AQI
TV9 Network
User
Sign In

By signing in or creating an account, you agree with Associated Broadcasting Company's Terms & Conditions and Privacy Policy.

તમે જે ‘દૂધ’ રોજ પી રહ્યા છો, શું તે ખરેખર ‘શુદ્ધ’ છે? સ્વાસ્થ્ય બગડે તે પહેલાં આ રીતે તરત જ ચેક કરો

ભારતમાં દૂધ માત્ર એક ડ્રિંક (પીણું) નથી પરંતુ દરેક ઘરની દૈનિક જરૂરિયાત છે. સવારની 'ચા'થી લઈને બાળકોના પોષણ સુધી, દૂધ આપણી દિનચર્યાનો મહત્વનો ભાગ છે. એવામાં તાજેતરના વર્ષોમાં સામે આવેલા આંકડા અને તપાસ અહેવાલોએ ગંભીર પ્રશ્નો ઊભા કર્યા છે. સવાલ એ છે કે, શું આપણે જે દૂધ રોજ પી રહ્યા છીએ તે ખરેખર શુદ્ધ છે?

| Updated on: May 30, 2026 | 6:45 PM
Share
હેલ્થ એક્સપર્ટે જણાવ્યું કે, ભારત વિશ્વનો સૌથી મોટો દૂધ ઉત્પાદક દેશ છે. વધતી માંગ સાથે ડેરી સેક્ટર ઝડપથી વધી રહ્યું છે પરંતુ આ સાથે દૂધની ગુણવત્તા અને ભેળસેળને લઈને ચિંતાઓ પણ વધી છે. વિવિધ ખાદ્ય સુરક્ષા તપાસો અને અહેવાલોમાં એ સામે આવ્યું છે કે, દૂધના ઘણા નમૂનાઓ નક્કી કરેલા ગુણવત્તાના ધોરણો પર ખરા ઉતરતા નથી.

હેલ્થ એક્સપર્ટે જણાવ્યું કે, ભારત વિશ્વનો સૌથી મોટો દૂધ ઉત્પાદક દેશ છે. વધતી માંગ સાથે ડેરી સેક્ટર ઝડપથી વધી રહ્યું છે પરંતુ આ સાથે દૂધની ગુણવત્તા અને ભેળસેળને લઈને ચિંતાઓ પણ વધી છે. વિવિધ ખાદ્ય સુરક્ષા તપાસો અને અહેવાલોમાં એ સામે આવ્યું છે કે, દૂધના ઘણા નમૂનાઓ નક્કી કરેલા ગુણવત્તાના ધોરણો પર ખરા ઉતરતા નથી.

1 / 5
દૂધમાં સૌથી સામાન્ય ભેળસેળ પાણીની હોય છે પરંતુ ઘણા કિસ્સાઓમાં સ્ટાર્ચ, ડિટર્જન્ટ, યુરિયા અને સિન્થેટિક પદાર્થો જેવા તત્વો પણ મળી આવ્યા છે. સૌથી મોટી ચિંતા એ છે કે, આ ભેળસેળ સામાન્ય લોકો સરળતાથી ઓળખી શકતા નથી. દૂધ દેખાવમાં સામાન્ય લાગી શકે છે પરંતુ આ ભેળસેળના કારણે તેની ગુણવત્તા પ્રભાવિત થઈ શકે છે.

દૂધમાં સૌથી સામાન્ય ભેળસેળ પાણીની હોય છે પરંતુ ઘણા કિસ્સાઓમાં સ્ટાર્ચ, ડિટર્જન્ટ, યુરિયા અને સિન્થેટિક પદાર્થો જેવા તત્વો પણ મળી આવ્યા છે. સૌથી મોટી ચિંતા એ છે કે, આ ભેળસેળ સામાન્ય લોકો સરળતાથી ઓળખી શકતા નથી. દૂધ દેખાવમાં સામાન્ય લાગી શકે છે પરંતુ આ ભેળસેળના કારણે તેની ગુણવત્તા પ્રભાવિત થઈ શકે છે.

2 / 5
ભારતનું ડેરી નેટવર્ક ઘણું મોટું અને વિખરાયેલું છે. ગામડાઓથી લઈને શહેરો સુધી દૂધ ઘણા સ્તરોમાંથી ( ખેડૂત, કલેક્શન સેન્ટર, ટ્રાન્સપોર્ટ, સ્થાનિક વિક્રેતા અને રિટેલ નેટવર્ક) પસાર થાય છે. આ લાંબી સપ્લાય ચેઇનમાં દરેક સ્તરે ગુણવત્તા જાળવી રાખવી એક પડકાર બની જાય છે. નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, સતત ભેળસેળવાળું કે નબળી ગુણવત્તાવાળું દૂધ પીવાથી પાચન સંબંધી સમસ્યાઓ, ઇમ્યુનિટી (રોગપ્રતિકારક શક્તિ) નબળી પડવી અને લાંબાગાળે લીવર તેમજ કિડની પર અસર પડી શકે છે. બાળકો માટે આ જોખમ વધુ ગંભીર માનવામાં આવે છે, કારણ કે દૂધ તેમના પોષણનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે.

