આવકવેરા વિભાગે કર નિયમોમાં મોટો ફેરફાર લાગુ કર્યો છે. 1 એપ્રિલ, 2026 થી, ફોર્મ 15G અને 15H બંધ કરવામાં આવ્યા છે. હવે તેમના સ્થાને નવું ફોર્મ 121 લાગુ કરાયું છે. આ નિયમ નવા આકારણી વર્ષ 2026-27 થી અમલમાં આવ્યો છે. આ ફેરફારનો સીધો લાભ એવા વ્યક્તિઓને થશે, જેમની કરવેરાની જવાબદારી શૂન્ય છે. વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે, પાલન પ્રક્રિયા હવે પહેલા કરતા પણ વધુ સરળ બની ગઈ છે. આગળ વધતા, બધા કરદાતાઓ દ્વારા એક જ પ્રમાણિત ફોર્મનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે.

નવું ફોર્મ 121 શું છે, અને તે શા માટે રજૂ કરવામાં આવ્યું?

ફોર્મ 121 એ એક નવું સ્વઘોષણા ફોર્મ છે, જે કરદાતાઓને TDS માંથી મુક્તિનો દાવો કરવા સક્ષમ બનાવવા માટે બનાવવામાં આવેલ છે. કોઈપણ વ્યક્તિ જેની કુલ કરવેરાની જવાબદારી શૂન્ય છે તેઓ આ ફોર્મ ભરી શકે છે અને સબમિટ કરી શકે છે. સબમિટ કર્યા પછી, બેંક અથવા ચુકવણી કરનાર એન્ટિટી, ફોર્મ જમા કરનારનો TDS કાપવાનું ટાળશે. બહુવિધ અલગ અલગ ફોર્મને બદલે માત્ર એક જ ફોર્મથી આ બધુ કરવામાં આવશે. સરકારે નાણાકીય વર્ષ 2026-2027ના પ્રારંભ સાથે જ સમગ્ર પ્રક્રિયાને સફળતાપૂર્વક સુવ્યવસ્થિત કરી છે. જેથી પહેલથી મૂંઝવણ ઓછી થશે અને એકંદર કર પ્રણાલી સરળ બનશે તેવી અપેક્ષા છે.

ફોર્મ 15G અને 15H ને બદલવા માટે એક જ ફોર્મ

પહેલાં, 60 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના વ્યક્તિઓએ ફોર્મ 15G ભરવાનું ફરજિયાત હતું, જ્યારે 60 કે તેથી વધુ ઉંમરના વ્યક્તિઓએ ફોર્મ 15H નો ઉપયોગ કર્યો હતો. નવા નિયમો હેઠળ, આ બંને ફોર્મ નાબૂદ કરવામાં આવ્યા છે. હવે, બધા કરદાતાઓ – તેમની ઉંમર ગમે તે હોય – ફોર્મ 121 ભરવાનું રહેશે. આ માનકીકરણે પાલન પ્રક્રિયાને એકીકૃત કરી છે, જેનાથી વ્યક્તિઓને નિયમોના વિવિધ સેટ યાદ રાખવાની અથવા નેવિગેટ કરવાની જરૂરિયાત દૂર થઈ ગઈ છે.

આ લાભ માટે કયા આવક સ્ત્રોતો પાત્ર છે?

ફોર્મ 121 દ્વારા, કરદાતાઓ વિવિધ પ્રકારની આવક પર TDSમાંથી રાહતનો દાવો કરી શકે છે. આમાં PF ઉપાડ અને પેન્શનનો સમાવેશ થાય છે. વધુમાં, બેંક ડિપોઝિટ પર મેળવેલ વ્યાજ પણ આ શ્રેણીમાં આવે છે. મકાન કે દુકાનના ભાડાની રકમ, વીમા કમિશન, મ્યુચ્યુઅલ ફંડની આવક અને સ્ટોક ડિવિડન્ડ પણ આ નવા ફોર્મના દાયરામાં આવે છે. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, સામાન્ય વ્યક્તિ માટે આવકના વિવિધ સ્ત્રોતો હવે આ ફોર્મ 121 હેઠળ આવરી લેવામાં આવશે.

UIN શા માટે જરૂરી છે?

દર વખતે જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ ફોર્મ 121 સબમિટ કરશે, ત્યારે તેમને એક અનન્ય નંબર આપવામાં આવશે. આ UIN તરીકે ઓળખાય છે. આ નંબર 26 અક્ષરોનો હશે. તેમાં ક્રમ નંબર, કર વર્ષ અને ચુકવણીકર્તાનો TAN નંબર સામેલ હશે. આનાથી દરેક ઘોષણાને ટ્રેક કરવાનું સરળ બનશે, જેનાથી સરકાર ડેટાને વધુ અસરકારક રીતે સંચાલિત કરી શકશે.

બેંકો અને ચુકવણીકારોએ શું કરવું જોઈએ?

ચુકવણી કરતી કોઈપણ સંસ્થા અથવા બેંકે દરેક સ્વઘોષણા પત્રનો રેકોર્ડ જાળવવો જરૂરી છે. તેમણે સબમિટ કરેલા દરેક ફોર્મ 121 માટે UIN જનરેટ કરવો આવશ્યક છે. વધુમાં, તેમણે ત્રિમાસિક ધોરણે આ વિગતો ધરાવતો રિપોર્ટ સબમિટ કરવો જરૂરી છે, પછી ભલે તે સમયગાળા દરમિયાન TDS કાપવામાં આવ્યો હોય કે ના હોય. આ સિસ્ટમમાં પારદર્શિતા વધારશે અને દેખરેખને સરળ બનાવશે.

સામાન્ય વ્યક્તિ માટે શું ફાયદા છે?

આ નવો નિયમ કર પ્રક્રિયાને નોંધપાત્ર રીતે સરળ બનાવશે. હવે બહુવિધ અલગ ફોર્મ ભરવાની જરૂર રહેશે નહીં. આ વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે ખાસ કરીને આવકારદાયક રાહત છે. જો તમારી આવક કરપાત્ર મર્યાદાથી નીચે આવે છે, તો તમે સરળતાથી TDS કપાત ટાળી શકો છો. એકંદરે, આ ફેરફાર કરદાતાઓ માટે સરળ અને અનુકૂળ બનાવવા માટે રચાયેલ છે.

Breaking News: Mutual Fund Giftcard : હવે શુકનમાં આપી શકાશે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ગિફ્ટ કાર્ડ ; સેબીનો મોટો પ્લાન, જાણો કેવી રીતે મિત્રો કે સગા-સંબંધીઓને ભેટ આપી શકાશે