Diabetes Impect on Kidney : બ્લડ પ્રેશર અને ડાયાબિટીસ કિડનીને કેવી રીતે નુકસાન પહોંચાડે છે? જાણી લો
આજકાલ બ્લડ પ્રેશર અને ડાયાબિટીસના વધતા કેસો કિડની માટે ગંભીર ખતરો ઊભો કરે છે. આ બંને રોગો કિડનીની ફિલ્ટર કરવાની ક્ષમતાને ધીમે ધીમે નબળી પાડે છે.

આજકાલ હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને ડાયાબિટીસના કેસ ઝડપથી વધી રહ્યા છે. જે રોગો અગાઉ મોટાભાગે વૃદ્ધાવસ્થાથી જોડાયેલા માનવામાં આવતા હતા, હવે યુવાનોમાં પણ સામાન્ય બન્યા છે. અસંતુલિત આહાર, વધતો તણાવ, સ્થૂળતા, શારીરિક પ્રવૃત્તિનો અભાવ અને બિનઆરોગ્યપ્રદ જીવનશૈલી તેના મુખ્ય કારણો છે. આ બંને રોગો શરીરના અનેક અંગોને અસર કરે છે, પરંતુ સૌથી વધુ અસર કિડનીના સ્વાસ્થ્ય પર પડે છે, તે પણ ઘણી વખત કોઈ સ્પષ્ટ લક્ષણ વિના.
કિડની શરીરમાં લોહીને શુદ્ધ કરવાની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. તે લોહીમાં રહેલા ઝેરી તત્વો અને વધારાનું પાણી પેશાબ દ્વારા બહાર કાઢે છે. પરંતુ લાંબા સમય સુધી અનિયંત્રિત બ્લડ પ્રેશર અને ડાયાબિટીસ કિડનીના કાર્યને ધીમે ધીમે નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. ઘણી વખત દર્દીઓને ત્યારે જ ખબર પડે છે જ્યારે કિડનીને નોંધપાત્ર નુકસાન થઈ ચૂક્યું હોય છે.
બ્લડ પ્રેશર અને ડાયાબિટીસ કિડનીને કેવી રીતે નુકસાન કરે છે?
આરએમએલ હોસ્પિટલના મેડિસિન વિભાગના ડિરેક્ટર પ્રોફેસર ડૉ. સુભાષ ગિરી જણાવે છે કે, જ્યારે લાંબા સમય સુધી બ્લડ પ્રેશર ઊંચું રહે છે, ત્યારે તે કિડનીની ઝીણી રક્તવાહિનીઓ પર સતત દબાણ કરે છે. પરિણામે, આ નાની નસોને નુકસાન થાય છે અને કિડની લોહીને યોગ્ય રીતે ફિલ્ટર કરી શકતી નથી. સતત હાઈ બ્લડ પ્રેશર કિડનીના ફિલ્ટર્સને નબળા બનાવી દે છે.
ડાયાબિટીસમાં લોહીમાં વધેલી ખાંડ કિડનીના ફિલ્ટર્સ પર વધારાનું ભારણ મૂકે છે. વધુ ગ્લુકોઝના કારણે કિડનીના ફિલ્ટર્સ નુકસાન પામે છે અને પેશાબમાં પ્રોટીન દેખાવા લાગે છે, જે કિડની રોગનું પ્રારંભિક સંકેત ગણાય છે. જો બ્લડ પ્રેશર અને ડાયાબિટીસ બંને લાંબા સમય સુધી નિયંત્રણમાં ન રહે, તો કિડની ફેલ્યોર થવાનું જોખમ નોંધપાત્ર રીતે વધી જાય છે.
કિડનીને નુકસાન થવાના લક્ષણો શું છે?
શરૂઆતના તબક્કામાં કિડની રોગના લક્ષણો ઘણીવાર દેખાતા નથી. સમય જતાં પગ, એડી અથવા ચહેરા પર સોજો આવવો, વધુ થાક લાગવો, વારંવાર પેશાબ થવો અથવા ફીણવાળું પેશાબ થવું જેવા લક્ષણો દેખાઈ શકે છે. કેટલાક લોકોને ભૂખ ન લાગવી, ઉબકા આવવું અથવા શરીરમાં નબળાઈ અનુભવાય છે.
ગંભીર સ્થિતિમાં શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, શરીરમાં વધુ સોજો અને લોહીમાં ઝેરી તત્વોની માત્રા વધવાથી અન્ય સમસ્યાઓ પણ ઊભી થઈ શકે છે. તેથી હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને ડાયાબિટીસ ધરાવતા દર્દીઓએ કિડની સંબંધિત તપાસોને અવગણવી જોઈએ નહીં.
કિડનીને નુકસાનથી કેવી રીતે બચાવવું?
બ્લડ પ્રેશર અને ડાયાબિટીસને યોગ્ય રીતે નિયંત્રણમાં રાખવું એ કિડનીને સુરક્ષિત રાખવાનો સૌથી અસરકારક ઉપાય છે. ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ નિયમિત દવાઓ લેવી જરૂરી છે. મીઠું અને ખાંડનું સેવન મર્યાદિત રાખવું જોઈએ.
સંતુલિત આહાર, નિયમિત કસરત, સ્વસ્થ વજન જાળવવું અને તણાવ ઘટાડવો કિડનીના સ્વાસ્થ્ય માટે મહત્વપૂર્ણ છે. ધૂમ્રપાન અને દારૂ જેવી આદતો ટાળવી જોઈએ. સાથે સાથે, સમયસર સમસ્યા ઓળખી શકાય તે માટે નિયમિતપણે કિડની કાર્ય પરીક્ષણો કરાવવાનું ભૂલશો નહીં.
