન સૈનિકોના આક્રમણને અટકાવવા માટે નિર્મિત થયો હતો. આ કિલ્લો હવે લાખોટા પેલેસ તરીકે પણ ઓળખાય છે અને તે હાલમાં લાખોટા મ્યુઝિયમ ધરાવે છે.
1 / 9

ભૂતકાળમાં આવેલ ભૂકંપ અને ચક્રવાતોની વિપરીત અસરોને કારણે જર્જરિત થયેલ કોઠાની જાળવણી અનિવાર્ય હતી. પૌરાણિક સ્મારકના વારસા, ઇતિહાસ અને તેની ઓળખને પુનઃસંગ્રહિત કરવા તેમજ સંગ્રહાલયનું કાયાકલ્પ કરીને સ્થાપત્યના સાચા મહિમાના ગંતવ્યને ફરી સ્થાપિત કરવા જરૂર હતા — ભૂતકાળમાં આવેલ ભૂકંપ અને ચક્રવાતોની વિપરીત અસરોને કારણે જર્જરિત થયેલ કોઠાની જાળવણી અનિવાર્ય હતી. પૌરાણિક સ્મારકના વારસા, ઇતિહાસ અને તેની ઓળખને પુનઃસંગ્રહિત કરવા તેમજ સંગ્રહાલયનું કાયાકલ્પ કરીને સ્થાપત્યના સાચા મહિમાના ગંતવ્યને ફરી સ્થાપિત કરવા જરૂર હતા
2 / 9

જામનગર શહેરની બરાબર મધ્યમાં આવેલું રણમલ તળાવ (લાખોટા તળાવ) પાંચ લાખ ચોરસ મીટરમાં અને ત્રણ ભાગમાં વહેંચાયેલું છે. તળાવ નગરની શોભામાં અભિવૃદ્ધિ કરે છે અને સહેલાણીઓ તેમજ યાયાવર પક્ષીઓ માટે પણ આદર્શ આશ્રય-સ્થાન પૂરું પાડે છે. — જામનગર શહેરની બરાબર મધ્યમાં આવેલું રણમલ તળાવ (લાખોટા તળાવ) પાંચ લાખ ચોરસ મીટરમાં અને ત્રણ ભાગમાં વહેંચાયેલું છે. તળાવ નગરની શોભામાં અભિવૃદ્ધિ કરે છે અને સહેલાણીઓ તેમજ યાયાવર પક્ષીઓ માટે પણ આદર્શ આશ્રય-સ્થાન પૂરું પાડે છે.
3 / 9

લાખોટા કોઠા પર જુદી જુદી જગ્યોઓએ રણમલ તળાવના વિભિન્ન દ્રશ્યો અને ખાસ કરીને બર્ડ વોચર્સ માટે બાઇનોકયુલર્સ ગોઠવવામાં આવેલા છે, લાખોટા કોઠાની બંને બાજુએથી સરળતાથી પ્રવેશ તેમજ નિકાસ માટે આકર્ષક પ્રવશેદ્વાર બનાવવામાં આવ્યા છે. લાખોટા કોઠા સ્થાપત્યનું સંપૂર્ણ લાઇટીંગ અને ઇલેકટ્રીફિકેશન વર્ક, લાખોટા કોઠા તેમજ રણમલ તળાવના જુદા જુદા ઐતિહાસિક વારસાઓનું વર્ણન કરતા લાઇટ એન્ડ સાઉન્ડ શો આકર્ષણનું મુખ્ય કેન્દ્ર બની રહે છે. — લાખોટા કોઠા પર જુદી જુદી જગ્યોઓએ રણમલ તળાવના વિભિન્ન દ્રશ્યો અને ખાસ કરીને બર્ડ વોચર્સ માટે બાઇનોકયુલર્સ ગોઠવવામાં આવેલા છે, લાખોટા કોઠાની બંને બાજુએથી સરળતાથી પ્રવેશ તેમજ નિકાસ માટે આકર્ષક પ્રવશેદ્વાર બનાવવામાં આવ્યા છે. લાખોટા કોઠા સ્થાપત્યનું સંપૂર્ણ લાઇટીંગ અને ઇલેકટ્રીફિકેશન વર્ક, લાખોટા કોઠા તેમજ રણમલ તળાવના જુદા જુદા ઐતિહાસિક વારસાઓનું વર્ણન કરતા લાઇટ એન્ડ સાઉન્ડ શો આકર્ષણનું મુખ્ય કેન્દ્ર બની રહે છે.
4 / 9

