AQI
TV9 Network
User
Sign In

By signing in or creating an account, you agree with Associated Broadcasting Company's Terms & Conditions and Privacy Policy.

Tulsi Vivah 2026 : આજે તુલસી માતાના લગ્ન! જાણો શુભ મુહૂર્તથી લઈને પૂજા વિધિ સુધીની સંપૂર્ણ માહિતી

Tulsi Vivah 2026 : હિંદુ ધર્મમાં તુલસી વિવાહનું વિશેષ ધાર્મિક મહત્ત્વ છે. દર વર્ષે કારતક મહિનાના શુક્લ પક્ષની દ્વાદશી તિથિએ તુલસી માતા અને ભગવાન શાલિગ્રામના લગ્ન કરાવવામાં આવે છે. આ દિવસે ભક્તો તુલસીના છોડને દુલ્હનની જેમ શણગારે છે અને પરંપરાગત વિધિથી વિવાહની ઉજવણી કરે છે. તો ચાલો તસવીરોના માધ્યમથી જાણીએ તુલસી વિવાહની ખાસ પરંપરાઓ, પૂજાની વિધિ અને ધાર્મિક મહત્ત્વ.

| Updated on: Nov 21, 2026 | 8:15 AM
Share
તુલસી વિવાહ હિંદુ ધર્મના પવિત્ર તહેવારોમાંનો એક છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર આ દિવસે તુલસી માતાના લગ્ન ભગવાન વિષ્ણુના શાલિગ્રામ સ્વરૂપ સાથે કરાવવામાં આવે છે. આ વિવાહને ભગવાન વિષ્ણુના લગ્ન સમાન માનવામાં આવે છે. ભક્તો શ્રદ્ધાપૂર્વક આ ઉત્સવ ઉજવે છે અને ઘરમાં સુખ, શાંતિ તથા સમૃદ્ધિની પ્રાર્થના કરે છે.

તુલસી વિવાહ હિંદુ ધર્મના પવિત્ર તહેવારોમાંનો એક છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર આ દિવસે તુલસી માતાના લગ્ન ભગવાન વિષ્ણુના શાલિગ્રામ સ્વરૂપ સાથે કરાવવામાં આવે છે. આ વિવાહને ભગવાન વિષ્ણુના લગ્ન સમાન માનવામાં આવે છે. ભક્તો શ્રદ્ધાપૂર્વક આ ઉત્સવ ઉજવે છે અને ઘરમાં સુખ, શાંતિ તથા સમૃદ્ધિની પ્રાર્થના કરે છે.

1 / 7
તુલસી વિવાહના દિવસે તુલસીના છોડને દુલ્હનની જેમ શણગારવામાં આવે છે. તેના કુંડાને રંગોળી, ફૂલો અને રંગબેરંગી કપડાંથી સજાવવામાં આવે છે. તુલસી માતાને લાલ કે પીળી ચૂંદડી ઓઢાડવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત બંગડી, કંકુ અને અન્ય સુહાગની વસ્તુઓ અર્પણ કરવામાં આવે છે. આ શણગાર વિવાહની પરંપરાને વિશેષ બનાવે છે.  
આજે તુલસી વિવાહ સાંજે 5:25 થી 6:13 કરવો શુભ માનવામાં આવે છે.

તુલસી વિવાહના દિવસે તુલસીના છોડને દુલ્હનની જેમ શણગારવામાં આવે છે. તેના કુંડાને રંગોળી, ફૂલો અને રંગબેરંગી કપડાંથી સજાવવામાં આવે છે. તુલસી માતાને લાલ કે પીળી ચૂંદડી ઓઢાડવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત બંગડી, કંકુ અને અન્ય સુહાગની વસ્તુઓ અર્પણ કરવામાં આવે છે. આ શણગાર વિવાહની પરંપરાને વિશેષ બનાવે છે. આજે તુલસી વિવાહ સાંજે 5:25 થી 6:13 કરવો શુભ માનવામાં આવે છે.

2 / 7
તુલસી વિવાહમાં ભગવાન શાલિગ્રામને વરરાજા તરીકે તૈયાર કરવામાં આવે છે. શાલિગ્રામને ભગવાન વિષ્ણુનું સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે. પૂજા પહેલાં તેમને ગંગાજળથી સ્નાન કરાવી ચંદન, ફૂલ અને પીળાં વસ્ત્રોથી શણગારવામાં આવે છે. ત્યારબાદ તેમને તુલસીના છોડની નજીક સ્થાપિત કરવામાં આવે છે. આ રીતે વિવાહની ધાર્મિક તૈયારીઓ શરૂ થાય છે.

તુલસી વિવાહમાં ભગવાન શાલિગ્રામને વરરાજા તરીકે તૈયાર કરવામાં આવે છે. શાલિગ્રામને ભગવાન વિષ્ણુનું સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે. પૂજા પહેલાં તેમને ગંગાજળથી સ્નાન કરાવી ચંદન, ફૂલ અને પીળાં વસ્ત્રોથી શણગારવામાં આવે છે. ત્યારબાદ તેમને તુલસીના છોડની નજીક સ્થાપિત કરવામાં આવે છે. આ રીતે વિવાહની ધાર્મિક તૈયારીઓ શરૂ થાય છે.

