हिन्दी News9 ಕನ್ನಡ తెలుగు मराठी বাংলা ਪੰਜਾਬੀ தமிழ் മലയാളം मनी9 TV9-UP
AQI
TV9 Network
User
Sign In

By signing in or creating an account, you agree with Associated Broadcasting Company's Terms & Conditions and Privacy Policy.

Subscribe Whatsapp Channel
તાજા સમાચાર ક્રિકેટ ન્યૂઝ ગુજરાત વીડિયોઝ ફોટો ગેલેરી રાશિફળ ટેકનોલોજી રાષ્ટ્રીય વર્લ્ડ બિઝનેસ વેબસ્ટોરી મનોરંજન ટ્રેન્ડિંગ ટોપિક કૃષિ મહારાષ્ટ્ર ભક્તિ સમાચાર

કેવી રીતે કામ કરે છે Tap & Pay સિસ્ટમ, મશીન પાસે લઈ જતાં જ કેવી રીતે કપાઈ જાય છે પૈસા?

મશીનને અડ્યા વગર કે પિન નાખ્યા વિના કાર્ડમાંથી પળવારમાં પૈસા કેવી રીતે ઉપડી જાય છે? શું ખિસ્સા કે પર્સમાં રાખેલા કાર્ડમાંથી કોઈ મશીન અડાડીને ગુપચુપ પૈસા ચોરી શકે ખરું અને આ આખી પ્રક્રિયા પાછળ સુરક્ષાનું કયું મોટું વિજ્ઞાન કામ કરે છે? જાણો NFC ટેકનોલોજીની અંદરની રસપ્રદ વાતો.

| Updated on: Nov 04, 2026 | 4:23 PM
Share
જેમ-જેમ ટેકનોલોજીનો વ્યાપ વધી રહ્યો છે તેમ-તેમ લોકોની કામ કરવાની પદ્ધતિ પણ બદલાઈ રહી છે. પેમેન્ટ માટે પહેલાં રોકડ (કેશ) નો ઉપયોગ થતો હતો, ત્યારબાદ ડેબિટ કાર્ડ અને ક્રેડિટ કાર્ડ આવ્યા, અને પછી UPI – એટલે કે નાણાં ચૂકવવાની રીત સતત સરળ બનતી ગઈ. કેટલાક લોકો આજે પણ UPI ની જગ્યાએ કાર્ડથી પેમેન્ટ કરવાનું વધારે પસંદ કરે છે. પરંતુ પહેલાં જ્યાં ડેબિટ કે ક્રેડિટ કાર્ડને મશીનમાં સ્વાઇપ કરવું પડતું હતું અને પિન નાખીને પ્રક્રિયા પૂર્ણ થવાની રાહ જોવી પડતી હતી, ત્યાં હવે નવી ટેકનોલોજી આવી ગઈ છે.

જેમ-જેમ ટેકનોલોજીનો વ્યાપ વધી રહ્યો છે તેમ-તેમ લોકોની કામ કરવાની પદ્ધતિ પણ બદલાઈ રહી છે. પેમેન્ટ માટે પહેલાં રોકડ (કેશ) નો ઉપયોગ થતો હતો, ત્યારબાદ ડેબિટ કાર્ડ અને ક્રેડિટ કાર્ડ આવ્યા, અને પછી UPI – એટલે કે નાણાં ચૂકવવાની રીત સતત સરળ બનતી ગઈ. કેટલાક લોકો આજે પણ UPI ની જગ્યાએ કાર્ડથી પેમેન્ટ કરવાનું વધારે પસંદ કરે છે. પરંતુ પહેલાં જ્યાં ડેબિટ કે ક્રેડિટ કાર્ડને મશીનમાં સ્વાઇપ કરવું પડતું હતું અને પિન નાખીને પ્રક્રિયા પૂર્ણ થવાની રાહ જોવી પડતી હતી, ત્યાં હવે નવી ટેકનોલોજી આવી ગઈ છે.

1 / 9
હવે માત્ર કાર્ડને મશીન પાસે લઈ જતાં જ 1 સેકન્ડમાં પેમેન્ટ પૂરું થઈ જાય છે. આ સુવિધાને 'Tap & Pay' અથવા 'કોન્ટેક્ટલેસ પેમેન્ટ સિસ્ટમ' કહેવામાં આવે છે. મોટાભાગના લોકોના મનમાં પ્રશ્ન થાય છે કે કાર્ડને મશીન સાથે અડ્યા વગર અને પિન નાખ્યા વગર ખાતામાંથી પૈસા કેવી રીતે કપાઈ જાય છે? આવો સમજીએ કે આ સિસ્ટમ કેવી રીતે કામ કરે છે અને શું તેમાં તમારા નાણાં ખરેખર સુરક્ષિત છે.

