S. C. Jamir Profile: નાગાલેન્ડની સ્થાપનામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવનાર અને પદ્મ ભૂષણથી સન્માનિત રાજયપાલ

ગુજરાતના ગર્વનર (Gujarat Governor)રહી ચૂકેલા એસ.સી જમીર (S. C. Jamir)નાગાલેન્ડમાંથી ચૂંટાયેલા પ્રથમ સાંસદ હતા. તેઓ તેઓ પંડિત જવાહરલાલ નેહરુના સંસદીય સચિવ અને ઈન્દિરા ગાંધીના નાયબ મંત્રી હતા. તેમણે નાગાલેન્ડના મુખ્યમંત્રી, મહારાષ્ટ્રના રાજ્યપાલ, ગુજરાતના રાજ્યપાલ અને ગોવાના તેમજ ઓડિશાના રાજ્યપાલ તરીકે સેવારત હતા. તેમને વર્ષ 2020 માં ભારતમાં ત્રીજા-સૌથી ઉચ્ચ નાગરિક પુરસ્કાર, પદ્મ ભૂષણથી નવાજવામાં આવ્યા હતા.

અંગત જીવન (Personal Life)

એસ.સી.જમીરનું આખું નામ સેનાયાંગબા ચુબાતોશી જમીર છે. તેમના પિતાનું નામ સેનાંગબા જમીર અને તાકાતુલા જમીર છે. તેમના દાદા જંગશિનોક ડાંગ હતા. જેમણે 19મી સદીના અંતમાં અમેરિકન ક્રિશ્ચિયન મિશનરી રેવ. એડવિન ડબલ્યુ. ક્લાર્કને મળવાની તક મળી હતી અને તેઓએ નાગાલેન્ડમાં ખ્રિસ્તી ધર્મ લાવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી. એસ.સી.જમીરનો જન્મ 17 ઓક્ટોબર 1931ના રોજ ઉંગમા ગામમાં મોકોકચુંગમાં થયો હતો.

શિક્ષણ (Education)

તેમનું પ્રારંભિક શિક્ષણ મોકોકચુંગમાં કોલકાતામાં પૂર્ણ થયું હતું. તેમણે કોલકાતાની સ્કોટિશ ચર્ચમાંથી ગ્રેજ્યુએશન પૂ્ણ કર્યું હતું. ત્યાર બાદ અલ્હાબાદ યુનિવર્સિટીમાં ઉચ્ચ અભ્યાસ કર્યો જ્યાંથી તેમણે પછીથી બી.એ. અને LL.B. ડિગ્રી પણ લીધી હતી. 1958 માં. તેઓ 1954 થી 1957 સુધી સ્ટુડન્ટ્સ ક્રિશ્ચિયન મૂવમેન્ટ, અલ્હાબાદના પ્રમુખ હતા અને તેમના કોલેજના દિવસોથી વિદ્યાર્થી અને ખ્રિસ્તી પ્રવૃત્તિઓમાં સક્રિયપણે સામેલ હતા. તેઓએ બિનસાંપ્રદાયિક રહીને અન્ય ધર્મના મંદિરો માટે દાન મેળવવામાં પણ મહત્વનો ભાગ ભજવ્યો હતો. તેમને 2017માં યુનિવર્સિટી ઓફ કંબોડિયા તરફથી માનદ ડોક્ટરેટની પદવી એનાયત કરવામાં આવી હતી.

અંગત જીવન (Personal life)

એસ.સી. જમીરે વર્ષ 1958 માં સેનકાલેમ્બાની પુત્રી ઇમકોંગ્લેમલા સાથે લગ્ન કર્યા હતા અને તેમને પાંચ બાળકો છે. જે પૈકી તેમની નાની પુત્રીનું 1996માં મૃત્યુ થયું હતું, જ્યારે એસ.સી જમીરની માતાનું 2016માં 101 વર્ષની વયે અવસાન થયું હતું

