ગૂગલ તમારી દરેક મૂવમેન્ટ પર નજર રાખે છે ? જાણો CAPTCHA પાછળનું એ રહસ્ય જે 99% લોકો નથી જાણતા !

તમે જ્યારે પણ કોઈ ફોર્મ ભરો છો કે લોગઈન કરો છો ત્યારે 'CAPTCHA' તમારી સામે આવે છે. આ માત્ર ટાઈમપાસ નથી, પરંતુ તમારી સુરક્ષા માટેની એક ડિજિટલ દીવાલ છે. જો આ ફીચર ન હોત, તો હેકર્સ અને બોટ્સ ઈન્ટરનેટને સેકન્ડોમાં બરબાદ કરી શકત. જાણો કેવી રીતે આ નાનકડો ટેસ્ટ આપણને મોટા સાયબર હુમલાઓથી બચાવે છે.

Image Credit source: AI

Sachin Agrawal | Updated on: Feb 23, 2026 | 3:07 PM

આજના ડિજિટલ યુગમાં આપણે દિવસભર અનેક વેબસાઈટ અને એપ્સનો ઉપયોગ કરીએ છીએ. તમે જોયું હશે કે જ્યારે પણ આપણે કોઈ સરકારી ફોર્મ ભરીએ, ટિકિટ બુક કરીએ અથવા નવા એકાઉન્ટમાં લોગઈન કરીએ, ત્યારે આપણી સામે ટેઢા-મેઢા અક્ષરો કે ફોટા ઓળખવાનો એક પડકાર આવે છે, જેને આપણે (કેપ્ચા) CAPTCHA કહીએ છીએ. શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે આ શા માટે જરૂરી છે?

શું છે CAPTCHA નું પૂરું નામ?

CAPTCHA એટલે Completely Automated Public Turing test to tell Computers and Humans Apart. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, આ એક એવો ટેસ્ટ છે જે વેબસાઈટને એ સમજવામાં મદદ કરે છે કે સામે બેઠેલી વ્યક્તિ કોઈ ‘માણસ’ છે કે ‘બોટ’ (ઓટોમેટિક સોફ્ટવેર).

કેમ જરૂરી છે આ ડિજિટલ સુરક્ષા?

ઈન્ટરનેટ પર દર સેકન્ડે લાખો ઓટોમેટેડ બોટ્સ સક્રિય હોય છે. જો CAPTCHA ન હોય, તો આ બોટ્સ નીચે મુજબની મુશ્કેલીઓ ઊભી કરી શકે છે:

ફેક એકાઉન્ટ્સ: બોટ્સ સેકન્ડોમાં હજારો ફેક આઈડી બનાવી શકે છે.
સ્પામ કોમેન્ટ્સ: વેબસાઈટ પર ખોટી જાહેરાતો અને લિંક્સનો મારો ચલાવી શકે છે.
સર્વર ડાઉન: એકસાથે લાખો હિટ્સ આપીને વેબસાઈટને ક્રેશ કરી શકે છે.
ડેટા ચોરી: તમારા પાસવર્ડ્સ ગેસ કરીને એકાઉન્ટ હેક કરવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે.

નવી પેઢીના સ્માર્ટ ‘reCAPTCHA’

પહેલા માત્ર અક્ષરો લખવાના આવતા હતા, પરંતુ હવે ટેકનોલોજી બદલાઈ છે. હવે માત્ર ‘I am not a robot’ પર ક્લિક કરવાથી પણ કામ થઈ જાય છે. ગૂગલનું નવું સિસ્ટમ તમારા માઉસની મૂવમેન્ટ અને ક્લિક કરવાની સ્ટાઈલ પરથી સમજી જાય છે કે તમે માણસ છો. ઘણીવાર ટ્રાફિક સિગ્નલ કે બસના ફોટા પસંદ કરવાનું કહેવામાં આવે છે, જે મશીન માટે સમજવું મુશ્કેલ હોય છે.

શું તે હેરાનગતિ છે?

ચોક્કસ, વારંવાર CAPTCHA ભરવો કંટાળાજનક હોઈ શકે છે. પરંતુ યાદ રાખો, આ નાનકડી પ્રક્રિયા વગર ઈન્ટરનેટ સાયબર ગુનેગારોનો અડ્ડો બની જશે. તે તમારી બેંકિંગ વિગતો, સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ અને પર્સનલ ડેટાને સુરક્ષિત રાખવાનું કામ કરે છે.