નગરનું જૂનામાં જૂનું વર્ણન ઈ.સ. 1582-83માં સ્થાપેલા જામવિજય સંસ્કૃત કાવ્યમાં જોવા મળે છે. કાવ્યના સર્જક વેણીનાથ યા વાણીનાથે એક શ્લોકમાં જામનગરનું વર્ણન કાંઈક આવું કર્યું છે. નગર વેલ, વૃક્ષ અને પુષ્પોથી લચી પડેલી વાટિકાઓ અને કમળથી શોભતાં તળાવ અને તરેહ તરેહનાં ભવનોથી શોભતી આ નગરી અમરાવતી જેવી લાગે છે. કવિએ જામનગરને અમૃતથી ભરપૂર તળાવની નગરી કહ્યું છે. — નગરનું જૂનામાં જૂનું વર્ણન ઈ.સ. 1582-83માં સ્થાપેલા જામવિજય સંસ્કૃત કાવ્યમાં જોવા મળે છે. કાવ્યના સર્જક વેણીનાથ યા વાણીનાથે એક શ્લોકમાં જામનગરનું વર્ણન કાંઈક આવું કર્યું છે. નગર વેલ, વૃક્ષ અને પુષ્પોથી લચી પડેલી વાટિકાઓ અને કમળથી શોભતાં તળાવ અને તરેહ તરેહનાં ભવનોથી શોભતી આ નગરી અમરાવતી જેવી લાગે છે. કવિએ જામનગરને અમૃતથી ભરપૂર તળાવની નગરી કહ્યું છે.
5 / 9

હાલનું રણમલ અથવા લાખોટા તળાવ ઈ.સ. 1820થી 1852 વચ્ચે જામ રણમલજી બીજાએ બંધાવ્યાનું કહેવામાં આવે છે. જામનગરની ધરતી ઉપર ઈ.સ. 1840માં ભીષણ દુષ્કાળ પડતા જનતા ભૂખમરાનો ભોગ બની. પશુઓ ટપોટપ મરવા લાગ્યાં. આ ભયંકર આફત સમયે રાજવી રણમલજીએ નગરને દ્વારે લાખોટા તળાવ અને લાખોટા કોઠાનું બાંધકામ શરૂ કરાવી, હજારો માનવીઓને રોજી-રોટી આપવાનો ધર્મ બજાવ્યો હતો. જામનગરના ઐતિહાસિક લાખોટા સંગ્રહાલયની સ્થાપના 1946માં નવાનગર રાજ્યે કરી હતી. સૌરાષ્ટ્રના ચાર પૈકીનું આ મ્યુઝિયમ સંગ્રહાયેલી વસ્તુઓ તો ઠીક, પરંતુ તેના ભવનનિર્માણની વાસ્તુકલા માટે પણ અજોડ છે. — હાલનું રણમલ અથવા લાખોટા તળાવ ઈ.સ. 1820થી 1852 વચ્ચે જામ રણમલજી બીજાએ બંધાવ્યાનું કહેવામાં આવે છે. જામનગરની ધરતી ઉપર ઈ.સ. 1840માં ભીષણ દુષ્કાળ પડતા જનતા ભૂખમરાનો ભોગ બની. પશુઓ ટપોટપ મરવા લાગ્યાં. આ ભયંકર આફત સમયે રાજવી રણમલજીએ નગરને દ્વારે લાખોટા તળાવ અને લાખોટા કોઠાનું બાંધકામ શરૂ કરાવી, હજારો માનવીઓને રોજી-રોટી આપવાનો ધર્મ બજાવ્યો હતો. જામનગરના ઐતિહાસિક લાખોટા સંગ્રહાલયની સ્થાપના 1946માં નવાનગર રાજ્યે કરી હતી. સૌરાષ્ટ્રના ચાર પૈકીનું આ મ્યુઝિયમ સંગ્રહાયેલી વસ્તુઓ તો ઠીક, પરંતુ તેના ભવનનિર્માણની વાસ્તુકલા માટે પણ અજોડ છે.
6 / 9

