हिन्दी News9 ಕನ್ನಡ తెలుగు मराठी বাংলা ਪੰਜਾਬੀ தமிழ் മലയാളം मनी9 TV9-UP
AQI
TV9 Network
User
Sign In

By signing in or creating an account, you agree with Associated Broadcasting Company's Terms & Conditions and Privacy Policy.

Subscribe Whatsapp Channel
તાજા સમાચાર ક્રિકેટ ન્યૂઝ ગુજરાત વીડિયોઝ ફોટો ગેલેરી રાશિફળ ટેકનોલોજી રાષ્ટ્રીય વર્લ્ડ બિઝનેસ વેબસ્ટોરી મનોરંજન ટ્રેન્ડિંગ ટોપિક કૃષિ મહારાષ્ટ્ર

Women Reservation Bil Explained: નવા અને જૂના મહિલા અનામત બિલ વચ્ચે શું તફાવત છે અને ચૂંટણી બેઠકો અંગે શા માટે પ્રશ્નો ઉભા થયા છે?

પ્રથમ વખત મહિલા આરક્ષણ બિલ 1996માં રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. તેને 81મું બંધારણીય સુધારા વિધેયક કહેવામાં આવ્યું હતું. તેમાં લોકસભા અને રાજ્ય વિધાનસભાઓમાં 33 ટકા બેઠકો મહિલાઓ માટે અનામત રાખવાનો પ્રસ્તાવ હતો. આ બિલ વારંવાર અટકી ગયું. હવે “નારી શક્તિ વંદન અધિનિયમ” સાથે મહિલાઓના પ્રતિનિધિત્વમાં વધારો થવાની આશા ફરી જાગી છે. જૂના અને નવા મહિલા આરક્ષણ બિલમાં શું તફાવત છે, તે જાણો.

| Updated on: Apr 16, 2026 | 11:17 AM
Share
ભારતીય રાજકારણમાં મહિલા આરક્ષણનો મુદ્દો લાંબા સમયથી ચર્ચામાં રહ્યો છે. તેનો મુખ્ય હેતુ રાજકારણમાં મહિલાઓની ભાગીદારી વધારવાનો છે. દેશમાં લગભગ 55% મહિલાઓની હોવા છતાં, સંસદ અને વિધાનસભાઓમાં તેમની સંખ્યા ખૂબ જ ઓછી છે, એટલે કે લગભગ નગણ્ય કહી શકાય. આ ખામીને દૂર કરવા માટે મહિલા આરક્ષણ બિલ પર માત્ર ચર્ચા જ નથી થઈ, પરંતુ અનેક વખત પ્રયાસો પણ કરવામાં આવ્યા, છતાં આ બિલ સંપૂર્ણ રીતે પસાર થઈ શક્યું નથી. (Image Credit Source: Social Media)

ભારતીય રાજકારણમાં મહિલા આરક્ષણનો મુદ્દો લાંબા સમયથી ચર્ચામાં રહ્યો છે. તેનો મુખ્ય હેતુ રાજકારણમાં મહિલાઓની ભાગીદારી વધારવાનો છે. દેશમાં લગભગ 55% મહિલાઓની હોવા છતાં, સંસદ અને વિધાનસભાઓમાં તેમની સંખ્યા ખૂબ જ ઓછી છે, એટલે કે લગભગ નગણ્ય કહી શકાય. આ ખામીને દૂર કરવા માટે મહિલા આરક્ષણ બિલ પર માત્ર ચર્ચા જ નથી થઈ, પરંતુ અનેક વખત પ્રયાસો પણ કરવામાં આવ્યા, છતાં આ બિલ સંપૂર્ણ રીતે પસાર થઈ શક્યું નથી. (Image Credit Source: Social Media)

1 / 12
હવે “નારી શક્તિ વંદન અધિનિયમ” સાથે મહિલાઓના પ્રતિનિધિત્વમાં વધારો થવાની આશા ફરીથી ઉભી થઈ છે. જોવાનું રસપ્રદ રહેશે કે તેનું વાસ્તવિક સ્વરૂપ શું આવે છે. પરંતુ હાલ સમજીએ કે આ બિલ પહેલાં પણ આવ્યું હતું અને ફરીથી રજૂ થયું છે. આ તમામ બિલોમાં આખરે શું તફાવત છે? જો તે અમલમાં આવે તો સ્થિતિ કેવી હશે? (Image Credit Source: Social Media)

