શિવજી સ્મશાનમાં કેમ નિવાસ કરે છે ? જાણી લો ભસ્મ ધારણ કરવા પાછળનું રહસ્ય !

ભગવાન શંકર હિંદુ ધર્મના ત્રિમૂર્તિઓમાં સંહાર અને પુનઃસર્જનના અધિપતિ માનવામાં આવે છે. તેમને મહાદેવ, ભોળેનાથ, નીલકંઠ, શંભુ, રુદ્ર અને પશુપતિનાથ જેવા અનેક નામોથી ઓળખવામાં આવે છે. ભગવાન શિવજીનું સ્વરૂપ માત્ર સૌંદર્યનું પ્રતિક નથી. પરંતુ તેની પાછળ ઊંડો આધ્યાત્મિક અને તાત્વિક સંદેશ પણ છે. શિવજીના સમગ્ર શરીર પર લાગેલું ભસ્મ અને તેમનો સ્મશાનમાં નિવાસ લોકોમાં અનેક પ્રશ્નો ઊભા કરે છે. ધર્મગ્રંથો અને પુરાણોમાં તેમના વિશે વિગતવાર ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.

ભગવાન શંકર સ્મશાનમાં કેમ રહે છે?

વિવિધ પુરાણો અને ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, ભગવાન શંકરને ‘સ્મશાનવાસ’ અથવા ‘સ્મશાનનાથ’ પણ કહેવામાં આવે છે. શૈવ પરંપરા અને પુરાણોમાં આ પાછળ ખૂબ જ ઊંડો આધ્યાત્મિક છે. ભગવાન શિવજી માટે સ્મશાન ભયનું નહીં પરંતુ સત્ય, અનાસક્ત અને સમાનતાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.

1. જીવનના અંતિમ સત્યનો સાક્ષાત્કાર: ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, દરેક આત્મા સ્મશાનમાં સમાપ્ત થાય છે. સંપત્તિ, પદ, પ્રતિષ્ઠા અને અહંકાર મૃત્યુ પછી સમાપ્ત થાય છે. ભગવાન શિવજી સ્મશાનમાં રહીને આપણને એ અહેસાસ કરાવે છે કે જન્મ અને મૃત્યુ સૃષ્ટિના અપરિવર્તનશીલ સત્ય છે.
2. અનાસક્તતાનો સંદેશ: ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, ભગવાન શંકર એક યોગી અને તપસ્વી છે. તેમને ભૌતિક સુખ, કીર્તિ કે રાજવી મહિમાની કોઈ ઈચ્છા નથી. સ્મશાનમાં તેમનું નિવાસ સાંસારિક ભ્રમ, લોભ અને અહંકારનો ત્યાગ કરવાનો સંદેશ આપે છે.
3. સમાનતા: ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, સ્મશાનમાં રાજા, અમીર, ગરીબ, જાતિ, વર્ગ વચ્ચે કોઈ ભેદ નથી. મૃત્યુ પછી બધા સમાન છે. ભગવાન શિવજીનું આ નિવાસસ્થાન સમાનતા અને બધા જીવો પ્રત્યે સમાન દ્રષ્ટિ દર્શાવે છે.
4. મહાકાલનું સ્વરૂપ: ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, ભગવાન શિવજીને મહાકાલ કહેવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, તેઓ સમય, મૃત્યુ અને પરિવર્તનના સ્વામી છે. સ્મશાનમાં તેમનું નિવાસ મૃત્યુ અને નિર્ભયતા પર વિજયનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.
5. શિવ પુરાણની માન્યતાઓ: શૈવ પરંપરા અનુસાર, સ્મશાનગૃહને આધ્યાત્મિક અભ્યાસ, ધ્યાન અને આત્મસાક્ષાત્કાર માટે ખૂબ જ પવિત્ર સ્થાન માનવામાં આવે છે. તેથી, ઘણા પુરાણોમાં, ભગવાન શિવજીને ભૂતોની સાથે સ્મશાનમાં નિવાસ કરતા તરીકે વર્ણવવામાં આવ્યા છે. આનો અર્થ એ છે કે તેઓ ભયના દેવતા નથી, પરંતુ અજ્ઞાનનો નાશ કરનાર અને મુક્તિનો માર્ગ બતાવનાર દેવ છે.

ભગવાન શિવજી અને ભસ્મનો શું છે સંબંધ? જાણો પૌરાણિક કથા

ભગવાન શિવજીના સ્વરૂપમાં સૌથી વિશિષ્ટ વસ્તુ તેમના આખા શરીર પર લગાવવામાં આવતી ભસ્મ એટલે કે રાખ અને વિભૂતિ છે. શિવ પુરાણ, લિંગ પુરાણ અને અન્ય શૈવ ગ્રંથોમાં, ભસ્મને ખૂબ જ પવિત્ર માનવામાં આવે છે. તે ફક્ત એક આભૂષણ નથી પરંતુ તેને અનાસક્તિ, અસ્થાયીતા અને આધ્યાત્મિક જ્ઞાનનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. પૌરાણિક માન્યતાઓ અનુસાર, ભસ્મ દરેક જીવના પરમ સત્યનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. જન્મ અને મૃત્યુના ચક્ર પછી શરીર આખરે પાંચ તત્વોમાં ભળી જાય છે. તેથી, રાખ માણસને અહંકાર, ભ્રમ અને ભૌતિક સુખોના ક્ષણિકતાની યાદ અપાવે છે.

