મોંઘા સાબુ-શેમ્પૂ ખરીદવાનું ભૂલી જાઓ! ઘરે ઉગાડો સાબુનું ઝાડ, વાળથી લઈને કપડાંની સફાઈમાં આવશે કામ

અરીઠા માત્ર વાળ ધોવા માટે જ ઉપયોગી નથી, પરંતુ તેના ફળનો ઉપયોગ કુદરતી ક્લીનર તરીકે પણ કરવામાં આવે છે. તેના છોતરામાં રહેલું કુદરતી સૅપોનિન પાણીના સંપર્કમાં આવતાં ફીણ બનાવે છે, જે વાળ, કપડાં અને કેટલીક ઘરગથ્થુ વસ્તુઓની સફાઈમાં મદદરૂપ થઈ શકે છે. જાણો ઘરે અરીઠાનો છોડ કેવી રીતે ઉગાડવો, તેની સંભાળ કેવી રીતે રાખવી અને તેના ફળનો ઉપયોગ કઈ રીતે કરવો.

આજકાલ લોકો કેમિકલયુક્ત વસ્તુઓની જગ્યાએ કુદરતી અને પર્યાવરણને અનુકૂળ વિકલ્પો તરફ વળી રહ્યા છે. સાબુ હોય કે હેર કેર પ્રોડક્ટ્સ, નેચરલ વસ્તુઓનો ટ્રેન્ડ વધી રહ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં પરંપરાગત દેશી ઉપાયો ફરી ચર્ચામાં આવ્યા છે. આમાંથી એક છે અરીઠા.

જૂના સમયમાં અરીઠાનો ઉપયોગ વાળ ધોવાથી લઈને કપડાં સાફ કરવા સુધી થતો હતો. આજે પણ ઘણા લોકો તેના સૂકા ફળો બજારમાંથી ખરીદે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે  અરીઠાનો છોડ ઘરે પણ ઉગાડી શકાય છે? હા, બીજમાંથી અરીઠાનો છોડ તૈયાર કરી શકાય છે. જોકે, સમય જતાં આ છોડ મોટું ઝાડ બની શકે છે, તેથી તેને યોગ્ય જગ્યા આપવી જરૂરી છે.

અરીઠા શા માટે ખાસ છે?

અરીઠાને અંગ્રેજીમાં સોપનટ અથવા સોપબેરી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેના ફળના બાહ્ય છોતરામાં સૅપોનિન નામનું કુદરતી તત્ત્વ હોય છે. પાણી સાથે ભળતાં આ તત્ત્વ ફીણ બનાવે છે અને ગંદકી તથા તેલ દૂર કરવામાં મદદ કરે છે. આ જ કારણસર પરંપરાગત રીતે અરીઠાનો ઉપયોગ વાળ, કપડાં અને કેટલીક ઘરગથ્થુ વસ્તુઓની સફાઈમાં કરવામાં આવતો આવ્યો છે. જોકે, તેનો ઉપયોગ કરતી વખતે ત્વચા અને આંખોની સુરક્ષાનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે.

ઘરે અરીઠાનો છોડ કેવી રીતે ઉગાડવો?

અરીઠાનો છોડ સામાન્ય રીતે બીજમાંથી ઉગાડી શકાય છે. તેના માટે પાકેલા અરીઠાનું ફળ લઈ બીજ અલગ કરો અને તેને સારી રીતે સાફ કરો. ત્યારબાદ બીજને થોડા દિવસ સૂકવ્યા પછી માટીમાં વાવી શકાય છે. અસમ ફોરેસ્ટ ડિપાર્ટમેન્ટની નર્સરી ગાઇડ મુજબ, પાકેલા અરીઠાના બીજને 2થી 3 દિવસ તડકામાં સૂકવીને વાવી શકાય છે. બીજને અંકુરિત થવામાં આશરે 30થી 40 દિવસ લાગી શકે છે.

શરૂઆતમાં બીજને નાના કુંડા અથવા કન્ટેનરમાં ઉગાડી શકાય છે. છોડ થોડો મોટો થાય પછી તેને વધુ જગ્યા ધરાવતા કુંડા કે ખુલ્લી જમીનમાં સ્થાનાંતરિત કરવો યોગ્ય છે. કારણ કે અરીઠાનો છોડ આગળ જતાં મોટું ઝાડ બની શકે છે.

કેવી માટી અને કેટલો તડકો જરૂરી?