આ કિલ્લો એક સમયે નવાનગરના મહારાજાનો મહેલ હતો. આજે તે સંગ્રહાલયમાં રૂપાંતરિત થયો છે તે 9થી 18મી સદી દરમિયાનના સ્થાપત્યનું એક ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. તે જામનગરના વિસ્તારમાં ફેલાયેલો છે. આ કિલ્લો અર્ધવર્તુળાકારમાં બનાવવામાં આવ્યો છે. સુરક્ષાકર્મીઓનો શસ્ત્રાગાર અને અન્ય યુદ્ધસામગ્રીનો સંગ્રહ થયેલો છે. લાખોટા મહેલને એક બ્રિજ શહેર સાથે જોડે છે. લાખોટાનો કિલ્લો કૉથ બાસનની નીચે આવેલો છે — આ કિલ્લો એક સમયે નવાનગરના મહારાજાનો મહેલ હતો. આજે તે સંગ્રહાલયમાં રૂપાંતરિત થયો છે તે 9થી 18મી સદી દરમિયાનના સ્થાપત્યનું એક ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. તે જામનગરના વિસ્તારમાં ફેલાયેલો છે. આ કિલ્લો અર્ધવર્તુળાકારમાં બનાવવામાં આવ્યો છે. સુરક્ષાકર્મીઓનો શસ્ત્રાગાર અને અન્ય યુદ્ધસામગ્રીનો સંગ્રહ થયેલો છે. લાખોટા મહેલને એક બ્રિજ શહેર સાથે જોડે છે. લાખોટાનો કિલ્લો કૉથ બાસનની નીચે આવેલો છે
7 / 9

મ્યુઝિયમમાં તમામ પૌરાણિક વસ્તુઓને તેમના નામ અને લખાણ સાથે પ્રોપર ડિસ્પ્લે કરવાનું કામ થયેલુ છે, જામનગરના એકમાત્ર સંગ્રહાલય માટે વ્હેલ માછલીનું વિશાળ હાડપિંજર મૂકવામાં આવેલુ છે. — મ્યુઝિયમમાં તમામ પૌરાણિક વસ્તુઓને તેમના નામ અને લખાણ સાથે પ્રોપર ડિસ્પ્લે કરવાનું કામ થયેલુ છે, જામનગરના એકમાત્ર સંગ્રહાલય માટે વ્હેલ માછલીનું વિશાળ હાડપિંજર મૂકવામાં આવેલુ છે.
8 / 9

આ કિલ્લો જામનગરના શાહી પરિવારે બનાવ્યો હતો. અહીંનું મુખ્ય આકર્ષણ કૂવા છે, જેની નીચે આવેલા છિદ્રમાંથી પાણી બહાર નીકળે છે. આ લાખોટા મિનાર તરીકે પણ ઓળખાય છે, જે દુર્લભ સંગ્રહ અને કલાકૃતિઓના એક અજાયબ ઘરમાં ફેરવાઈ ગયું છે. જામ રણમલજીના આદેશ પર દુષ્કાળમાં રાહત મેળવવા માટે મિનારનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું, જ્યાં વર્ષ 1834, 1839 અને 1846માં આ ક્ષેત્રમાં વરસાદ નહોતો થયો. આ સંગ્રહાલય લોકોને જોવા માટે સવારે 10-30થી સાંજે 5-30 સુધી ખુલ્લું રહે છે. — આ કિલ્લો જામનગરના શાહી પરિવારે બનાવ્યો હતો. અહીંનું મુખ્ય આકર્ષણ કૂવા છે, જેની નીચે આવેલા છિદ્રમાંથી પાણી બહાર નીકળે છે. આ લાખોટા મિનાર તરીકે પણ ઓળખાય છે, જે દુર્લભ સંગ્રહ અને કલાકૃતિઓના એક અજાયબ ઘરમાં ફેરવાઈ ગયું છે. જામ રણમલજીના આદેશ પર દુષ્કાળમાં રાહત મેળવવા માટે મિનારનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું, જ્યાં વર્ષ 1834, 1839 અને 1846માં આ ક્ષેત્રમાં વરસાદ નહોતો થયો. આ સંગ્રહાલય લોકોને જોવા માટે સવારે 10-30થી સાંજે 5-30 સુધી ખુલ્લું રહે છે.
9 / 9

Follow Us

LIVETV

Related Photo Gallery

નવરાશના સમયનો આનંદ માણી શકશો, રસપ્રદ વ્યક્તિને મળવાની પ્રબળ શક્યતા છે

SBI માં 3,00,000 જમા કરાવો, સરકારી ગેરંટી સાથે મળશે 1,58,974 વ્યાજ

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનો સિક્રેટ stock portfolio આઉટ...