હવે માત્ર કાર્ડને મશીન પાસે લઈ જતાં જ 1 સેકન્ડમાં પેમેન્ટ પૂરું થઈ જાય છે. આ સુવિધાને 'Tap & Pay' અથવા 'કોન્ટેક્ટલેસ પેમેન્ટ સિસ્ટમ' કહેવામાં આવે છે. મોટાભાગના લોકોના મનમાં પ્રશ્ન થાય છે કે કાર્ડને મશીન સાથે અડ્યા વગર અને પિન નાખ્યા વગર ખાતામાંથી પૈસા કેવી રીતે કપાઈ જાય છે? આવો સમજીએ કે આ સિસ્ટમ કેવી રીતે કામ કરે છે અને શું તેમાં તમારા નાણાં ખરેખર સુરક્ષિત છે.

2 / 9
કાર્ડથી કેવી રીતે થાય છે કોન્ટેક્ટલેસ પેમેન્ટ? ટેપ એન્ડ પે સિસ્ટમ પાછળ જે ટેકનોલોજી કાર્યરત છે તેને NFC એટલે કે 'નિયર ફિલ્ડ કોમ્યુનિકેશન' કહેવાય છે. આ સિસ્ટમ બ્લૂટૂથ કે વાઇ-ફાઇની જેમ જ કામ કરે છે, પરંતુ તેની ક્ષમતા (રેન્જ) ખૂબ જ મર્યાદિત હોય છે. જો તમે તમારા કાર્ડને ધ્યાનથી જોશો તો તેના પર વાઇ-ફાઇ જેવો એક નાનો સિમ્બોલ જોવા મળશે. આ નિશાનનો અર્થ એ છે કે તમારા કાર્ડની અંદર એક અતિ ઝીણું એન્ટેના અને એક નાની માઇક્રોચિપ લગાવેલી છે.

કાર્ડથી કેવી રીતે થાય છે કોન્ટેક્ટલેસ પેમેન્ટ? ટેપ એન્ડ પે સિસ્ટમ પાછળ જે ટેકનોલોજી કાર્યરત છે તેને NFC એટલે કે 'નિયર ફિલ્ડ કોમ્યુનિકેશન' કહેવાય છે. આ સિસ્ટમ બ્લૂટૂથ કે વાઇ-ફાઇની જેમ જ કામ કરે છે, પરંતુ તેની ક્ષમતા (રેન્જ) ખૂબ જ મર્યાદિત હોય છે. જો તમે તમારા કાર્ડને ધ્યાનથી જોશો તો તેના પર વાઇ-ફાઇ જેવો એક નાનો સિમ્બોલ જોવા મળશે. આ નિશાનનો અર્થ એ છે કે તમારા કાર્ડની અંદર એક અતિ ઝીણું એન્ટેના અને એક નાની માઇક્રોચિપ લગાવેલી છે.

3 / 9
જ્યારે દુકાનદાર પેમેન્ટ મશીન (POS) માં રકમ દાખલ કરીને તેને સક્રિય કરે છે, ત્યારે તે મશીન પોતાની આસપાસ હળવા રેડિયો ફ્રીક્વન્સી સિગ્નલ છોડે છે. જેવું તમારું કાર્ડ અથવા NFC સપોર્ટેડ ફોન તે મશીનના 2 થી 4 સેન્ટિમીટરના અંતરમાં આવે છે, કાર્ડની અંદર રહેલા એન્ટેનાને મશીનના તરંગોમાંથી પાવર મળે છે અને ચિપ તરત જ એક્ટિવ થઈ જાય છે. ત્યારબાદ કાર્ડ હવામાં જ પોતાનો ડેટા મશીન સુધી મોકલી આપે છે અને બંને વચ્ચે કનેક્શન સ્થાપિત થઈ જાય છે.

જ્યારે દુકાનદાર પેમેન્ટ મશીન (POS) માં રકમ દાખલ કરીને તેને સક્રિય કરે છે, ત્યારે તે મશીન પોતાની આસપાસ હળવા રેડિયો ફ્રીક્વન્સી સિગ્નલ છોડે છે. જેવું તમારું કાર્ડ અથવા NFC સપોર્ટેડ ફોન તે મશીનના 2 થી 4 સેન્ટિમીટરના અંતરમાં આવે છે, કાર્ડની અંદર રહેલા એન્ટેનાને મશીનના તરંગોમાંથી પાવર મળે છે અને ચિપ તરત જ એક્ટિવ થઈ જાય છે. ત્યારબાદ કાર્ડ હવામાં જ પોતાનો ડેટા મશીન સુધી મોકલી આપે છે અને બંને વચ્ચે કનેક્શન સ્થાપિત થઈ જાય છે.

