UPI ફ્રોડ પર લાગશે લગામ! હવે શંકાસ્પદ પેમેન્ટ પહેલા સ્ક્રીન પર દેખાશે Yes/Noનું એલર્ટ

દેશમાં દરરોજ યુનિફાઇડ પેમેન્ટ્સ ઇન્ટરફેસ (UPI) દ્વારા ડિજિટલ રીતે અબજો રૂપિયાનો વ્યવહાર થાય છે. જો કે, આ વૃદ્ધિની સાથે, ઓનલાઇન ચોરી, સાયબર છેતરપિંડી અને નકલી રિફંડ અથવા કસ્ટમર કેર સ્કેમમાં તીવ્ર વધારો થયો છે. આ ડિજિટલ ચુકવણી છેતરપિંડીને રોકવા માટે, ભારતીય બેંકોએ નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (NPCI) અને રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) ને એક નવું સુરક્ષા મોડેલ પ્રસ્તાવિત કર્યું છે. આ મોડેલ હેઠળ, શંકાસ્પદ અથવા ઉચ્ચ-જોખમવાળા UPI ટ્રાન્સફરની પ્રક્રિયા થાય તે પહેલાં વપરાશકર્તાની સ્ક્રીન પર ‘YES/NO’ પુષ્ટિકરણ પ્રોમ્પ્ટ (પોપ-અપ ચેતવણી) દેખાશે.

છેતરપિંડી અટકાવવા માટે એક નવી યોજના

મુખ્ય ભારતીય બેંકો ઓનલાઈન ચુકવણીઓમાં છેતરપિંડી અટકાવવા માટે વ્યાપક યોજનાઓ બનાવી રહી છે. ઘણી બેંકો ચુકવણી એપ્લિકેશનો માટે સોફ્ટવેરમાં ફેરફારનો પ્રસ્તાવ મૂકી રહી છે. આ દરખાસ્ત હેઠળ, પીઅર-ટુ-પીઅર (P2P) વ્યવહારો માટે, પ્રાપ્તકર્તાના ખાતામાં ભંડોળ જમા થાય તે પહેલાં મોકલનારની મંજૂરી લેવી પડશે. જો ગ્રાહક ‘YES’ પસંદ કરે છે, તો ચુકવણી થોડીક સેકન્ડોમાં પ્રક્રિયા કરવામાં આવશે. જો તેઓ ‘NO’ પસંદ કરે છે, તો વ્યવહાર રદ કરવામાં આવશે. જો કોઈ કાર્યવાહી કરવામાં નહીં આવે, તો પૈસા ટ્રાન્સફર કરવામાં આવશે, પરંતુ એક કલાકના વિલંબ પછી જ પ્રાપ્તકર્તાના ખાતામાં જમા કરવામાં આવશે.

આ ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ને સુપરત કરાયેલા સૂચનોમાંથી એક છે. RBI એ નકલી કોલ, બળજબરી અને ડીપફેકથી થતી છેતરપિંડી અટકાવવાના પગલાંની રૂપરેખા આપતા ચર્ચા પત્ર પર બેંકો પાસેથી પ્રતિસાદ માંગ્યો હતો. જેમાં તાત્કાલિક ક્રેડિટને બદલે ‘લેગ્ડ ક્રેડિટ’ (વિલંબ પછી ભંડોળ જમા કરવું) ની વિભાવનાનો સમાવેશ થાય છે. ઘણી બેંકો ચર્ચા પત્રમાં સૂચવેલા એકસમાન એક કલાકના વિલંબ (પ્રાપ્તકર્તાના ખાતામાં ક્રેડિટ કરવામાં) માટે આ વિકલ્પ પ્રસ્તાવિત કરી રહી છે. બેંકોને ડર છે કે ચુકવણીમાં એક કલાકનો વિલંબ ડિજિટલ ચુકવણી અપનાવવાની પ્રક્રિયાને ધીમી કરી શકે છે અને રોકડ વ્યવહારોમાં વધારો કરી શકે છે.

અન્ય સૂચનો જે બહાર આવ્યા

વધુમાં, બેંકો પેપરમાં ઉલ્લેખિત ₹10,000ની મર્યાદાથી વધુના દરેક વ્યવહાર માટે “હા-ના-કંઈ નહીં” પ્રોમ્પ્ટ દર્શાવવાની તરફેણ કરતી નથી. તેના બદલે, તેઓ ઇચ્છે છે કે આ પ્રોમ્પ્ટ ફક્ત અસામાન્ય વર્તન દર્શાવતા ચુકવણી આદેશો માટે જ દેખાય જેમ કે સવારે 2 વાગ્યે કરવામાં આવેલ વ્યવહાર, ગ્રાહકે પહેલાં ક્યારેય વ્યવહાર ન કર્યો હોય તેવા પ્રાપ્તકર્તાને ચુકવણી, અથવા તાજેતરમાં ખોલવામાં આવેલા બેંક ખાતામાં ચુકવણી જેનો ઉપયોગ ઘણીવાર “મની મ્યુલ્સ” દ્વારા કરવામાં આવે છે. કેટલીક બેંકોએ શરૂઆતના સમયગાળા પછી આ મર્યાદા ₹10,000 થી વધારીને ₹20,000 અથવા ₹25,000 કરવાનું પણ સૂચન કર્યું છે.

છેતરપિંડીના કેસોના મુદ્દાને ગંભીરતા

મીડિયા રિપોર્ટમાં જણાવ્યું હતું કે RBI વધતા જતા છેતરપિંડીના કેસોના મુદ્દાને ગંભીરતાથી લઈ રહી છે અને ટૂંક સમયમાં માર્ગદર્શિકા અથવા ઓછામાં ઓછા ડ્રાફ્ટ નિયમો જાહેર કરવાનો ઇરાદો ધરાવે છે. ડેપ્યુટી ગવર્નર જૈનની બેંક CEO ​​સાથેની તાજેતરની બેઠક દરમિયાન પણ આ મુદ્દો ઉઠાવવામાં આવ્યો હતો. બેંકોએ તેમના સૂચનો રજૂ કર્યા છે અને વિવિધ ઉકેલો પર કામ કરી રહી છે. જ્યારે મોટાભાગની છેતરપિંડી “અધિકૃત પુશ પેમેન્ટ્સ” દ્વારા થાય છે, ત્યારે એક સર્વસંમતિ છે કે વધુ પડતું ઘર્ષણ ઓનલાઈન ચુકવણીઓને ધીમું કરી શકે છે.

“ઓથોરાઇઝ્ડ પુશ પેમેન્ટ” છેતરપિંડીમાં, પીડિતને પોતે જ વ્યવહાર શરૂ કરવા અને અધિકૃત કરવા માટે છેતરવામાં આવે છે. ET રિપોર્ટમાં ટાંકવામાં આવેલા અન્ય એક વ્યક્તિએ નોંધ્યું છે કે જ્યારે ₹10,000 થી વધુના વ્યવહારો કુલ વોલ્યુમના માત્ર 2 ટકા જેટલા હોઈ શકે છે, ત્યારે UPI માસિક 23.66 અબજ વ્યવહારો પર પ્રક્રિયા કરે છે તે જોતાં તેમની સંપૂર્ણ સંખ્યા નોંધપાત્ર છે.

Breaking News : આજે 3 ઓગસ્ટથી બદલાયા ટ્રેડિંગ નિયમો! પ્રી-ઓપનના ટાઈમમાં ફેરફાર, તો F&O ક્લોઝિંગની રીત બદલાઈ, આ સ્ટોરી વાંચવા અહીં ક્લિક કરો