હવે “નારી શક્તિ વંદન અધિનિયમ” સાથે મહિલાઓના પ્રતિનિધિત્વમાં વધારો થવાની આશા ફરીથી ઉભી થઈ છે. જોવાનું રસપ્રદ રહેશે કે તેનું વાસ્તવિક સ્વરૂપ શું આવે છે. પરંતુ હાલ સમજીએ કે આ બિલ પહેલાં પણ આવ્યું હતું અને ફરીથી રજૂ થયું છે. આ તમામ બિલોમાં આખરે શું તફાવત છે? જો તે અમલમાં આવે તો સ્થિતિ કેવી હશે? (Image Credit Source: Social Media)

2 / 12
આ બિલ 1996માં પ્રથમવાર રજૂ થયું હતું અને તેને 81મું બંધારણીય સુધારા વિધેયક કહેવામાં આવ્યું હતું. તેમાં લોકસભા અને રાજ્ય વિધાનસભાઓમાં મહિલાઓ માટે 33 ટકા બેઠકો અનામત રાખવાનો પ્રસ્તાવ હતો. તે સમયે દેશમાં સંયુક્ત મોરચા સરકાર કાર્યરત હતી. ત્યારબાદ આ બિલ અનેક વખત ફરીથી રજૂ કરવામાં આવ્યું, પરંતુ દરેક વખતે તે અંતિમ મંજૂરી સુધી પહોંચી શક્યું નહોતું. વર્ષ 2010માં આ બિલ રાજ્યસભામાં પાસ થઈ ગયું હતું, પરંતુ લોકસભામાં તેને મંજૂરી મળી નહોતી અને મામલો ફરી અટકી ગયો હતો. (Image Credit Source: Social Media)

આ બિલ 1996માં પ્રથમવાર રજૂ થયું હતું અને તેને 81મું બંધારણીય સુધારા વિધેયક કહેવામાં આવ્યું હતું. તેમાં લોકસભા અને રાજ્ય વિધાનસભાઓમાં મહિલાઓ માટે 33 ટકા બેઠકો અનામત રાખવાનો પ્રસ્તાવ હતો. તે સમયે દેશમાં સંયુક્ત મોરચા સરકાર કાર્યરત હતી. ત્યારબાદ આ બિલ અનેક વખત ફરીથી રજૂ કરવામાં આવ્યું, પરંતુ દરેક વખતે તે અંતિમ મંજૂરી સુધી પહોંચી શક્યું નહોતું. વર્ષ 2010માં આ બિલ રાજ્યસભામાં પાસ થઈ ગયું હતું, પરંતુ લોકસભામાં તેને મંજૂરી મળી નહોતી અને મામલો ફરી અટકી ગયો હતો. (Image Credit Source: Social Media)

3 / 12
વિવાદ અને અટકાણ: જૂના બિલને લઈને અનેક મતભેદો હતા. કેટલાક રાજકીય પક્ષોએ દલીલ કરી કે તેમાં પછાત વર્ગોની મહિલાઓ માટે અલગ વ્યવસ્થા નથી. સાથે જ સીટ રોટેશનને લઈને પણ ચિંતા વ્યક્ત થઈ કે વારંવાર વિસ્તાર બદલાતા નેતાઓનો વિકાસ કાર્ય પર અસર પડશે. (Image Credit Source: Social Media)

વિવાદ અને અટકાણ: જૂના બિલને લઈને અનેક મતભેદો હતા. કેટલાક રાજકીય પક્ષોએ દલીલ કરી કે તેમાં પછાત વર્ગોની મહિલાઓ માટે અલગ વ્યવસ્થા નથી. સાથે જ સીટ રોટેશનને લઈને પણ ચિંતા વ્યક્ત થઈ કે વારંવાર વિસ્તાર બદલાતા નેતાઓનો વિકાસ કાર્ય પર અસર પડશે. (Image Credit Source: Social Media)