3 / 7
તુલસી વિવાહની પૂજામાં વિવિધ સામગ્રીનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. તેમાં કંકુ, ચોખા, હળદર, ચંદન, ફૂલ, ફળ, મીઠાઈ, ધૂપ, દીવો અને કપૂરનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત લાલ ચૂંદડી, બંગડી, મહેંદી અને મૌલી પણ રાખવામાં આવે છે. ભક્તો શ્રદ્ધાપૂર્વક આ તમામ સામગ્રીથી તુલસી માતા અને ભગવાન શાલિગ્રામની પૂજા કરે છે

તુલસી વિવાહની પૂજામાં વિવિધ સામગ્રીનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. તેમાં કંકુ, ચોખા, હળદર, ચંદન, ફૂલ, ફળ, મીઠાઈ, ધૂપ, દીવો અને કપૂરનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત લાલ ચૂંદડી, બંગડી, મહેંદી અને મૌલી પણ રાખવામાં આવે છે. ભક્તો શ્રદ્ધાપૂર્વક આ તમામ સામગ્રીથી તુલસી માતા અને ભગવાન શાલિગ્રામની પૂજા કરે છે

4 / 7
તુલસી વિવાહના દિવસે સાંજના શુભ મુહૂર્તમાં લગ્નની વિધિ કરવામાં આવે છે. તુલસી માતા અને ભગવાન શાલિગ્રામને નજીક રાખીને મૌલી અથવા નાડાછડીથી પ્રતીકાત્મક રીતે જોડવામાં આવે છે. ત્યારબાદ મંત્રોચ્ચાર અને મંગળગીત સાથે વિવાહની પરંપરા પૂર્ણ કરવામાં આવે છે. અનેક પરિવારોમાં આ પ્રસંગે લગ્નની જેમ જ ઉત્સવનું વાતાવરણ જોવા મળે છે.

તુલસી વિવાહના દિવસે સાંજના શુભ મુહૂર્તમાં લગ્નની વિધિ કરવામાં આવે છે. તુલસી માતા અને ભગવાન શાલિગ્રામને નજીક રાખીને મૌલી અથવા નાડાછડીથી પ્રતીકાત્મક રીતે જોડવામાં આવે છે. ત્યારબાદ મંત્રોચ્ચાર અને મંગળગીત સાથે વિવાહની પરંપરા પૂર્ણ કરવામાં આવે છે. અનેક પરિવારોમાં આ પ્રસંગે લગ્નની જેમ જ ઉત્સવનું વાતાવરણ જોવા મળે છે.

5 / 7
ધાર્મિક કથા અનુસાર તુલસી માતાનો પૂર્વજન્મ વૃંદા તરીકે થયો હતો. તેઓ જલંધરની પત્ની અને ભગવાન વિષ્ણુના પરમ ભક્ત હતાં. વૃંદાની ભક્તિ અને પતિવ્રતા ધર્મ સાથે જોડાયેલી કથા ખૂબ પ્રચલિત છે. માન્યતા પ્રમાણે વૃંદાના શરીરમાંથી તુલસીનો છોડ ઉત્પન્ન થયો અને ભગવાન વિષ્ણુએ તેમને પોતાની પ્રિય હોવાનું વરદાન આપ્યું. ત્યારથી તુલસી અને શાલિગ્રામના વિવાહની પરંપરા શરૂ થઈ હોવાનું માનવામાં આવે છે.

ધાર્મિક કથા અનુસાર તુલસી માતાનો પૂર્વજન્મ વૃંદા તરીકે થયો હતો. તેઓ જલંધરની પત્ની અને ભગવાન વિષ્ણુના પરમ ભક્ત હતાં. વૃંદાની ભક્તિ અને પતિવ્રતા ધર્મ સાથે જોડાયેલી કથા ખૂબ પ્રચલિત છે. માન્યતા પ્રમાણે વૃંદાના શરીરમાંથી તુલસીનો છોડ ઉત્પન્ન થયો અને ભગવાન વિષ્ણુએ તેમને પોતાની પ્રિય હોવાનું વરદાન આપ્યું. ત્યારથી તુલસી અને શાલિગ્રામના વિવાહની પરંપરા શરૂ થઈ હોવાનું માનવામાં આવે છે.

6 / 7
વિવાહની તમામ વિધિઓ પૂર્ણ થયા બાદ તુલસી માતા અને ભગવાન શાલિગ્રામની આરતી ઉતારવામાં આવે છે. ત્યારબાદ ભક્તો તેમની પરિક્રમા કરીને સુખી દાંપત્ય જીવન અને પરિવારની સમૃદ્ધિ માટે પ્રાર્થના કરે છે. પૂજા પૂર્ણ થયા પછી પ્રસાદનું વિતરણ કરવામાં આવે છે. અનેક ઘરોમાં પરિવારના સભ્યો સાથે મળીને આ પવિત્ર તહેવારની ઉજવણી કરે છે.

વિવાહની તમામ વિધિઓ પૂર્ણ થયા બાદ તુલસી માતા અને ભગવાન શાલિગ્રામની આરતી ઉતારવામાં આવે છે. ત્યારબાદ ભક્તો તેમની પરિક્રમા કરીને સુખી દાંપત્ય જીવન અને પરિવારની સમૃદ્ધિ માટે પ્રાર્થના કરે છે. પૂજા પૂર્ણ થયા પછી પ્રસાદનું વિતરણ કરવામાં આવે છે. અનેક ઘરોમાં પરિવારના સભ્યો સાથે મળીને આ પવિત્ર તહેવારની ઉજવણી કરે છે.

7 / 7

આ પણ વાંચો : Vastu Tips : ડાઇનિંગ રૂમમાં અરીસો લગાવવાથી વધશે સમૃદ્ધિ? જાણો વાસ્તુના નિયમો

Follow Us
g clip-path="url(#clip0_868_265)">