Solar Panel Types : વીજળી બિલ થશે ઝીરો! ઓન, ઓફ-ગ્રીડ કે હાઇબ્રીડ, ઘર માટે કયું સોલાર સિસ્ટમ છે બેસ્ટ?

શું દર મહિને આવતું વધતું વીજળી બિલ તમારા બજેટને અસર કરે છે? અથવા વારંવાર થતી વીજળી કપાતથી તમે પરેશાન છો? જો હા, તો સોલાર પેનલ સિસ્ટમ તમારા માટે એક ઉત્તમ અને લાંબા ગાળાનો ઉકેલ બની શકે છે. એક વખત સોલાર સિસ્ટમ ઇન્સ્ટોલ કર્યા પછી વર્ષો સુધી ઓછી કિંમતમાં વીજળી મેળવી શકાય છે, જેના કારણે દેશભરમાં લાખો લોકો પોતાના ઘરની છત પર સોલાર પેનલ લગાવી રહ્યા છે.

પરંતુ સવાલ એ થાય છે કે તમારા ઘર માટે કઈ સોલાર સિસ્ટમ યોગ્ય રહેશે? કેટલા કિલોવોટની સિસ્ટમની જરૂર પડશે? અને તેનો અંદાજિત ખર્ચ કેટલો આવશે? ચાલો, આ તમામ પ્રશ્નોના જવાબ સરળ ભાષામાં જાણીએ.

સોલાર સિસ્ટમ કેમ પસંદ કરવી?

સોલાર ઊર્જા માત્ર વીજળી બિલમાં ઘટાડો કરતી નથી, પરંતુ પર્યાવરણ માટે પણ અનુકૂળ વિકલ્પ છે. સૂર્યપ્રકાશમાંથી વીજળી ઉત્પન્ન થતી હોવાથી કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટે છે અને લાંબા ગાળે નોંધપાત્ર બચત થાય છે. ઉપરાંત, સરકાર દ્વારા આપવામાં આવતી સબસિડીને કારણે સોલાર સિસ્ટમ હવે વધુ લોકો માટે પરવડે તેવી બની છે.

સોલાર સિસ્ટમના મુખ્ય ત્રણ પ્રકાર

બજારમાં મુખ્યત્વે ત્રણ પ્રકારની સોલાર સિસ્ટમ ઉપલબ્ધ છે:

• ઓન-ગ્રીડ સોલાર સિસ્ટમ
• ઓફ-ગ્રીડ સોલાર સિસ્ટમ
• હાઇબ્રિડ સોલાર સિસ્ટમ

દરેક સિસ્ટમની પોતાની વિશેષતાઓ અને ઉપયોગિતા છે.

ઓન-ગ્રીડ સોલાર સિસ્ટમ

ઓન-ગ્રીડ સિસ્ટમ સૌથી વધુ લોકપ્રિય અને ખર્ચની દ્રષ્ટિએ સૌથી અસરકારક વિકલ્પ માનવામાં આવે છે. આ સિસ્ટમમાં સોલાર પેનલ દ્વારા ઉત્પન્ન થતી વીજળી સીધી ઘરમાં ઉપયોગમાં લેવાય છે અને વધારાની વીજળી નેટ મીટરિંગ દ્વારા વીજળી ગ્રીડમાં મોકલી શકાય છે.

આ સિસ્ટમનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે વીજળી બિલમાં મોટો ઘટાડો થાય છે અને ઘણા કિસ્સાઓમાં બિલ લગભગ શૂન્ય સુધી પહોંચી શકે છે. જોકે, આ સિસ્ટમમાં બેટરી ન હોવાને કારણે વીજળી કપાત દરમિયાન તે કાર્ય કરવાનું બંધ કરી દે છે.

ઓફ-ગ્રીડ સોલાર સિસ્ટમ

જે વિસ્તારોમાં વીજ પુરવઠો નિયમિત ન હોય અથવા વારંવાર વીજળી ગુલ થતી હોય, ત્યાં ઓફ-ગ્રીડ સિસ્ટમ વધુ ઉપયોગી સાબિત થાય છે. આ સિસ્ટમ સંપૂર્ણપણે વીજળી ગ્રીડથી સ્વતંત્ર રીતે કાર્ય કરે છે.

દિવસ દરમિયાન સોલાર પેનલ દ્વારા ઉત્પન્ન થતી વીજળી બેટરીમાં સંગ્રહિત થાય છે અને રાત્રે અથવા વીજળી કપાત દરમિયાન એ જ બેટરી ઘરને વીજ પુરવઠો પૂરો પાડે છે.

જોકે, બેટરી બેંકના કારણે આ સિસ્ટમનો પ્રારંભિક ખર્ચ વધુ હોય છે. ઉપરાંત, સમયાંતરે બેટરીની જાળવણી અને બદલાવાનો ખર્ચ પણ ઉમેરાય છે. તેથી આ સિસ્ટમ એવા વિસ્તારો માટે વધુ યોગ્ય છે જ્યાં વિશ્વસનીય વીજ પુરવઠો ઉપલબ્ધ ન હોય.