4 / 12
ત્યારબાદ આ બિલ અનેક વખત ફરીથી રજૂ કરવામાં આવ્યું, પરંતુ દરેક વખતે તે અંતિમ મંજૂરી સુધી પહોંચી શક્યું નહોતું. વર્ષ 2010માં આ બિલ રાજ્યસભામાં પાસ થઈ ગયું હતું, પરંતુ લોકસભામાં તેને મંજૂરી મળી નહોતી અને મામલો ફરી અટકી ગયો હતો. (Image Credit Source: Social Media)

ત્યારબાદ આ બિલ અનેક વખત ફરીથી રજૂ કરવામાં આવ્યું, પરંતુ દરેક વખતે તે અંતિમ મંજૂરી સુધી પહોંચી શક્યું નહોતું. વર્ષ 2010માં આ બિલ રાજ્યસભામાં પાસ થઈ ગયું હતું, પરંતુ લોકસભામાં તેને મંજૂરી મળી નહોતી અને મામલો ફરી અટકી ગયો હતો. (Image Credit Source: Social Media)

5 / 12
સ્થાનિક સ્તરે સફળતા: પંચાયત અને નગરપાલિકા સ્તરે મહિલાઓને પહેલેથી આરક્ષણ આપવામાં આવ્યું છે. તેના સકારાત્મક પરિણામો પણ જોવા મળ્યા છે, જ્યાં મહિલાઓએ શિક્ષણ, સ્વચ્છતા અને આરોગ્ય જેવા મુદ્દાઓ પર મહત્વપૂર્ણ કામ કર્યું છે. (Image Credit Source: Social Media)

સ્થાનિક સ્તરે સફળતા: પંચાયત અને નગરપાલિકા સ્તરે મહિલાઓને પહેલેથી આરક્ષણ આપવામાં આવ્યું છે. તેના સકારાત્મક પરિણામો પણ જોવા મળ્યા છે, જ્યાં મહિલાઓએ શિક્ષણ, સ્વચ્છતા અને આરોગ્ય જેવા મુદ્દાઓ પર મહત્વપૂર્ણ કામ કર્યું છે. (Image Credit Source: Social Media)

6 / 12
નારી શક્તિ વંદન અધિનિયમ: 2023માં કેન્દ્ર સરકારે મહિલા આરક્ષણ માટે નવું બિલ રજૂ કર્યું, જેને “નારી શક્તિ વંદન અધિનિયમ” નામ આપવામાં આવ્યું. આ કાયદાને સંસદમાંથી મંજૂરી મળી ચૂકી છે અને તે મહિલાઓ માટે નવી આશા લઈને આવ્યો છે. (Image Credit Source: Social Media)

નારી શક્તિ વંદન અધિનિયમ: 2023માં કેન્દ્ર સરકારે મહિલા આરક્ષણ માટે નવું બિલ રજૂ કર્યું, જેને “નારી શક્તિ વંદન અધિનિયમ” નામ આપવામાં આવ્યું. આ કાયદાને સંસદમાંથી મંજૂરી મળી ચૂકી છે અને તે મહિલાઓ માટે નવી આશા લઈને આવ્યો છે. (Image Credit Source: Social Media)

7 / 12
મુખ્ય જોગવાઈઓ: આ નવા કાયદામાં પણ 33 ટકા આરક્ષણનો પ્રાવધાન છે. તેમાં અનુસૂચિત જાતિ અને જનજાતિની મહિલાઓને પણ લાભ મળશે. આ આરક્ષણ 15 વર્ષ માટે લાગુ રહેશે અને જરૂરી હોય તો તેને આગળ વધારી શકાય છે. (Image Credit Source: Social Media)

મુખ્ય જોગવાઈઓ: આ નવા કાયદામાં પણ 33 ટકા આરક્ષણનો પ્રાવધાન છે. તેમાં અનુસૂચિત જાતિ અને જનજાતિની મહિલાઓને પણ લાભ મળશે. આ આરક્ષણ 15 વર્ષ માટે લાગુ રહેશે અને જરૂરી હોય તો તેને આગળ વધારી શકાય છે. (Image Credit Source: Social Media)

8 / 12
સૌથી મોટો ફેરફાર: જૂના અને નવા બિલ વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત તેની અમલવારીમાં છે. નવું બિલ તરત લાગુ નહીં થાય. પહેલા જનગણના અને ત્યારબાદ સીટોના ફરી વિતરણ (પરિસીમન) થશે. ત્યારબાદ જ આરક્ષણ લાગુ પડશે, જેના કારણે વિલંબની આશંકા છે. (Image Credit Source: Social Media)

સૌથી મોટો ફેરફાર: જૂના અને નવા બિલ વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત તેની અમલવારીમાં છે. નવું બિલ તરત લાગુ નહીં થાય. પહેલા જનગણના અને ત્યારબાદ સીટોના ફરી વિતરણ (પરિસીમન) થશે. ત્યારબાદ જ આરક્ષણ લાગુ પડશે, જેના કારણે વિલંબની આશંકા છે. (Image Credit Source: Social Media)

9 / 12
સીટ રોટેશન પર ચર્ચા: નવા કાયદામાં દરેક ચૂંટણીમાં આરક્ષિત બેઠકો બદલાશે. આથી વધુ મહિલાઓને તક મળશે, પરંતુ સતત વિકાસ કાર્યમાં વિક્ષેપ આવવાની શક્યતા પણ વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. (Image Credit Source: Social Media)

સીટ રોટેશન પર ચર્ચા: નવા કાયદામાં દરેક ચૂંટણીમાં આરક્ષિત બેઠકો બદલાશે. આથી વધુ મહિલાઓને તક મળશે, પરંતુ સતત વિકાસ કાર્યમાં વિક્ષેપ આવવાની શક્યતા પણ વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. (Image Credit Source: Social Media)

10 / 12
હાલની સ્થિતિ અને પડકારો: હાલમાં લોકસભામાં મહિલાઓનું પ્રતિનિધિત્વ લગભગ 14 % જેટલું છે. આ કાયદો લાગુ થયા પછી તે 33 %સુધી પહોંચી શકે છે. છતાં, અમલમાં વિલંબ, પછાત વર્ગ માટે અલગ આરક્ષણ અને રાજકીય તાલીમ જેવા મુદ્દાઓ હજી પડકારરૂપ છે. (Image Credit Source: Social Media)

હાલની સ્થિતિ અને પડકારો: હાલમાં લોકસભામાં મહિલાઓનું પ્રતિનિધિત્વ લગભગ 14 % જેટલું છે. આ કાયદો લાગુ થયા પછી તે 33 %સુધી પહોંચી શકે છે. છતાં, અમલમાં વિલંબ, પછાત વર્ગ માટે અલગ આરક્ષણ અને રાજકીય તાલીમ જેવા મુદ્દાઓ હજી પડકારરૂપ છે. (Image Credit Source: Social Media)

11 / 12
આ કાયદાનો અસર માત્ર રાજકારણ પૂરતો નહીં રહે, પરંતુ સમાજમાં મહિલાઓની સ્થિતિ મજબૂત કરવામાં મદદરૂપ થશે. યુવતીઓ માટે આ પ્રેરણારૂપ બની શકે છે અને પરિવાર તેમજ સમાજમાં નિર્ણય લેવાની તેમની ભૂમિકા વધશે. (Image Credit Source: Social Media)

આ કાયદાનો અસર માત્ર રાજકારણ પૂરતો નહીં રહે, પરંતુ સમાજમાં મહિલાઓની સ્થિતિ મજબૂત કરવામાં મદદરૂપ થશે. યુવતીઓ માટે આ પ્રેરણારૂપ બની શકે છે અને પરિવાર તેમજ સમાજમાં નિર્ણય લેવાની તેમની ભૂમિકા વધશે. (Image Credit Source: Social Media)

12 / 12

16 એપ્રિલના મહત્વના સમાચાર : ત્રણ દિવસીય સંસદનું વિશેષ સત્ર યોજાશે, જેમાં સરકાર ‘નારી શક્તિ વંદના અધિનિયમ’ મહિલા અનામત બિલ રજૂ કરશે

