Noida આજનો હવાની ગુણવતાનો સૂચકાંક - Noida Air Quality Index (AQI) Today

આજે Noida માં AQI 161 સુધી પહોંચ્યું છે, જે (Unhealthy) એટલે કે અસ્વસ્થ વાયુ ગુણવત્તાની સ્થિતિ દર્શાવે છે. તેનું મુખ્ય કારણ PM2.5 અને PM10 જેવા પ્રદૂષકોમાં વધારો છે.

Monday 27 July ફેબ્રુઆરીએ Noida માં AQI 160 સુધી પહોંચ્યું હતું, જે (Unhealthy) એટલે કે અત્યંત ખરાબ વાયુ ગુણવત્તાની સ્થિતિ દર્શાવે છે. તેનું મુખ્ય કારણ PM2.5 અને PM10 જેવા પ્રદૂષકોમાં વધારો છે.

ખરાબ હવા આરોગ્ય પર ગંભીર નકારાત્મક અસર કરે છે, ખાસ કરીને જ્યારે હવામાં PM2.5, PM10, સલ્ફર ડાયોક્સાઇડ, નાઇટ્રોજન ઓક્સાઇડ અને ઓઝોન જેવા હાનિકારક તત્વો હાજર હોય.

આથી શ્વસન તંત્ર પર અસર પડી શકે છે, જેના કારણે ફેફસાંમાં બળતરા, ખાંસી અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ થાય છે. દમ (અસ્થમા) અને બ્રોન્કાઇટિસ જેવી બીમારીઓ વધે છે. લાંબા સમય સુધી પ્રદૂષણના સંપર્કમાં રહેવાથી ક્રોનિક ઑબ્સ્ટ્રક્ટિવ પલ્મોનરી ડિસિઝ (COPD) થવાની શક્યતા રહે છે. હાનિકારક કણો લોહીના પ્રવાહમાં પ્રવેશ કરી શકે છે, જેના કારણે હાર્ટ એટેક, હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને સ્ટ્રોકનો જોખમ વધે છે.

લાંબા સમય સુધી પ્રદૂષણના સંપર્કમાં રહેવાથી શરીરની પ્રતિરોધક શક્તિ કમજોર પડે છે, જેના કારણે ચેપ લાગવાનો જોખમ વધે છે. પ્રદૂષણમાં રહેલા ઝેરી કણો માનસિક સ્વાસ્થ્યને પણ અસર કરી શકે છે, જેના કારણે માથાનો દુખાવો, ચીડિયાપણું અને ડિપ્રેશન થઈ શકે છે. કેટલાક સંશોધનો મુજબ સ્મૃતિ અને સંજ્ઞાનાત્મક ક્ષમતાઓ પર પણ નકારાત્મક અસર પડી શકે છે.

ગર્ભવતી મહિલાઓમાં ખરાબ હવા ગર્ભસ્થ શિશુના વિકાસ પર નકારાત્મક અસર કરી શકે છે. બાળકોમાં ફેફસાંનો વિકાસ ધીમો પડી શકે છે અને શ્વસન સંબંધિત સમસ્યાઓ વધે છે. પ્રદૂષિત હવા ત્વચામાં ચળચળાટ, ખંજવાળ અને એલર્જીનું કારણ બની શકે છે. આંખોમાં ચળચળાટ, લાલાશ અને પાણી આવવું સામાન્ય સમસ્યા છે.

લાંબા સમય સુધી વાયુ પ્રદૂષણના સંપર્કમાં રહેવાથી ફેફસાંના કેન્સરનો જોખમ વધે છે. ખરાબ હવાની આરોગ્ય પર દીર્ઘકાલીન અસર ગંભીર હોઈ શકે છે, જેના કારણે જીવનની ગુણવત્તા અને આયુષ્ય ઘટી શકે છે. તેમાંથી બચવા માટે માસ્ક પહેરવું, ઇન્ડોર એર પ્યુરીફાયરનો ઉપયોગ કરવો અને પ્રદૂષણથી બચવાના ઉપાયો અપનાવવું જરૂરી છે.

