સરહદ પર ‘કાચની બોટલો’નો પહેરો! ભારત-પાકિસ્તાન બોર્ડર પર ફેન્સિંગ સાથે કેમ લટકાવવામાં આવી છે હજારો ખાલી બોટલ?
ભારત-પાકિસ્તાન સરહદની લોખંડી જાળીઓ પર લટકતી આ ખાલી બોટલો પાછળ એક એવું ખૌફનાક સત્ય છુપાયેલું છે, જેની કલ્પના ઘૂસણખોરોએ સપનામાં પણ નહીં કરી હોય.
ભારત-પાકિસ્તાન સરહદ એટલે દુનિયાની સૌથી સંવેદનશીલ અને હાઈ-ટેક સિક્યુરિટી ધરાવતી બોર્ડર. અહીં લેઝર વોલ, થર્મલ કેમેરા અને અત્યાધુનિક સેન્સર્સ તૈનાત છે. પરંતુ આ બધાની વચ્ચે, પંજાબ અને જમ્મુના સરહદી વિસ્તારોમાં કાચની ખાલી બોટલો તારની વાડ (Fence) પર લટકતી જોવા મળે છે. આ કોઈ શણગાર નથી, પણ BSFનો એક માસ્ટરસ્ટ્રોક ટેક્નિક છે.
કાચની બોટલો જ કેમ?
તમારા મનમાં પ્રશ્ન થશે કે કાચની બોટલો જ કેમ, બીજું કંઈ કેમ નહીં? તેનું કારણ વૈજ્ઞાનિક અને વ્યવહારુ છે. કાચ જ્યારે ધાતુ (તાર) સાથે અથવા બીજી બોટલ સાથે અથડાય છે, ત્યારે તેનો અવાજ અત્યંત તીણો અને અલગ હોય છે. આ અવાજ શાંત રાત્રિના સમયે દૂર સુધી સંભળાય છે.
- સસ્તી અને ટકાઉ: તે ગમે તેવા વરસાદ કે તડકામાં ખરાબ નથી થતી.
- શૂન્ય મેન્ટેનન્સ: તેને કોઈ બેટરી કે વાયરિંગની જરૂર પડતી નથી.
- અવાજની ઓળખ: પવનના અવાજ અને કોઈ વ્યક્તિ દ્વારા તાર હલાવવાના અવાજ વચ્ચેનો તફાવત જવાનો તુરંત પારખી શકે છે.
સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં પૂરક
આ બોટલો મુખ્ય સુરક્ષા પ્રણાલી નથી, પણ એક ‘સપ્લીમેન્ટરી એલર્ટ સિસ્ટમ’ છે. ભારત-પાક બોર્ડર પર ફ્લડલાઇટ્સ, નાઇટ વિઝન ઇક્વિપમેન્ટ અને મોશન સેન્સર્સ તો છે જ, પણ ઘણીવાર ટેકનિકલ ખામી કે પાવર કટ વખતે આ ‘લો-ટેક’ જુગાડ વરદાન સાબિત થાય છે. ખાસ કરીને સ્મગલરો જ્યારે ફેન્સિંગ કાપવાની કે નશીલા પદાર્થો સરહદ પાર ફેંકવાની કોશિશ કરે છે, ત્યારે આ બોટલોનો અવાજ BSF જવાનોને પળવારમાં એલર્ટ કરી દે છે.
હાઈ-રિસ્ક વિસ્તારમાં જૂની પદ્ધતિ?
ડ્રોન અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સના જમાનામાં આ પદ્ધતિ કદાચ જૂની પુરાણી લાગી શકે, પરંતુ સુરક્ષાના નિષ્ણાતો માને છે કે ‘મલ્ટી-લેયર્ડ સિક્યુરિટી’ જ શ્રેષ્ઠ છે. હાઈ-ટેક ગેજેટ્સ ક્યારેક ધુમ્મસ (Fog) માં થાપ ખાઈ શકે છે, પરંતુ ભૌતિક રીતે અથડાતી બોટલોનો અવાજ ક્યારેય ખોટું નથી બોલતો. આ સાબિત કરે છે કે ગમે તેટલી ટેકનોલોજી આવે, પણ ‘દેશી બુદ્ધિ’ અને અનુભવનો કોઈ વિકલ્પ નથી.
શું આ બોટલો આખી બોર્ડર પર લગાવેલી છે?
- ના, આ પદ્ધતિ આખી 3323 કિમી લાંબી બોર્ડર પર નથી વપરાતી. તે ખાસ કરીને એવા વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે જ્યાં:
- નદી કિનારાના ભેજવાળા વિસ્તારો હોય.
- જ્યાં ખેતીલાયક જમીન ફેન્સિંગની એકદમ નજીક હોય.
- જ્યાં ભૂતકાળમાં ઘૂસણખોરી કે ફેન્સિંગ કાપવાની ઘટનાઓ વધુ બની હોય.
દેશભરના સમાચાર વાંચવા માટે અહીં ક્લિક કરો