અરીઠાના છોડ માટે એવી માટી પસંદ કરો જેમાં પાણી ભરાઈ ન રહે. સામાન્ય બગીચાની માટીમાં ઓર્ગેનિક ખાતર અથવા કમ્પોસ્ટ ભેળવીને તેનો ઉપયોગ કરી શકાય છે. છોડની સારી વૃદ્ધિ માટે પૂરતો સૂર્યપ્રકાશ જરૂરી છે. શરૂઆતના તબક્કામાં માટીની ભેજ અને પાણી આપવાની નિયમિતતા પર ધ્યાન આપવું જોઈએ. છોડ મોટો થયા પછી સામાન્ય રીતે ઓછી સંભાળમાં પણ વિકાસ કરી શકે છે.

પાણી આપતી વખતે આ ભૂલ ન કરો

નાના અરીઠાના છોડને જરૂરિયાત મુજબ પાણી આપો, પરંતુ કુંડામાં પાણી ભરાઈ ન રહે તેનું ખાસ ધ્યાન રાખો. સતત ભીની માટી રહે તો મૂળને નુકસાન થઈ શકે છે. ખાસ કરીને વરસાદની ઋતુમાં કુંડામાંથી વધારાનું પાણી બહાર નીકળી જાય તેવી યોગ્ય ડ્રેનેજ વ્યવસ્થા હોવી જરૂરી છે.

અરીઠાના ફળમાંથી બનાવો કુદરતી ક્લીનર

જ્યારે અરીઠાના ફળ ઝાડ પર આવીને પાકવા લાગે અને સૂકાવા લાગે, ત્યારે તેને એકત્ર કરીને સારી રીતે સૂકવી શકાય છે. ત્યારબાદ તેના છોતરાને પાણીમાં પલાળીને અથવા ઉકાળીને કુદરતી ક્લીનિંગ લિક્વિડ તૈયાર કરવામાં આવે છે. છોતરામાં રહેલું સૅપોનિન પાણીમાં ફીણ બનાવે છે. આ ગુણધર્મને કારણે રીઠાનો ઉપયોગ પરંપરાગત રીતે કુદરતી શેમ્પૂ અને ક્લીનર તરીકે થતો આવ્યો છે.

વાળ ધોવામાં પણ ઉપયોગી

અરીઠાનો ઉપયોગ લાંબા સમયથી વાળની સફાઈ માટે કરવામાં આવે છે. તેના છોતરાને પાણીમાં પલાળીને અથવા ઉકાળીને પછી ગાળવામાં આવે છે. તૈયાર થયેલા પાણીનો ઉપયોગ વાળ સાફ કરવા માટે કરવામાં આવે છે. આજે પણ કેટલાક હર્બલ હેર-ક્લીનિંગ પ્રોડક્ટ્સમાં અરીઠાનો ઉપયોગ થાય છે. જોકે, પહેલીવાર ઉપયોગ કરતા પહેલાં થોડી માત્રામાં પેચ ટેસ્ટ કરવો વધુ સલામત છે. આ ઉપરાંત, અરીઠાનું પાણી આંખોમાં ન જાય તેનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ.

કપડાં અને ઘરગથ્થુ સફાઈમાં પણ આવી શકે કામ

અરીઠાનો ઉપયોગ માત્ર વાળ ધોવા પૂરતો મર્યાદિત નથી. તેમાં રહેલા કુદરતી સૅપોનિનને કારણે તેનો ઉપયોગ કપડાં અને કેટલીક ઘરગથ્થુ વસ્તુઓની સફાઈમાં પણ કરવામાં આવે છે. આ રીતે, ઘરે અરીઠાનો છોડ ઉગાડવો માત્ર બાગકામનો શોખ નથી, પરંતુ ભવિષ્યમાં કુદરતી સફાઈ માટે ઉપયોગી ફળ મેળવવાનો એક વિકલ્પ પણ બની શકે છે.

નોંધ : અરીઠાનો ઉપયોગ કરતી વખતે દરેક વ્યક્તિની ત્વચા અને વાળની સંવેદનશીલતા અલગ હોઈ શકે છે. તેથી કોઈપણ નવા ઉપયોગ પહેલાં નાની માત્રામાં ચકાસણી કરવી અને આંખોથી દૂર રાખવું જરૂરી છે.

ઘરે જ ઉગાડો આદુનો છોડ, બજારમાંથી ખરીદવાની જરૂર નહીં પડે : જાણો સરળ રીત