અત્યંત પ્રદૂષણ હોય તેવા સમયમાં (ખાસ કરીને સવારે અને મોડી સાંજે) બહાર જવાનું ટાળો. જો બહાર જવું જરૂરી હોય, તો N95 અથવા P100 જેવા ગુણવત્તાવાળા માસ્ક પહેરો. ઇન્ડોર રહીને વ્યાયામ કરો અને બહારની પ્રવૃત્તિઓથી બચો, ખાસ કરીને બાળકો અને વડીલો માટે. પ્રદૂષિત હવા અંદર ન આવે તે માટે બારીઓ અને દરવાજા બંધ રાખો. ઘર અને ઓફિસમાં એર પ્યુરીફાયર લગાવો, ખાસ કરીને સુવા અને કામ કરવાની જગ્યાએ. એર પ્યુરીફાયર ખરીદતી વખતે HEPA ફિલ્ટરવાળા ઉપકરણોને પ્રાથમિકતા આપો. જો શ્વાસ લેવામાં તકલીફ થાય, ખાંસી આવે અથવા છાતીમાં દુખાવો થાય, તો તરત ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરો. વધુ પાણી પીવો અને આહારમાં એન્ટીઓક્સિડન્ટ્સથી ભરપૂર ફળો અને શાકભાજી સામેલ કરો, જેમ કે જામફળ, સંતરું અને પાલક.

એર ક્વોલિટી ઇન્ડેક્સ (AQI) ચકાસવા માટે એપ્સ અથવા વેબસાઇટ્સનો ઉપયોગ કરો અને તે મુજબ તમારી દિનચર્યા ગોઠવો. ઘરમાં ધૂળ અને પ્રદૂષણ ઘટાડવા માટે નિયમિત સફાઈ કરો. ઇન્ડોર છોડ જેમ કે સ્નેક પ્લાન્ટ અને પીસ લિલીનો ઉપયોગ કરો, જે હવાને શુદ્ધ કરવામાં મદદ કરે છે. કારપૂલિંગ કરો, જાહેર પરિવહનનો ઉપયોગ કરો અથવા ઇલેક્ટ્રિક વાહનોને પ્રાથમિકતા આપો. બહારથી આવ્યા પછી ચહેરો, હાથ અને નાક સારી રીતે ધોઈ લો. માસ્ક અને કપડાંની સફાઈ નિયમિત રીતે કરો.

PM 2.5 અને PM10 હવામાં હાજર કણાત્મક પદાર્થો (Particulate Matter) છે, જે વાયુ પ્રદૂષણના મુખ્ય ઘટકો ગણાય છે. બંને વચ્ચેનો તફાવત મુખ્યત્વે તેમના કદ, સ્ત્રોત અને આરોગ્ય પર પડતી અસરના આધાર પર છે.

PM10 નો વ્યાસ 10 માઇક્રોન અથવા તેનાથી ઓછો હોય છે, જ્યારે PM2.5 નો વ્યાસ 2.5 માઇક્રોન અથવા તેનાથી પણ નાનો હોય છે. આ કારણે PM2.5, PM10 કરતાં વધુ સૂક્ષ્મ અને વધુ જોખમી માનવામાં આવે છે.

સ્ત્રોતોની વાત કરીએ તો, PM10 સામાન્ય રીતે રસ્તાની ધૂળ, બાંધકામ કામગીરી અને પરાગકણોથી ઉત્પન્ન થાય છે, જ્યારે PM2.5 વાહનોના ધુમાડા, પરાળી સળગાવવાથી અને ઔદ્યોગિક ઉત્સર્જનથી પેદા થાય છે.

આરોગ્ય પર તેની અસરની દૃષ્ટિએ, PM10 મુખ્યત્વે નાક અને ગળાને અસર કરે છે, જ્યારે PM2.5 ફેફસાંની અંદર સુધી પહોંચીને લોહીના પ્રવાહમાં પ્રવેશી શકે છે, જેના કારણે હૃદય અને ફેફસાં સંબંધિત ગંભીર બીમારીઓનો જોખમ વધે છે.

PM2.5 હવામાં વધુ સમય સુધી તણાયેલું રહે છે અને સ્મોગ બનવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે, તેથી તેનું આરોગ્ય પરનું નુકસાન વધારે ગંભીર હોય છે.