4 / 9
પિન નાખ્યા વગર કેવી રીતે થાય છે ટ્રાન્ઝેક્શન? આ આખી પ્રક્રિયામાં સુરક્ષાનું પૂરતું ધ્યાન રાખવામાં આવે છે જેથી કોઈ તમારો કાર્ડ નંબર ચોરી ન શકે. કાર્ડ પેમેન્ટ મશીનને તમારો 16 અંકનો અસલી નંબર ક્યારેય મોકલતું નથી. તેના બદલે દરેક પેમેન્ટ માટે એક નવો સિક્રેટ કોડ (વન-ટાઇમ ટોકન) તૈયાર કરીને મોકલે છે. મશીન આ સિક્રેટ કોડને તરત જ બેંકના સર્વર સુધી પહોંચાડે છે.

પિન નાખ્યા વગર કેવી રીતે થાય છે ટ્રાન્ઝેક્શન? આ આખી પ્રક્રિયામાં સુરક્ષાનું પૂરતું ધ્યાન રાખવામાં આવે છે જેથી કોઈ તમારો કાર્ડ નંબર ચોરી ન શકે. કાર્ડ પેમેન્ટ મશીનને તમારો 16 અંકનો અસલી નંબર ક્યારેય મોકલતું નથી. તેના બદલે દરેક પેમેન્ટ માટે એક નવો સિક્રેટ કોડ (વન-ટાઇમ ટોકન) તૈયાર કરીને મોકલે છે. મશીન આ સિક્રેટ કોડને તરત જ બેંકના સર્વર સુધી પહોંચાડે છે.

5 / 9
બેંકનું કમ્પ્યુટર 1 સેકન્ડના 10મા ભાગમાં જ ચકાસી લે છે કે કોડ સાચો છે કે નહીં અને ખાતામાં પૂરતું બેલેન્સ છે કે નહીં. બધું યોગ્ય જણાતાં બેંક મંજૂરી આપી દે છે, મશીનમાંથી 'બીપ'નો અવાજ આવે છે અને ખાતામાંથી પૈસા કપાઈ જાય છે. ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ના નિયમ મુજબ સમય બચાવવા માટે ₹5,000 સુધીના પેમેન્ટ પર પિન નાખવાની જરૂર પડતી નથી. જો બિલ ₹5,000 થી વધુ હોય, તો તમે કાર્ડ ટેપ તો કરી શકો છો, પરંતુ પૈસા ત્યારે જ કપાશે જ્યારે તમે મશીનમાં તમારો પિન દાખલ કરશો.

બેંકનું કમ્પ્યુટર 1 સેકન્ડના 10મા ભાગમાં જ ચકાસી લે છે કે કોડ સાચો છે કે નહીં અને ખાતામાં પૂરતું બેલેન્સ છે કે નહીં. બધું યોગ્ય જણાતાં બેંક મંજૂરી આપી દે છે, મશીનમાંથી 'બીપ'નો અવાજ આવે છે અને ખાતામાંથી પૈસા કપાઈ જાય છે. ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ના નિયમ મુજબ સમય બચાવવા માટે ₹5,000 સુધીના પેમેન્ટ પર પિન નાખવાની જરૂર પડતી નથી. જો બિલ ₹5,000 થી વધુ હોય, તો તમે કાર્ડ ટેપ તો કરી શકો છો, પરંતુ પૈસા ત્યારે જ કપાશે જ્યારે તમે મશીનમાં તમારો પિન દાખલ કરશો.

6 / 9
શું ખિસ્સામાં રહેલા કાર્ડમાંથી કોઈ પૈસા ચોરી શકે? સોશિયલ મીડિયા પર અવારનવાર એવા વીડિયો વાયરલ થાય છે જેમાં કોઈ અજાણી વ્યક્તિ હાથમાં મશીન લઈને લોકોના ખિસ્સા કે પર્સ પાસે અડાડીને પૈસા કાઢી લેતી બતાવવામાં આવે છે. પરંતુ વાસ્તવિકતામાં આવું થવું લગભગ અશક્ય છે.