ભારતનું ડેરી નેટવર્ક ઘણું મોટું અને વિખરાયેલું છે. ગામડાઓથી લઈને શહેરો સુધી દૂધ ઘણા સ્તરોમાંથી ( ખેડૂત, કલેક્શન સેન્ટર, ટ્રાન્સપોર્ટ, સ્થાનિક વિક્રેતા અને રિટેલ નેટવર્ક) પસાર થાય છે. આ લાંબી સપ્લાય ચેઇનમાં દરેક સ્તરે ગુણવત્તા જાળવી રાખવી એક પડકાર બની જાય છે. નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, સતત ભેળસેળવાળું કે નબળી ગુણવત્તાવાળું દૂધ પીવાથી પાચન સંબંધી સમસ્યાઓ, ઇમ્યુનિટી (રોગપ્રતિકારક શક્તિ) નબળી પડવી અને લાંબાગાળે લીવર તેમજ કિડની પર અસર પડી શકે છે. બાળકો માટે આ જોખમ વધુ ગંભીર માનવામાં આવે છે, કારણ કે દૂધ તેમના પોષણનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે.

3 / 5
જો કે, કેટલીક સરળ રીતો દ્વારા તમે ઘરે પણ દૂધની શુદ્ધતાની ઓળખ કરી શકો છો.  સૌ પ્રથમ તો, એક લીસી સપાટી પર દૂધનું ટીપું નાખો, શુદ્ધ દૂધ ધીમે-ધીમે નીચે આવે છે અને સફેદ નિશાન છોડે છે, જ્યારે પાણી ભેળવેલું દૂધ ઝડપથી વહી જાય છે. આ સિવાય દૂધમાં આયોડિનના થોડા ટીપાં નાખો, જો રંગ વાદળી થઈ જાય તો સ્ટાર્ચની ભેળસેળ હોઈ શકે છે. વધુમાં દૂધને બોટલમાં ભરીને હલાવો, વધુ ફીણ વળે તો ડિટર્જન્ટ હોવાની શક્યતા હોઈ શકે છે. અસામાન્ય ગંધ અથવા સાબુ જેવો સ્વાદ પણ ભેળસેળનો સંકેત હોઈ શકે છે. જો કે, આ રીતો માત્ર શરૂઆતી સંકેત હોઈ શકે છે, સચોટ તપાસ માટે હવે નવી ટેકનોલોજી આધારિત ટેસ્ટિંગ કિટ્સ પણ ઉપલબ્ધ છે.

જો કે, કેટલીક સરળ રીતો દ્વારા તમે ઘરે પણ દૂધની શુદ્ધતાની ઓળખ કરી શકો છો. સૌ પ્રથમ તો, એક લીસી સપાટી પર દૂધનું ટીપું નાખો, શુદ્ધ દૂધ ધીમે-ધીમે નીચે આવે છે અને સફેદ નિશાન છોડે છે, જ્યારે પાણી ભેળવેલું દૂધ ઝડપથી વહી જાય છે. આ સિવાય દૂધમાં આયોડિનના થોડા ટીપાં નાખો, જો રંગ વાદળી થઈ જાય તો સ્ટાર્ચની ભેળસેળ હોઈ શકે છે. વધુમાં દૂધને બોટલમાં ભરીને હલાવો, વધુ ફીણ વળે તો ડિટર્જન્ટ હોવાની શક્યતા હોઈ શકે છે. અસામાન્ય ગંધ અથવા સાબુ જેવો સ્વાદ પણ ભેળસેળનો સંકેત હોઈ શકે છે. જો કે, આ રીતો માત્ર શરૂઆતી સંકેત હોઈ શકે છે, સચોટ તપાસ માટે હવે નવી ટેકનોલોજી આધારિત ટેસ્ટિંગ કિટ્સ પણ ઉપલબ્ધ છે.

4 / 5
બજારમાં ઉપલબ્ધ રેપિડ મિલ્ક ટેસ્ટિંગ કિટ ગ્રાહકોને ગણતરીની મિનિટોમાં દૂધની ગુણવત્તા તપાસવામાં મદદ કરી શકે છે. આ કિટ દૂધમાં રહેલી સંભવિત ભેળસેળ જેમ કે ડિટર્જન્ટ, સ્ટાર્ચ, યુરિયા અને અન્ય શંકાસ્પદ તત્વોની ઓળખ કરવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે. આની ખાસ વાત એ છે કે, આનો ઉપયોગ કરવા માટે કોઈ લેબ કે ટેકનિકલ જ્ઞાનની જરૂર હોતી નથી. ગ્રાહકો ઘરે જ સરળતાથી દૂધના થોડા ટીપાં દ્વારા શરૂઆતી ગુણવત્તાની તપાસ કરી શકે છે. આજે જરૂરિયાત માત્ર દૂધ ઉપલબ્ધ હોવાની નથી પરંતુ તે સુરક્ષિત અને શુદ્ધ હોવાની પણ છે.