IPL ઈતિહાસના ટોપ-5 સૌથી ઓછા સ્કોર જે થયા ડિફેન્ડ

રોકાણકારો તૈયાર રહે! આ 1 શેરમાં મોટા ખેલાડીઓએ ખેલ પાડ્યો

'TTE' નવા અવતારમાં! રેલવે હવે ટિકિટ ચેકિંગનું 'લાઈવ રેકોર્ડિંગ' કરશે

Rare Blue Moon: 31મે ના રોજ પૂનમના દિવસે આકાશમાં દેખાશે આ અદભૂત નજારો

અચાનક ખંજવાળ આવે છે? જાણો શરીરમાં કયા વિટામિનની ઊણપ હોઈ શકે

IPL 2026 અધવચ્ચે જ છોડી પોતાન દેશ ચાલ્યો ગયો KKR નો સ્ટાર ખેલાડી

શું તમારી પાસે છે અદાણીના આ '3 શેર'?

IPL 2026: મુંબઈના અનુભવી ખેલાડીએ અમ્પાયરને બોલ્યા અપશબ્દો

ભારત નહીં ઝૂકે! UAE સાથે થયો એવો કરાર કે, જે દેશની કિસ્મત બદલી નાખશે

રૂપિયો પહેલીવાર પહોંચ્યો 96ને પાર, શેરબજારમાં ફરી નબળાઈ

અમેરિકામાં પાર્ટ-ટાઇમ જોબની હકીકત શું? ખર્ચો નીકળશે કે નહીં

IPL 2026: લખનૌ સામે હારથી CSK પ્લેઓફ રેસમાંથી થશે બહાર? જાણો સમીકરણ

કયા દેશ પાસે છે 'સૌથી વધુ સોનું'? જુઓ 'વર્ષ 2026' ના 'લેટેસ્ટ આંકડા'

Jioના 4 સસ્તા રિચાર્જ પ્લાન, 200 રુપિયાથી પણ ઓછી કિંમતમાં મળશે ડેટા

300 દિવસ સુધી નહીં કરવું પડે રિચાર્જ, BSNL લાવ્યું સૌથી સસ્તો પ્લાન

મૂળાંક 1 અને 9 ધરાવતા છોકરાઓ પિતા માટે બને છે ગુડ લક?

જાણો સંજુ સેમસન અને ચારુલતા રમેશની સુંદર લવ સ્ટોરી

બેડરૂમમાં રહેલી આ વસ્તુઓ છીનવી શકે છે તમારી ઊંઘ, જાણો વાસ્તુનો આ નિયમ

PMના કાફલામાં EV કેમ નહીં? મોટો ખુલાસો

ખાલી પેટે ચા પીવાની આદત કેટલી હાનિકારક હોઈ શકે છે?

લગ્નના 4 વર્ષ બાદ પતિથી અલગ થઈ મૌની રોય, પરસ્પર સંમતિથી લીધા છૂટાછેડા

ફોનને બ્લાસ્ટથી બચાવો છે તો ભૂલથી પણ ના કરો આ કામ

Fruit Peels : આ 5 ફળોને છોલીને ખાવાની ભૂલ ન કરો!

ઘરમાં પાણીનું માટલું ક્યાં રાખવું જોઈએ? વાસ્તુ મુજબ જાણો સાચી દિશા

Car ધોતા રાખો આ સાવધાની ! 5 ભાગોમાં ભૂલથી પણ ના જવા દેતા પાણી

મુંબઈની જીત બાદ 8 ટીમોનું પ્લેઓફ માટેનું બગડ્યું ગણિત

શું દિલજીત દોસાંઝ ભારતીય નાગરિક નથી? રિપોર્ટમાં કરાયો દાવો

સોનાના બજારમાં ગરમી ! આયાત ડ્યુટી 15% થતાં સોનાના ભાવમાં ઉછાળો

સોનાની આયાત માટે નવા કડક નિયમો જાહેર, સોનું હવે 'સસ્તું' નહીં મળે!

15 મેથી ચમકી ઉઠશે આ 5 રાશિની કિસ્મત, બુધ ગોચર કરાવશે છપ્પડ ફાડ કમાણી !

Gold જ્વેલરી પર '999' કેમ લખેલું હોય છે?

પેપર લીકના દોષિતોને શું સજા મળે છે? જાણો

હોસ્ટ રિત્વિક ધનજાનીનો પરિવાર જુઓ

અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટની મોટી ટિપ્પણી, પતિની આવક પર ઉઠાવ્યા સવાલ