આધુનિક નાગાલેન્ડના રચયિતામાંના એક

1950 ના દાયકામાં જ્યારે તત્કાલિન નાગા હિલ્સ, અવિભાજિત આસામનો એક જિલ્લો, ઘણી હિંસા અને મુશ્કેલીઓમાંથી પસાર થઈ રહ્યો હતો, ત્યારે નાગા લોકો 1957 માં કોહિમા ખાતે નાગો લોકોના સંમેલન (NPC) ના નેજા હેઠળ મળ્યા હતા. જમીર તે સમયે 27 વર્ષના હતા તેમને આયોજકો દ્વારા સ્વાગત સમિતિના અધ્યક્ષ બનાવવામાં આવ્યા હતા અને બેઠક દરમિયાન, NPCના સંયુક્ત સચિવ તરીકે સર્વાનુમતે ચૂંટાયા હતા. 1959 માં, NPCની ત્રીજી અને અંતિમ બેઠકમાં એક મેમોરેન્ડમ તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો જે ભારત સરકારને સુપરત કરવામાં આવ્યો હતો અને કેટલાક નાના ફેરફારો બાદ ભારત સરકાર અને NPC બંને દ્વારા પરસ્પર સંમતિ આપવામાં આવી હતી જેના પરિણામે નાગાલેન્ડની રચના 1963માં ભારતીય સંઘમાં 16મા રાજ્ય તરીકે થઈ. જમીર આ કરારના સહીકર્તાઓમાંના એક હતા અને આધુનિક નાગાલેન્ડના આર્કિટેક્ટ્સમાંના એક છે.

રાજકીય કારકિર્દી (Political career )

એસ.સી. જમીરને વર્ષ 1961માં નાગાલેન્ડ રાજ્યમાંથી પ્રથમ લોકસભા સભ્ય તરીકે નામાંકિત કરવામાં આવ્યા હતા.1961 થી 1970 સુધી, તેમણે સંસદ સભ્ય તરીકે સેવા આપી છે અને આ સમયગાળા દરમિયાન તેમણે રેલ્વે, શ્રમ અને પુનર્વસનના કેન્દ્રીય નાયબ મંત્રી તરીકે પણ સેવા આપી હતી. વર્ષ 1968 થી 1970 સુધી, સમુદાય વિકાસ અને સહકાર, ખાદ્ય વિભાગના કેન્દ્રીય નાયબ મંત્રી તરીકે સેવારત હતા અને તેઓ તત્કાલીન વડાપ્રધાન જવાહરલાલ નેહરુના સંસદીય સચિવ તરીકે નિયુક્ત થયા હતા, અને વિદેશ મંત્રાલયનો હવાલો પણ સંભાળતા હતા.સાથે જ તેઓ 1962માં યુએન ડેલિગેશનના સભ્ય પણ બન્યા હતા.

તેઓ જમીર નાગાલેન્ડ રાજ્યમાંથી પ્રથમ લોકસભા સભ્ય હતા. તેમણે 1961 થી 1970 સુધી સાંસદ તરીકે સેવા આપી, આ સમયગાળા દરમિયાન તેમણે 1968 થી 1970 સુધી રેલ્વે, શ્રમ અને પુનર્વસન, કેન્દ્રીય સમુદાય વિકાસ અને સહકાર, ખાદ્ય અને કૃષિ વિભાગના નાયબ મંત્રી તરીકે સેવા આપી. તેઓ સંસદીય સચિવ તરીકે નિયુક્ત થયા. પંડિત જવાહરલાલ નેહરુને તત્કાલીન વડાપ્રધાન જેઓ વિદેશ મંત્રાલયનો હવાલો પણ સંભાળતા હતા. તેઓ સૌપ્રથમ 1971માં નાગાલેન્ડ વિધાનસભા માટે ચૂંટાયા હતા અને ત્યાર પછી ક્યારેય વિધાનસભાની ચૂંટણી હાર્યા નથી. તેઓ વર્ષ 1980, 1982 થી 1986 અને 1993 થી 2003 સુધી નાગાલેન્ડમાં સૌથી લાંબા સમય માટે મુખ્યમંત્રી રહ્યા હતા.

રાજ્યપાલ તરીકેનો કાર્યકાળ

1. જુલાઈ 2004 થી જુલાઈ 2008 સુધી ગોવાના ગવર્નર તરીકે સેવા આપી હતી.
2. 8 જુલાઈ 2008ના રોજ ઔપચારિક રીતે મહારાષ્ટ્રના રાજ્યપાલ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા.
3. 19 જુલાઈ 2008ના રોજ મહારાષ્ટ્રના રાજ્યપાલ તરીકે શપથ લીધા હતા.
4.  જુલાઈ 2009માં તેમણે રાજ્યપાલ-નિયુક્ત દેવેન્દ્ર નાથ દ્વિવેદીની તબીબી ગેરહાજરી અને ત્યારબાદ મૃત્યુ દરમિયાન ગુજરાત રાજ્યનો વધારાનો હવાલો સંભાળ્યો હતો.
5. 9 માર્ચ 2013 ના રોજ, તેમને ઓડિશાના રાજ્યપાલ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા