Breaking News : LPG પર સૌથી મોટું સંકટ! Middle East Tension ને કારણે વધશે ગેસ સિલિન્ડરના ભાવ ? જાણો
મધ્ય પૂર્વમાં વધતા તણાવ અને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની પર ઉભા થયેલા જોખમને કારણે વૈશ્વિક LNG સપ્લાય પર ગંભીર અસર થવાની ભીતિ છે.
મધ્ય પૂર્વમાં વધતા તણાવ અને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની પર ઉભા થયેલા જોખમને કારણે વૈશ્વિક LNG સપ્લાય પર અસર થવાની ભીતિ વ્યક્ત થઈ રહી છે. કતાર જેવા મોટા નિકાસકાર દેશો પર કોઈપણ અસર એશિયામાં ગેસના ભાવ વધારવા માટે પૂરતી સાબિત થઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં ભારતમાં LPG સિલિન્ડરના ભાવ મોંઘા થવાની શક્યતા પણ ઉભી થઈ શકે છે.
ચાર વર્ષ પહેલાં, જ્યારે Russiaએ Ukraine પર આક્રમણ કર્યું હતું, ત્યારે વૈશ્વિક પુરવઠા શૃંખલા ભારે અસરગ્રસ્ત થઈ હતી. તેલ અને ગેસના ભાવ ઐતિહાસિક ઊંચાઈએ પહોંચી ગયા હતા અને અનેક દેશોએ ઉર્જાની અછતનો સામનો કર્યો હતો. હવે મધ્ય પૂર્વમાં વધતા તણાવને કારણે સમાન પરિસ્થિતિ ફરી સર્જાય તેવી ચિંતા વ્યક્ત થઈ રહી છે. ખાસ કરીને LPG અને LNGના પુરવઠા પર ખતરાના સંકેતો દેખાઈ રહ્યા છે.
મધ્ય પૂર્વ માત્ર રાજકીય દ્રષ્ટિએ જ નહીં પરંતુ વૈશ્વિક ઉર્જા પુરવઠા માટે પણ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. વિશ્વના LNGનો મોટો હિસ્સો અહીંથી અન્ય દેશોમાં નિકાસ થાય છે. Qatar વિશ્વના સૌથી મોટા LNG નિકાસકારોમાં સામેલ છે. ભારત અને ચીન જેવા એશિયાઈ દેશો કતાર પાસેથી મોટી માત્રામાં ગેસ આયાત કરે છે. આવા પુરવઠામાં વિક્ષેપ થાય તો તેની સીધી અસર આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભાવ પર પડી શકે છે.
યુરોપમાં ભાવ પર કેવી અસર પડશે ?
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે હાલ પરિસ્થિતિ અનિશ્ચિત છે. Columbia University Center on Global Energy Policy સાથે સંકળાયેલા સંશોધક એન-સોફી કોર્બેઉના કહેવા મુજબ, એશિયા અને યુરોપમાં ભાવ પર કેવી અસર પડશે તે કહેવું મુશ્કેલ છે. યુરોપમાં ગેસના ભંડાર મર્યાદિત છે, જ્યારે એશિયા આયાત પર વધારે નિર્ભર છે. આખી સ્થિતિ એ પર નિર્ભર રહેશે કે ગેસનો પ્રવાહ કઈ દિશામાં વધુ મોકલવામાં આવે છે.
વર્ષ 2025 દરમિયાન કતારે 82.2 મિલિયન ટન LNG નિકાસ કર્યું હતું. બજાર સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, રાસ લાફાન ગેસ પ્લાન્ટના એક યુનિટમાં જાળવણીના કામને કારણે ઉત્પાદનમાં થોડો સમય માટે ઘટાડો નોંધાયો છે. જો આ સાથે જ પ્રાદેશિક તણાવ વધે, તો વૈશ્વિક સપ્લાય વધુ દબાણ હેઠળ આવી શકે છે.
Oxford Institute for Energy Studiesના આંકડા
બીજી તરફ, Iran અને Turkey વચ્ચે ગેસ સપ્લાયનો કરાર છે, જેમાં તુર્કીને દર વર્ષે 9.6 બિલિયન ક્યુબિક મીટર ગેસ આપવાનો ઉલ્લેખ છે. જોકે તાજેતરના સમયમાં વાસ્તવિક પુરવઠો સંમત માત્રાથી ઓછો રહ્યો છે. Oxford Institute for Energy Studiesના આંકડા મુજબ, 2024માં ઈરાનથી મળતો ગેસ તુર્કીની કુલ આયાતના 15 ટકા કરતાં પણ ઓછો હતો.
આ સમગ્ર મામલામાં હોર્મુઝની સામુદ્રધુની મહત્વપૂર્ણ કડી છે. વિશ્વના લગભગ 20 ટકા LNG પુરવઠો આ સાંકડા દરિયાઈ માર્ગમાંથી પસાર થાય છે. જો અહીં શિપિંગ વ્યવસ્થા ખોરવાય, તો વૈશ્વિક ગેસ સપ્લાય પર ગંભીર અસર પડી શકે છે. અહેવાલો મુજબ, કેટલાક LNG ટેન્કરોએ સુરક્ષા કારણોસર પોતાની મુસાફરીમાં ફેરફાર કર્યો છે.
ચાર વર્ષ પહેલાં રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ દરમિયાન યુરોપને ભારે અસર ભોગવવી પડી હતી. હવે જો મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ વધે છે, તો એશિયા વધુ પ્રભાવિત થઈ શકે છે. એશિયાઈ દેશોમાં ગેસના ભંડાર મર્યાદિત છે અને તેઓ આયાત પર મોટા પાયે નિર્ભર છે. આવી સ્થિતિમાં ભાવમાં પહેલો ઉછાળો એશિયાઈ બજારમાં જોવા મળી શકે છે.
ગેસના ભાવ પર આ રીતે થશે અસર
ભારત માટે આ પરિસ્થિતિ ખાસ મહત્વ ધરાવે છે. ભારત પોતાની LPG અને LNG જરૂરિયાતનો મોટો ભાગ આયાત કરે છે. લાંબા ગાળાના ગેસ કરારો ઘણીવાર ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ સાથે જોડાયેલા હોય છે. જો બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવમાં વધારો થાય, તો ગેસના ભાવ પર પણ તેની અસર જોવા મળી શકે છે. તેનો સીધો પ્રભાવ ઘરેલુ ગેસ સિલિન્ડરના દર પર પડી શકે છે.
હાલ બજારની નજર મધ્ય પૂર્વની પરિસ્થિતિ પર ટકેલી છે. જો તણાવ લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહે, તો વિશ્વ ફરી એકવાર ઉર્જા સંકટ જેવી પરિસ્થિતિ તરફ ધકેલાઈ શકે છે. તેથી ઘરેલુ LPG સિલિન્ડરના ભાવમાં વધારો થવાની શક્યતા નકારી શકાય તેમ નથી. જોકે અંતિમ નિર્ણય આંતરરાષ્ટ્રીય પરિસ્થિતિ, ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ અને સરકારી નીતિઓ પર આધારિત રહેશે.
યુદ્ધના ભણકારા વચ્ચે દુબઈમાં ગુજરાતી પરિવાર, કહ્યું, સામાન્ય લોકો માટે સ્થિતિ સુરક્ષિત, જુઓ Video