બજારમાં ઉપલબ્ધ રેપિડ મિલ્ક ટેસ્ટિંગ કિટ ગ્રાહકોને ગણતરીની મિનિટોમાં દૂધની ગુણવત્તા તપાસવામાં મદદ કરી શકે છે. આ કિટ દૂધમાં રહેલી સંભવિત ભેળસેળ જેમ કે ડિટર્જન્ટ, સ્ટાર્ચ, યુરિયા અને અન્ય શંકાસ્પદ તત્વોની ઓળખ કરવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે. આની ખાસ વાત એ છે કે, આનો ઉપયોગ કરવા માટે કોઈ લેબ કે ટેકનિકલ જ્ઞાનની જરૂર હોતી નથી. ગ્રાહકો ઘરે જ સરળતાથી દૂધના થોડા ટીપાં દ્વારા શરૂઆતી ગુણવત્તાની તપાસ કરી શકે છે. આજે જરૂરિયાત માત્ર દૂધ ઉપલબ્ધ હોવાની નથી પરંતુ તે સુરક્ષિત અને શુદ્ધ હોવાની પણ છે.

5 / 5

Zumba Workout Benefits : દરરોજ ઝુમ્બા વર્કઆઉટ કરવાથી શરીરને થશે આ 5 ફાયદા!

Follow Us
જામનગરમાં જીવલેણ દુર્ઘટના થતાં-થતાં રહી ગઈ- જુઓ ટાવર પડવાના CCTV
જામનગરમાં જીવલેણ દુર્ઘટના થતાં-થતાં રહી ગઈ- જુઓ ટાવર પડવાના CCTV
'બોર' ફેલ થતાં 3000 ની વસ્તી અને પશુધનની હાલત કફોડી - જુઓ Video
'બોર' ફેલ થતાં 3000 ની વસ્તી અને પશુધનની હાલત કફોડી - જુઓ Video
સિંહબાળના મોતનો આંકડો વધતા વન વિભાગ એલર્ટ, વનતારાની ટીમ પણ પહોંચી
સિંહબાળના મોતનો આંકડો વધતા વન વિભાગ એલર્ટ, વનતારાની ટીમ પણ પહોંચી
મુન્દ્રામાં ઝડપાયેલા કોકેઈન કેસમાં આંતરરાષ્ટ્રીય ડ્રગ ડીલરની આશંકા
મુન્દ્રામાં ઝડપાયેલા કોકેઈન કેસમાં આંતરરાષ્ટ્રીય ડ્રગ ડીલરની આશંકા
ઘરેણાં અને પ્રાચીન વસ્તુમાં રોકાણ કરો, નાણાકીય સમસ્યાનો ઉકેલ આવશે
ઘરેણાં અને પ્રાચીન વસ્તુમાં રોકાણ કરો, નાણાકીય સમસ્યાનો ઉકેલ આવશે
વાલીઓ પર મોંઘવારીનો ડામ! સ્કૂલ વાન-રિક્ષાના ભાડામાં 10% નો 'વધારો'
વાલીઓ પર મોંઘવારીનો ડામ! સ્કૂલ વાન-રિક્ષાના ભાડામાં 10% નો 'વધારો'
ચેકડેમ કૌભાંડની તપાસ કરવા ગાંધીનગરની ટીમ મેદાને, અધિકારીઓ ફફડ્યા
ચેકડેમ કૌભાંડની તપાસ કરવા ગાંધીનગરની ટીમ મેદાને, અધિકારીઓ ફફડ્યા
કસૌલીના જંગલમાં લાગી ભીષણ આગ, Mi-17 હેલિકોપ્ટર લઈ મેદાને ઉતરી વાયુસેના
કસૌલીના જંગલમાં લાગી ભીષણ આગ, Mi-17 હેલિકોપ્ટર લઈ મેદાને ઉતરી વાયુસેના
Ahmedabad Breaking News : અમદાવાદમાં રાતોરાત વધ્યુ રિક્ષાભાડું!
Ahmedabad Breaking News : અમદાવાદમાં રાતોરાત વધ્યુ રિક્ષાભાડું!
બેબીસીયા વાયરસના કારણે થયા બે સિંહના મોત-અર્જુન મોઢવાડિયા
બેબીસીયા વાયરસના કારણે થયા બે સિંહના મોત-અર્જુન મોઢવાડિયા
g clip-path="url(#clip0_868_265)">