આ MSPનો ખેલ છે શું? કેમ દરેક વખતે મામલો ગુંચવાઈ જાય છે? કેવી રીતે નિકળશે રસ્તો !

ખેડૂતોને ફાયદો થાય અને તેમને કોઈપણ નુકસાનથી બચાવવા માટે પાકના લઘુત્તમ ટેકાના ભાવની વ્યવસ્થા ઘણા વર્ષોથી ચાલી રહી છે. કેન્દ્ર સરકાર પાકની લઘુત્તમ કિંમત નક્કી કરે છે જેને MSP અથવા લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ કહેવાય છે.

આ MSPનો ખેલ છે શું? કેમ દરેક વખતે મામલો ગુંચવાઈ જાય છે? કેવી રીતે નિકળશે રસ્તો !
Farmers protesting on the issue of MSP
Follow Us:
| Updated on: Feb 13, 2024 | 6:59 PM

નવેમ્બર 2021નો તે મહિનો યાદ કરો.. જ્યારે સરકારે બંને ગૃહોમાં ત્રણ કૃષિ કાયદાઓ પાછા ખેંચવાનો પ્રસ્તાવ પસાર કર્યો હતો. આ સાથે ખેડૂતોની બીજી એક માગ પણ હતી કે સરકાર તેમના પાક પર લઘુત્તમ ટેકાના ભાવની ગેરંટી આપવી જોઈએ એટલે કે સરકારે આ મામલે કાયદો બનાવવો જોઈએ. આ માગ સાથે આજે પંજાબ, હરિયાણા અને દિલ્હીની સરહદો પર ખેડૂતો જોવા મળી રહ્યા છે. સામાન્ય લોકો માટે એ સમજવું ખૂબ જ જરૂરી છે કે લઘુત્તમ સમર્થન કિંમત એટલે કે MSMP નો અર્થ શું છે?

આખરે શા માટે સરકાર અને ખેડૂતો મળીને આ સમસ્યાનો ઉકેલ શોધી શકતા નથી? શું ખેડૂતોની માગ ખરેખર વાજબી છે? કે પછી કોઈ રાજકીય હેતુ માટે ખેડૂતોનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે? ચાલો આ બધા પ્રશ્નોના ઉકેલ શોધવાનો પ્રયાસ કરીએ.

MSP નું ગણિત શું છે?

ખેડૂતોને ફાયદો થાય અને તેમને કોઈપણ નુકસાનથી બચાવવા માટે પાકના લઘુત્તમ ટેકાના ભાવની વ્યવસ્થા ઘણા વર્ષોથી ચાલી રહી છે. કેન્દ્ર સરકાર પાકની લઘુત્તમ કિંમત નક્કી કરે છે જેને MSP અથવા લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ કહેવાય છે. ચાલો એક ઉદાહરણ દ્વારા આને સમજવાનો પ્રયત્ન કરીએ. જો ક્યારેય પાકના ભાવ બજાર પ્રમાણે ઘટે છે. ત્યારે પણ સરકાર એમએસપી પાક ખરીદે છે. લગભગ 60 વર્ષ પહેલા તત્કાલીન સરકારે દેશને અનાજની અછતથી બચાવવા માટે ઘઉં પર MSP શરૂ કરી હતી. જેથી કરીને સરકાર સીધા ખેડૂતો પાસેથી ઘઉં ખરીદી શકે અને PDS યોજના હેઠળ ગરીબોમાં વહેંચી શકે.

તરબૂચની છાલ ફેકવાના બદલે આ રીતે કરો ઉપયોગ
કેટલું ભણેલી છે અંબાણી પરિવારની નાની વહુ રાધિકા મર્ચન્ટ? જાણો અહીં
MS ધોની પત્ની સાક્ષી સાથે જામનગર જવા રવાના
આ બ્લેક ફુડ વધારશે તમારૂ આયુષ્ય, શરીરમાં જતા જ કરે છે જાદુઇ અસર
મોનાલિસાનો હોટ લુક જોઈને ફેન્સ થયા ફિદા, જુઓ ફોટો
ક્યારેય વિચાર્યુ છે કે નેઇલ પેઇન્ટ કાચની શીશીમાં જ કેમ રાખવામાં આવે છે ?

ખેડૂતો શેનાથી ડરે છે?

ત્રણ કૃષિ કાયદાઓ પાછી ખેંચી લીધા પછી પણ ખેડૂતોના ગુસ્સા, માંગણી અને સરકાર પ્રત્યેના ડર પાછળનું કારણ સમજવું ખૂબ જ જરૂરી છે. પ્રશ્ન એમએસપીનો છે અને ડર ફક્ત આ વિશે છે. MSP એ આધાર પર નક્કી કરવામાં આવે છે કે ખેડૂતોને તેમની કિંમત પર 50 ટકા વળતર મળે, પરંતુ આવું થતું નથી. ઘણી જગ્યાએ અને પ્રસંગોએ ખેડૂતો પાસેથી ઓછા ભાવે પાક ખરીદવામાં આવે છે.

આ અંગે હજુ સુધી કોઈ કાયદો નથી. આવી સ્થિતિમાં, ખેડૂતોએ કાયદાકીય રીતે કેવી રીતે અને ક્યાં તેમના વિચારો વ્યક્ત કરવા જોઈએ? કઈ અદાલતમાં આપણે આપણા અધિકાર માટે વાત કરવી જોઈએ? કોર્ટ પણ કાયદાના દાયરામાં રહીને જ ખેડૂતોની વાત સાંભળશે. જ્યારે કોઈ કાયદો નથી, માત્ર નિયમો છે, તો પછી જો સરકાર ઇચ્છે તો, તે કોઈપણ સમયે MSP બંધ અથવા સમાપ્ત કરી શકે છે. આ બાબતથી ખેડૂતો ભયભીત છે.

MSP થી કેટલો ફાયદો થશે

એ સમજવું ખૂબ જ જરૂરી છે કે સરકાર દરેક પાક પર MSP નથી આપતી. સરકાર દ્વારા 24 પાક પર MSP નક્કી કરવામાં આવે છે. શેરડીની MSP કૃષિ મંત્રાલયના કૃષિ ખર્ચ અને કિંમત વિભાગ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે. તે વિભાગ તરીકે સૂચનો આપે છે. આ એવી સંસ્થા નથી કે જે કાયદા તરીકે MSP નક્કી કરી શકે. આ માત્ર એક વિભાગ છે જે સૂચનો આપે છે, તે એવી સંસ્થા નથી જે કાયદાકીય રીતે MSP લાગુ કરી શકે.

ઓગસ્ટ 2014માં એટલે કે લગભગ 10 વર્ષ પહેલા શાંતા કુમાર કમિટીએ પોતાના રિપોર્ટમાં કહ્યું હતું કે દેશમાં માત્ર 6 ટકા ખેડૂતોને MSPનો લાભ મળે છે. બિહારમાં MSP પર કોઈ ખરીદી નથી. ત્યાં, રાજ્ય સરકાર દ્વારા પ્રાથમિક કૃષિ સહકારી મંડળીઓ એટલે કે PACS ની રચના કરવામાં આવી હતી જે ખેડૂતો પાસેથી સીધું અનાજ ખરીદે છે. પરંતુ ખેડૂતો કહે છે કે PACS ઘણું અનાજ ખરીદે છે અને મોડી ચૂકવણી કરે છે. ખેડૂતોએ તેમનો મોટાભાગનો પાક વચેટિયાઓને ઓછા ભાવે વેચવો પડે છે.

ખેડૂતોની દલીલ નકારી શકાય?

ખેડૂત જૂથો યુનિવર્સલ એમએસપી માટે કાયદાની પણ માંગ કરી રહ્યા છે, એટલે કે, કેન્દ્રમાં સરકાર દ્વારા ખેડૂતનો દરેક પાક MSP (લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ) પર ખરીદી માટે ખુલ્લો હોવો જોઈએ. જો કે, આ દલીલ કેટલાક ડેટા સાથે નકારી શકાય છે. પ્રથમ, નાણાકીય વર્ષ 2020 માં કૃષિ પેદાશોનું કુલ મૂલ્ય 40 લાખ કરોડ રૂપિયા છે. આમાં ડેરી, ખેતી, બાગાયત, પશુધન અને MSP પાકોના ઉત્પાદનોનો સમાવેશ થાય છે. બીજું, નાણાકીય વર્ષ 2020 માં કુલ કૃષિ પેદાશોનું બજાર મૂલ્ય 10 લાખ કરોડ રૂપિયા છે. આમા 24 કૃષિ પેદાશોના સમાવેશ થાય છે.

10 લાખ કરોડનો ભાર

નાણાકીય વર્ષ 2020 માટે, કુલ MSP પ્રાપ્તિ રૂ. 2.5 લાખ કરોડ છે, એટલે કે કુલ કૃષિ ઉત્પાદનના 6.25 ટકા અને MSP હેઠળ ઉત્પાદનના લગભગ 25 ટકા. જો MSP ગેરંટી કાયદો લાવવામાં આવે તો સરકાર પર દર વર્ષે ઓછામાં ઓછા 10 લાખ કરોડ રૂપિયાનો વધારાનો બોજ પડશે. ખાસ વાત એ છે કે આ રકમ સરકારના મૂડી ખર્ચની બરાબર છે, જે દેશના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર ખર્ચ કરવામાં આવનાર છે. આશ્ચર્યની વાત એ છે કે છેલ્લા 7 વર્ષમાં સરકારે ઈન્ફ્રા પર દર વર્ષે સરેરાશ 10 લાખ કરોડ રૂપિયા ખર્ચ્યા નથી. 2016 અને 2013 વચ્ચે ઈન્ફ્રા પરનો કુલ ખર્ચ રૂ. 67 લાખ કરોડ છે. આનો સ્પષ્ટ અર્થ છે કે સાર્વત્રિક MSP માંગનો કોઈ આર્થિક અને રાજકોષીય અર્થ નથી. છેલ્લા 10 વર્ષમાં રેકોર્ડ કલ્યાણકારી યોજનાઓની જાહેરાત કરનાર સરકાર સામે આ રાજકીય રીતે પ્રેરિત દલીલ છે.

10 લાખ કરોડ રૂપિયા ક્યાંથી આવશે?

જો ખેડૂતોની દલીલ માની લેવામાં આવે અને એ વાત પર સહમતિ હોય કે આખા પૈસા સરકાર ભોગવશે તો સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે આ 10 લાખ કરોડ રૂપિયા ક્યાંથી આવશે? શું દેશ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને સંરક્ષણ પર સરકારી ખર્ચ ઘટાડવાની તરફેણમાં હશે? શું કોઈ કે કોઈ પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ કર વધારવાની તરફેણમાં હશે? આ કિસ્સામાં સમસ્યા કૃષિ કે આર્થિક નથી. સમગ્ર મામલો રાજકીય પ્રેરિત છે. 2024ની લોકસભા ચૂંટણી પહેલા આને વધારવાના પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે. જેથી કરીને આ ચૂંટણીઓને કોઈ રીતે પ્રભાવિત કરી શકાય. 10 લાખ કરોડનું વાર્ષિક બજેટ દેશની આર્થિક ગતિને પાટા પરથી ઉતારી શકે છે. જે હાલમાં વિશ્વના કોઈપણ મોટા દેશની સરખામણીમાં સૌથી ઝડપી છે.

Latest News Updates

સ્ટેચ્યૂ ઓફ યુનિટીની મુલાકાતે પહોંચેલા બિલ ગેટ્સનું ઉષ્માભર્યું સ્વાગત
સ્ટેચ્યૂ ઓફ યુનિટીની મુલાકાતે પહોંચેલા બિલ ગેટ્સનું ઉષ્માભર્યું સ્વાગત
જણસી ખુલ્લામાં ન મુકવા કરી અપીલ, મરચાના પાક માટે શરુ કરાઈ ટોકન સિસ્ટમ
જણસી ખુલ્લામાં ન મુકવા કરી અપીલ, મરચાના પાક માટે શરુ કરાઈ ટોકન સિસ્ટમ
માવઠાના કારણે કેરી પકવતા ખેડૂતો પર છવાયા ચિંતાના વાદળ
માવઠાના કારણે કેરી પકવતા ખેડૂતો પર છવાયા ચિંતાના વાદળ
દારૂની હેરાફેરીનો નવો કીમિયો, 24 લાખના મુદ્દામાલ સાથે 6 શખ્સને ઝડપાયા
દારૂની હેરાફેરીનો નવો કીમિયો, 24 લાખના મુદ્દામાલ સાથે 6 શખ્સને ઝડપાયા
લોકસભા ચૂંટણીમાં ઉમેદવારની પસંદગી માટે ભાજપના કોઈ ખાસ નિયમો નહીં
લોકસભા ચૂંટણીમાં ઉમેદવારની પસંદગી માટે ભાજપના કોઈ ખાસ નિયમો નહીં
કપરાડા તાલુકામાં કમોસમી વરસાદ વરસ્યો
કપરાડા તાલુકામાં કમોસમી વરસાદ વરસ્યો
ત્રિશુળ ચોકમાં સર્જ્યો અકસ્માત, એકનું મોત, કાર ચાલક પોલીસ સકંજામાં
ત્રિશુળ ચોકમાં સર્જ્યો અકસ્માત, એકનું મોત, કાર ચાલક પોલીસ સકંજામાં
નવાપુરા પથ્થરમારા કેસમાં વધુ 5 આરોપીની ધરપકડ, કુલ 34 આરોપી સકંજામાં
નવાપુરા પથ્થરમારા કેસમાં વધુ 5 આરોપીની ધરપકડ, કુલ 34 આરોપી સકંજામાં
ડભોઇના કરાલીપુરા ગામમાં મકાનની દિવાલ ધરાશાયી,એક વ્યક્તિનું મોત
ડભોઇના કરાલીપુરા ગામમાં મકાનની દિવાલ ધરાશાયી,એક વ્યક્તિનું મોત
સાબરમતી નદીનું પ્રદૂષણ અટકાવવા AMCનો નિર્ણય
સાબરમતી નદીનું પ્રદૂષણ અટકાવવા AMCનો નિર્ણય
g clip-path="url(#clip0_868_265)">