જનરલ નોલેજમહિલારાજ્યસભાલોકસભા
Follow Us
LIVETV
Web Stories View more
Watermelon: ઉનાળાનું ફળ તરબૂચ છે હેલ્ધી, જાણો તેમાં રહેલા વિટામિનની માહિતી
Watermelon: ઉનાળાનું ફળ તરબૂચ છે હેલ્ધી, જાણો તેમાં રહેલા વિટામિનની માહિતી
કઈ આદતો Body Pain વધારી શકે છે?
કઈ આદતો Body Pain વધારી શકે છે?
Weight Loss: વજન ઘટાડવા માટે નાસ્તામાં ચણા ખાવા કે મખાના?
Weight Loss: વજન ઘટાડવા માટે નાસ્તામાં ચણા ખાવા કે મખાના?
કયું જ્યુસ પાચન સુધારવામાં મદદ કરી શકે છે?
કયું જ્યુસ પાચન સુધારવામાં મદદ કરી શકે છે?
આ ફળો હંમેશા છાલ સાથે ખાઓ, વિટામીનનો ભંડાર છે
આ ફળો હંમેશા છાલ સાથે ખાઓ, વિટામીનનો ભંડાર છે
રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી પડે ત્યારે કયા લક્ષણો દેખાય છે?
રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી પડે ત્યારે કયા લક્ષણો દેખાય છે?
Latest Videos View more
19 એપ્રિલથી આ રાશિના જાતકોનો ગોલ્ડન ટાઈમ શરુ ! અક્ષય તૃતીયા કરાવશે લાભ
19 એપ્રિલથી આ રાશિના જાતકોનો ગોલ્ડન ટાઈમ શરુ ! અક્ષય તૃતીયા કરાવશે લાભ
લાંબી મુસાફરી કરવાનું ટાળો, તમે બધાનું ધ્યાન ખેંચશો
લાંબી મુસાફરી કરવાનું ટાળો, તમે બધાનું ધ્યાન ખેંચશો
આ બેઠક પર તમામ પક્ષના ઉમેદવારોએ ફોર્મ પરત ખેંચ્યા, જુઓ Video
આ બેઠક પર તમામ પક્ષના ઉમેદવારોએ ફોર્મ પરત ખેંચ્યા, જુઓ Video
વડોદરા: ઇસ્કોન હાઇટ્સમાં ભીષણ આગ; 300 લોકોના જીવ તાળવે ચોંટ્યા
વડોદરા: ઇસ્કોન હાઇટ્સમાં ભીષણ આગ; 300 લોકોના જીવ તાળવે ચોંટ્યા
ચૂંટણી પંચ ભાજપનો ભગવો પહેરી કામ કરે છેઃ MLA શૈલેષ પરમાર
ચૂંટણી પંચ ભાજપનો ભગવો પહેરી કામ કરે છેઃ MLA શૈલેષ પરમાર
દાણીલીમડા વોર્ડમાં AP-AIMIM ના ત્રણ ઉમેદવારોએ ફોર્મ પરત ખેંચ્યા
દાણીલીમડા વોર્ડમાં AP-AIMIM ના ત્રણ ઉમેદવારોએ ફોર્મ પરત ખેંચ્યા
ચૂંટણી પહેલાં કોંગ્રેસ-ભાજપ કાર્યકરો વચ્ચે છુટ્ટાહાથની મારામારી
ચૂંટણી પહેલાં કોંગ્રેસ-ભાજપ કાર્યકરો વચ્ચે છુટ્ટાહાથની મારામારી
મોટા પાયે નકલી ઇંગ્લિશ દારૂ બનાવવાનું કૌભાંડ સામે આવ્યું, જુઓ વીડિયો
મોટા પાયે નકલી ઇંગ્લિશ દારૂ બનાવવાનું કૌભાંડ સામે આવ્યું, જુઓ વીડિયો
મનપા ચૂંટણી પહેલા કોંગ્રેસને મોટો ઝટકો, 4 બેઠકો હાથમાંથી ગઈ
મનપા ચૂંટણી પહેલા કોંગ્રેસને મોટો ઝટકો, 4 બેઠકો હાથમાંથી ગઈ
Breaking News : કોંગ્રેસ ઉમેદવાર ફોર્મ પરત લેવા પહોંચતા હોબાળો થયો
Breaking News : કોંગ્રેસ ઉમેદવાર ફોર્મ પરત લેવા પહોંચતા હોબાળો થયો
g clip-path="url(#clip0_868_265)">