હાઇબ્રિડ સોલાર સિસ્ટમ

હાઇબ્રિડ સિસ્ટમને સૌથી આધુનિક અને બહુમુખી વિકલ્પ ગણવામાં આવે છે. તેમાં ઓન-ગ્રીડ અને ઓફ-ગ્રીડ બંને ટેક્નોલોજીનો સમાવેશ થાય છે.

દિવસ દરમિયાન ઉત્પન્ન થતી વીજળીનો ઉપયોગ ઘરમાં થાય છે, વધારાની વીજળી બેટરીમાં સંગ્રહિત થાય છે અને બેટરી સંપૂર્ણ ચાર્જ થયા બાદ બચેલી વીજળી ગ્રીડમાં મોકલી શકાય છે. વીજળી કપાત સમયે બેટરી બેકઅપ દ્વારા ઘરમાં વીજ પુરવઠો ચાલુ રહે છે.

આ સિસ્ટમમાં વીજળીનો બગાડ થતો નથી અને ગ્રીડ તથા બેટરી બંનેનો સંતુલિત ઉપયોગ થાય છે. જોકે, અન્ય સિસ્ટમોની સરખામણીમાં તેની કિંમત વધુ હોઈ શકે છે.

તમારા ઘરને કેટલા કિલોવોટની સિસ્ટમની જરૂર છે?

યોગ્ય ક્ષમતાની સોલાર સિસ્ટમ પસંદ કરવા માટે તમારા છેલ્લા કેટલાક મહિનાના વીજળી બિલનું વિશ્લેષણ કરવું જરૂરી છે.

સામાન્ય અંદાજ પ્રમાણે:

દરરોજ 6 યુનિટ સુધી વપરાશ: 1 kW સિસ્ટમ દરરોજ 12 યુનિટ સુધી વપરાશ: 2 kW સિસ્ટમ દરરોજ 18 યુનિટ સુધી વપરાશ: 3 kW સિસ્ટમ દરરોજ 24 યુનિટ સુધી વપરાશ: 4 kW સિસ્ટમ

ઉદાહરણ તરીકે, જો તમારું માસિક વીજળી વપરાશ 500 યુનિટ હોય, તો સરેરાશ દૈનિક વપરાશ લગભગ 16થી 17 યુનિટ થાય છે. આવી સ્થિતિમાં 3 kW સોલાર સિસ્ટમ યોગ્ય વિકલ્પ બની શકે છે.

સોલાર સિસ્ટમનો અંદાજિત ખર્ચ

સોલાર સિસ્ટમની કિંમત તેની ક્ષમતા, બ્રાન્ડ અને ઉપયોગમાં લેવાતી ટેક્નોલોજી પર આધારિત હોય છે. હાલમાં કેન્દ્ર સરકારની PM Surya Ghar Yojana હેઠળ 2 kW સુધીની સિસ્ટમ માટે ₹78,000 સુધીની સબસિડી આપવામાં આવે છે.

કેટલાક રાજ્યોમાં વધારાની રાજ્ય સબસિડી પણ ઉપલબ્ધ છે. સબસિડી બાદ 3 kW સોલાર સિસ્ટમનો ખર્ચ અંદાજે ₹1.20 લાખ સુધી આવી શકે છે. જોકે, અંતિમ કિંમત માટે પ્રમાણિત સોલાર કંપની અથવા સ્થાનિક વીજ વિભાગનો સંપર્ક કરવો જરૂરી છે.

સોલાર પેનલ સિસ્ટમ માત્ર વીજળી બિલ ઘટાડવાનો જ નહીં, પરંતુ ઊર્જામાં આત્મનિર્ભર બનવાનો પણ એક અસરકારક માર્ગ છે. જો તમારા વિસ્તારમાં વીજ પુરવઠો નિયમિત હોય તો ઓન-ગ્રીડ સિસ્ટમ શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ બની શકે છે. વારંવાર વીજળી કપાત થતી હોય તો ઓફ-ગ્રીડ સિસ્ટમ વધુ ઉપયોગી રહેશે, જ્યારે બન્ને સુવિધાઓનો લાભ મેળવવા માટે હાઇબ્રિડ સિસ્ટમ સૌથી ઉત્તમ પસંદગી ગણાય છે.

સોલાર સિસ્ટમ ઇન્સ્ટોલ કરતાં પહેલાં તમારી જરૂરિયાત, બજેટ અને વીજળી વપરાશનું યોગ્ય મૂલ્યાંકન કરો અને હંમેશા પ્રમાણિત કંપની દ્વારા જ ઇન્સ્ટોલેશન કરાવો.