સરકારનો મોટો પ્લાન, હવે એકબીજા સાથે વાતો કરશે ગાડીઓ, 2027 થી શરૂ થશે નવી સિસ્ટમ
માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલયે ભારતમાં વ્હીકલ-ટુ-વ્હીકલ (V2V) કમ્યુનિકેશન સિસ્ટમ લાગુ કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. આ ટેકનોલોજી દ્વારા વાહનો આપસમાં સ્પીડ અને લોકેશન જેવી માહિતી શેર કરશે.

ભારત સરકાર રોડ અકસ્માતો ઘટાડવા અને ડ્રાઇવિંગને અગાઉ કરતાં વધુ સુરક્ષિત બનાવવા માટે મોટું કદમ ઉઠાવવા જઈ રહી છે. સરકાર એક નવી ટેકનોલોજી લાવવાની તૈયારી કરી રહી છે, જેની મદદથી ગાડીઓ આપસમાં વાતો કરશે. એટલે કે ગાડીઓ એકબીજાને સિગ્નલ દ્વારા કમ્યુનિકેટ કરશે. આ ટેકનોલોજીને V2V કમ્યુનિકેશન સિસ્ટમ નામ આપવામાં આવ્યું છે.
માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલય (MoRTH) એ આ સિસ્ટમ લાગુ કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. આ માટે મંત્રાલયે સેન્ટ્રલ મોટર વ્હીકલ રૂલ્સ, 1989 માં ફેરફારનું ડ્રાફ્ટ નોટિફિકેશન પણ જાહેર કરી દીધું છે. જો આ નિયમ લાગુ થાય છે, તો આવનારા વર્ષોમાં નવી ગાડીઓ એકબીજા સાથે સીધી માહિતી શેર કરી શકશે. આનાથી રસ્તા પર થતા અનેક મોટા અકસ્માતોને પહેલાથી જ રોકી શકાશે.
શું છે V2V કમ્યુનિકેશન સિસ્ટમ?
V2V એટલે કે વ્હીકલ-ટુ-વ્હીકલ કમ્યુનિકેશન એક એવી ટેકનોલોજી છે, જેમાં રસ્તા પર ચાલી રહેલી બે કે તેથી વધુ ગાડીઓ આપસમાં વાયરલેસ રીતે સતત માહિતી શેર કરે છે. આ ટેકનોલોજી દ્વારા ગાડીઓ પોતાની સ્પીડ, લોકેશન, દિશા, બ્રેક લગાવવાની સ્થિતિ અને એક્સિલરેશન જેવી જરૂરી માહિતી એકબીજા સુધી રિયલ ટાઇમમાં મોકલશે. જો સામે વાળી ગાડી અચાનક બ્રેક લગાવે છે, ખોટી દિશામાં આવી રહી છે અથવા આગળ કોઈ અકસ્માત થવાનો છે, તો પાછળ ચાલી રહેલી ગાડીને તરત જ ચેતવણી મળી જશે. આનાથી ડ્રાઇવર સમયસર સાવધાન થઈ શકશે અને અકસ્માતની શક્યતા ખૂબ જ ઓછી થઈ જશે.
ક્યારથી લાગુ થશે નવો નિયમ?
સરકાર આ ટેકનોલોજીને એકસાથે લાગુ નહીં કરે, પરંતુ તેને બે તબક્કામાં લાગુ કરવાની યોજના છે:
- પહેલો તબક્કો (1 ઓક્ટોબર 2027): 1 ઓક્ટોબર 2027 થી બનનારા L, M અને N કેટેગરીના તે વાહનો પર આ નિયમ લાગુ થશે, જેમાં V2V સિસ્ટમ લગાવવામાં આવશે. આવા વાહનોએ AIS-230 સ્ટાન્ડર્ડનું પાલન કરવું પડશે.
- બીજો તબક્કો (1 ઓક્ટોબર 2028): 1 ઓક્ટોબર 2028 થી આ તમામ કેટેગરીના નવા વાહનોમાં V2V કમ્યુનિકેશન સિસ્ટમ લગાવવું ફરજિયાત થઈ જશે અને તમામ વાહનોને AIS-230 સ્ટાન્ડર્ડ અનુસાર તૈયાર કરવા પડશે.
- સરકારનું કહેવું છે કે આ નિયમને તબક્કાવાર રીતે લાગુ કરવાથી કંપનીઓ અને અન્ય પક્ષોને નવી ટેકનોલોજી અપનાવવા માટે પૂરતો સમય મળી જશે. એટલે કે આવનારા સમયમાં બાઇકથી લઈને કાર, SUV, બસ અને ટ્રક સુધીના વાહનો આ ટેકનોલોજીથી સજ્જ થઈ શકે છે.
કઈ ટેકનોલોજીનો થશે ઉપયોગ?
મંત્રાલયે 5.875 GHz થી 5.925 GHz ફ્રિક્વન્સી બેન્ડને V2V અને અન્ય ઇન્ટેલિજન્ટ ટ્રાન્સપોર્ટ સિસ્ટમ (ITS) માટે પસંદ કર્યું છે. સારી વાત એ છે કે ટેલિકોમ વિભાગે (DoT) જૂન 2026 માં આ ફ્રિક્વન્સી બેન્ડના ઉપયોગને લાયસન્સની જરૂરિયાતમાંથી મુક્ત કરી દીધો છે. આનાથી વાહન ઉત્પાદક કંપનીઓ માટે આ ટેકનોલોજી અપનાવવી સરળ બનશે.
ADAS થી કેવી રીતે અલગ છે V2V?
આજકાલ ઘણી નવી કારોમાં એડવાન્સ્ડ ડ્રાઇવર આસિસ્ટન્સ સિસ્ટમ (ADAS) આપવામાં આવે છે. તે કેમેરા, રડાર અને સેન્સરની મદદથી આસપાસની સ્થિતિને ઓળખે છે. પરંતુ V2V ટેકનોલોજી આનાથી એક કદમ આગળ છે. તે માત્ર સેન્સર પર નિર્ભર રહેતી નથી, પરંતુ બીજી ગાડીઓ પાસેથી સીધી માહિતી મેળવે છે. એટલે કે જો વળાંક પાછળ કોઈ ગાડી અચાનક રોકાઈ ગઈ છે કે સામે કોઈ ભય છે, તો V2V સિસ્ટમ અગાઉથી જ એલર્ટ આપી શકે છે, ભલે તે ડ્રાઇવરની નજરમાં ન હોય.