આજનો દિવસ આર્થિક દૃષ્ટિએ અત્યંત લાભદાયી, ધન લાભ અને વિદેશી વેપારના યોગ

પંજાબે 16 વર્ષ જૂનો રેકોર્ડ તોડ્યો, છેલ્લી 3 ઓવરમાં બનાવ્યા આટલા રન

રાયન રિકેલ્ટને 37 છગ્ગા ફટકાર્યા, મોટા રેકોર્ડથી માત્ર એક સિક્સર દૂર

એમેઝોનમાં ફરી છટણી: એઆઈ પાછળ ખર્ચ વધારવા હજારો કર્મચારીઓ મુકાયા છૂટા

એનપીએસ સંચય યોજના: શ્રમિકો માટે પેન્શન મેળવવાની સુવર્ણ તક

મહિલાઓ પર અપમાનજનક ટિપ્પણી કરવા પર યુવરાજ સિંહના પિતા વિરુદ્ધ કેસ દાખલ

બુમરાહને કેપ્ટન બનાવતા જ મુંબઈ ઈન્ડિયન્સે બનાવ્યો અનોખો રેકોર્ડ

ભારત-ઓમાન ગેસ પાઈપલાઈન: સમુદ્રના પેટાળમાંથી ગુજરાત પહોંચશે ગેસ

આ 7 પરિબળો કેન્સર થવાનું જોખમ વધારે છે, જાણો

બુમરાહ મુંબઈ ઈન્ડિયન્સનો નવો કેપ્ટન, 13 વર્ષમાં MIનો દસમો સુકાની બન્યો

PBKS v MI:ધર્મશાલામાં વરસાદના કારણે મેચ રદ થાય તો કોને થશે વધુ નુકસાન?

1 જૂને દિલ્હીમાં યોજાશે આંતરરાષ્ટ્રીય બિગ કેટ અલાયન્સ શિખર સંમેલન

કિસમિસ અને વરિયાળીનું પાણી પીવાના સ્વાસ્થ્ય લાભો જાણી ચોંકી જશો..

Web Stories View more

Watermelon: ઉનાળાનું ફળ તરબૂચ છે હેલ્ધી, જાણો તેમાં રહેલા વિટામિનની માહિતી

કઈ આદતો Body Pain વધારી શકે છે?

Weight Loss: વજન ઘટાડવા માટે નાસ્તામાં ચણા ખાવા કે મખાના?

કયું જ્યુસ પાચન સુધારવામાં મદદ કરી શકે છે?

આ ફળો હંમેશા છાલ સાથે ખાઓ, વિટામીનનો ભંડાર છે

રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી પડે ત્યારે કયા લક્ષણો દેખાય છે?

Latest News View more

નવરાશના સમયનો આનંદ માણી શકશો, રસપ્રદ વ્યક્તિને મળવાની પ્રબળ શક્યતા છે

NEET પેપર લીક કેસનો મુખ્ય આરોપી પુણેથી ઝડપાયો, જુઓ Video

હાર્દિક પંડ્યા 22 મેના રોજ મહિકા શર્મા સાથે લગ્ન કરશે? ચોંકાવનારો દાવો

કાર્તિક શર્માએ ફિફ્ટી ફટકાર્યા બાદ મોં પર આંગળી રાખીને કર્યો ઈશારો

SBI માં 3,00,000 જમા કરાવો, સરકારી ગેરંટી સાથે મળશે 1,58,974 વ્યાજ

Latest Videos View more

ગુજરાતમાં 18 મે પછી પ્રી-મોન્સૂન વરસાદ, જુઓ Video

કેરળમાં 26 મે આસપાસ નૈઋત્યનુ ચોમાસુ કરશે એન્ટ્રી

ડાકોરમાં ભક્તો જીત્યા! મનોરથના ભાવ વધારા પર 2 મહિનાનો બ્રેક

કેમિકલ વેસ્ટનો ટાંકો સાફ કરવા ઉતરેલા 3 મજૂરોના ગુંગળાઈ જવાથી મોત

સુકેત અને વસવા બ્રિજની ભયજનક સ્થિતિ, વાહનચાલકોને 20 કિમીનો ધક્કો

ગુજરાત સરકારે પણ જાહેર કર્યા કરકસરના પગલાં, મેટ્રો દોડશે રાતના 11 સુધી

ગુજરાતની જનતા પર 60,00,00,00,000નો બોજો આવશેઃ શક્તિસિંહ ગોહીલ

સુરતના કેટલાય પેટ્રોલ પંપ ઉપર લટકે છે 'No Petrol' ના પાટીયાં

મહુવાની સરકારી હોસ્પિટલમાં ચાલુ પંખો પડતાં મહિલા ઈજાગ્રસ્ત

પીએમ મોદીની અપીલ રાજયના હિત માટે આ અપીલ સુપરહિટ છે : નાયબ મુખ્યમંત્રી

ફોટો સ્ટોરી

રીલ્સ

વીડિયોઝ