શું ખિસ્સામાં રહેલા કાર્ડમાંથી કોઈ પૈસા ચોરી શકે? સોશિયલ મીડિયા પર અવારનવાર એવા વીડિયો વાયરલ થાય છે જેમાં કોઈ અજાણી વ્યક્તિ હાથમાં મશીન લઈને લોકોના ખિસ્સા કે પર્સ પાસે અડાડીને પૈસા કાઢી લેતી બતાવવામાં આવે છે. પરંતુ વાસ્તવિકતામાં આવું થવું લગભગ અશક્ય છે.

7 / 9
સૌપ્રથમ, NFC ટેકનોલોજી ત્યારે જ કામ કરે છે જ્યારે કાર્ડ અને મશીન વચ્ચેનું અંતર 4 સેન્ટિમીટરથી પણ ઓછું હોય અને કાર્ડ ચોક્કસ એંગલ પર રહેલું હોય. બીજું, પર્સની અંદર રાખેલા અન્ય કાર્ડ્સ, સિક્કા કે કાગળોના કારણે સિગ્નલ બ્લોક થઈ જાય છે.

સૌપ્રથમ, NFC ટેકનોલોજી ત્યારે જ કામ કરે છે જ્યારે કાર્ડ અને મશીન વચ્ચેનું અંતર 4 સેન્ટિમીટરથી પણ ઓછું હોય અને કાર્ડ ચોક્કસ એંગલ પર રહેલું હોય. બીજું, પર્સની અંદર રાખેલા અન્ય કાર્ડ્સ, સિક્કા કે કાગળોના કારણે સિગ્નલ બ્લોક થઈ જાય છે.

8 / 9
આ ઉપરાંત, પેમેન્ટ મશીન હંમેશા બેંકના વેરિફાઇડ અને રજિસ્ટર્ડ એકાઉન્ટ સાથે લિંક હોય છે, જેથી કોઈ પણ ચોર પોતાની ઓળખ છુપાવીને આવા મશીનનો દુરુપયોગ કરી શકતો નથી. તેમ છતાં સંપૂર્ણ સુરક્ષા અને માનસિક શાંતિ માટે તમે તમારી બેંકની મોબાઇલ ઍપમાં જઈને Tap & Pay ની લિમિટ ઘટાડી શકો છો અથવા જરૂર ન હોય ત્યારે આ ફીચરને 'ઓફ' (બંધ) પણ રાખી શકો છો.

આ ઉપરાંત, પેમેન્ટ મશીન હંમેશા બેંકના વેરિફાઇડ અને રજિસ્ટર્ડ એકાઉન્ટ સાથે લિંક હોય છે, જેથી કોઈ પણ ચોર પોતાની ઓળખ છુપાવીને આવા મશીનનો દુરુપયોગ કરી શકતો નથી. તેમ છતાં સંપૂર્ણ સુરક્ષા અને માનસિક શાંતિ માટે તમે તમારી બેંકની મોબાઇલ ઍપમાં જઈને Tap & Pay ની લિમિટ ઘટાડી શકો છો અથવા જરૂર ન હોય ત્યારે આ ફીચરને 'ઓફ' (બંધ) પણ રાખી શકો છો.

9 / 9

નેચરલ ડિટોક્સ ડ્રિંક છે Wheatgrass Juice? ખરેખર શુગર-કોલેસ્ટ્રોલ ઓછું કરી શકે છે આ રસ?

જનરલ નોલેજટેકનોલોજી
Follow Us
LIVETV
Web Stories View more
બંગાળની ખાડીમાં જ વધુ વાવાઝોડાં કેમ સર્જાય છે?
બંગાળની ખાડીમાં જ વધુ વાવાઝોડાં કેમ સર્જાય છે?
લક્ઝરી લાઈફ જીવે છે તબ્બુ, જાણો કેટલી છે નેટવર્થ
લક્ઝરી લાઈફ જીવે છે તબ્બુ, જાણો કેટલી છે નેટવર્થ
ODIમાં સૌથી વધુ 400+ રન બનાવનારી ટોપ 5 ટીમો
ODIમાં સૌથી વધુ 400+ રન બનાવનારી ટોપ 5 ટીમો
ફોનનો ચાર્જિંગ પોર્ટ ઢીલો થઇ ગયો છે? ઘરે જ કરો રિપેર
ફોનનો ચાર્જિંગ પોર્ટ ઢીલો થઇ ગયો છે? ઘરે જ કરો રિપેર
નિક જોનાસનો પરિવાર જુઓ
નિક જોનાસનો પરિવાર જુઓ
ઘર માટે ટાઇલ્સ ખરીદતા પહેલાં આટલું જાણી લો!
ઘર માટે ટાઇલ્સ ખરીદતા પહેલાં આટલું જાણી લો!
Latest Videos View more
g clip-path="url(#clip0_868_265)">