1. અનાસક્તતાનો સંદેશ: ભગવાન શિવજી યોગી અને સંન્યાસી છે. શરીર પર ભસ્મ ધારણ કરીને તેઓ સંસારિક મોહ, વૈભવ અને અહંકારથી દૂર રહેવાનો સંદેશ આપે છે.
2. પવિત્રતા: પૌરાણિક માન્યતાઓ અનુસાર, શૈવ પરંપરામાં ભસ્મને પવિત્ર માનવામાં આવેલું છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, ભસ્મ ધારણ કરવાથી મન અને વિચારો શુદ્ધ થાય છે અને નકારાત્મક ઉર્જાથી રક્ષણ મળી શકે છે.
3. શિવપુરાણમાં મહત્વ: શિવપુરાણ અનુસાર, ભગવાન શિવજીને ભસ્મ ખૂબ જ પ્રિય છે. શિવપૂજા પછી ભસ્મ ધારણ કરવી શુભ માનવામાં આવે છે. તેને ભગવાન શિવજીની કૃપા અને આધ્યાત્મિક ઉન્નતિનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.
4. અહંકારનો નાશ: પૌરાણિક માન્યતાઓ અનુસાર, ભસ્મ વ્યક્તિને યાદ અપાવે છે કે ધન, સુંદરતા, શક્તિ અને પ્રતિષ્ઠા કાયમી નથી. તેથી, ભગવાન શિવજી નમ્રતા અને સદ્ગુણ સાથે જીવન જીવવાનો સંદેશ આપે છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, ભગવાન શિવજી દ્વારા શરીર પર લગાવવામાં આવેલી ભસ્મને પવિત્રતાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. ભસ્મ લગાવવાની ક્રિયામાંથી એક મહત્વપૂર્ણ પાઠ શીખવા મળે છે કે મૃત્યુ કોઈ ભયાનક અંત નથી, પરંતુ જીવનની એક હકીકત છે જેને દરેક વ્યક્તિએ સ્વીકારવી જોઈએ.

સતીના દેહની ભસ્મને ભગવાન શિવજીએ તેમની સ્મૃતિરૂપે પોતાના શરીર પર ધારણ કરી હતી

પૌરાણિક કથા અનુસાર, જ્યારે ભગવાન શિવજીની પત્ની દેવી સતીએ પ્રજાપતિ દક્ષના યજ્ઞમાં જવાનો નિર્ણય કર્યો, ત્યારે ભગવાન શિવજીએ તેમને ત્યાં ન જવા કહ્યું હતું. તેમ છતાં દેવી સતી યજ્ઞમાં ગયા. યજ્ઞમાં પહોંચ્યા બાદ સતીએ પ્રજાપતિ દક્ષને પૂછ્યું કે તેમને આમંત્રણ કેમ આપવામાં આવ્યું નહોતું. ત્યારે દક્ષે ભગવાન શિવજી વિશે અપમાનજનક શબ્દો કહ્યા. પતિનું અપમાન સહન ન થતા દેવી સતીએ યજ્ઞની અગ્નિમાં આત્માહુતિ આપી હતી. આ ઘટનાથી ભગવાન શિવજી અત્યંત ક્રોધિત અને શોકગ્રસ્ત થયા હતા. તેઓ સતીના દેહને લઈને સમગ્ર બ્રહ્માંડમાં ભટકવા લાગ્યા હતા. ભગવાન વિષ્ણુજીએ ભગવાન શિવજીનો આ દુઃખ જોઈને પોતાના સુદર્શન ચક્રથી સતીના દેહના ટુકડા કર્યા, જેથી ભગવાન શિવજીનો વિરહ ઓછો થાય. કેટલીક ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર ત્યારબાદ સતીના દેહની ભસ્મને ભગવાન શિવજીએ તેમની સ્મૃતિરૂપે પોતાના શરીર પર ધારણ કરી. ત્યારથી તેઓ ભસ્મ ધારણ કરે છે એવી માન્યતા છે.

શિવપુરાણમાં વર્ણન

ભગવાન શિવજીના શરીર પર ભસ્મ લગાવવાનું વર્ણન શિવપુરાણની વિદ્યેશ્વર સંહિતા અને રુદ્ર સંહિતામાં જોવા મળે છે. ભગવાન શિવજીના શરીર પર ભસ્મ દર્શાવે છે કે ભગવાન શિવજી ભૌતિક સુખો અને સાંસારિક ઇચ્છાઓથી મુક્ત છે. આ ઉપરાંત, તે એ પણ સૂચવે છે કે મૃત્યુ પછી વ્યક્તિ રાજા હોય કે ગરીબ તેનું શરીર સ્મશાનમાં રાખ સાથે ભળી જશે.

નોંધ : અહીં, પૂરી પાડવામાં આવેલી વિગતો માત્ર વાસ્તુ, જ્યોતિષ અને રિપોર્ટ્સ મુજબ પર આધારિત છે. TV9 ગુજરાતી કોઈપણ પ્રકારની માહિતીને સમર્થન આપતું નથી.

આ પણ વાંચો, અન્નદાનથી લઈને ઘી અને તેલ સુધી… શ્રાવણ માસમાં કરો આ 8 વસ્તુનું દાન, ઘરમાં આવશે સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિ !